ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္က အေျခခံမဲဆႏၵရွင္စာရင္းေတြကို ထုတ္ျပန္ေၾကညာေနရာမွာ ေနရာေဒသအႏွံ႔ မဲစာရင္းမွားယြင္းမႈေတြ၊ အပို၊ အလိုေတြ ရွိေနပါတယ္။ အမ်ဳိးသား ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ရဲ႕ ဗဟုိမဲစာရင္းစိစစ္ေရးအဖြဲ႔ေခါင္းေဆာင္ ဦးထြန္းထြန္းဟိန္က ျပည္သူလူထုဟာ မဲစာရင္းနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ စိတ္၀င္စားမႈ အလြန္အမင္း အားနည္းတာ ေတြ႔ရေၾကာင္းနဲ႔ ဒါဟာ ေကာင္းတဲ့ အခ်က္မဟုတ္ဘူးလို႔ ေျပာပါတယ္။ အေျပာင္းအလဲ လိုခ်င္တဲ့ ႏိုင္ငံသားေတြအဖို႔ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ မဲစာရင္းမွန္ကန္ေရးအတြက္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ၾကဖို႔ လိုအပ္တယ္လို႔ သူက ေျပာပါတယ္။
အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ရဲ႕ ဗဟုိ မဲစာရင္းစိစစ္ေရးအဖြဲ႔ေခါင္းေဆာင္ ဦးထြန္းထြန္းဟိန္ကို ဒီဗြီဘီက ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားပါတယ္။

မဲစာရင္းေတြ ႏိုင္ငံတ၀န္း မွားေနတယ္၊ မွားရင္ လာေျပာၾကလို႔ ေျပာတယ္။ ျပင္ဦးလြင္ဘက္က ရပ္ကြက္တခုမွာဆို လူ ၂၀၀၀ မွာ ၁၀၀၀ ေပ်ာက္ေနတယ္လို႔ ၾကားသိရတယ္။ ေကာ္မရွင္ကုိ ေမးေတာ့ လာေျပာၾက၊ လာမေျပာရင္ ေဆာရီးပဲလို႔ ေကာ္မရွင္က ေျပာတယ္။ ဒီျဖစ္ရပ္ဟာ ဘယ္သူ႔မွာ တာ၀န္ရွိသလဲ။
“ဘယ္သူ႔မွာ တာ၀န္ရွိသလဲဆို မဲစာရင္းကို ျပဳစုႏိုင္တဲ့သူေပါ့ေနာ္။ မဲစာရင္းကို ျပဳစုႏိုင္တဲ့လူက ေရြးေကာက္ပဲြေကာ္မရွင္ကသာ ျပဳစုႏိုင္တာပါ။ ျပဳစုသူက အခြင့္အာဏာရွိတာေပါ့ေလ။”

မဲစာရင္းေတြက ေနရာအနွံ႔မွာ မွားေနတာ ေတြ႔ရတယ္။ မွန္ေအာင္လုပ္မယ္ဆိုရင္ ရတဲ့ အခ်ိန္ေလးမွာ ဘယ္လိုျပင္ၾကမလဲခင္ဗ်ား။
“အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္က မဲစာရင္းေတြကို စိစစ္ေနပါတယ္။ စိစစ္တယ္ဆိုတဲ့ဥစၥာက အခုခ်ိန္ဆိုလို႔ရွိရင္ေတာ့ တတိယအဆင့္ေပ့ါေလ၊ တတိယအဆင့္ဆိုေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ၿမိဳ႕နယ္ေပါင္း အားလုံးရဲ႕ ၃ ခ်ဳိး ၂ ခ်ဳိးေလာက္ ေၾကညာၿပီးၿပီေပါ့။ ဒီအေျခအေန ရွိပါတယ္ခင္ဗ်။ ဒီအေျခအေနမွာ က်ေနာ္တို႔ ၾကည့္ေတာ့ မဲစာရင္းေတြက အလြန္ကိုပဲ မတရားမွားေနတာ ေတြ႔တယ္။ မွားေနတဲ့ဟာ ေတြ႔တဲ့ေနရာမွာ ျပင္ဆင္ဖို႔ရက္က ၁၄ ရက္ပဲ ရပါတယ္။ မဲစာရင္း ကပ္တာကေန ၁၄ ရက္ေပါ့။ ၁၄ ရက္တည္းမွာ က်ေနာ္တို႔ မလုံေလာက္ပါဘူး။”

မွန္ေအာင္ျပင္မယ္ဆိုရင္ အခ်ိန္မလုံေလာက္တဲ့ ျပႆ      နာႀကဳံရတာေပါ့ေနာ္။
“ဟုတ္ပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔က ျပင္မယ္လို႔ ေျပာလို႔ရွိရင္ အခ်ိန္မလုံေလာက္ပါဘူး။ ၁၄ ရက္နဲ႔ေတာ့ ဘယ္လိုမွ အခ်ိန္မလုံေလာက္ပါဘူး။ မလုံေလာက္ေတာ့ က်ေနာ္တို႔က ၿပီးသြားတဲ့ ေနာက္ ဆက္လက္ၿပီးေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ျပင္မယ့္အခ်က္အလက္ေတြကို စုေဆာင္းထားရတယ္။ ေရြးေကာက္ပဲြ ေၾကညာၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ မဲစာရင္း ထပ္ၿပီးေတာ့ ေၾကညာပါ့မယ္။ ဒုတိယအႀကိမ္ မဲစာရင္း ေၾကညာတာေပါ့ေလ။ အဲဒီေၾကညာတဲ့အခါ ၇ ရက္အတြင္းမွာ က်ေနာ္တို႔ မဲစာရင္းကို ျပင္ေပးဖို႔ရာ ထပ္ၿပီးေတာ့ ဥပေဒအရ ခြင့္ေပးတာ ရွိပါတယ္။ ၇ ရက္အတြင္းမွာဆိုရင္ က်ေနာ္တို႔ ျပင္ဖို႔ အသင့္ျပင္ထားတဲ့ ဥစၥာေတြကို ၇ ရက္အတြင္းမွာ ျပင္ေပးပါဆိုၿပီးေတာ့ ေလွ်ာက္ထားရမွာေပါ့။”

ေရြးေကာက္ပြဲေၾကညာၿပီး မဲစာရင္း ေၾကညာဦးမယ္ဆိုတာ ပိုမိုရွင္းေအာင္ ေျပာျပပါ။
“ေရြးေကာက္ပဲြေၾကညာၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ မဲစာရင္းေပါ့ေနာ္။ အဲဒီအခ်ိန္ ေၾကညာတဲ့ မဲစာရင္းက ‘ေရြးေကာက္ပြဲဆိုင္ရာ မဲဆႏၵရွင္္စာရင္း’ ပါ။ အခု မဲစာရင္းကေတာ့ အေျခခံ မဲဆႏၵရွင္စာရင္းပါ။ ေရြးေကာက္ပြဲဆုိင္ရာစာရင္းကို ထပ္ၿပီး ေၾကညာပါဦးမယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာဆို ျပင္ဆင္ဖို႔က ၇ ရက္ပဲ ရပါတယ္။”

မဲစာရင္းေတြ အလြန္အကၽြံမွားရင္ ေရြးေကာက္ပြဲဟာ ဘာျဖစ္သြားႏိုင္လဲ။
“က်ေနာ္တို႔ ေရြးေကာက္ပြဲဟာ လြတ္လပ္ၿပီးတရားမွ်တဖို႔လို႔ ေျပာရင္ ပထမဆုံး မဲစာရင္းဟာ မွန္ကန္တိက်ဖို႔ လိုပါတယ္။”

မဲစာရင္းမွားတဲ့အခါ မဲဆႏၵရွင္ေတြဘက္က ဘာေတြ နစ္နာရဖို႔ရွိလဲ။
“မဲဆႏၵရွင္ေတြအတြက္ကေတာ့ ခုက ေျပာသလိုေပါ့ေလ။ ကိုယ္ကေတာ့ သြားၿပီးေတာ့ ကိုယ့္မဲစာရင္းကို သြားၿပီးေတာ့ မစိစစ္ဘူးလို႔ ေျပာလို႔ရွိရင္ မဲတကယ္ေပးတဲ့ရက္မွာ မဲတကယ္ေပးတဲ့အခါလည္းက်ေရာ မဲျပားထုတ္ေပးသူနဲ႔ မဲစာရင္း စစ္ေဆးသူက ‘ခင္ဗ်ားနဲ႔ မဲစာရင္းထဲမွာရွိတဲ့ သူနဲ႔က မကိုက္ညီဘူး’ လို႔ ျငင္းမယ္ဆိုရင္ ျငင္းလို႔ ရသြားတာေပါ့။”

မဲစာရင္းေတြမွာ ျမန္္မာဘာသာနဲ႔ပဲ ေရးေတာ့ တိုင္းရင္းသားေပါင္းစုံ ရွိၿပီး ျမန္မာစာနဲ႔ အကၽြမ္းမ၀င္တဲ့ေဒသက ပုဂိဳၢလ္ေတြ က်ေတာ့ေရာ။ ေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ပဲျဖစ္ျဖစ္ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြအေနနဲ႔ပဲျဖစ္ျဖစ္ မဲစာရင္းမွန္ကန္ေအာင္ ဘယ္လိုမ်ဳိး ၀ိုင္း၀န္းေဆာင္ရြက္ေနၾကပါသလဲ။
“က်ေနာ္တို႔ အခုကေတာ့ ဒီ ျပည္နယ္ေတြမွာ ပါလာတာ ဒီ တတိယအဆင့္မွာ ပါလာတာေပါ့ေလ။ မဲစာရင္းေၾကညာတာ ဒါပါနဲ႔ဆို တတိယအဆင့္ေပါ့။ တတိယအဆင့္မွာ က်ေနာ္တို႔ တိုင္းနဲ႔ ျပည္နယ္ေတြမွာ ပါလာတာေပါ့။ ဒါေပမယ့္ တိုင္းနဲ႔ျပည္နယ္မွာ ပါလာတဲ့အခါမွာ က်ေနာ္တို႔အေနနဲ႔ကေတာ့ ဒီျပည္နယ္ေတြကို ေရာက္သြားတဲ့အခါမွာ ျပည္နယ္ေတြက တိုင္းရင္းသားဘာသာစကားေပါ့။ တိုင္းရင္းသားဘာသာစကားေတြအေနနဲ႔က ျမန္မာဘာသာနဲ႔ မတူတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ အခက္အခဲေတာ့ ရွိႏိုင္ပါတယ္။ သို႔ေသာ္လည္း ျမန္မာတႏိုင္ငံလုံးမွာ ျမန္မာစာက ရုံးသုံးဘာသာ ျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ဒီဥစၥာကိုေပါ့ေလ တတ္ႏိုင္သမွ် အဆင္ေျပေအာင္ ေက်ာ္လႊားရမွာေပါ့။”

မဲစာရင္းလြဲမွားမႈဟာ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြက အမတ္ေလာင္းေတြ၊ တသီးပုဂၢလ အမတ္ေလာင္းေတြအတြက္ နစ္နာခ်က္ကေရာ ဘာေတြျဖစ္မလဲ။
“မဲစာရင္းမွ မမွန္ဘူးဆိုရင္ မဲေပးတာလည္း ဘယ္မွန္မလဲ။”

မဲစာရင္းအမွားက ၁၉၉၀ ေရြးေကာက္ပြဲ၊ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲ၊ ၂၀၁၂ ၾကားျဖတ္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြတုန္းက အေတြ႔အႀကဳံအရ ဒီလိုမ်ဳိး အမွားေတြ အလြန္အကဴ်း မႀကဳံဖူးဘူး။ မဲအမွားက ဘယ္လိုမ်ဳိးပုဂၢိဳလ္ေတြအတြက္ အက်ဳိးအျမတ္ ထြက္ႏိုင္လဲ။
“ဒါကေတာ့ က်ေနာ္ေျပာတာ မဲစာရင္းျပဳစုရမယ့္လူေတြေပါ့ေနာ္။ မဲစာရင္း ျပဳစုရမယ့္လူေတြလို႔ က်ေနာ္ေျပာတဲ့အခါမွာ တခ်ဳိ႔ကလည္း ဒီေကာ္မရွင္ဆုိတဲ့ဥစၥာေတာ့ အခ်ိန္ျပည့္၀န္ထမ္း သိပ္ၿပီးေတာ့နည္းတဲ့ေနရာပါပဲ၊ က်ေနာ္ျမင္တာက။ အခ်ိန္ျပည့္၀န္ထမ္း သိပ္ၿပီးနည္းတဲ့အခါက်ေတာ့ မဲစာရင္းေတြရိုက္တဲ့အခါမွာ ေတြ႔ႀကဳံတဲ့ ႀကဳံရာက်ပမ္းေပါ့ေလ၊ ႀကဳံရာ ရိုက္ရတဲ့အေနအထားမ်ဳိး ရွိပုံရပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ ဒါ ေတြ႔ေနရတဲ့အခ်က္ကိုၾကည့္ရတာ။ အဲဒီေတာ့ က်ေနာ္တို႔က ဘာေျပာမလဲဆုိရင္ေတာ့ ႀကဳံရာက်ပမ္းရိုက္ရတဲ့အခါက်ေတာ့ တာ၀န္ယူမႈကလည္း အလြန္ပဲ အားနည္းၾကတာ။ တာ၀န္ယူမႈ အလြန္အားနည္းၾကတဲ့ အခါက်ေတာ့ ထြက္လာတဲ့ မဲစာရင္း result (ရလဒ္) ေတြက တအားကို မွားေနတာ ေတြ႔ရတယ္။”

ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္က ဒီမဲစာရင္းေတြ မွားတဲ့ကိစၥကို ဘယ္လုိမ်ဳိး ကိုင္တြယ္ရင္ အေကာင္းဆုံး ျဖစ္မယ္ ထင္သလဲ။
“က်ေနာ္တို႔ အဲဒါကိုပါပဲခင္ဗ်။ က်ေနာ္တို႔က မဲစာရင္း၀င္ၿပီးေတာ့ စိစစ္တယ္ဆိုတဲ့ဥစၥာက က်ေနာ္တို႔က အျပစ္ေျပာဖို႔ မဟုတ္ပါဘူးခင္ဗ်။ က်ေနာ္တို႔က မွန္ကန္ၿပီး တိက်တဲ့ မဲစာရင္း ရရွိဖို႔ေပါ့ေလ။ မွန္ကန္ၿပီး တိက်တဲ့မဲစာရင္း ရရွိမွသာ လြတ္လပ္ၿပီးတရားမွ်တတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲကို ျဖစ္ႏိုင္မွာကိုး။ အဲဒါေၾကာင့္ က်ေနာ္တို႔က ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ကိုလည္း အျပစ္ေျပာဖို႔ေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ မဲစာရင္း စိစစ္တဲ့လူအေနနဲ႔ ရွိတဲ့ဒီအခက္အခဲေပါ့ေလ က်ေနာ္ေျပာတာက။ ရွိတဲ့အခက္အခဲကို ဘယ္လိုပူးေပါင္းၿပီးေတာ့ အေကာင္းဆုံးေျဖရွင္းမလဲ ဆိုတဲ့ ဥစၥာေပါ့ အေျဖရွာဖိုေတာ့ လုိတာေပါ့။”

ေရြးေကာက္ပဲြေကာ္မရွင္က မဲစာရင္းထုတ္ေပးလိုက္ၿပီ၊ ျပည္သူလူထုက သူတို႔နာမည္ မပါရင္ လာေျပာဖို႔ သူတုိ႔ပုခုံးေပၚမွာ တာ၀န္ရွိတယ္ေပါ့။ ဒီေတာ့ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲ မဲစာရင္းနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ မဲဆႏၵရွင္ျပည္သူေတြကေရာ ဘာလုပ္သင့္လဲ။

“က်ေနာ္တို႔ကေတာ့ ဒီဥစၥာပါခင္ဗ်။ ဘာျဖစ္လဲဆို ပထမအႀကိမ္ ပထမအဆင့္ေပါ့ေလ ရန္ကုန္တိုင္းမွာ ၁၀ ၿမိဳ႕နယ္ မဲစာရင္းေၾကညာတဲ့အခါမွာ က်ေနာ္တို႔ ျပည္သူလူထုကို ၾကည့္ပါတယ္။ ျပည္သူလူထုက ဘာျဖစ္လဲဆိုလို႔ရွိရင္ မဲစာရင္းေပၚမွာ စိတ္၀င္စားမႈက အလြန္ပဲ အားနည္းပါတယ္ခင္ဗ်။ အခု တတိယအဆင့္ မဲစာရင္းေၾကညာတဲ့အခါမွာလည္း ျပည္သူလူထုကို ၾကည့္တဲ့အခါမွာလည္း ျပည္သူလူထုက မဲစာရင္းကို စိတ္၀င္စားမႈက အလြန္ပဲ အားနည္းပါတယ္။ မဲစာရင္းကို စိတ္၀င္စားမႈအလြန္ပဲ အားနည္းေနတယ္ဆိုတာဟာ ေကာင္းတဲ့အခ်က္ မဟုတ္ပါဘူး။ ထို႔အတူပဲ က်ေနာ္တို႔က ဘာျဖစ္လဲဆိုလို႔ရွိရင္ ျပည္သူလူထု စိတ္ဓာတ္ တက္ႂကြလာေအာင္ လႈံ႔ေဆာ္ေပးဖို႔ လိုပါတယ္။ လႈံ႔ေဆာ္ေပးတဲ့ေနရာမွာ မီဒီယာသမားေတြက လႈံ႔ေဆာ္ေပးရမယ္။ ေနာက္တခါ ရုပ္ရွင္မင္းသား၊ မင္းသမီးေတြက လႈံ႔ေဆာ္ေပးရမယ္။ ေနာက္တခါ ပိုစတာအေနနဲ႔ လႈံ႔ေဆာ္ေပးရမယ္။ ဒီလိုေပ့ါ ဘက္ေပါင္းစုံ လိုတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြကလည္း လႈံ႔ေဆာ္ေပးဖို႔ လိုပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ အမ်ဳိးသား ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္အေနနဲ႔ တတ္ႏိုင္သမွ်ေတာ့ လႈံ႔ေဆာ္ပါတယ္။ ထုိ႔အတူပဲ တတ္ႏိုင္သမွ် မဲစာရင္း စိစစ္ေရးကို လုပ္ပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ကေတာ့ ျပည္သူလူထုက မဲစာရင္းဆီကုိ မလာဘူးလို႔ ေျပာရင္ မဲစာရင္းက ျပည္သူလူထုဆီသြားေအာင္ က်ေနာ္တို႔ တအိမ္တက္ဆင္း လိုက္ၿပီးေတာ့ တတ္ႏိုင္သေလာက္ တအိမ္တက္ဆင္းေမးၿပီးေတာ့ ျပင္ဆင္ႏိုင္ေအာင္ က်ေနာ္တို႔ ႀကိဳးစားေနတယ္။”

မဲစာရင္းနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ မွတ္ခ်က္စကားေျပာျပပါ။
“က်ေနာ္ေျပာခ်င္တာကေတာ့ ႏိုင္ငံသူႏိုင္ငံသားေတြကို ေျပာခ်င္တာေပါ့။ က်ေနာ္တို႔က ဒီ အေျပာင္းအလဲ လိုခ်င္တယ္လို႔ ေျပာလို႔ရွိရင္ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပဲြကို အေလးထားရမွာပါ။ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲကို အေလးထားမယ္လို႔ ေျပာလို႔ရွိရင္ မဲစာရင္းကုိလည္း အေလးထားရမွာပါ။ အဲဒီေတာ့ ျပည္သူလူထုအေနနဲ႔ကလည္း မဲစာရင္းေလးကို အေလးထားေပးၾကပါ။ ျပည္သူရဲ႕ ပူးေပါင္းကူညီမႈမပါဘူးဆိုရင္ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံ ေျပာင္းလဲဖို႔ဆိုတာ ဘယ္လိုမွ မျဖစ္ႏို္င္ဘူးဆိုတာကို ျပည္သူလူထုကုိ က်ေနာ္တို႔ အသိေပးခ်င္ပါတယ္။”