စစ္တပ္နဲ႔ရဲတပ္ရင္းေတြမွာ ႀကဳိတင္မဲေပးတာကို ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာခြင့္ေပးဖို႔ အပါအ၀င္ ၂၀၁၅ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲ ပြင့္လင္းျမင္သာ ဂုဏ္သိကၡာ႐ွိ ေစဖို႔ အေမရိကန္ အေျခစိုက္ ကာတာစင္တာက အၾကံျပဳခ်က္ေတြ ထုတ္ျပန္ပါတယ္။
ၿပီးခဲ့တဲ့ ဒီဇင္ဘာလကေန ေဖေဖာ္၀ါရီလထိ ျမန္မာျပည္အႏွံ႔ သြားေရာက္ခဲ့တဲ့ ကာတာ စင္တာ ေလ့လာေရးမစ္ရွင္အဖြဲ႕ရဲ႕ ခရီးစဥ္အတြင္းေတြ႕ရွိခ်က္ေတြအေပၚ အေျခခံၿပီး ျပည္ေထာင္စု ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္၊ ျမန္မာအစိုးရနဲ႔ တျခားသက္ဆိုင္သူေတြကို မတ္လ ၃၀ရက္ေန႔က အစီရင္ခံစာထုတ္ျပန္ တိုက္တြန္းလိုက္တာပါ။
ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္ကို တိုက္တြန္းခ်က္ေတြမွာေတာ့ ႀကိဳတင္မဲေပးျခင္းနဲ႔ ေနရာ အတည္မရွိသူေတြမဲေပးႏုိင္ေရးအတြက္ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္း၊ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြ သတ္မွတ္ၿပီး တပ္မေတာ္နဲ႔ ရဲတပ္ရင္းေတြမွာ ႀကိဳတင္မဲေပးျခင္းအပါအဝင္ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြကို ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူေတြနဲ႔ ပါတီကိုယ္စားလွယ္ေတြ အျပည့္အဝ ေလ့လာႏုိင္ေအာင္ခြင့္ျပဳ သင့္တယ္လို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။
ၿပီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ လက္ရွိအာဏာရ ၾကံ့ခိုင္ေရးနဲ႔ ဖြံျဖဳိးေရးပါတီက လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္တခ်ဳိ႕ဟာ ၾကဳိတင္မဲေတြနဲ႔ အႏိုင္ရသြားခဲ့တာလို႔ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ ျပန္႔ ေ၀ဖန္မႈေတြ ထြက္ေပၚခဲ့တာပါ။
လာမယ့္ ေအာက္တိုဘာ ၊ ႏို၀င္ဘာလ ေလာက္မွာ က်င္းပမယ္လို႔ ေၾကညာထားတဲ့ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲမွာေတာ့ ႀကဳိတင္မဲေပးမႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိေအာင္ စီစဥ္ထား တယ္လို႔ ရန္ကုန္တုိင္းေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ ဥကၠ႒ ဦးကိုကိုက ဒီဗြီဘီကို ေျပာပါတယ္။
“ ႀကဳိတင္မဲနဲ႔ ပတ္သက္လို႕ က်ေနာ္တို႔ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းျဖစ္ေအာင္ စီစဥ္ထားပါတယ္။ ၂၀၁၂ ၾကားျဖတ္တုန္းက ႀကဳိတင္မဲဘာမွ ျပသနာမေပၚခဲ့ဘူး။ ဆိုေတာ့ အဲဒီထက္မနည္းတဲ့ အစီအစဥ္ေတြ က်ေနာ္တို႔ လုပ္သြားမွာပါ။”လို႔ ေျပာပါတယ္။
ဒါေပမယ့္ အဓိက အတိုက္အခံပါတီျဖစ္တဲ့ အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ကေတာ့ ႀကဳိတင္မဲ ျပႆနာကို စိုးရိမ္ပူပန္ေနတုန္းပဲလို႔ ပါတီေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ ဦးဉာဏ္၀င္းက ေျပာပါတယ္။
“စိုးရိမ္မႈေတာ့ ရွိတာအမွန္ပဲဗ်။ ဘာျဖစ္လို႔ရွိေနလဲဆုိေတာ့ အရင္လုပ္ခဲ့တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ႀကဳိတင္မဲနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး မမွန္မကန္လုပ္တာေတြ အမ်ားႀကီးၾကားရတယ္။ အဲဒါကို ေဖာ္ထုတ္ အေရးယူတာကလည္း မရွိသေလာက္ရွားတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ က်ေနာ္တို႔ စိုးရိမ္တယ္။ လို႔ေျပာခ်င္တယ္၊ က်ေနာ္တို႔ အႀကံျပဳတာကေတာ့ အဓိက ဥပေဒအတိုင္း တကယ္လုပ္ပါ။ ဥပေဒျပဌာန္းခ်က္၊ ညြန္ၾကားခ်က္နဲ႕အညီလုပ္ပါ။ အဲဒါဆို က်ေနာ္တို႔ ဘာမွ မစိုးရိမ္ေတာ့ဘူး”လို႔ ေျပာပါတယ္။
ေရြးေကာက္ပြဲေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ေနတဲ့ ကာတာစင္တာကေတာ့ ႀကိဳတင္မဲေပးျခင္းလို အေၾကာင္းအရာေတြကို ေရြးေကာက္ပြဲနည္းဥပေဒေတြက ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းေပးႏုိင္ခဲ့ရင္ လူအမ်ားယံုၾကည္လက္ခံတဲ့ ေ႐ြးေကာက္ပြဲျဖစ္ဖို႔ အေထာက္အပံ့ျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ အစီရင္ခံစာမွာ ေရးပါတယ္။
ဒါ့အျပင္ ေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ ေရြးေကာက္ပြဲ လုပ္ငန္းစဥ္ကို ပိုမိုရွင္းလင္း ပြင့္လင္းျမင္သာေအာင္ တိုးတက္လုပ္ေဆာင္ဖို႔၊ မဲဆႏၵ႐ွင္စာရင္းျပဳစုရာမွာ အားလံုးပါဝင္မႈရွိေအာင္ေဆာင္ရြက္ဖို႔၊ လူထုအေျချပဳအဖြဲ႔အစည္းေတြနဲ႔ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူေတြအတြက္ အသိအမွတ္ျပဳလႊာ ထုတ္ေပးဖို႔နဲ႔ အမ်ိဳးသမီးေတြ၊ တုိင္းရင္းသားေတြကို ေကာ္မရွင္အဖဲြ႔ခြဲေတြမွာ ခန္႔အပ္ဖို႔ စတာေတြ အၾကံျပဳတိုက္တြန္းပါတယ္။
ျမန္မာအစိုးရအတြက္ အၾကံျပဳခ်က္မွာေတာ့ ဒီမိုကေရစီနည္းက် ေ႐ြးေကာက္ပြဲလုပ္ငန္းစဥ္မွာ လြတ္လပ္စြာဖြဲ႔စည္းခြင့္၊ စုေဝးခြင့္နဲ႔ ဆႏၵေဖာ္ထုတ္ခြင့္ေတြဟာ အေရးပါတဲ့အတြက္ အာဏာပိုင္ေတြ အေနနဲ႔ ဒီအခြင့္အေရးကို အျပည့္အဝခြင့္ျပဳေပးဖို႔ ပါရွိပါတယ္။
ဒါ့အျပင္ လူထုအေျချပဳ အဖြဲ႔အစည္းေတြနဲ႔ သတင္းစာဆရာေတြ အေႏွာင့္အယွက္ေပးခံရမႈ၊ အတားအဆီးခံရမႈနဲ႔ လက္တုံ႔ျပန္မႈေတြ မေၾကာက္ပဲ အလုပ္လုပ္ႏုိင္ေအာင္လုပ္ေဆာင္ေပးဖို႔၊ ျပည္တြင္းျပည္ပေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူေတြ လြတ္လပ္စြာသြားလာခြင့္ကို အာမခံေပးဖို႔နဲ႔ ယာယီသက္ ေသခံလက္မွတ္ကိုင္ေဆာင္သူေတြရဲ႕ မဲေပးပိုင္ခြင့္ကို မဆံုး႐ႈံးေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေပးဖို႔လည္း အစိုးရကို တိုက္တြန္းပါတယ္။
တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အုုပ္စုေတြအေနနဲ႔လည္း ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ၊ အရပ္ဖက္ အဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ ေလ့လာေစာင့္ၾကည္သူေတြ၊ သတင္းေထာက္ေတြနဲ႔ ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္ရဲ႕လုပ္ငန္းေတြကို ဟန္႔တားျခင္းမရွိေၾကာင္း လူသိရွင္ၾကား ကတိေပးဖို႔ အၾကံျပဳထားသလို ႏိုင္ငံေရးသမားေတြအေနနဲ႔လည္း အမုန္းစကားေတြနဲ႔ ခြဲျခားႏွိမ္ခ်တဲ့ စကားေတြ ေရွာင္ရွားၾကဖို႔ တိုက္တြန္းပါတယ္။
အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု အတၱလန္တာမွာ အေျခစိုက္တဲ့ ကာတာစင္တာကို ပဋိပကၡ ကာကြယ္ေျဖရွင္းေရး၊ ဒီမိုကေရစီနဲ႔ လြပ္လပ္ခြင့္ေတြ တိုးျမႇင့္ေရးအတြက္ အေမရိကန္ သမၼတ ေဟာင္း ဂ်င္မီကာတာက ထူေထာင္ထားတာျဖစ္ၿပီး ျမန္မာေရြးေကာက္ပြဲကို ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူအျဖစ္ ျမန္မာအစိုးရက ခြင့္ျပဳထားတဲ့အဖြဲ႕လည္းျဖစ္ပါတယ္။
