အမေရိကန်က အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်လို့ စစ်သားတွေ အပါအဝင်  ၁၉ ယောက်ထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ အီရန်မီဒီယာတွေနဲ့ အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်တို့က စက်တင်ဘာ ၁ ရက်မှာ ပြောပါတယ်။

အီရန်ကလည်း ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံတွေနဲ့ ဂျော်ဒန်နိုင်ငံတို့က အမေရိကန် စစ်စခန်းတွေကို ဒရုန်းနဲ့ ဒုံးကျည်တွေသုံးပြီး လက်တုံ့ပြန် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးတဲ့နောက် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသမှာ စိုးရိမ်မှုတွေ ပြန်မြင့်တက်လာခဲ့ပါတယ်။

အီရန်စစ်ဘက်ပစ်မှတ်တွေအပေါ် အမေရိကန်ရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုလှိုင်းကို ပြထားတဲ့ ဗီဒီယိုကို အမေရိကန် အလယ်ပိုင်း စစ်တိုင်းကွပ်ကဲရေးဌာနက စက်တင်ဘာ ၁ ရက်မှာ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန်ဟာ အင်္ဂါနေ့မှာ အီရန်အပေါ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု အတော်များများ လုပ်ခဲ့တာပါ။

ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်ဈေးနှုန်းတွေကို မြင့်တက်စေပြီး သမ္မတဒေါ်နယ်ထရမ့်ပ်ရဲ့ ပြည်တွင်းရေပန်းစားမှုကို ထိခိုက်စေတဲ့ ပဋိပက္ခမှာ အီရန်ရဲ့ လက်စားချေမှုကို သီတင်းပတ်တွေအတွင်း အပြင်းထန်ဆုံး မြင့်တက်လာစေခဲ့ပါတယ်။

ဇူလိုင်လနောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် အီရန်က သင်္ဘောတင်ပို့မှုကို ပိတ်ပင်ထားတဲ့ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရေနံထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းဖြစ်တဲ့ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကနေ ထွက်လာတဲ့ ရေနံတင်သင်္ဘော ၂ စင်းကို တနင်္လာနေ့က တိုက်ခိုက်မှုတွေနဲ့ သီတင်းပတ်ကုန်ရက်တွေက ပစ်ခတ်မှုတွေ ဖြစ်ပြီးတဲ့နောက် အခုတိုက်ခိုက်မှုတွေ ဖြစ်လာခဲ့တာပါ။

အင်္ဂါနေ့မှာ ကမ္ဘာ့ရေနံဈေးနှုန်းတွေ တစည်ကို ၄ ဒေါ်လာကျော် မြင့်တက်လာပြီး ၅ ပတ်အတွင်း အမြင့်ဆုံးအဆင့်ကို ရောက်ခဲ့ပါတယ်။

ထရမ့်ပ်က အီရန်ကို “ပြင်းပြင်းထန်ထန်” တိုက်ခိုက်မယ်လို့ ခြိမ်းခြောက်နေပြီး အမေရိကန်အစိုးရက ပိတ်ဆို့မှုအသစ်တွေ ချမှတ်တော့မယ်လို့ အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး စကော့တ် ဘက်ဆန့်က သတိပေးနေပေမဲ့ အီရန်အစိုးရက ပင်လယ်ကွေ့ကနေ ရေနံတင်ပို့မှုကို တားမယ်လို့ သတိပေးရင်း ငြင်းဆန်နေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ပ်က အီရန်ဟာ ၆ လကြာစစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ရေး ဆွေးနွေးပွဲတွေဆီ မပြန်လာရင် ပိုပြင်းထန်ပြီး ပိုအဆင့်မြင့်တဲ့ တိုက်ခိုက်မှုနဲ့ ထပ်တိုက်ခိုက်ခံရလိမ့်မယ်လို့ ကတိပြုခဲ့ပါတယ်။

အီရန် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့တွေဟာ တလကြာ ငြိမ်နေခဲ့ပြီးတဲ့နောက် တိုက်ပွဲတွေ ပြန်စခဲ့ပြီး  ပထမဆုံး သတင်းစကားထဲမှာ အမေရိကန်အတွက် “မမေ့နိုင်တဲ့ သင်ခန်းစာတွေ ရှိတယ်” လို့ အီရန် အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် မို့ဂျ်တာဘာ ခါမေနီက ပြောပါတယ်။

အီရန်နဲ့ အမေရိကန်-အစ္စရေးတို့ရဲ့ ၆ လကြာ စစ်ပွဲဟာ ရေနံဈေးနှုန်းတွေကို မြင့်တက်လာစေပြီး ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကို လှုပ်ခါစေတဲ့အပြင် နိုဝင်ဘာလမှာ ကျင်းပမဲ့ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ပ်ရဲ့ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီအတွက် နိုင်ငံရေးပြဿနာတွေကို တိုးပွားလာစေခဲ့ပါတယ်။

အမေရိကန်မှာ စစ်ရေးအရင်းအမြစ်တွေ ပြတ်လပ်နေပြီး နိုင်ငံရေးဖိအားတွေ မြင့်တက်လာနေချိန်မှာ အီရန်စီးပွားရေးဟာလည်း ပိတ်ဆို့မှုတွေ၊ အမေရိကန်ရေတပ်ရဲ့ ပိတ်ဆို့မှုတွေကြောင့် ထိခိုက်ခဲ့ရပါတယ်။

အီရန်ငွေကြေးဟာ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှာ စံချိန်တင် အနိမ့်ဆုံးထိ ရောက်ခဲ့တာပါ။ မြို့တော်တီဟီရန်က ကုန်သည်တွေဟာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ တဒေါ်လာနဲ့ အီရန် ရီယယ်ငွေ ၂ ဒသမ ၂၀ သန်းကို လဲလှယ်ခဲ့ကြပြီး ပြီးခဲ့တဲ့အပတ်က စံချိန်တင်ထက် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း  မြင့်တက်လာခဲ့ပါတယ်။