ရန်ကုန်မြို့ မဟာဗန္ဓပန်းခြံမှာ ၃၁ နှစ်ပြည့် ရှစ်လေးလုံး ဒီမိုကရေစီအရေးတော်ပုံနေ့ အခမ်းအနား မစတင်ခင်မြင်ကွင်း။
ဓာတ်ပုံ - ကိုဈာန်

ရှစ်လေးလုံး သမိုင်းဖြစ်စဉ်အကျဉ်း

– ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်တွင် ဗြိတိသျှထံမှ မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေးရခဲ့ပြီးနောက် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။

– ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်တွင် စစ်အာဏာသိမ်းခဲ့ပြီး ထိုအာဏာသိမ်းမှုကို လက်မခံသည့် ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုများ စဉ်ဆက်မပြတ်ရှိခဲ့သည်။

– အမည်ခံ ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ကို ကြေညာခဲ့ပြီး တပါတီအာဏာရှင်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ရန် ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ရေးဆွဲ၍ စစ်ဗိုလ်ချုပ်များက အရပ်ဝတ်လဲကာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။

– ယင်းသို့ အုပ်ချုပ်မှုကို လက်မခံကြောင်း အထင်ကရ အရေးအခင်းတွေဖြစ်သော ဦးသန့်၊ ၁၉၇၁၊ ၁၉၇၄၊ ၁၉၇၆ နှင့် မှိုင်းရာပြည့်စသည်တို့တွင် ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။

– ၁၉၇၈ စက်တင်ဘာ ၅ ရက်တွင် ငွေစက္ကူများ ဖျက်သိမ်းကြောင်း ကြေညာရာမှ လူထု၏မကျေနပ်မှုများ ပေါက်ကွဲခဲ့ပြီး ကျောင်းသားများ၏ ဆန္ဒပြပွဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။

– ၁၉၈၈ မတ်လ ၁၃ ရက်တွင် RIT ကျောင်းဝင်းအတွင်း စုရုံးနေကြသော ကျောင်းသားထုထဲသို့ ပစ်ခတ်နှိမ်နင်း၍ အင်ဂျင်နီယာကျောင်းသား ၂ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ ဆန္ဒပြပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ခဲ့ပြီး အခြား တက္ကသိုလ်ကောလိပ်များသို့ ကူးစက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဆန္ဒပြပွဲများအား အကြမ်းဖက် နှိမ်နင်းခံရပြီး ကျောင်းသားအများအပြား ဖမ်းဆီးအကျဉ်းချ ခံခဲ့ရသည်။

– ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ကျောင်းများပြန်ဖွင့်ချိန်မှ စ၍ ကျောင်းသားသပိတ်တိုက်ပွဲများ ထပ်မံဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ကျောင်းဝင်းမှ ထွက်ချိန်တွင် ပြည်သူလူထုပါ ပူးပေါင်းပါဝင်လာခဲ့သည်။

– ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၃ ရက်တွင် မဆလ ပါတီ အရေးပေါ်ညီလာခံနှင့် အရေးပေါ်လွှတ်တော် အစည်းအဝေးများ ခေါ်ယူခဲ့ပြီး ပါတီစုံစနစ်သို့ ပြောင်းလဲ မပြောင်းလဲကို မဲခွဲဆုံးဖြတ်ရာမှာ မပြောင်းနိုင်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ကြေညာခဲ့သည်။ သမ္မတ အပြောင်းအလဲကိုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

– ပြည်သူလူထု၏ မကျေနပ်မှုများ အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၈ သြဂုတ်လဆန်း ၃ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ လမ်းများပေါ် ချီတက်ဆန္ဒပြပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

– ၁၉၈၈ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၈ ရက်တွင် ပြည်လုံးကျွတ် သပိတ်မှောက် ဆန္ဒပြပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လမ်းများပေါ်တွင် ပစ်ခတ်နှိမ်နင်းခဲ့ရာ ပြည်သူထောင်ချီ သေဆုံးခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများပါ ပူးပေါင်းပါဝင်လာခဲ့ပြီး ဝန်ထမ်းပေါင်းစုံ အထွေထွေသပိတ်ကြီးဖြစ်ခဲ့ရာ အစိုးရယန္တရားများ ရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့သည်။ ပြည်သူ့ဆန္ဒလေ့လာစုံစမ်းရေး ကော်မရှင်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး မကြာမီ ပြန်လည်ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် အရေးပေါ်လွှတ်တော် ထပ်မံခေါ်ယူခဲ့ပြီး ပါတီစုံ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရန် သဘောတူခဲ့သည်။ သမတအပြောင်းအလဲကို ထပ်မံ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

– သို့ရာတွင် တစ်ပါတီအတွင်းမှ လူအပြောင်းအလဲ လုပ်ခြင်းမျှသာဖြစ်၍ ပြည်သူလူထုက လက်မခံဘဲ ကြားဖြတ်အစိုးရ ဖွဲ့စည်းရေးကို တောင်းဆိုခဲ့ကြပြီး အထွေထွေသပိတ်ကြီးကို ဆက်လက် ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်။

– ၁၉၈၈ စက်တင်ဘာ ၁၈ ရက်တွင် စစ်တပ်မှ နိုင်ငံတော်အာဏာကို လွှဲပြောင်းရယူကြောင်း ကြေညာခဲ့ရာ ပြည်သူများက လက်မခံဘဲ ကြားဖြတ်အစိုးရဖွဲ့စည်းကို ဆက်လက်တောင်းဆိုပြီး ဆန္ဒပြပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ အကြမ်းဖက်ပစ်ခတ်နှိမ်နင်းခဲ့သည့်အတွက် လူထောင်ချီ သေဆုံးခဲ့ရသည်။

---

Zawgyi Version

၃၁ ႏွစ္ျပည့္ ရွစ္ေလးလုံး ဒီမိုကေရစီအေရးေတာ္ပုံေန႔ (ဓာတ္ပုံ)
DVB
ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ မဟာဗႏၶပန္းၿခံမွာ ၃၁ ႏွစ္ျပည့္ ရွစ္ေလးလုံး ဒီမိုကေရစီအေရးေတာ္ပုံေန႔ အခမ္းအနား မစတင္ခင္ျမင္ကြင္း။
ဓာတ္ပုံ - ကိုဈာန္

ရွစ္ေလးလုံး သမိုင္းျဖစ္စဥ္အက်ဥ္း

– ၁၉၄၈ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလ ၄ ရက္တြင္ ၿဗိတိသွ်ထံမွ ျမန္မာျပည္ လြတ္လပ္ေရးရခဲ့ၿပီးေနာက္ ပါလီမန္ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို က်င့္သုံးခဲ့သည္။

– ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ မတ္လ ၂ ရက္တြင္ စစ္အာဏာသိမ္းခဲ့ၿပီး ထိုအာဏာသိမ္းမႈကို လက္မခံသည့္ ဆႏၵျပလႈပ္ရွားမႈမ်ား စဥ္ဆက္မျပတ္ရွိခဲ့သည္။

– အမည္ခံ ဆိုရွယ္လစ္လမ္းစဥ္ကို ေၾကညာခဲ့ၿပီး တပါတီအာဏာရွင္ျဖင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ရန္ ၁၉၇၄ ခုႏွစ္ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒကို ေရးဆြဲ၍ စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္မ်ားက အရပ္ဝတ္လဲကာ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။

– ယင္းသို႔ အုပ္ခ်ဳပ္မႈကို လက္မခံေၾကာင္း အထင္ကရ အေရးအခင္းေတြျဖစ္ေသာ ဦးသန႔္၊ ၁၉၇၁၊ ၁၉၇၄၊ ၁၉၇၆ ႏွင့္ မႈိင္းရာျပည့္စသည္တို႔တြင္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ခဲ့ၾကသည္။

– ၁၉၇၈ စက္တင္ဘာ ၅ ရက္တြင္ ေငြစကၠဴမ်ား ဖ်က္သိမ္းေၾကာင္း ေၾကညာရာမွ လူထု၏မေက်နပ္မႈမ်ား ေပါက္ကြဲခဲ့ၿပီး ေက်ာင္းသားမ်ား၏ ဆႏၵျပပြဲမ်ား ျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။

– ၁၉၈၈ မတ္လ ၁၃ ရက္တြင္ RIT ေက်ာင္းဝင္းအတြင္း စု႐ုံးေနၾကေသာ ေက်ာင္းသားထုထဲသို႔ ပစ္ခတ္ႏွိမ္နင္း၍ အင္ဂ်င္နီယာေက်ာင္းသား ၂ ဦး က်ဆုံးခဲ့သည္။ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားမ်ား ဆႏၵျပပြဲမ်ား ဆက္တိုက္ျဖစ္ခဲ့ၿပီး အျခား တကၠသိုလ္ေကာလိပ္မ်ားသို႔ ကူးစက္ခဲ့သည္။ အဆိုပါ ဆႏၵျပပြဲမ်ားအား အၾကမ္းဖက္ ႏွိမ္နင္းခံရၿပီး ေက်ာင္းသားအမ်ားအျပား ဖမ္းဆီးအက်ဥ္းခ် ခံခဲ့ရသည္။

– ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ ဇြန္လ ေက်ာင္းမ်ားျပန္ဖြင့္ခ်ိန္မွ စ၍ ေက်ာင္းသားသပိတ္တိုက္ပြဲမ်ား ထပ္မံျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး ေက်ာင္းဝင္းမွ ထြက္ခ်ိန္တြင္ ျပည္သူလူထုပါ ပူးေပါင္းပါဝင္လာခဲ့သည္။

– ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္ ၂၃ ရက္တြင္ မဆလ ပါတီ အေရးေပၚညီလာခံႏွင့္ အေရးေပၚလႊတ္ေတာ္ အစည္းအေဝးမ်ား ေခၚယူခဲ့ၿပီး ပါတီစုံစနစ္သို႔ ေျပာင္းလဲ မေျပာင္းလဲကို မဲခြဲဆုံးျဖတ္ရာမွာ မေျပာင္းႏိုင္ေၾကာင္း ဆုံးျဖတ္ေၾကညာခဲ့သည္။ သမၼတ အေျပာင္းအလဲကိုလည္း ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။

– ျပည္သူလူထု၏ မေက်နပ္မႈမ်ား အျမင့္ဆုံးသို႔ ေရာက္ခဲ့ၿပီး ၁၉၈၈ ၾသဂုတ္လဆန္း ၃ ရက္တြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ရွိ လမ္းမ်ားေပၚ ခ်ီတက္ဆႏၵျပပြဲမ်ား ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။

– ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ ၈ ရက္တြင္ ျပည္လုံးကြၽတ္ သပိတ္ေမွာက္ ဆႏၵျပပြဲမ်ား ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး လမ္းမ်ားေပၚတြင္ ပစ္ခတ္ႏွိမ္နင္းခဲ့ရာ ျပည္သူေထာင္ခ်ီ ေသဆုံးခဲ့ရသည္။ ႏိုင္ငံ့ဝန္ထမ္းမ်ားပါ ပူးေပါင္းပါဝင္လာခဲ့ၿပီး ဝန္ထမ္းေပါင္းစုံ အေထြေထြသပိတ္ႀကီးျဖစ္ခဲ့ရာ အစိုးရယႏၲရားမ်ား ရပ္ဆိုင္းသြားခဲ့သည္။ ျပည္သူ႔ဆႏၵေလ့လာစုံစမ္းေရး ေကာ္မရွင္ကို ဖြဲ႕စည္းခဲ့ၿပီး မၾကာမီ ျပန္လည္ဖ်က္သိမ္းခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ အေရးေပၚလႊတ္ေတာ္ ထပ္မံေခၚယူခဲ့ၿပီး ပါတီစုံ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ က်င္းပရန္ သေဘာတူခဲ့သည္။ သမတအေျပာင္းအလဲကို ထပ္မံ ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။

– သို႔ရာတြင္ တစ္ပါတီအတြင္းမွ လူအေျပာင္းအလဲ လုပ္ျခင္းမွ်သာျဖစ္၍ ျပည္သူလူထုက လက္မခံဘဲ ၾကားျဖတ္အစိုးရ ဖြဲ႕စည္းေရးကို ေတာင္းဆိုခဲ့ၾကၿပီး အေထြေထြသပိတ္ႀကီးကို ဆက္လက္ ဆင္ႏႊဲခဲ့ၾကသည္။

– ၁၉၈၈ စက္တင္ဘာ ၁၈ ရက္တြင္ စစ္တပ္မွ ႏိုင္ငံေတာ္အာဏာကို လႊဲေျပာင္းရယူေၾကာင္း ေၾကညာခဲ့ရာ ျပည္သူမ်ားက လက္မခံဘဲ ၾကားျဖတ္အစိုးရဖြဲ႕စည္းကို ဆက္လက္ေတာင္းဆိုၿပီး ဆႏၵျပပြဲမ်ား ဆက္လက္ျဖစ္ပြားခဲ့ရာ အၾကမ္းဖက္ပစ္ခတ္ႏွိမ္နင္းခဲ့သည့္အတြက္ လူေထာင္ခ်ီ ေသဆုံးခဲ့ရသည္။