ျမန္မာႏိုင္ငံသား မဟုတ္သူေတြကို  ထုတ္ေပးထားတဲ့ ယာယီသက္ေသခံ လက္မွတ္ (၀ႈိက္ကတ္) သက္တမ္းဟာ မတ္လ ၃၁ ရက္ေန႔မွာ ကုန္ဆုံးသြားၿပီျဖစ္တဲ့အတြက္ ျပန္အပ္ၿပီး ႏိုင္ငံသားေလွ်ာက္ထားႏုိင္တယ္လို႔ လူ၀င္မႈနဲ႔ ျပည္သူ႔အင္အား၀န္ႀကီးဌာန တာ၀န္ရွိသူက ေျပာပါတယ္။

လက္ရွိ ရခိုင္ျပည္နယ္ အပါအ၀င္ နယ္ၿမိဳ႕တခ်ဳိ႕မွာ ၀ႈိက္ကတ္ လာအပ္သူတခ်ဳိ႕ရွိေနၿပီး  အေရအတြက္ကုိေတာ့ ေျပာလုိ႔ မရႏုိင္ေသးဘူးလုိ႔ လူ၀င္မႈနဲ႔ ျပည္သူ႔အင္အား၀န္ႀကီးဌာန ဒုညြန္ၾကားေရးမႉး ဦးစုိင္းဘမန္းက ဒီဗြီဘီကို ေျပာပါတယ္။

“သူတုိ႔ရဲ့ လက္မွတ္ေတြအပ္ဖုိ႔ဆုိၿပီး က်ေနာ္တုိ႔ ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတရုံးရဲ့ အမိန္႔ေၾကာ္ျငာ စာထဲမွာပါတယ္ေလ။ အဲေတာ့အပ္တဲ့ဟာကုိ ဧၿပီလရယ္၊ ေမလကုန္ အထိေပါ့။ ဒီ ၂လမွာ သူတုိ႔ အပ္တာကုိ က်ေနာ္တုိ႔ လက္ခံေနတာ ေပါ့ေနာ္။ လက္ခံရရွိေၾကာင္း က်ေနာ္တုိ႔ သူတုိ႔ကုိ ျပန္ၿပီး ေျပစာေလးေပးပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ ၀ိႈက္ကပ္ေပးထားကတည္းကုိက ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္း ေနထုိင္သူမ်ားကုိ ေပးတာပဲ။ ဥပေဒအရ သက္တမ္းသတ္မွတ္လုိ႔ သက္တမ္းကုန္သြားတာကုိ။ သက္တမ္းကုန္သြားလုိ႔ သူက ႏုိင္ငံမဲ့သေဘာမသက္ေရာက္ပါဘူး။”

သက္တမ္းကုန္ (၀ွႈိက္ကတ္) ျပန္အပ္ႏွံသူေတြကုိ အစုိးရက ျပန္အပ္ေၾကာင္း ေျပစာ အေထာက္အထား ျပန္ထုတ္ေပးထားတယ္လို႔ လည္း ဦးစုိင္းဘမန္းက ေျပာပါတယ္။

“လာအပ္ၿပီဆုိရင္ ေလာေလာဆယ္ သူ႔လက္ထဲမွာဘာမွမရွိဘူး။ မရွိဘူးဆုိေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔က သူ႔ကုိ Document သေဘာမ်ဳိးေပါ့ ေျပစာေလးေပးထားတဲ့သေဘာပါပဲ။ အဲဒီထဲမွာ သူ႔နံပါတ္ေတြ ပါတယ္ဗ်ာ။ တခ်ိန္တုန္းက သက္တမ္းကုန္တဲ့ ၀ႈိက္ကတ္ေတြ ကိုင္ထားတယ္ဆုိတဲ့ အဓိပၸါယ္။ အဲေတာ့ သူ၀ႈိက္ကတ္ကုိင္တုန္းကရတဲ့ အေနအထားအတုိင္းပဲေပါ့။”

သက္တမ္းကုန္လုိ႔ ျပန္လည္အပ္ႏွံသူအေနနဲ႔ သူတုိ႔ဆႏၵေပၚမွာမူတည္ၿပီး ဥပေဒအတိုင္း   ႏုိင္ငံသား ေလွ်ာက္ခ်င္ရင္ ေလွ်ာက္ခြင့္ရွိတယ္လုိ႔  လူ၀င္မႈႀကီးၾကပ္ေရးဌာန တာ၀န္ရွိသူ က ေျပာပါတယ္။

မေန႔ကေတာ့ ရခိုင္ျပည္နယ္ ရန္းျဗဲကြ်န္းၿမိဳ႕နယ္ ေက်ာက္နီေမာ္ေက်းရြာကို ၿမိဳ႔နယ္ လ၀က ဦးစီးမွဴးနဲ႔အဖြဲ႔ကလာေရာက္ၿပီး ၀ႈိက္ကတ္ေတြအပ္ၾကဖို႔ သြားေရာက္ေျပာၾကားရာမွာ တစုံတေယာက္မွ မအပ္ႏွံဘူးလို႔ ေက်ာက္နီေမာ္ေက်းရြာသား ကမန္လူမ်ဳိး ကိုဘသန္းထြန္းက ဒီဗြီဘီကို ေျပာပါတယ္။

အဓိက ၀ႈိက္ကတ္အပ္ႏွံတဲ့အခါ ျပန္လည္ထုတ္ေပးတဲ့ အေထာက္အထားစာရြက္မွာ လူမ်ဳိးအမည္ မထည့္သြင္းတာေၾကာင့္ စိုးရိမ္ၿပီး မအပ္ၾကဘူးလို႔ ဆုိပါတယ္။

၀ႈိက္ကတ္သိမ္းတဲ့အခါ ျဖတ္ပိုင္းအေထာက္အထားျပန္ေပးမွာျဖစ္ေပမယ့္ ေမြးသကၠရာဇ္၊ အမည္ရယ္ အဖ အမည္ရယ္ ေနရပ္သာပါၿပီး လူမ်ဳိးက်ေတာ့ မပါတဲ့အေပၚ ရြာသားေတြက မသကၤာျဖစ္ စိုးရိမ္ၿပီး မအပ္ႏွံၾကတာလို႔ ကုိဘသန္းထြန္းက ေျပာပါတယ္။

“တကယ္တမ္း  အပ္မယ္ဆိုရင္လည္း က်ေနာ္တို႔ ဦးစီးမွဴးကို ေျပာတာက ရွင္းတယ္ေလ။  က်ေနာ္တို႔ဘက္ကေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတႀကီးအမိန္႔နဲ႔ဆိုရင္ အပ္ရမွာ မွန္တယ္။ က်ေနာ္တို႔ ၀ႈိက္ကတ္မွာ လူမ်ဳိးေနရာမွာ ကမန္လို႔ေရးထားသလို ခင္ဗ်ားတို႔ေပးမယ့္ အေထာက္အထားမွာ လူမ်ဳိးကို ကမန္လို႔ေရးေပးလို႔ က်ေနာ္တို႔ ေျပာေတာ့ အဲဒါက်ေတာ့ ညြန္ၾကားခ်က္ အဲလိုမရွိဘူးတဲ့လို႔ ေျပာတယ္။”

ဒါ့အျပင္ ၂၀၁၁ အျဖစ္အပ်က္အတြင္း မီးေလာင္တုန္းက အိမ္ေထာင္စုစာရင္း၊ ႏိုင္ငံသားကတ္ျပား၊ သုံးေခါက္ခ်ဳိးမွတ္ပုံတင္၊ ၀ႈိက္ကတ္ေတြ ပါကုန္တာေတြလည္း ရွိတယ္လို႔ ရွင္းျပခဲ့ေၾကာင္းနဲ႔ လ၀က ဦးစီးမွဴးက ေနာက္တေခါက္ ကြင္းဆင္းလာဦးမယ္ဆိုၿပီး ျပန္သြားေၾကာင္း ေျပာပါတယ္။

ရခိုင္ျပည္နယ္ ေတာင္ပိုင္းက ေက်ာက္နီေမာ္ေက်းရြာဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံက တိုင္းရင္းသားေတြထဲမွာပါ၀င္တဲ့ ကမန္တိုင္းရင္းသားေတြ ေနထိုင္ၾကတဲ့ေက်းရြာျဖစ္ပါတယ္။ ရခိုင္ျပည္နယ္ အထက္ပိုင္းက အစိုးရအေခၚအားျဖင့္ ဘဂၤါလီ၊ ကာယကံရွင္ေတြ အေခၚအားျဖင့္ ရိုဟင္ဂ်ာေတြ ရဲ႕ ၀ႈိက္ကတ္ ျပန္လည္ အပ္ႏွံမႈအေျခအေနကိုေတာ့ မသိေသးပါဘူး။

လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ ဒီမုိကေရစီပါတီဥကၠ႒ ဦးေက်ာ္မင္းကေတာ့ အစုိးရအေနနဲ႔ ၀ိႈက္ကပ္ကုိင္သူေတြ ႏုိင္ငံသားေလွ်ာက္ႏုိင္တယ္လုိ႔ ေျပာဆုိေပမယ့္ ေလွ်ာက္သူတုိင္း မရႏုိင္ဘူးလုိ႔  ေျပာပါတယ္။

“ခြင့္ေပးတယ္လုိ႔ ေျပာတာပါ။ ေပးမွာမဟုတ္ဘူး။ ေျမပုံမွာ လူ ၁ ေထာင္ ေလွ်ာက္တာကို  ၂၀၀ ကုိပဲေပးတယ္။ က်န္တဲ့ ၈၀၀ မွာ ဘာလုပ္မလဲ။ အခု ဒီမွာလည္း ေလွ်ာက္ရင္ ေလွ်ာက္ခြင့္ရွိတယ္လုိ႔ ေျပာတာပါ။ ဒါေပမယ့္ ေပးခ်င္မွေပးမယ္။ ဦးက ႏုိင္ငံသားျဖစ္လုိ႔ လႊတ္ေတာ္အမတ္ျဖစ္ခဲ့တာေနာ္ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္ကေျပာတာ။ အခုက ပါတီေထာင္လုိ႔မရဘူးတဲ့။ ၁၉၈၂ ဥပေဒအရ အစစ္ေဆးခံၿပီးေတာ့မွ ႏုိင္ငံသားလက္မွတ္ရရင္ စိစစ္ေရးကတ္ျပားရရင္ လုပ္လုိ႔ရမယ္။ အဲဒါ ဦးတုိ႔ အတြက္ေတာင္ မလြယ္ရင္ သူတုိ႔ေျပာတဲ့ ႏုိင္ငံသားျပဳခြင့္ဆုိတာ တျခားလူေတြအတြက္ သိပ္လြယ္မယ္မထင္ဘူး။” လို႔ ေျပာပါတယ္။

သက္တမ္းကုန္ဆုံးသြားတဲ့ ၀ိႈက္ကတ္ေတြ ျပန္လည္အပ္ႏွံေရး အစီအစဥ္ကို သမၼတက ေဖေဖာ္၀ါရီလ ၁၁ ရက္ေန႔ ကတည္းက ထုတ္ျပန္ထားတာျဖစ္ၿပီး ကတ္သက္တမ္းကုန္ဆံုးမယ့္  ၂၀၁၅  ေမလ (၃၁) ရက္ ေနာက္ဆုံးထား ေဆာင္ရြက္ဖို႔ ညြန္ၾကားထားတာပါ။

ဒီညႊန္ၾကားခ်က္ထြက္လာၿပီးေနာက္ ျမန္မာႏိုင္ငံထဲက ၀ိုက္ကတ္ကိုင္ေဆာင္ထားသူေတြရဲ႕ အနာဂတ္ေရွ႕ေရး မေရမရာျဖစ္ေစႏိုင္တယ္လို႔  ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအ၀န္းက ေထာက္ျပေ၀ဖန္ၾကပါတယ္။

ျမန္မာတႏိုင္ငံလံုးမွာ ၀ႈိက္ကတ္ကိုင္ထားသူေပါင္း ၆ သိန္းခြဲေလာက္ ရွိတယ္လို႔  သက္ဆိုင္ရာ ၀န္ႀကီးဌာနကရတဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ကို ကိုးကားၿပီး ေျမပံုအမတ္ ဦးေဖသန္းက  ဒီဗြီဘီကို ေျပာထားပါတယ္။