ငါ ရှုံးပါစေ တရားနိုင်ပါစေ (သို့) တရားတဲ့သူသာ နိုင်ကြေးဟေ့

မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေးသမိုင်းမှာတော့ မှတ်တမ်းတင်ရမဲ့ နိုင်ငံတကာဥပဒေရေးရာ အရေးကြီးဖြစ်ရပ်တခု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီဖြစ်ပါတယ်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်က ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ပဋိပက္ခတွေမှာ မြန်မာနိုင်ငံဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေကို လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်တယ်လို့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားရုံး (ICJ) က ဆုံးဖြတ်လိုက်ပါတယ်။
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက်မှာ ကုလသမဂ္ဂရဲ့ အမြင့်ဆုံးတရားစီရင်ရေးအဖွဲ့ဖြစ်တဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) က ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများအပေါ် ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာစစ်တပ်ရဲ့ စစ်ဆင်ရေးတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံဟာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ်ပါ တာဝန်တွေကို ချိုးဖောက်ခဲ့ကြောင်း စီရင်ချက်ချမှတ်ခဲ့ပါတယ်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံးရဲ့ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဆိုင်ရာ စီရင်ချက်ဟာ နွေဦးတော်လှန်ရေးအပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်နိုင်မလဲ
မဲခွဲဆုံးဖြတ်မှုမှာ တရားသူကြီး ၉ ဦးက ထောက်ခံပြီး ၆ ဦးက ကန့်ကွက်ခဲ့ကြပါတယ်။ နိုင်ငံတကာတရားမျှတမှု၊ စစ်အာဏာရှင်တွေရဲ့ တာဝန်ခံမှုနဲ့ ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရေစီအနာဂတ်အတွက် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြည့်ဖို့ လိုပါမယ်။
အဲဒီစီရင်ချက်ဟာ ရိုဟင်ဂျာပြည်သူတွေအတွက် တရားမျှတမှုရရှိရေး ကြိုးပမ်းမှုတခုသာမက မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ လက်ရှိ နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်း၊ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်နေတဲ့ နွေဦးတော်လှန်ရေးနဲ့ အနာဂတ် နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေးတို့အပေါ်မှာပါ အရေးပါတဲ့ သက်ရောက်မှုတွေ ရှိလာနိုင်တဲ့ ဖြစ်ရပ်တခုဖြစ်လာမှာပါ။
ဒါပေမဲ့လည်း ဒီနေရာမှာ သတိပြုရမဲ့ အချက်တခုရှိနေပါတယ်။ ICJ ဟာ လူပုဂ္ဂိုလ်တဦးချင်းကို ရာဇဝတ်မှုနဲ့ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်တဲ့ တရားရုံးမဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံတနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံတကာဥပဒေအရ တာဝန်ယူမှုကို ဆုံးဖြတ်တဲ့ တရားရုံးဖြစ်တယ်ဆိုတာကိုတော့ သတိချပ်စေချင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့ အခုစီရင်ချက်ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဇဝတ်မှုတရားရုံး (ICC) ရဲ့ တဦးချင်းဖမ်းဝရမ်းဆိုင်ရာ အမှုတွေနဲ့ ခွဲခြားနားလည်ဖို့ လိုအပ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၁။ စစ်အာဏာရှင်ရဲ့ ငြင်းဆိုမှုတွေ အပေါ် နိုင်ငံတကာဥပဒေရဲ့ တုံ့ပြန်မှုက ဘယ်လိုရှိလဲ
အခုစီရင်ချက်ရဲ့ အဓိကအရေးပါမှုက မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုတွေကို နိုင်ငံတကာဥပဒေရဲ့ စံနှုန်းတွေနဲ့အညီ စိစစ်ဆုံးဖြတ်ပြီး နိုင်ငံတော်၏ တာဝန်ရှိမှုကို တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုလိုက်တာဖြစ်ပါတယ်။
တရားရုံးရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ ရိုဟင်ဂျာအရပ်သားထောင်ပေါင်းများစွာ သတ်ဖြတ်ခံရမှုတွေ၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုတွေ၊ ကလေးသူငယ်တွေအပေါ် အလွန်အမင်း ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုတွေနဲ့ အသက်လွတ်ရန် ထွက်ပြေးနေသူတွေအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုတွေကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခဲ့ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် လူမျိုးတစုရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတရပ်ကို ဖျက်ဆီးဖို့ ရည်ရွယ်ချက်ရှိကြောင်း သက်သေအထောက်အထားတွေအပေါ် အခြေခံပြီး ဆုံးဖြတ်ခဲ့တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီအချက်ဟာ နွေဦးတော်လှန်ရေးအတွက်လည်း အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ အကြောင်းက ဘာလဲဆိုတော့ မြန်မာနိုင်ငံဟာ စစ်အာဏာရှင်စနစ်အောက်မှာ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေနဲ့ အရပ်သားပြည်သူတွေအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုတွေ ဖြစ်ပွားနေကြောင်း တင်ပြနေတဲ့ အထောက်အထားတွေကို နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းက ဘယ်လို စိစစ်ရမယ်ဆိုတဲ့ အမြင်ကို ပိုမိုခိုင်မာစေတဲ့အတွက်ကြောင့်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ နွေဦးတော်လှန်ရေးရဲ့ တရားဝင်မှုနဲ့ နိုင်ငံတကာထောက်ခံမှု
၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း မြန်မာပြည်သူတွေဟာ ဒီမိုကရေစီပြန်လည်ရရှိရေးနဲ့ ဖက်ဒရယ်စနစ်ကျင့်သုံးနိုင်ရေးအတွက် နည်းလမ်းမျိုးစုံနဲ့ တော်လှန်ခုခံလာခဲ့ကြတာ အခုချိန်ထိပါပဲ။
အဲဒီကာလတွေအတွင်းမှာ စစ်တပ်ရဲ့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ အရပ်သားတွေအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုတွေ၊ နေအိမ်တွေ မီးရှို့ဖျက်ဆီးမှုတွေနဲ့ တခြားသော လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေကို နိုင်ငံတကာသို့ အထောက်အထားတွေနဲ့တကွ တင်ပြခဲ့ကြပါတယ်။
ICJ ရဲ့ အခုဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေကို တိုက်ရိုက်ဆုံးဖြတ်ပေးတာ မဟုတ်ပေမဲ့ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပြင်းထန်တဲ့ နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်မှုတွေအတွက် တာဝန်ခံမှုရှိရမယ်ဆိုတဲ့ အခြေခံမူကို ပိုမိုအလေးထားလာစေဖို့ အထောက်အကူအများကြီးဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့်မို့ နွေဦးတော်လှန်ရေးအတွက် နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းရဲ့ အာရုံစိုက်မှု၊ သံတမန်ရေးဆိုင်ရာ ဖိအားနဲ့ တာဝန်ခံမှုဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုတွေ ပိုမိုအားကောင်းလာနိုင်တဲ့ အခွင့်အလမ်းတရပ် ဖြစ်လာမှာ မလွှဲဧကန်ပါပဲ။
ဒီနေရာမှာ ICJ စီရင်ချက်တခုတည်းကြောင့်တော့ နိုင်ငံတကာရဲ့ နိုင်ငံရေးထောက်ခံမှု၊ စစ်ရေးမူဝါဒ သို့မဟုတ် အကူအညီပေးရေးမူဝါဒတွေဟာ အလိုအလျောက် မိုးပေါ်ကကျသလို ပြောင်းလဲသွားမယ်လို့ မဆိုနိုင်ပါဘူး။
၃။ စစ်ခေါင်းဆောင်တွေရဲ့ တာဝန်ခံမှုအတွက် လမ်းကြောင်း ပိုမိုပွင့်လာနိုင်ခြင်း(သို့) အမြင်မှန်ရဖို့ အခွင့်အရေး
အခုဖြစ်ရပ်ကို နွေဦးတော်လှန်ရေးနဲ့ ဆက်စပ်ကြည့်မယ်ဆိုရင် အရေးကြီးဆုံးအချက်တခုမှာ စစ်ခေါင်းဆောင်တွေရဲ့ တာဝန်ခံမှုဖြစ်ပါတယ်။
ICJ ဟာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ တာဝန်ယူမှုကို ဆုံးဖြတ်ပေမဲ့ စစ်ခေါင်းဆောင်တဦးချင်းစီရဲ့ ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိမှုကို ဆုံးဖြတ်ဖို့ ICC ကဲ့သို့သော တရားရုံးတွေရဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေ လိုအပ်နေဆဲဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ICC ရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုကိုလည်း သတိပြုရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၂၇ ရက်မှာ ICC ရှေ့နေချုပ်က မင်းအောင်လှိုင်အပေါ် ရိုဟင်ဂျာတွေကို နေရပ်မှ အတင်းအကျပ်မောင်းထုတ်ခြင်းနဲ့ နှိပ်ကွပ်ခြင်းဆိုင်ရာ လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေအတွက် ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ပေးဖို့ လျှောက်ထားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီလျှောက်ထားမှုဟာ တရားသူကြီးတွေရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို စောင့်ဆိုင်းရတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီတရားရေးလုပ်ငန်းစဉ်နှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ကြည့်ရင် မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင်တွေအပေါ် နိုင်ငံတကာဥပဒေအရ တာဝန်ခံစေရေး ကြိုးပမ်းမှုတွေမှာ ပိုမိုအရေးပါလာနိုင်ပါတယ်။
အထူးသဖြင့်တော့ နွေဦးတော်လှန်ရေးကာလအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေကိုလည်း သီးခြားသက်သေတွေ၊ အမိန့်ပေးကွပ်ကဲမှုဆိုင်ရာ အထောက်အထားတွေနဲ့ အတူ စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင်ထားနိုင်ပါက အနာဂတ်မှာ တာဝန်ရှိသူတွေကို တရားစွဲဆိုနိုင်ရေးအတွက် အရေးပါလာမှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့လည်း ICC ရဲ့ လက်ရှိမြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ စီရင်ပိုင်ခွင့်ဟာ အကန့်အသတ်ရှိပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ် ရိုဟင်ဂျာအမှုနဲ့ ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း ကျူးလွန်မှုအားလုံးကို အလိုအလျောက် အကျုံးဝင်စေမှာတော့ မဟုတ်ပါ။
၄။ ရိုဟင်ဂျာပြည်သူတွေနဲ့ နွေဦးတော်လှန်ရေးအကြား ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်ရေး
အခုစီရင်ချက်ကနေ ထွက်ပေါ်လာတဲ့ အရေးကြီးဆုံး သင်ခန်းစာတခုမှာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အနာဂတ်နိုင်ငံရေးကို တည်ဆောက်ရာမှာ ရိုဟင်ဂျာပြည်သူတွေရဲ့ နစ်နာမှုနဲ့ တရားမျှတမှုရရှိရေးကို ချန်လှပ်ထားခဲ့လို့တော့ မရနိုင်တော့တာပါ။
မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အတိတ်သမိုင်းမှာ လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေးနဲ့ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ဆိုင်ရာ ခွဲခြားဆက်ဆံမှုတွေဟာ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခတွေကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစေခဲ့ပါတယ်။
နွေဦးတော်လှန်ရေးရဲ့ ရည်မှန်းချက်မှာ စစ်အာဏာရှင်စနစ် အဆုံးသတ်ရေးသာမက လူမျိုးစုအားလုံး တန်းတူညီမျှခွင့်ရှိသော ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတခု တည်ဆောက်ရေးလည်း ဖြစ်သင့်တယ် မဟုတ်ပါလော။
ကျနော်တို့ နိုင်ငံတော်သီချင်း ထဲကလိုပေါ့။
"ခွင့်တူညီမျှ ဝါဒဖြူစင်တဲ့ပြည် " တို့ပြည် ။ တို့မြေ။
အဲဒီရည်မှန်းချက်တွေကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့အတွက် ရိုဟင်ဂျာပြည်သူတွေအပေါ် ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ မတရားမှုတွေကို အသိအမှတ်ပြုတာ၊ နစ်နာသူတွေရဲ့ အသံကို နားထောင်တာ၊ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်နဲ့ လူ့အခွင့်အရေးတွေကို တန်းတူအာမခံတာတို့ဟာ အရေးကြီးတဲ့ အသွင်ကူးပြောင်းမှုဆိုင်ရာ တရားမျှတမှု ဖော်ဆောင်ခြင်း လုပ်ငန်းစဥ်တွေပါ။
အတိတ်က ကျူးလွန်မှုတွေအပေါ် တာဝန်ခံမှုရှိတာဟာ လူမျိုးစုအချင်းချင်း အပြစ်တင်မှုတွေကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းဖို့ မဟုတ်ဘဲ အနာဂတ်မှာ ဒီလိုအဖြစ်ဆိုးတွေ ထပ်မံမဖြစ်ပွားစေဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒါကြောင့် ICJ ရဲ့စီရင်ချက်ဟာ နွေဦးတော်လှန်ရေးအတွက် နိုင်ငံရေး အောင်မြင်မှုတခုအဖြစ်သာမက အားလုံးပါဝင်နိုင်တဲ့ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတခု တည်ဆောက်ရေးအတွက်လည်း ပြန်လည်သုံးသပ်ရမဲ့ သမိုင်းဝင်အခွင့်အရေးတရပ် အဖြစ်ခံယူနိုင်ပါတယ်။
၅။ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအပေါ် သံတမန်ရေးနဲ့ စီးပွားရေးဖိအားတွေ တိုးလာနိုင်ခြင်း
ICJစီရင်ချက်ဟာ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် နိုင်ငံတကာရဲ့ သဘောထားနဲ့ ဆက်ဆံရေးတွေအပေါ်မှာလည်း သက်ရောက်နိုင်ပါတယ်။ နိုင်ငံတကာတရားရုံးရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တခုဟာ သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိနိုင်ပါတယ်။
အထူးသဖြင့် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေနဲ့ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်းတွေအနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် မူဝါဒတွေ ပြန်လည်သုံးသပ်ဖို့ အကြောင်းပြချက်တခု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုတွေ၊ သံတမန်ရေးဆိုင်ရာ အရေးယူမှုတွေနဲ့ တခြားဖိအားတွေဟာ သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံတွေရဲ့ နိုင်ငံရေးဆုံးဖြတ်ချက်တွေအပေါ် မူတည်နေမှာလည်းဖြစ်ပါတယ်။ ICJ က စီရင်ချက်ချလိုက်တာနဲ့ တပြိုင်နက် အရေးယူမှုတွေဟာ အလိုအလျောက် ဖြစ်ပေါ်လာမှာတော့ မဟုတ်ပါ။
နွေဦးတော်လှန်ရေးအတွက် အရေးကြီးတာက အခုဒီစီရင်ချက်ကို အခြေခံပြီးတော့ နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းကို မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ လက်ရှိလူ့အခွင့်အရေးအခြေအနေတွေ၊ အရပ်သားပြည်သူတွေရဲ့ လုံခြုံရေးနဲ့ တာဝန်ခံမှု လိုအပ်ချက်တွေကို ဆက်လက်တင်ပြနိုင်မှု အားကောင်းလာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၆။ နွေဦးတော်လှန်ရေးအတွက် စိန်ခေါ်မှုတွေနဲ့ လုပ်ဆောင်သင့်တဲ့ အချက်များ
နိုင်ငံတကာတရားရုံးရဲ့ စီရင်ချက်ဟာ အရေးပါပေမဲ့ တရားမျှတမှုရရှိရေးခရီးစဉ်ဟာ စီရင်ချက် တခုတည်းနဲ့ အဆုံးသတ်သွားမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဓိကစိန်ခေါ်မှုတွေက ဘာတွေလဲဆိုတော့ တရားစီရင်မှုကို လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ရေးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ICJ မှာ ကိုယ်ပိုင်ရဲတပ်ဖွဲ့ မရှိတာမို့ တရားရုံးရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ရေးမှာ နိုင်ငံတကာက ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု လိုအပ်မှာပါ။
နောက်ပြီး သက်သေအထောက်အထားတွေ ထိန်းသိမ်းရေးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ စစ်ရာဇဝတ်မှုနဲ့ လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေအတွက် သက်သေတွေ၊ မှတ်တမ်းတွေနဲ့ မျက်မြင်သက်သေတွေရဲ့ အချက်အလက်တွေကို လုံခြုံစွာ ထိန်းသိမ်းဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
နောက်တခုက လူမျိုးစုအားလုံး ပါဝင်ရေးဟာလည်း အရေးကြီးပါတယ်။ နွေဦးတော်လှန်ရေးအတွင်းမှာ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုတွေနဲ့ ရိုဟင်ဂျာပြည်သူတွေ အပါအဝင် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်ခံရသူအားလုံးရဲ့ တရားမျှတမှုကို အလေးထားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တော်လှန်ရေးဘက်တော်သားအချင်းချင်းပဲ ဆိုတဲ့ စကားလုံးမှာပဲ လမ်းမဆုံးဘဲ တရားတဲ့သူသာ တရားမျှတမှုကို ခံစားအနိုင်ရစေဖို့ပါပဲ။
အရေးကြီးတဲ့ နောက်အချက်တခုက အနာဂတ်တရားစီရင်ရေးစနစ် တည်ဆောက်ရေးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အာဏာရှိသူဖြစ်စေ၊ သာမန်ပြည်သူဖြစ်စေ ဥပဒေအထက်မှာ ဘယ်သူမျှမရှိတဲ့ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးစနစ်ကို တည်ဆောက်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
အထက်ကအချက်တွေဟာ နွေဦးတော်လှန်ရေးမှာ အနာဂတ်နိုင်ငံရေး ရည်မှန်းချက်တွေနဲ့ တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်ပါတယ်။
နိဂုံးချုပ်
တရားမျှတမှုဟာ တော်လှန်ရေးရဲ့ အနာဂတ်အခြေခံပဲဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက်နေ့ ICJ စီရင်ချက်ဟာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေးသမိုင်းမှာ အရေးပါတဲ့ အလှည့်အပြောင်းတခုအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်သွားပါပြီ။
ကျနော်တို့မြန်မာနိုင်ငံရှုံးပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အမှန်တရားကတော့ နိုင်သွားခဲ့ပါပြီ။ ဒါကို ကျနော်တို့ လက်ခံရမယ်။ ကျနော်တို့ သင်ခန်းစာယူရမယ်။ နိုင်ငံရေးက ငါနဲ့မဆိုင်ဘူးလို့ နောက်ဆိုရင် မြန်မာနိုင်ငံသားတွေ ပြောရဲကြမယ် မထင်တော့ဘူး။ စစ်အုပ်စု လူ့ငမိုက်သား တိရစ္ဆာန်တွေ စစ်ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်တာနဲ့ တနိုင်ငံလုံးရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာဟာ ကမ္ဘာမှာ ကျဆင်းခဲ့ကြရပြီ။
အခုစီရင်ချက်ဟာ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ရိုဟင်ဂျာပြည်သူတွေအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ နိုင်ငံတော်ရဲ့ တာဝန်ရှိမှုကို ဆုံးဖြတ်တာဖြစ်ပေမဲ့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ လက်ရှိအကျပ်အတည်းအတွက်လည်း အရေးကြီးတဲ့ သင်ခန်းစာတွေ ပေးသွားပါတယ်။
ပထမအချက်ကတော့ အာဏာရှိသူတွေဟာ ဘယ်အချိန်အထိဖြစ်စေ တာဝန်ခံမှုမှ အမြဲတမ်းလွတ်ကင်းနေမှာ မဟုတ်ကြောင်းဖြစ်ပါတယ်။ ဒုတိယအချက်မှာ လူမျိုးရေးနဲ့ ဘာသာရေးအပေါ် အခြေခံတဲ့ ခွဲခြားဆက်ဆံမှုတွေ၊ အကြမ်းဖက်မှုတွေနဲ့ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေဟာ နိုင်ငံတနိုင်ငံရဲ့ အနာဂတ်ကို ဘယ်လောက်အထိ ပျက်စီးစေနိုင်ကြောင်းလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
တတိယအချက်မှာ ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတခုကို တည်ဆောက်ရာမှာ အာဏာရှင်စနစ်ကို ဖယ်ရှားရုံနဲ့ မလုံလောက်ဘဲ တရားမျှတမှု၊ တန်းတူညီမျှမှု၊ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ လူမျိုးစုအားလုံးရဲ့ အခွင့်အရေးတွေကို အာမခံနိုင်ဖို့လည်း လိုအပ်တယ်ဆိုတာ မီးမောင်းထိုးပြပေးပါတယ်။
နွေဦးတော်လှန်ရေးဟာ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတခုအဖြစ်သာ ရပ်တည်မနေဘဲ အတိတ်က မတရားမှုတွေကို ပြန်လည်ကုစားပြီး အနာဂတ်မှာ မတရားမှုတွေ ထပ်မံမဖြစ်ပွားစေဖို့ အာမခံနိုင်တဲ့ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲတခု ဖြစ်လာဖို့လည်း လိုအပ်ပါတယ်။
အဲဒီအတွက် ရိုဟင်ဂျာပြည်သူတွေအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေအတွက် တရားမျှတမှုရရှိရေးကိုလည်း နွေဦးတော်လှန်ရေးရဲ့ ဒီမိုကရေစီနဲ့ ဖက်ဒရယ်တည်ဆောက်ရေး ရည်မှန်းချက်တွေအထဲမှာ ထည့်သွင်းစဉ်းစားကြဖို့လည်း ဖြစ်ပါတယ်။
အဆုံးစွန်အားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အနာဂတ်အောင်မြင်မှုကို စစ်အာဏာရှင်စနစ် ဘယ်အချိန်မှာ အဆုံးသတ်မယ်ဆိုတဲ့ အချက်တခုတည်းနဲ့ တိုင်းတာလို့ မရနိုင်စကောင်းပါ။
စစ်အာဏာရှင်စနစ်ဆိုးရဲ့အလွန်မှာ ဘယ်လူမျိုး၊ ဘယ်ဘာသာ၊ ဘယ်နိုင်ငံရေးအမြင်ရှိသူမှ မတရားဖိနှိပ်ခံရခြင်းမရှိတဲ့ တရားမျှတသော နိုင်ငံသစ်ကို တည်ဆောက်နိုင်မနိုင်ဆိုတဲ့ အချက်ကသာ အမှန်တကယ်အရေးကြီးကြောင်း တင်ပြရင်း ငါ ရှုံးပါစေ တရား နိုင်ပါစေ ဆောင်းပါးကို အဆုံးသတ်လိုက်ပါရစေခင်ဗျာ....။
ချစ်မင်းနွဲ့ကြည်
ကိုးကားရင်းမြစ်များ—
Al Jazeera – UN’s top court finds Myanmar guilty of genocide against Rohingya (19 November 2026) ။
ICJ – Summary of the Judgment of 19 November 2026 ။
International Criminal Court – Bangladesh/Myanmar Situation ။
Independent Investigative Mechanism for Myanmar – ICC and Myanmar ။
မှတ်ချက် - အခုဆောင်းပါးမှာ ICJ ရဲ့ နိုင်ငံတော်တာဝန်ရှိမှုဆိုင်ရာ စီရင်ချက်နဲ့ ICC ရဲ့ တဦးချင်းရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်တို့ကို ခွဲခြားဖော်ပြထားပါတယ်။











