စက်တင်ဘာလကစတင်တဲ့ ၈၁ ကြိမ်မြောက်  ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံကာလအတွင်း မြန်မာ့အရေး ဆွေးနွေးပြောဆိုခဲ့မှုတွေ၊   ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားတွေ လွတ်မြောက်ရေး၊ ကုလသမဂ္ဂရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာဆုံးဖြတ်ချက်တွေ အကောင်အထည် ပေါ်မလာသေးတဲ့အပေါ် သဘောထားအမြင်တွေနဲ့ စစ်အာဏာရှင်ဘက်က သံအမတ်ကြီးနေရာကို အစားထိုးဖို့ ကြိုးစားနေမှုတွေ၊ စွပ်စွဲချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ မြန်မာအမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ် သံအမတ်ကြီး ဦးကျော်မိုးထွန်းကို DVB က ဆက်သွယ် မေးမြန်းထားပါတယ်။

(အပြည့်အစုံ)

မေး။ ၈၁ ကြိမ်မြောက် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံကို စက်တင်ဘာလမှာ စတင်ခဲ့ပြီး အဆင့်မြင့်အစည်းအဝေး ရက်သတ္တပတ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဆွေးနွေးပွဲတချို့ ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီဆွေးနွေးပွဲတွေမှာ  သံအမတ်ကြီးအနေနဲ့ ဘယ်လို ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသလဲ။

ဖြေ။ “၈၁ ကြိမ်မြောက် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံကို စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့မှာ စတင်ခဲ့ပါတယ်။ ပြီးတော့ အထွေထွေညီလာခံရဲ့ အဆင့်မြင့် ရက်သတ္တပတ်ကို စက်တင်ဘာ ၂၁ ရက်ကနေ စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်အထိ ကျင်းပခဲ့ပါတယ်။ အတိအကျ ပြောရရင် အထက်တန်းအဆင့် ရက်သတ္တပတ်ရဲ့ အထွေထွေ မူဝါဒရေးရာ ဆွေးနွေးပွဲ (General Debate) ကို စက်တင်ဘာ ၂၂ ရက်ကနေ ၂၈ ရက်အထိ စတင်ခဲ့တာပါ။ ဆိုတော့ အထက်တန်းအဆင့် ရက်သတ္တပတ်အတွင်းမှာ လာရောက်တက်ရောက်ကြတဲ့ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲတွေ၊ အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲတွေနဲ့ အထက်တန်းအဆင့် အကြီးအကဲတွေက အထွေထွေ မူဝါဒရေးရာ ဆွေးနွေးပွဲမှာ ပါဝင်ပြီး မူဝါဒရေးရာ မိန့်ခွန်းတွေ ပြောကြားခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါ့အပြင် တချိန်တည်းမှာပဲ အဆင့်မြင့် အစည်းအဝေး အများအပြားလည်း ရက်သတ္တပတ်အတွင်းမှာ ကျင်းပခဲ့ပါတယ်။ ဆိုတော့ ကျနော်ကတော့ အထွေထွေ မူဝါဒရေးရာ ဆွေးနွေးပွဲကလွဲလို့ ကျန်တဲ့ အဆင့်မြင့် အစည်းအဝေးတချို့ကို တက်ရောက်ခဲ့သလို နှစ်နိုင်ငံ သီးသန့် အစည်းအဝေးတချို့လည်း ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဆိုတော့ ဒါကတော့ ၈၁ ကြိမ်မြောက် အထွေထွေ ညီလာခံရဲ့ ဒီအထက်တန်းအဆင့် ရက်သတ္တပတ်အတွင်းမှာ ကျနော် ဆောင်ရွက်ခဲ့တာတွေပါ။ ဒါဟာ ၂၀၂၁ ကနေ ၂၀၂၅ အထိ လွန်ခဲ့တဲ့ ၅ နှစ်တာကာလနဲ့ အတော်လေး တူညီပါတယ်။ ဆိုတော့ ဒီ ၂၀၂၆ မှာ ကျနော် ဆောင်ရွက်ခဲ့တာတွေဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ ၅ နှစ်က ကျနော် ကြုံတွေ့ခဲ့ရတာတွေနဲ့ အတော်လေး တူညီပါတယ်။”

မေး။ ၂၀၂၁ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီး ၅ နှစ်အကြာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အခြေအနေကို မီးမောင်းထိုးပြနိုင်ခဲ့ပါသလား၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဆက်လက် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံထားရမှု အပေါ်မှာရော  စိတ်ဝင်စားမှု ရှိကြပါသလား။

ဖြေ။ “ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံက တနှစ်ပတ်လုံး ကျင်းပနေတာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ဒီအထက်တန်းအဆင့် ရက်သတ္တပတ်ဟာ အထွေထွေညီလာခံရဲ့ အဓိက အရေးပါတဲ့ အခိုက်အတန့်တွေထဲက တခုဖြစ်တာပေါ့။ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တွေ ပါဝင်နိုင်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ မြေပြင်မှာ ဘာတွေဖြစ်ပျက်နေသလဲ ဆိုတာကို သတင်းအချက်အလက် ပေးနိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး အခိုက်အတန့်တွေ အများအပြား ရှိပါတယ်။ ကျနော်တို့အနေနဲ့ အထွေထွေညီလာခံရဲ့ အထွေထွေ မူဝါဒရေးရာ ဆွေးနွေးပွဲမှာ မိန့်ခွန်းမပြောကြားခဲ့ပေမဲ့ ပင်မကော်မတီတွေရဲ့ အစည်းအဝေးတွေနဲ့ အထွေထွေညီလာခံ ညီလာခံစုံညီ အစည်းအဝေးတွေအတွင်း မိန့်ခွန်းအများအပြားကို ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဆိုတော့ အခု အဲဒါ စတင်နေပါပြီ။ ပင်မကော်မတီတွေရဲ့ အစည်းအဝေးတွေ စတင်နေပါပြီ။ ဥပမာအားဖြင့် ဒီနေ့မှာပဲ ကျနော်တို့ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံရဲ့ တတိယကော်မတီမှာ မိန့်ခွန်း ၃ ခု ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ တတိယကော်မတီဟာ လူ့အခွင့်အရေး၊ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာနဲ့ လူမှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကိစ္စရပ်တွေကို လွှမ်းခြုံပါတယ်။ ဆိုတော့ ဒီနေ့မှာ ကျနော်တို့ လူမှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အစီအစဉ်ဆိုင်ရာ ခေါင်းစဉ်၊ ပြီးတော့ အမျိုးသမီးများ တိုးတက်ရေး ခေါင်းစဉ်၊ ပြီးတော့ ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေး၊ ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေးများ မြှင့်တင်ရေးနှင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး ခေါင်းစဉ်တို့မှာ မိန့်ခွန်းတွေ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဒုတိယကော်မတီမှာလည်း မိန့်ခွန်းတခု ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒုတိယကော်မတီမှာတော့၊ ဒုတိယကော်မတီရဲ့ အထွေထွေ မူဝါဒရေးရာ ဆွေးနွေးပွဲမှာ မိန့်ခွန်းပြောကြားခဲ့တာဖြစ်ပြီး လက်ရှိအချိန် မြန်မာနိုင်ငံမှာ မြန်မာပြည်သူတွေ ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေရတဲ့ အတွေ့အကြုံတွေကို ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဆိုတော့ ဒါက ဒီနေ့ ကျနော် ပြုလုပ်ခဲ့တာပါ။”

“ဆိုတော့ ကျနော် ရရှိတဲ့ အခွင့်အရေး မှန်သမျှမှာ မိန့်ခွန်းတွေ ပြောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ လွန်ခဲ့တဲ့နှစ်တွေနဲ့ အတော်လေး တူညီပါတယ်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ အခြေအနေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ မေးခွန်းနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဒါဟာ ကျနော်တို့ အမြဲတမ်း အာရုံစိုက်တဲ့ နယ်ပယ်တွေထဲက တခုဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော်တို့ရဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေကို နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းထံ အမြဲတမ်း ပေးပို့ ပြောကြားပါတယ်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို မတရား ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားရုံတင် မကပါဘူး။ စစ်ကောင်စီက မတရား ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားတဲ့ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား အများအပြား ရှိပါတယ်။ ဆိုတော့ နှစ်နိုင်ငံ သီးသန့် အစည်းအဝေးတွေမှာ အခွင့်အရေး ရတိုင်း၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ တခြားသူတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ကျနော်တို့မှာရှိတဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေကို အသိပေး ပြောကြားပါတယ်။ ဒါဟာ ကျနော်တို့ ပုံမှန်ပြုလုပ်လေ့ရှိတဲ့ အရာပါ။ ဆိုတော့ ဒါဟာ ကျနော့်တာဝန်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။”

“ကျနော် ဒီမှာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်၊ အထူးသဖြင့် စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ရှိနေရတဲ့ ရည်မှန်းချက် ၂ ခု ရှိတယ်လို့ အမြဲတမ်း ပြောလေ့ရှိပါတယ်။ ပထမ ရည်မှန်းချက်ကတော့ ကုလသမဂ္ဂမှာ၊ အထူးသဖြင့် နယူးယောက်မှာ စစ်ကောင်စီဘက်က ကိုယ်စားပြုမှု မရှိစေရေး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒုတိယ ရည်မှန်းချက်ကတော့ မြန်မာပြည်သူတွေရဲ့ အသံကို ပဲ့တင်ထပ်ပေးဖို့၊ မြန်မာပြည်သူတွေရဲ့ ဆင်းရဲဒုက္ခတွေနဲ့ မျှော်လင့်ချက် ဆန္ဒတွေကို ကုလသမဂ္ဂမှတဆင့် နိုင်ငံတကာ အသိုက်အဝန်းထံ အသိပေးဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။”

မေး။ သံတမန်အရည်အချင်းစစ် ကော်မတီ (Credentials Committee) ဟာ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ မြန်မာအမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် သံအမတ်ကြီးဆက်လက်ရှိနေသင့် မရှိသင့် ဆုံးဖြတ်ဖို့ မကြာမီ တွေ့ဆုံတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ မတွေ့ဆုံမီ သူတို့ကို ဘာများ ပြောချင်ပါသလဲ။

ဖြေ - “ဒါဟာ ကျနော်တို့အတွက် ပထမဆုံး အတွေ့အကြုံ မဟုတ်ပါဘူး။ ၂၀၂၁ ကတည်းကဆိုရင် ဒါဟာ၆ ကြိမ်မြောက် ရှိနေပါပြီ။ ဆိုတော့ ၈၁ ကြိမ်မြောက် အထွေထွေညီလာခံအတွက် သံတမန်အရည်အချင်းစစ် ကော်မတီကို စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့မှာ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။ ဆိုတော့ လွန်ခဲ့တဲ့ ၅ နှစ်တာ အတွေ့အကြုံတွေပေါ် အခြေခံပြီး ပြောရရင် ပုံမှန်အားဖြင့် သံတမန်အရည်အချင်းစစ် ကော်မတီဟာ နိုဝင်ဘာလ နောက်ဆုံးပတ် ဒါမှမဟုတ် ဒီဇင်ဘာလ အစောပိုင်းမှာ တရားဝင် တွေ့ဆုံလေ့ရှိပါတယ်။ အဲဒီနောက် သူတို့ရဲ့ အစီရင်ခံစာကို အထွေထွေညီလာခံ စုံညီအစည်းအဝေးကို တင်ပြပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ဒီဇင်ဘာလ ပထမပတ် ဒါမှမဟုတ် ဒီဇင်ဘာလ ပထမဝက်မှာ အတည်ပြုလေ့ ရှိပါတယ်။ အဲဒါက ပုံမှန် ဖြစ်လေ့ဖြစ်ထ ရှိတာပါ။”

“သံတမန်အရည်အချင်းစစ် ကော်မတီဟာ တရားဝင် အစည်းအဝေးမတိုင်မီမှာ ပြင်ဆင်လေ့ ရှိပါတယ်။ ကျနော်တို့မှာရှိတဲ့ အတွေ့အကြုံ သို့မဟုတ် လွန်ခဲ့တဲ့ ၅ နှစ်တာ ကျနော့်မှာရှိခဲ့တဲ့ အတွေ့အကြုံနဲ့ အခုထိ ကျနော်ရရှိထားတဲ့ အရိပ်အမြွက်တွေအရ ဒီနှစ် ၈၁ ကြိမ်မြောက် အထွေထွေညီလာခံဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်တွေအတိုင်းပဲ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ ဆိုလိုတာက မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ကိုယ်စားပြုမှုဟာ လွန်ခဲ့တဲ့နှစ်တွေအတိုင်း ဆက်လက်တည်ရှိနေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ကျနော် ရရှိထားတဲ့ သတင်းအရိပ်အမြွက်ပါ။”

“ပြီးတော့ မြန်မာနိုင်ငံအနေနဲ့ အထွေထွေညီလာခံရဲ့ အထွေထွေ မူဝါဒရေးရာ ဆွေးနွေးပွဲမှာ မိန့်ခွန်း မပြောကြားခဲ့တာကို သင် သတိပြုမိနိုင်ပါတယ်။ စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်ကနေ ၂၈ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့တယ်လို့ ကျနော် စောစောကပြောခဲ့တဲ့ အထွေထွေညီလာခံရဲ့ အထွေထွေ မူဝါဒရေးရာ ဆွေးနွေးပွဲမှာ ကျနော်တို့ ပါဝင်ခဲ့ခြင်း မရှိပါဘူး၊ တနည်းအားဖြင့် တက်ရောက်ခဲ့ခြင်း မရှိပါဘူး။”

မေး။ နေပြည်တော် စစ်ကောင်စီဟာ ၂၀၂၁ မှာ အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက သံအမတ်ကြီးနေရာကို အစားထိုးဖို့ ကြိုးစားနေခဲ့ပေမဲ့ သံအမတ်ကြီးကတော့ နယူးယောက်မှာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆက်လက် ရှိနေခဲ့ပါတယ်။ နောက်ဆုံး စွပ်စွဲချက်တွေအပေါ် ဆရာ ဘယ်လို တုံ့ပြန်ချင်ပါသလဲ။

ဖြေ။ “အားလုံးသိကြတဲ့အတိုင်း ကျနော်နဲ့ပတ်သက်လို့ စစ်ကောင်စီရဲ့ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာပါဝင်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေဟာ အစောပိုင်း ထုတ်ပြန်ချက်တွေနဲ့ ယှဉ်ရင် သိပ်တော့ မဆန်းလှပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ စက်တင်ဘာ ၁၂ ရက်က ထုတ်ပြန်ချက်လောက်တော့ အတိအကျ မဟုတ်ခဲ့ပါဘူး။ ဆိုတော့ အဲဒီထုတ်ပြန်ချက်မှာ ပါဝင်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေဟာ ကျနော်နဲ့ပတ်သက်လို့ စစ်ကောင်စီရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်တွေမှာ ပါဝင်ပြီးသား ဖြစ်ပါတယ်။”

“ထုတ်ပြန်ချက်ထဲမှာ အထူးသဖြင့် လုံခြုံရေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ ကိစ္စတွေကို အသေးစိတ် ထည့်သွင်းထားတာကြောင့် ကျနော့်အနေနဲ့ အရင်ကထက် ပိုပြီး သတိထားရမှာတော့ အမှန်ပါပဲ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူတို့ စွပ်စွဲထားတဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေဟာ ကျနော် ပြောခဲ့သလိုပဲ အသစ် မရှိပါဘူး။ ဥပမာ- နိုင်ငံတော်သစ္စာဖောက်မှု စွပ်စွဲချက်နဲ့ တခြား စွပ်စွဲချက်တွေဟာ တခြား ထုတ်ပြန်ချက်တွေမှာ ပါဝင်ပြီးသားလို့ ထင်ပါတယ်။ တခြား အကြောင်းအရာသစ်တွေလည်း ပါတာပေါ့။ ကျနော်ကတော့ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့မှာ မြန်မာပြည်သူတွေနဲ့အတူ ရပ်တည်ရင်း ပေါ်ပေါ်ထင်ထင် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကတည်းက ဒီလို စွပ်စွဲချက်မျိုးတွေ၊ ဒီလို အရေးယူ ဆောင်ရွက်မှုမျိုးတွေကို စစ်ကောင်စီက ပြုလုပ်လာလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ထားပြီးသား ဖြစ်တဲ့အတွက် ပြင်ဆင်ထားပြီးသားပါ။”

“ဘဏ္ဍာရေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကိစ္စရပ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ရင်လည်း ကျနော် ပြင်ဆင်ထားပါတယ်။ ဒါကို သိထားပါတယ်။ ဆိုတော့ တခြား အင်တာဗျူးတွေမှာလည်း ကျနော် ပြောခဲ့ဖူးပါတယ်။ မြန်မာ အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရုံးမှာ ကျနော်တို့ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရုံး ဘဏ်အကောင့်ရှိတာ အမှန်ပါပဲ။ ၂၀၂၁ မတ်လမှာ၊ အကောင့်မှာရှိတဲ့ ဘဏ္ဍာငွေ၊ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရုံး အကောင့်မှာ ရှိတဲ့ ဘဏ္ဍာငွေဟာ သူတို့ပြောသလိုပါပဲ၊ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ ဒသမ ၆ သန်း ဒါမှမဟုတ် ၂ ဒသမ ၇ သန်းလောက် ရှိပါတယ်။ အဲဒါ မှန်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒါဟာ ၅ နှစ်ကျော်သွားခဲ့ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရုံးရဲ့ အသုံးစရိတ်တွေဟာ အခမဲ့မဟုတ်ပါဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရုံး အဆောက်အအုံဟာ နိုင်ငံတော်ပိုင် ဖြစ်သလို အခု ကျနော် နေထိုင်နေတဲ့ နေအိမ်ဟာလည်း နိုင်ငံတော်ပိုင် ဖြစ်ပါတယ်။ ဆိုတော့ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရဲ့ လုပ်ငန်းတွေ ဆက်လက်လည်ပတ်နိုင်ဖို့အတွက် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရုံး လုပ်ငန်းတွေ လည်ပတ်နိုင်မှုဟာ အရေးကြီးပါတယ်။ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရုံး ချောမောစွာ လည်ပတ်နိုင်ရေး၊ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ချောမောစွာ လည်ပတ်နိုင်ရေးကို ကျနော် လုပ်ဆောင်ရပါတယ်။”

“၂၀၂၁ မတ်လ မတိုင်မီက ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရုံးရဲ့ အသုံးစရိတ်ဟာ တလကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၆၀,၀၀၀ ကနေ ၁၇၀,၀၀၀ ဝန်းကျင် ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အဲဒီထဲမှာ လစာတွေ ပါဝင်ပြီး လစာပေးချေမှုတွေနဲ့ အိမ်ငှားခ ပေးချေမှုတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဒီ နယူးယောက်မှာ နေထိုင်စရိတ်တွေက သေချာပေါက် အလွန်မြင့်မားလို့ပါ။ ဆိုတော့ အဲဒါက တလကို ၁၆၀,၀၀၀ ဝန်းကျင် ကုန်ကျပါတယ်။ ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလ နောက်ပိုင်းမှာတော့ CDM မှာ မပါဝင်သူတွေကို ကျနော်တို့ မြန်မာ အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရုံးကနေ လစာမပေးဖို့ ကျနော် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရုံးရဲ့ အသုံးစရိတ်ဟာ ၁၆၀,၀၀၀ ကနေ တလကို ၄၀,၀၀၀ နဲ့ ၆၀,၀၀၀ ကြားအထိ သိသိသာသာ လျော့ကျသွားခဲ့ပါတယ်။”

“အဲဒီအသုံးစရိတ်ထဲမှာ ဒေသခံ ဝန်ထမ်းတွေအတွက် ပေးချေမှုတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကျနော်တို့ အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရုံးမှာ ဒေသခံဝန်ထမ်း ၅ ဦး ရှိခဲ့ပြီး အများစုက ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသားတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော်တို့ သူတို့ကို ဆက်လက်ထားရမှာ ဖြစ်တဲ့အတွက် သူတို့ရဲ့လစာကို ပေးချေရပါတယ်။ ပြီးတော့ တခြား အသုံးစရိတ်တွေဖြစ်တဲ့ အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရုံးမှာ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ပိုင် မော်တော်ယာဉ် ၄ စီး ရှိပါတယ်။ ဆိုတော့ အဲဒီ မော်တော်ယာဉ်တွေကို ကျနော် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားပါတယ်။ အဲဒီ မော်တော်ယာဉ်တွေဟာ မော်ဒယ်ဟောင်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အချို့ မော်ဒယ်တွေဟာ ၂၀၀၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်က မော်ဒယ်တွေ ဖြစ်တာမို့ နှစ် ၂၀ ကျော် သက်တမ်း ရှိပါပြီ။ တခြား ကားတစီးက ၁၂ နှစ်ကျော် သက်တမ်းရှိပြီး တခြား ကားတစီးက ၁၄ နှစ်ကျော် သက်တမ်းရှိပါတယ်။ အဲဒါ ကျနော်တို့မှာရှိတဲ့ ကားတွေပါ။ ဒါပေမဲ့ ကားတစီးကတော့ ငှားရမ်းထားတာပါ။ ကျနော့်အနေနဲ့ အာဏာမသိမ်းမီက ရှိခဲ့တာတွေကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းချင်ပါတယ်။ ဒီ မော်တော်ယာဉ် ၄ စီးဟာ အာဏာမသိမ်းမီကတည်းက ရှိခဲ့တာဖြစ်လို့ မော်တော်ယာဉ်တွေကို ကျနော် ထိန်းသိမ်းထားပါတယ်။ ဆိုတော့ မော်တော်ယာဉ်တွေ ထိန်းသိမ်းစရိတ်ကလည်း ကုန်ကျစရိတ် များပါတယ်။”

“ပြီးတော့ မီးဘေလ်၊ ရေဘေလ်တွေ၊ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရုံးနဲ့ နေအိမ်ရဲ့ မီးဘေလ်၊ ရေဘေလ်တွေကို ကျနော်တို့ ပေးချေပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဒီမှာ သင်သိတဲ့အတိုင်း နယူးယောက်မှာ အထူးသဖြင့် ဆောင်းရာသီမှာ အပူပေးစရိတ်တွေက သေချာပေါက် အလွန် မြင့်မားလို့ပါ။ အဲဒါတွေကိုလည်း ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရုံးကပဲ ပေးချေတာပါ။ အဲဒါကြောင့် ကုန်ကျစရိတ်ဟာ တလကို ၄၀,၀၀၀ နဲ့ ၆၀,၀၀၀ ကြား ရှိနေတာပါ။ ဒါပေမဲ့ ၂ နှစ်၊ ၃ နှစ် အကြာမှာ ကျနော်တို့ရဲ့ တော်လှန်ရေးဟာ မျှော်လင့်ထားတာထက် ပိုပြီး ခရီးရှည်မယ်ဆိုတာကို ကျနော် သဘောပေါက်လာခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရုံး လုပ်ငန်းတွေနဲ့ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရဲ့ လုပ်ငန်းတွေ တတ်နိုင်သမျှ ကာလပတ်လုံး ဆက်လက် လည်ပတ်နိုင်အောင် ဘယ်လို သေချာအောင် လုပ်မလဲ ဆိုတာကို ကျနော် ထပ်ခါထပ်ခါ တွက်ချက်ရပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် အသုံးစရိတ်တွေကို ပိုပြီး လျှော့ချဖို့ ကျနော် ကြိုးစားခဲ့ပါတယ်။ ဆိုတော့ ၄၀,၀၀၀ ကနေ ၃၀,၀၀၀၊ အဲဒီကနေ ၃၀,၀၀၀ ကနေ ၂၀,၀၀၀ အထိ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ဆိုတော့ လက်ရှိ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရုံးရဲ့ အသုံးစရိတ်ဟာ ၂၀,၀၀၀ ဝန်းကျင် ဖြစ်ပါတယ်။”

“အဲဒါက ကျနော် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရုံးကို လည်ပတ်တဲ့ပုံစံပါ။ အသုံးစရိတ်အားလုံးကို ကျနော် မှတ်တမ်းတင်ထားပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရုံးအတွက် ကျနော် အသုံးပြုခဲ့တဲ့ အသုံးစရိတ်တွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ကျနော် စိတ်ရှင်းပါတယ်လို့ အမြဲတမ်း ပြောလေ့ရှိပါတယ်။ ပြီးတော့ ဘတ်ဂျက် ဒါမှမဟုတ် ကိန်းဂဏန်း အချက်အလက်ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်တွေ ရောက်လာတဲ့အခါ ကျနော့် အသိစိတ်ဓာတ် ရှင်းလင်း စင်ကြယ်ရုံတင်မကဘဲ ကိန်းဂဏန်း အချက်အလက်တွေကလည်း ရှင်းလင်းဖို့လိုပါတယ်။ ကျနော်ကိုယ်တိုင် မကဘဲ ဖတ်ရှုသူတွေ အတွက်ပါ ရှင်းလင်းဖို့လိုပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ကျနော်ကိုယ်တိုင် အရာအားလုံးကို မှတ်တမ်းတင်ထားကြောင်း၊ ကျနော်တို့ရဲ့ Excel Sheet တွေထဲမှာ အရာအားလုံးရှိကြောင်း သေချာအောင် လုပ်ထားပါတယ်။ အချိန်တန်တဲ့အခါ ဒါကို ပြည်သူကို ချပြသွားမှာပါ။ လက်ရှိအချိန်မှာတော့ အတိုင်းအတာတခုအထိ၊ NUG ရဲ့ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ကျနော်တို့ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရုံးမှာ ရှိတဲ့ အသုံးစရိတ်တွေနဲ့ ဘဏ္ဍာငွေတွေကို သိရှိထားပါတယ်။”

“ဆိုတော့ အဲဒါက ကျနော် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရုံးကို လည်ပတ်တဲ့ပုံစံပါ။ ဒါဟာ လွယ်ကူတဲ့ အရာတခု မဟုတ်တာတော့ အမှန်ပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ကျနော်တို့ မြန်မာပြည်သူတွေကို ဆက်လက် အမှုထမ်းနိုင်သေးတဲ့အတွက် ဝမ်းမြောက်မိပါတယ်။ စစ်အာဏာရှင်စနစ် နိဂုံးချုပ်ရေးနဲ့ ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေး တော်လှန်ရေးရဲ့ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ဆက်လက် ပါဝင်နိုင်သေးတာပါ။ အဲဒါက ဒီ နယူးယောက်မှာ ကျနော်တို့ လုပ်ဆောင်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။”

မေး ။ အဖြေအတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ စစ်ကောင်စီက သံအမတ်ကြီး နေရာမှာ အစားထိုးချင်နေတဲ့ အောင်သူရိန်ဆိုတဲ့ သူနဲ့ ပတ်သက်လို့  ဘာများ သိထားပါသလဲ။

ဖြေ။ “၂၀၂၁ ကတည်းက စစ်ကောင်စီဟာ ကျနော့်နေရာမှာ အစားထိုးဖို့ ထိုစဉ်က စစ်သံမှူး ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်သူရိန်ကို ခန့်အပ်ခဲ့တယ်လို့ နားလည်ပါတယ်။ ဆိုတော့ သူတို့ဟာ ရရှိတဲ့ အခွင့်အရေးတိုင်း နှစ်စဉ် ထပ်မံ ကြိုးစားနေတာပါ။ ဒါပေမဲ့ အားလုံးသိကြတဲ့အတိုင်း သံတမန်အရည်အချင်းစစ် ကော်မတီရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကြောင့် မူလ အခြေအနေအတိုင်း ဆက်လက် တည်ရှိနေပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် လက်ရှိ မြန်မာ အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်ဟာ အခုချိန်အထိ ဆက်လက်ရှိနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။”

မေး။ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီး ဖယ်ရှားခဲ့တဲ့ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် အစိုးရက ခန့်အပ်ခဲ့ပြီးနောက် အခုဆိုရင် ဆရာ ကုလသမဂ္ဂ သံအမတ်ကြီး ရာထူးမှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့တာ ၆ နှစ်ရှိပါပြီ။ ဘယ်လောက်အထိ ဆက်လက် ဆောင်ရွက်နိုင်ဦးမလဲ။

ဖြေ။ “အဲဒါ မေးခွန်းကောင်းတခုပါ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အဲဒါက သံတမန်အရည်အချင်းစစ် ကော်မတီပေါ်မှာ သေချာပေါက် မူတည်နေလို့ပါ။ ကျနော့်အနေနဲ့ကတော့ စောစောက ပြောခဲ့သလိုပဲ၊ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ မြန်မာအမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်ရဲ့ အခန်းကဏ္ဍဟာ ကျနော်တို့ရဲ့ တော်လှန်ရေးအတွက် အထောက်အကူပြုတယ်၊ မြန်မာပြည်သူတွေ ခံစားနေရတဲ့ ဒုက္ခတွေ အတွက် အထောက်အကူပြုတယ်လို့ ယူဆတဲ့အတွက် အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်ရဲ့ လုပ်ငန်းတွေကို တတ်နိုင်သမျှ ကာလပတ်လုံး ထိန်းသိမ်းထားဖို့ ကြိုးစားနေပါတယ်။”

“ကျနော် ပြောခဲ့သလိုပဲ၊ ဒီ ကုလသမဂ္ဂ စင်မြင့်ကနေတဆင့် ကျနော်တို့ စစ်ကောင်စီရဲ့ ကိုယ်စားပြုမှုကို ရပ်တန့်နိုင်ပါတယ်။ စစ်ကောင်စီရဲ့ ကိုယ်စားပြုမှုကို ရပ်တန့်ခြင်းအားဖြင့် စစ်ကောင်စီက ဒီ ကုလသမဂ္ဂစင်မြင့်ကို အသုံးပြုပြီး နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းထံ ပေးပို့မဲ့ သတင်းအမှားတွေကို တားဆီးနိုင်ပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူတို့ဟာ သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အကျိုးအမြတ်အတွက် ဒီ ကုလသမဂ္ဂစင်မြင့်ကို အမြဲတမ်း အသုံးပြုလေ့ရှိလို့ပါ။ သူတို့ဟာ ဒီ ကုလသမဂ္ဂစင်မြင့်ကတဆင့် နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းထံ သတင်းအမှားတွေ ပံ့ပိုးတာတွေကို အမြဲတမ်း ပြုလုပ်ကြပါတယ်။”

“ဆိုတော့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဒီမှာ ရှိနေခြင်းအားဖြင့် မြေပြင်မှာရှိနေတဲ့ အမှန်တရားကို ကျနော် ပေးပို့နိုင်သေးပါတယ်။ ပြည်သူတွေရဲ့အသံကို နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းထံ ကျနော် ပေးပို့နိုင်သေးပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ကျနော့်ရည်မှန်းချက်ကတော့ ဒီရာထူးကို တတ်နိုင်သမျှ ကာလပတ်လုံး ထိန်းသိမ်းထားဖို့ ကြိုးစားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကျနော့် အမြင်အရတော့ ဒီရာထူးကို ကျနော်တို့ တတ်နိုင်သမျှ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သရွေ့ တော်လှန်ရေး အောင်မြင်မှုကို ကူညီပေးနိုင်မှာဖြစ်လို့ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။”

“ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဒီတော်လှန်ရေးဟာ ပြည်သူ့တော်လှန်ရေး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီတော်လှန်ရေးဟာ နွေဦးတော်လှန်ရေး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ လက်ရှိ မျိုးဆက်တွေအတွက်တင် မဟုတ်ပါဘူး၊ ကျနော်တို့ရဲ့ နောက်မျိုးဆက်တွေရဲ့ ကောင်းမွန်သော အနာဂတ်အတွက် ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ကျနော်တို့အားလုံး ပိုမိုကောင်းမွန်သော အနာဂတ် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အတူတကွ တိုက်ပွဲဝင်ကြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။”

မေး။ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ဆရာ့ကို အစားထိုးလိုက်မယ်ဆိုရင်၊ အဲဒါက ဒီမိုကရေစီရေး လှုပ်ရှားမှုအတွက် ဘာကို သက်ရောက်စေမလဲ။

ဖြေ။ “အဲဒီမေးခွန်းကတော့ ကျနော် အရင်ကဖြေခဲ့တဲ့ အဖြေတွေမှာ အတိုင်းအတာတခုအထိ ပါဝင်ပြီးသားလို့ ထင်ပါတယ်။ ကျနော် ပြောခဲ့သလိုပဲ၊ အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဒီမှာ ရှိနေခြင်းအားဖြင့် တော်လှန်ရေးရဲ့ အရှိန်အဟုန်ကို ထိန်းသိမ်းထားဖို့၊ ပြီးတော့ နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းရဲ့ အာရုံစိုက်မှုကို အတိုင်းအတာတခုအထိ ထိန်းသိမ်းထားဖို့၊ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ လက်ရှိအခြေအနေတွေကို အမြဲမပြတ် သတင်းပေးနေဖို့အတွက် ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း မဟုတ်ရင်တောင် အတိုင်းအတာတခုအထိ ကျနော် ပါဝင်ကူညီနိုင်တယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။”

“ဘာလို့လဲဆိုတော့ လွန်ခဲ့တဲ့ စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်နေ့တုန်းက ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်တော်မှာရှိတဲ့ ဒေသခံ ဈေးတခုကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဆိုတော့ နောက်တနေ့ စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်နေ့မှာ နျူကလီးယားလက်နက်များ လုံးဝ ပပျောက်ရေးဆိုင်ရာ အထက်တန်းအဆင့် အစည်းအဝေးကို ကျနော် တက်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ အစည်းအဝေးမှာ စစ်ကောင်စီက ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ဒီ စက်ဆုပ်ဖွယ် စာနာညှာတာမဲ့ အကြမ်းဖက်မှု ရာဇဝတ်မှုကို ထောက်ပြပြောဆိုခွင့် ရရှိခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါက ကုလသမဂ္ဂ စင်မြင့်ကတဆင့် နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းကို ကျနော်တို့ အသိပေးနိုင်တဲ့ ပုံစံပါ။”

“ဘာလို့လဲဆိုတော့ တချို့အချိန်တွေမှာ ကုလသမဂ္ဂဘက်က ထိရောက်တဲ့ အရေးယူဆောင်ရွက်မှု မရှိတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ ကျနော်ကိုယ်တိုင်လည်း တော်တော်လေး စိတ်ပျက်မိတာ အမှန်ပါပဲ။ ဗဟုဝါဒမှာတော့ ဒီလို အရာမျိုးတွေဟာ ညတွင်းချင်း ဖြစ်မလာနိုင်ပါဘူး၊ အချိန်ယူရပါတယ်။ နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းထံက အာရုံစိုက်မှုနဲ့ အရေးယူဆောင်ရွက်မှု ရရှိဖို့ နှင်းဘောလုံးလှိမ့်သလို အရှိန်ယူရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ ဆင်းရဲဒုက္ခကတော့ လွန်ကဲလွန်းပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ဆင်းရဲဒုက္ခတွေကို ရပ်တန့်ဖို့၊ မြန်မာပြည်သူတွေရဲ့ အသက်အိုးအိမ် စည်းစိမ်ကို ကယ်တင်ဖို့ ထိရောက်တဲ့ အရေးယူဆောင်ရွက်မှု အမြန်ဆုံး လိုအပ်နေပါတယ်။”

မေး။ အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက မြန်မာနိုင်ငံ အခြေအနေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံတွေကို သံအမတ်ကြီး ထပ်ခါတလဲလဲ အသိပေးခဲ့ပေမဲ့ စောစောက ပြောခဲ့သလိုပဲ ထင်ရှားတဲ့ အရေးယူဆောင်ရွက်မှုမျိုးက အလွန်နည်းပါးခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါကို မြန်မာပြည်သူတွေကို ဆရာ ဘယ်လို ရှင်းပြချင်ပါသလဲ။

ဖြေ။ “ဟုတ်ပါတယ်၊ ၂၀၂၁ ကတည်းက လုံခြုံရေးကောင်စီဟာ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှာ ဆုံးဖြတ်ချက် ၂၆၆၉ ကို အတည်ပြုခဲ့ပါတယ်။ အတည်ပြုခဲ့ကတည်းက ကျနော်တို့ နိုင်ငံတကာ အသိုက်အဝန်းကို ဆက်လက် တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကဏ္ဍ ကိုယ်တိုင်က လုံလောက်အောင် မခိုင်မာလို့ပါ။ အကြောင်းကတော့ ဖိအားပေး အရေးယူမဲ့သူ မရှိလို့ပါ။ စစ်ကောင်စီက ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လိုက်နာခြင်း မရှိရင် ဘာ အရေးယူဆောင်ရွက်မှုတွေ ပြုလုပ်မှာလဲ၊ အဲဒါက ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ ပျောက်ဆုံးနေတာပါ။”

“ဆိုတော့ ကျနော်တို့မှာ သမိုင်းဝင်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက် ၂၆၆၉ ရှိပေမဲ့ ဒါဟာ မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ပတ်သက်လို့ လုံခြုံရေးကောင်စီရဲ့ ဒီလိုအမျိုးအစား ပထမဆုံးသော သမိုင်းဝင်ဆုံးဖြတ်ချက် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တချိန်တည်းမှာပဲ ဒါဟာ ကျနော်တို့လိုချင်တာကို အမှန်တကယ် ဖြည့်ဆည်း မပေးနိုင်ပါဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကျနော်တို့လိုချင်တာက စစ်ကောင်စီရဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတွေကို ရပ်တန့်ဖို့၊ စစ်ကောင်စီက ကျူးလွန်နေတဲ့ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုတွေကို ရပ်တန့်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါက ကျနော်တို့ လိုချင်တာပါ။ ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၁၊ ၂၀၂၂ နဲ့ ၂၀၂၂ နောက်ပိုင်း သတ်ဖြတ်ခံရသူ ပြည်သူ အရေအတွက်ကို ကြည့်ရင် သတ်ဖြတ်ခံရသူ အရေအတွက်ဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ ၂ နှစ်ထက် အဆပေါင်းများစွာ ပိုများနေပါတယ်။”

“အခု စစ်ကောင်စီရဲ့ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုတွေ၊ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ၊ လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်မှုတွေကို ကြည့်ရင် လွန်ခဲ့တဲ့ သုံးလေးနှစ်ကထက် အဆပေါင်းများစွာ ပိုများနေပါတယ်။ ဒီနေ့ ကျနော့်မိန့်ခွန်းမှာပင်လျှင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း စစ်တပ်က ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ အများအပြားရှိခဲ့ကြောင်း ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။ သားကောင် ဖြစ်ရသူတွေထဲမှာ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ဟာ ကလေးသူငယ်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ကလေးသူငယ်တွေ အကြောင်း ပြောတဲ့အခါ အလွန် ဝမ်းနည်းစရာကောင်းပါတယ်။ သူတို့ဟာ ကျနော်တို့ရဲ့ အနာဂတ် ဖြစ်ပါတယ်။ အခြေအနေတွေကြောင့် သူတို့ရဲ့ ပညာရေး၊ သူတို့ရဲ့ ကျန်းမာရေး၊ သူတို့ရဲ့ အနာဂတ်ဟာ ဘယ်ဦးတည်ချက်ကို သွားနေလဲဆိုတာ ကျနော်တို့ အတိအကျ မပြောနိုင်ပါဘူး။ ဒါဟာ ကျနော်တို့ ကြုံတွေ့နေရတဲ့ အခြေအနေ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် အလွန် စိတ်ပျက်ရပါတယ်။”

“အဲဒါကြောင့် ထုတ်ပြန်ချက်တွေ၊ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေဟာ မလုံလောက်ဘူးလို့ ကျနော်တို့ ဆက်လက် ပြောဆိုနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာရှိတဲ့ စစ်ကောင်စီရဲ့ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုတွေကို ရပ်တန့်ဖို့ ထိရောက်တဲ့ အရေးယူဆောင်ရွက်မှုတွေ တကယ်လိုအပ်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အခြေအနေကို ICC ထံ ပို့သင့်တယ်လို့ ကျနော်တို့ ဆက်လက် ပြောဆိုနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပြီးတော့ စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်ခဲယမ်းတွေ၊ လေယာဉ်ဆီ၊ နှစ်မျိုးသုံး ပစ္စည်းတွေနဲ့ ဘဏ္ဍာငွေ စီးဆင်းမှုတွေကိုပင် ရပ်တန့်နိုင်ဖို့ ပစ်မှတ်ထား ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေ ရှိသင့်ပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ လေယာဉ်ဆီ တစက်ဟာ ကျနော်တို့ ပြည်သူတွေကို တိုက်ရိုက် သတ်ဖြတ်နေလို့ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ဒီလို အရေးယူဆောင်ရွက်မှုမျိုး ကျနော်တို့ တကယ်လိုအပ်နေတာပါ။”

“နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းရဲ့ အရေးယူဆောင်ရွက်မှုတွေ၊ ကုလသမဂ္ဂရဲ့ အရေးယူ ဆောင်ရွက်မှုတွေဟာ အလွန်နှေးကွေးပြီး တချို့အချိန်တွေမှာ မလုံလောက်ပေမဲ့ သက်ဆိုင်သူ ပြည်သူတွေအနေနဲ့ ကုလသမဂ္ဂအတွင်းရေးမှူးချုပ် ကိုယ်တိုင်ကပင် နိုင်ငံတကာ အသိုက်အဝန်းဟာ မြန်မာပြည်သူတွေကို ကူညီဖို့ ပျက်ကွက်ခဲ့ပါတယ်လို့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြောကြားခဲ့တဲ့အတွက် ကျနော်တို့အနေနဲ့ နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းထံ ဆက်လက် တောင်းဆိုရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ မြန်မာပြည်သူတွေရဲ့ ဆင်းရဲဒုက္ခတွေကို ဖြေရှင်းပေးဖို့ ပျက်ကွက်နေတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အတွင်းရေးမှူးချုပ် ကိုယ်တိုင် ဘယ်လောက်အထိ စိတ်ပျက်နေသလဲဆိုတာ အလွန်ရှင်းလင်းပါတယ်။”

“ကျနော်တို့အတွက်၊ ကျနော့်အတွက်ကတော့ စစ်ကောင်စီက မိမိပြည်သူတွေအပေါ် ကျူးလွန်နေတဲ့ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုတွေကို ရပ်တန့်ဖို့ ထိရောက်တဲ့ အရေးယူဆောင်ရွက်မှုတွေ ရှိလာစေရေး နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းထံ ဆက်လက် အယူခံဝင်သွားပါမယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ IIMM ရဲ့ အဆိုအရ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုတွေဟာ စစ်ရာဇဝတ်မှုနဲ့ လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုမြောက်နေလို့ ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံကလာတဲ့ သူတို့ရဲ့ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုတွေဟာ သေချာပေါက် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုနဲ့ စစ်ရာဇဝတ်မှုတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် နိုင်ငံတကာဥပဒေအောက်မှာ နိုင်ငံတကာ အသိုက်အဝန်းထံက ထိရောက်တဲ့ အရေးယူဆောင်ရွက်မှု ကျနော်တို့ တကယ် လိုအပ်ပါတယ်။”

“အဲဒါကြောင့် မြန်မာ့အရေး ဘာလို့လဲဆိုတော့ မကြာသေးမီက လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရဲ့ အယူခံဝင်မှုကို ကျနော် ထပ်ပြောချင်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေအနေကို ICC ထံ ပို့သင့်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံကို ICC ထံပို့ဖို့ လုံခြုံရေးကောင်စီကို သူ တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။ ဆိုတော့ အဲဒါ တကယ်လိုအပ်ပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကျနော်တို့ ပြည်သူတွေဟာ မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ဖို့ ကျနော်တို့ အကောင်းဆုံး ကြိုးစားခဲ့ကြတယ်၊ အကောင်းဆုံး ကြိုးစားခဲ့ပြီးပါပြီ။ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၊ SCEF နဲ့ တခြားသူတွေကို ကြည့်ရင်တောင်၊ သူတို့ဟာ မြေအောက်ဆေးရုံတွေ ဆောက်ဖို့၊ စာသင်ကျောင်းတွေအတွက် ဗုံးခိုကျင်းတွေ ဆောက်ဖို့ အတူတကွ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြပါတယ်။ ဒါဟာ ကျနော်တို့မှာရှိတဲ့ ကြိုတင်ကာကွယ်ရေး အစီအမံတွေ ဖြစ်ပေမဲ့ အဲဒါ မလုံလောက်ပါဘူး။”

အဲဒါကြောင့် ပြည်သူတွေကို ကာကွယ်ဖို့၊ အရပ်သားတွေကို ကာကွယ်ဖို့၊ မြန်မာပြည်သူတွေရဲ့ အသက်အိုးအိမ် စည်းစိမ်ကို ကယ်တင်ဖို့ နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းထံက အကူအညီ လိုအပ်တယ်လို့ ကျနော်တို့ ဆက်လက်ပြောဆိုနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို အရေးယူ ဆောင်ရွက်မှုမျိုး၊ ထိရောက်တဲ့ အရေးယူဆောင်ရွက်မှုမျိုးကို ကုလသမဂ္ဂထံက လိုအပ်တာ ဖြစ်သလို နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းထံကလည်း လိုအပ်ပါတယ်။”

မေး။ အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟု မိန့်ခွန်းပြောစဉ်အတွင်း ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံကနေ ထွက်ခွာသွားခဲ့ကြတဲ့ အဖွဲ့အစည်းအများအပြားထဲမှာ သံအမတ်ကြီးရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့လည်း ပါဝင်တယ်လို့ သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါ အမှန်ပဲလား။

ဖြေ။ “အင်တာဗျူး အစပိုင်းမှာ ကျနော်ပြောခဲ့တာကို ပြန်အမှတ်ရမယ်လို့ ထင်ပါတယ်။ ကျနော်တို့ မိန့်ခွန်း မပြောကြားခဲ့ပါဘူး။ အထွေထွေညီလာခံရဲ့ အထွေထွေမူဝါဒရေးရာ ဆွေးနွေးပွဲကို မတက်ရောက်ခဲ့ပါဘူး။ အဲဒီ အထွေထွေမူဝါဒရေးရာ ဆွေးနွေးပွဲဟာ စက်တင်ဘာ ၂၂ ရက်ကနေ ၂၈ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့တာပါ။ အဲဒီ ၆ ရက်အတွင်းမှာ ကျနော်တို့ အထွေထွေညီလာခံ ခန်းမထဲမှာ မရှိခဲ့ပါဘူး။ ဆိုတော့ ခန်းမထဲကနေ သပိတ်မှောက် (walkout) ထွက်ခွာခဲ့တာ မဟုတ်ဘဲ ကျနော်တို့ အခန်းထဲမှာကို မရှိတာပါ။ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တခုတည်းတင် မကဘဲ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ အားလုံးရဲ့ မိန့်ခွန်းပြောကြားချိန်တွေမှာ ကျနော်တို့ အခန်းထဲမှာ မရှိခဲ့ပါဘူး။”

မေး။ ကျမတို့ အင်တာဗျူးကို ရုပ်သိမ်းတော့မှာ ဖြစ်တဲ့အတွက် မြန်မာပြည်သူတွေနဲ့ နိုင်ငံတကာ မဟာမိတ်တွေကို ဝေမျှချင်တာမျိုး တခြားဘာများ ရှိပါသေးသလဲ။

ဖြေ။ “အများကြီး ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ကျနော့်အနေနဲ့ စောစောက ပြောခဲ့တာတွေကို ထပ်မံ ပြောကြားချင်ပါတယ်။ သေချာတာပေါ့ ကျနော်တို့ရဲ့ တိုင်းရင်းသား ပြည်သူတွေနဲ့ ရဲဘော်တွေ အတွက်ပါ။ ကျနော်တို့ တော်လှန်ရေးဟာ ၅ နှစ်ကျော်သွားခဲ့ပါပြီ၊ ၆ နှစ်ထဲ ရောက်နေပါပြီ။ စစ်အာဏာရှင်စနစ် နိဂုံးချုပ်ရေးနဲ့ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေး ရည်မှန်းချက်တွေ အောင်မြင်ဖို့အတွက် သူတို့ရဲ့ ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်မှုအတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုတွေအတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။”

“နွေဦးတော်လှန်ရေးမှာ ပါဝင်နေသူ အားလုံး တိုင်းပြည်အတွင်းမှာ ရှိနေသူများ၊ မြေပြင်မှာ ရှိနေသူများ၊ ဒါ့အပြင် ပြည်ပရောက် မြန်မာများ သူတို့အားလုံးဟာ အလွန်အရေးပါတဲ့ အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင်နေကြပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ကျနော် တောင်းဆိုချင်တာတခုကတော့ သင်တို့ရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကနေ ဆက်လက်ပါဝင်ပေးကြပါ။ တော်လှန်ရေး အောင်မြင်ဖို့အတွက် တတ်နိုင်သမျှ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ပေးကြပါ။ အတိုင်းအတာတခုအထိ၊ ဒါမှမဟုတ် ဒီထက်မက ပိုပြီး လုပ်ဆောင်ပေးကြပါ။”

“ဆိုတော့ တခုကတော့ ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်မှုအတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီ တော်လှန်ရေးကို တတ်နိုင်သမျှ အမြန်ဆုံး အဆုံးသတ်ရပါမယ်။ ကျနော်တို့ရဲ့ အင်အားနဲ့ အတူတကွဆိုရင် ဒီ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို တိုက်ထုတ်တဲ့ပွဲမှာ သေချာပေါက် အနိုင်ရမှာဖြစ်ပြီး မြန်မာပြည်သူတွေအတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ အနာဂတ်ကို သေချာပေါက် တည်ဆောက်နိုင်မယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ညီညွတ်မှုဟာ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ ကျနော်တို့ ပိုပြီး ညီညွတ်နိုင်လေ ဒီတိုက်ပွဲမှာ ပိုပြီး မြန်မြန် အနိုင်ရနိုင်လေ ဖြစ်ပါတယ်။”

“ကျနော်တို့ရဲ့ တော်လှန်ရေးဟာ ကျနော်တို့ကိုယ်တိုင် လုပ်ဆောင်တာ ဖြစ်ပေမဲ့ နိုင်ငံတကာ အသိုက်အဝန်းရဲ့ ထောက်ခံမှုနဲ့ အကူအညီနဲ့ဆိုရင် ဒုက္ခဆင်းရဲတွေကို မြန်မြန်ဆန်ဆန် ကျော်လွှားနိုင်မှာ သေချာပါတယ်။ သင်တို့ရဲ့ ထောက်ခံမှုနဲ့ အသက်ပေါင်းများစွာကို ပိုပြီး ကယ်တင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် သင်တို့ရဲ့ ထောက်ခံမှု၊ သင်တို့ရဲ့ ထိရောက်တဲ့ အရေးယူဆောင်ရွက်မှုတွေနဲ့ သင်တို့ရဲ့ အကူအညီတွေကို မြန်မာပြည်သူတွေအတွက် လိုအပ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။”

“သင်တို့ကို မြန်မာ့သမိုင်းရဲ့ မှန်ကန်တဲ့ဘက်မှာ အမြဲတမ်း ရှိစေချင်ပါတယ်။ ကျေးဇူးပြုပြီး မြန်မာ့သမိုင်းရဲ့ မှန်ကန်တဲ့ဘက်မှာ အမြဲတမ်း ရှိပေးကြပါ။ ဒါပေမဲ့ ဘယ်သူနဲ့မဆို ဆက်ဆံတဲ့အခါတိုင်း မြန်မာပြည်သူတွေရဲ့ မျှော်လင့်ချက် ဆန္ဒတွေကို သင်တို့ နားလည်ကြောင်း၊ မြန်မာပြည်သူတွေရဲ့ မျှော်လင့်ချက် ဆန္ဒတွေကို သင်တို့ လေးစားကြောင်း သေချာပါစေ။ ဒီ စစ်အာဏာရှင်စနစ် နိဂုံးချုပ်ရေးနဲ့ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေး ကျနော်တို့ရဲ့ ပန်းတိုင် ရောက်ရှိဖို့ မြန်မာပြည်သူတွေကို ကျေးဇူးပြုပြီး ကူညီပေးကြပါ။ သင်တို့ရဲ့ အကူအညီ၊ သင်တို့ရဲ့ ပံ့ပိုးမှုဟာ မြန်မာပြည်သူတွေအတွက် အလွန် အဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။ အများကြီး ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။”

ဒီနေ့ အချိန်ပေးတဲ့အတွက် အများကြီး ကျေးဇူးတင်ပါတယ် ဆရာ။

“ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။”