ျမန္မာ့ဆန္ကို လာမယ့္ သီတင္းပတ္အနည္းငယ္အတြင္းမွာ အိမ္နီးခ်င္းတရုတ္ႏိုင္ငံကို ပထမဆုံးအႀကိမ္ တင္ပို႔ေတာ့မွာျဖစ္ပါတယ္။ ျပည္ပတင္ပို႔ဆန္အမ်ားစုကို နယ္စပ္လမ္းကေန တင္ပို႔ေနရာကေန တရား၀င္လမ္းေၾကာင္းကေန တရုတ္ႏိုင္ငံက ၀ယ္ယူတင္သြင္းမႈနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဧရာ၀တီိတိုင္း ဖ်ာပုံၿမိဳ႔နယ္က ဆန္ကုန္သည္ ဦးေအးေအာင္ကို ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားပါတယ္။
မၾကာခင္ကာလအတြင္းမွာ ျမန္မာ့ဆန္ကို တရုတ္ႏိုင္ငံကို တရား၀င္တင္ပို႔ခြင့္ရေတာ့မယ္ဆိုေတာ့ ဆန္ေလာကသား ကုန္သည္ေတြရဲ႕အေနအထားက ဘယ္လုိရွိလဲ။
"က်ေနာ့္တဦးတည္းစိတ္ဆႏၵအရ တကယ္ပဲ တရုတ္ျပည္ကေနၿပီးေတာ့ တကယ္၀ယ္မယ္၊ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ဆန္ကို Quality Control (အရည္အေသြးထိန္းခ်ဳပ္မႈ) စစ္ေဆးမႈ ေလ်ာ့ပါးၿပီးေတာ့ ၀ယ္ယူမယ္ဆိုရင္ေတာ့ က်ေနာ္တို႔က ၀မ္းသာပါတယ္။ ဘာလို႔လည္းဆိုေတာ့ ဒီလို ႏိုင္ငံျခားေစ်းကြက္မွာ က်ေနာ္တို႔အေနနဲ႔ထိုးေဖာက္လို႔ ေနရာ ၁ ေနရာရရင္ က်ေနာ္တို႔ေဒသက ေတာင္သူလယ္သမားေတြအတြက္ ဆန္ေစ်းႏႈန္းမွာ ျပည္တြင္းေစ်းကြက္ထက္ပိုၿပီး ျမင့္ျမင့္ရတဲ့အတြက္ သူတို႔ရဲ႕ စီးပြားေရးအေနအထား နည္းနည္းေတာ့ ပိုၿပီးေတာ့ အသက္ရွဴေပါက္ပိုေခ်ာင္သြားမယ္လို႔ေတာ့ ျမင္ပါတယ္။"
ပထမဆုံး ရန္ကုန္ကေန သေဘၤာတင္မယ္ဆိုေတာ့ မူဆယ္လမ္းေၾကာင္းကေန သြားေနတာကိုေရာ အဟန္႔အတားျဖစ္သြားႏုိင္လား။
"မူဆယ္ဘက္က သြားမွာကေတာ့ စီးဆင္းမႈ နည္းနည္းေတာ့ တန္႔သြားတာေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ကုန္းလမ္းေၾကာင္းကေတာ့ လိုရာခရီးကို ျမန္ျမန္ထက္ထက္ ေပါက္တယ္။ ေနာက္တခုက ေရလမ္းခရီးနဲ႔သြားတဲ့အခါက်ေတာ့ ေရလမ္းရဲ႕ အခ်ိန္ၾကာမႈရယ္၊ ေနာက္တခါ ဆန္အရည္အေသြးပိုင္းလည္း က်သြားႏို္င္တာေပါ့ေလ။ ကုန္းလမ္းက်ေတာ့ ျမန္တယ္ေလ၊ ဒီကေန႔ဖ်ာပုံကေနတင္မယ္ဆိုရင္ တပတ္အတြင္းဆို တရုတ္ျပည္ထဲကို ေရာက္သြား ႏိုင္တာေပါ့။ သေဘၤာနဲ႔က်ေတာ့ သေဘၤာရဲ႕၀န္ခ်ိန္မျပည့္မခ်င္း ၾကိဳတင္စုေဆာင္းေနရတာနဲ႔၊ ၿပီးမွ ေမာ္ေတာ္ထဲ ခ်မွာနဲ႔၊ ေမာ္ေတာ္က ထြက္သြားမွာနဲ႔ တလေလာက္မွသူက ဟိုေရာက္မယ္ထင္တာပဲ။ ဆုိေတာ့ အရည္အေသြး နည္းနည္းက်မယ္ထင္တယ္။"
တရား၀င္လမ္းေၾကာင္းက သြားမယ္ဆိုရင္ ဆန္ေစ်းက ေလ်ာ့နည္းၿပီးရမလား။ ပိုမိုရမလား။
" ႏွစ္မ်ဳိးေတာ့ စဥ္းစားရမွာေပါ့။ တမ်ဳိးက ျပည္တြင္းကသြားမယ္ဆိုရင္ တရား၀င္သြားမယ္ဆိုရင္ ေငြေၾကးအားျဖင့္ေတာ့ နည္းနည္းေတာ့ ေလ်ာ့မယ္၊ ေအာက္လိုင္းနည္း (တရားမ၀င္) နဲ႔ သြားမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေငြေၾကးပမာဏ နည္းနည္းေလး ပိုမယ္ထင္တာပဲ။ စိတ္ခ်ယုံၾကည္မႈကေတာ့ တရား၀င္လမ္းေၾကာင္းက ပိုၿပီး လုံျခဳံတာေပါ့။ ဘာျဖစ္လို႔လည္းဆိုေတာ့ ႏိုင္ငံျခားရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈဘဏ္ခ်င္း ခ်ိတ္ဆက္ၿပီးေတာ့ သြားရတဲ့ဟာကိုး။ ဟုိဘက္ (နယ္စပ္) က်ေတာ့ တဦးနဲ႔တဦး ယုံၾကည္စိတ္ခ်မႈက ဘယ္ေလာက္ထိ ခိုင္ခိုင္မာမာရွိတယ္၊ ဘယ္ေလာက္ထိ ဘယ္ေပၚမွာ ေငြသြင္းထား၊ ထုတ္ထားတယ္ဆိုတာ ဘယ္သူမွ သိပ္မသိရဘူးေလ။ "
ျပည္ပကို ဆန္တင္ပို႔တဲ့အခါ အရင္းႏွီးအလတ္စားေတြ၊ အငယ္စားေတြ က အရင္းအႏွီးအမ်ားအျပားစိုက္ထူထားသူေတြက လက္၀ါးႀကီးအုပ္မွာေတြ စိုးရိမ္မႈရွိလား။
"အလတ္စားနဲ႔ အငယ္စားကေတာ့ က်ေနာ္တို႔ သိပ္ပူပန္မႈ မရွိပါဘူး။ က်ေနာ္တို႔ကေတာ့ နည္းနည္းပိုၿပီးေတာ့ ႏိုင္ငံျခားေစ်းကြက္ကို ရမယ္ဆိုရင္ က်ေနာ္တို႔ အလတ္စားနဲ႔ အငယ္စားသမားေတြက ပိုၿပီးေတာ့ ၀မ္းသာမွာပါ။ ဘာျဖစ္လို႔တုန္းဆုိေတာ့ ေစ်းႏွဳန္းနည္းနည္း ပိုရလာလိမ့္မယ္။ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ျမန္မာျပည္ကဆန္ေတြ ႏိုင္ငံျခားေစ်းကြက္ကို ထိုးေဖာက္ႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ အဆင့္ေတာ့ ေျခလွမ္းတလွမ္းတိုးလာႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ အေနအထားမ်ဳိးေတာ့ ျဖစ္လာလိမ့္မယ္ထင္တာပဲ။ တရား၀င္လမ္းေၾကာင္း ပြင့္လာၿပီဆုိရင္။"
ဒါဆိုေစ်းကြက္ထဲမွာ ကုန္သည္ေတြ၊ ပြဲစားေတြ ေျခခ်င္းလိမ္တဲ့အခ်ိန္ကို ေရာက္လာေတာ့မွာေပါ့၊ ၾကိဳတင္ေရာင္း၀ယ္တာေတြျဖစ္လာႏိုင္မလား။
"ဒါကေတာ့ စီးပြားေရးသမားကေတာ့ အနည္းနဲ႔အမ်ားကေတာ့ ရွိမွာပါ။ ဆိုလိုခ်င္တာက ေစ်းကြက္တခုက တည္ၿငိမ္ေနၿပီဆိုရင္ေတာ့ အားလုံးက သူ႕မိတ္၊ ကိုယ့္မိတ္နဲ႔ပဲ အဆင္ေျပသြားမွာပါ။ ေစ်းကြက္မတည္ၿငိမ္ဘူးဆိုရင္ လက္၀ါးႀကီးအုပ္တဲ့စနစ္နဲ႔ ေျခခ်င္းလိမ္မယ့္သေဘာမွာ ရွိပါတယ္။"
ျမန္မာျပည္ရဲ႕ ရာသီဥတု၊ လယ္သမားေတြရဲ႕ အေျခအေန၊ ေငြရင္းေငြႏွီး၊ ဆန္ၾကိတ္ခြဲစက္ စတဲ့ အေျခခံအေဆာက္အအုံပိုင္းေတြေပၚမွာေရာ ဘယ္လို အျမင္ရွိသလဲ။
"က်ေနာ္တို႔လယ္သမားေတြရဲ႕ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ၊ ရာသီဥတုအေျခအေနက မဆိုး၀ါးဘူး၊ မေဖာက္ျပန္ဘူးဆိုရင္ ေတာ့ ထုိက္သင့္သေလာက္ အဆင္ေျပမွာပါ။ ေနာက္တခုက အစိုးရေနၿပီးေတာ့လည္း လယ္သမားေတြရဲ႕ဘ၀ကို ျမႇင့္တင္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေငြေရး၊ ေၾကးေရး ထိုက္သင့္သေလာက္ ခ်ီးေျမႇာက္ဖို႔ေတာ့ ေကာင္းပါတယ္။ ဥပမာဆိုပါစို႔ တဧကကို တစ္သိန္းႏွဳန္းေပးတဲ့အခါမွာ လယ္သမားေတြအတြက္ မိုးတြင္းဘက္ရာသီမွာ ထုိက္သင့္စြာ အဆင္ေျပပါတယ္။ ေႏြရာသီဆိုရင္ေတာ့ အဆင္မေျပဘူး။ ေႏြရာသီက်ေတာ့ ကုန္က်စရိတ္က တသိန္းရွစ္ေသာင္းေလာက္ကုန္တာကိုး။ သီးထပ္ကိုလုပ္ရင္။ မိုး က်ေတာ့ ဓာတ္ေျမၾသဇာထည့္ရတာနည္းတယ္။ စက္သုံးဆီေမာင္းရတာ နည္းတယ္။ ေႏြက်ေတာ့ ဓာတ္ေျမၾသဇာပိုသုံးရတယ္။ ေရလိုရင္ ေရေမာင္းတင္ရတယ္။ ဒီဇယ္၊ ဓာတ္ဆီ၊ အလုပ္သမားစရိတ္၊ စိုက္ပ်ဳိးစရိတ္၊ ရိတ္သိမ္းတဲ့စရိတ္တို႔ အဲဒီစရိတ္ေတြကလည္း နည္းနည္းပိုႀကီးတယ္ေလ။"
ျမန္မာဆန္စပါးေလာက တိုးတက္ေအာင္၊ လယ္သမားေတြရဲ႕ဘ၀တိုးတက္ေအာင္ ဘာေတြျပဳျပင္လုပ္ေဆာင္ဖို႔လိုပါသလဲ။
"လယ္သမားေတြရဲ႕ဘ၀တိုးတက္ေအာင္ဆိုရင္ ပထမဆုံးကေတာ့ လယ္သမားေတြ အဓိကလိုအပ္ေနတဲ့ ဆည္ေျမာင္းတာတမံေတြကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေပးရမယ္။ ေရထုတ္ေျမာင္းေတြလုပ္ေပးရမယ္။ ကုန္ထုတ္လမ္းေတြ ေဖာက္ေပးရမယ္။ ေနာက္တခါ လယ္ယာေျမကို ျပဳျပင္ေပးရမယ္။ လယ္ယာေျမကို က်ေနာ္တို႔က ႏိုင္ငံျခားက လယ္ယာေျမျဖစ္ေအာင္ လယ္ယာေျမကို ညိႇေပးရမယ္။ လယ္ယာေျမမွာရွိတဲ့ေျမႀကီးကို စမ္းသပ္ေပးရမယ္။ ေျမႀကီးကို စမ္းသပ္ဖို႔က ေျမႀကီးထဲမွာ အငန္ဓာတ္၊ အဖန္ဓာတ္ အခ်ဥ္ဓာတ္ ဘယ္ေလာက္မ်ားသလဲ။ ဘယ္ဟာမ်ဳိးက ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲလို႔ရမလဲဆိုတာမ်ဳိးေတြ အဲဒီလို လုပ္ေပးမွသာလွ်င္ ဒီလိုလုပ္ေပးမွ ဒီလယ္သမားက ဘယ္စပါးမ်ဳိးစိုက္မွ သူ႔အတြက္ အက်ဳိးျဖစ္ထြန္းမယ္ဆိုတာကို လုပ္ေပးမွသာလွ်င္ လယ္သမားေတြဘ၀ တိုးတက္ေျပာင္းလဲ လာႏိုင္မယ္လို႔ ျမင္ပါတယ္။"
အခုႏွစ္ပိုင္းေတြမွာ လယ္သမားေတြဟာ အရင္ကနဲ႔မတူပဲ ဆက္သြယ္ေရး လမ္းေၾကာင္းတိုးတက္ၿပီး တယ္လီဖုန္းေတြ ပိုမုိသုံးစြဲလာၾကေတာ့ သတင္းအခ်က္အလက္ ရယူမႈမွာ တိုးတက္လာၾကမွာေပါ့။
"သတင္းအခ်က္အလက္ရရွိမႈအေနနဲ႔ တယ္လီဖုန္းေတြ ေပၚလာတဲ့အခါက်ေတာ့ အခုက လယ္သမားအားလုံး မိသားစုတစုမွာ ပုံမွန္တယ္လီဖုန္းတလုံးေလာက္ေတာ့ ရွိၾကတယ္။ ရန္ကုန္ေပါက္ေစ်းကိုပဲ ၾကည့္ၾကည့္ က်ေနာ္တို႔ ၿမိဳ႕ေပၚေပါက္ေစ်းကိုပဲၾကည့္ၾကည့္ အျမဲတမ္းသူတို႔ စုံစမ္းၿပီး၊ ေမးျမန္းၿပီးေတာ့ ကုန္ေစ်းႏႈန္းအတက္အက်ေပၚမွာ သူတို႔ရဲ႕ စပါးေရာင္းခ်မႈကို အဲဒီလို ထုတ္လုပ္ၿပီး ေရာင္းခ်ၾကတယ္။ အရင္တုန္းကေတာ့ ဒီလိုမဟုတ္ဘူးေလ။ ဒီလိုအဆက္အသြယ္မရွိတဲ့အခါက်ေတာ့ ကုန္သည္ရဲ႕ ေျပာတဲ့ ေစ်းႏႈန္းမွာပဲ သူတို႔က ခ်ိန္ၿပီးေတာ့ ေရာင္းရမွာ။ အခုက်ေတာ့ စကၠန္႔ပိုင္း၊ မိနစ္ပိုင္းအတြင္းမွာပဲ ႀကိဳက္တဲ့ၿမိဳ႕ကို ဆက္ၿပီးေတာ့ ေစ်းႏႈန္းစုံစမ္းလို႔ရတယ္။ စုံစမ္းၿပီးေတာ့ သူတို႔ရဲ႕ ထုတ္လုပ္ေရာင္းခ်မႈကို ကိုက္ညီတယ္ဆိုရင္ သူတို႔ ေရာင္းခ်ေပးမယ္။ တယ္လီဖုန္းေတြ ေပၚလာေတာ့ အေတာ္ေလး အဆင္ေျပပါတယ္။ ေကာင္းပါတယ္။"
ႏိုင္ငံတ၀န္းမွာ လယ္ယာသိမ္းဆည္းထားမႈေတြက လယ္ယာက႑တိုးတက္ေရးမွာ ဘယ္ေလာက္အခက္အခဲျဖစ္ေနတာ ေတြ႔ရလဲ။
"က်ေနာ့္တဦးအျမင္ကေတာ့ အဟန္႔အတားျဖစ္တာကေတာ့ အမ်ားႀကီးပါပဲ။ မူလလယ္သမားေတြကိုလည္း ထိုက္သင့္သေလာက္ ျပန္ၿပီး ေပးသင့္တယ္လို႔ ျမင္ပါတယ္။"
