ထိုင်းနိုင်ငံ ချူလာလောင်ကွန်းတက္ကသိုလ်က နာမည်ကြီး နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပါမောက္ခ သီတိနန် ဖုန်ဆူဒီရက်ဟာ Bangkok Post သတင်းစာမှာ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း သုံးသပ်ချက်တခု ရေးသားခဲ့ပါတယ်။

သူ့အမြင်မှာ မြန်မာ့တော်လှန်ရေးဟာ စစ်မြေပြင်မှာ မရှုံးသေးပေမဲ့ နိုင်ငံရေးနဲ့ သံတမန်ရေးရာ နယ်ပယ်မှာ နောက်ကျနေပြီ ဖြစ်တယ်။ အဲဒီအတွက် အဓိကအကြောင်းရင်းကို သူက "insurgency-industrial complex" လို့ ခေါ်ပါတယ်။ အဓိပ္ပာယ်က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ကို ဗဟိုပြုပြီး ပြည်ပရောက် နိုင်ငံရေးသမားတွေ၊ အလှူရှင်တွေ၊ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေ နဲ့ အနောက်နိုင်ငံအစိုးရတွေ ပါဝင်တဲ့ ကွန်ရက်တခု ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီကွန်ရက်ဟာ အာဏာရှင်ကို အနိုင်ယူပြီး တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ဖို့ထက် ဆန့်ကျင်နေဖို့ပဲ ပိုပြီး ဖွဲ့စည်းထားသလို ဖြစ်နေတယ်လို့ သူက ဆိုပါတယ်။

သူ့အမြင်ကို လေးစားထိုက်ပါတယ်။ အများစုကလည်း မှန်ပါတယ်။ မင်းအောင်လှိုင်ကို ပေကျင်း၊ နယူးဒေလီ၊ မော်စကိုနဲ့ အာဆီယံ မြို့တော် ငါးခုမှာ ကြိုဆိုခဲ့ကြပါပြီ။ အနောက်နိုင်ငံတွေရဲ့ အကူအညီ သိသိသာသာ လျော့ကျသွားပါပြီ။ တရုတ်က ကြားဝင်ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ဖြစ်အောင် လုပ်ပေးခဲ့လို့ လားရှိုးမြို့ စစ်တပ်လက်ထဲ ပြန်ရောက်သွားခဲ့ပါတယ်။ [crisisgroup]

ဒါပေမဲ့ အပြုသဘောဆောင်တဲ့ စိတ်ထားနဲ့ပဲ ထပ်စဉ်းစားသင့်တဲ့ အချက်တချို့ ရှိပါတယ်။ အရေးကြီးမှု အစဉ်အလိုက် ဖော်ပြပါမယ်။

၁။ တော်လှန်ရေးရဲ့ ညှိနှိုင်းရေး ဖွဲ့စည်းပုံအသစ်ကို ထည့်မပြောထားပါဘူး။ ဆောင်းပါးက တိုင်းပြည်ထဲမှာ တိုက်ပွဲဝင်နေသူတွေကို ဗဟိုပြုပြီး ပြန်လည်စုစည်းဖို့ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ အဲဒီ လုပ်ငန်းစဉ်က စနေပါပြီ။ မတ်လမှာ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) နဲ့ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ (CRPH) တို့ဟာ ကချင်၊ ကရင်၊ ကရင်နီနဲ့ ချင်း တော်လှန်ရေး အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စု ပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ (SCEF) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနောက် အလယ်ပိုင်းဒေသက ဖက်ဒရယ်ယူနစ်တွေကို အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လက်ခံခဲ့ပြီး စစ်ရေးညှိနှိုင်းရေး အဖွဲ့တခုကိုလည်း ဖွဲ့ခဲ့ပါတယ်။ အောင်မြင်မယ်လို့ အာမခံလို့ မရသေးပေမဲ့ ဆောင်းပါးက မေးထားတဲ့ မေးခွန်းရဲ့ အဓိကအချက် ဖြစ်ပါတယ်။ [english.dvb] [english.shannews]

၂။ တရုတ်ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က ဆောင်းပါးမှာ ဆိုထားတာနဲ့ ပြောင်းပြန် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ တော်လှန်ရေးမှာ အနိုင်ယူနိုင်စွမ်း မရှိဘူးလို့ မြင်တဲ့အခါ တရုတ်က စစ်ကောင်စီဘက် ရပ်လိုက်တယ်လို့ ဆောင်းပါးက ဆိုပါတယ်။ ISEAS ကတော့ တော်လှန်ရေးအင်အားစုက လားရှိုးကို သိမ်းပြီးမှ တရုတ် ကြားဝင်လာတယ်လို့ ဖော်ပြပါတယ်။ ဒါကြောင့် တရုတ်ကို စိုးရိမ်စေခဲ့တာက တော်လှန်ရေးရဲ့ အားနည်းချက် မဟုတ်ဘဲ သူ့နယ်စပ်နားမှာ အောင်မြင်လွန်းနေတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ [iseas.edu]

၃။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်က နယ်မြေ ထိန်းချုပ်မှု အခြေအနေက ပိုရှုပ်ထွေးပါတယ်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် အလယ်လောက်မှာ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေက တိုင်းပြည်ရဲ့ တဝက်ကျော်ကို ထိန်းထားတယ်လို့ ဆောင်းပါးက ဆိုပါတယ်။ BBC ရဲ့ ကျေးရွာအုပ်စုအဆင့် စစ်တမ်းအရတော့ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေ ထိန်းချုပ်ထားတာ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်း၊ စစ်တပ် အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်ထားတာ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ပြီး ကျန်တာက အငြင်းပွားနယ်မြေ ဖြစ်ပါတယ် (BBC)။ ဒါကြောင့် “အခွင့်အရေး လက်လွတ်သွားတယ်” ဆိုတဲ့ အမြင်ထက် အခွင့်အလမ်းက ပိုကျဉ်းခဲ့နိုင်ပါတယ်။

၄။ အနောက်နိုင်ငံ အစိုးရတွေ အားလုံး တဖက်တည်းမှာ ရှိနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဆောင်းပါးက သူတို့ကို အဲဒီကွန်ရက်ထဲ ထည့်ထားပေမဲ့ ဝါရှင်တန်က နေပြည်တော်နဲ့ တိုက်ရိုက် စကားပြောနေပါပြီ။ [reuters]

၅။ အဆိုပြုထားတဲ့ စစ်ရေး ခေါင်းဆောင်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး လက်တွေ့ မေးခွန်းတွေ ရှိပါတယ်။ ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA) ရဲ့ စစ်မြေပြင် မှတ်တမ်းက အထင်ကြီးစရာ ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ AA ဟာ SCEF အဖွဲ့ဝင် မဟုတ်ပါဘူး။ သူ့ခေါင်းဆောင်ကလည်း ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စုထက် ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း အဆင့်အတန်းကို ပန်းတိုင်အဖြစ် အချိန်အတော်ကြာကတည်းက ပြောခဲ့ပါတယ် (Asia Times)။ ဒီအချက်က ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီကို ရည်မှန်းထားတဲ့ တော်လှန်ရေးအင်အားစု အများစုနဲ့ ကွဲပြားစေတယ်လို့ သုတေသီတွေက ဆိုပါတယ် (ANU Myanmar Research Centre)။

ကျနော့်အမြင်မှာ ဒီဆောင်းပါးဟာ လက်တွေ့ကျကျ ကြည့်ပြီး ကောင်းစေချင်လို့ ဝေဖန်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပြည်ပရောက်သူ အများအပြားဟာ စိတ်ရင်းမှန်ကြောင်း၊ ပြဿနာက “ရည်ရွယ်ချက် မဟုတ်ဘဲ မက်လုံးတွေ” ဖြစ်ကြောင်း သူ သတိထားပြီး ရေးထားပါတယ်။ သူ့ရဲ့ အဓိကအချက်ကတော့ မှန်နေပါသေးတယ်။ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေဟာ ကြာကြာ တည်မြဲမဲ့ပုံပေါ်တဲ့ဘက်နဲ့ပဲ ဆက်ဆံတတ်ကြပါတယ်။

သူ့ရဲ့ ဝေဖန်ချက်ဟာ နိုင်ငံတကာလှုပ်ရှားမှုတွေနဲ့ အဲဒါကို ထောက်ပံ့နေတဲ့ ရန်ပုံငွေတွေအပေါ် အခြေခံထားပါတယ်။ သူ့စကားနဲ့ဆိုရင် “အလှူငွေ၊ အကူအညီနဲ့ ထောက်ပံ့ငွေတွေဟာ ဒီကွန်ရက်ထဲ စီးဝင်နေပြီး”၊ “သူ့ရဲ့ ထုတ်ကုန်က advocacy ပဲ” ဖြစ်ပါတယ်။ ငွေကြေးက ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို ဘယ်လို လွှမ်းမိုးနေတယ်ဆိုတဲ့ အထောက်အထားကိုတော့ သူ မပြထားပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ပြည်ပကနေ လှုပ်ရှားနေတဲ့ ကျနော်တို့ဟာ ဒီမေးခွန်းကို ခုခံကာကွယ်တဲ့ စိတ်နဲ့ မဟုတ်ဘဲ လေးလေးနက်နက် စဉ်းစားသင့်ပါတယ်။ အောက်က အမြင်တွေဟာ သူ့ဝေဖန်ချက်ကို တုံ့ပြန်တာဖြစ်ပြီး ဘယ်ပုဂ္ဂိုလ်၊ ဘယ်အဖွဲ့အစည်းကိုမှ စွပ်စွဲတာ မဟုတ်ပါဘူး။

ညင်ညင်သာသာ သတိပြုသင့်တဲ့ ပုံစံ နှစ်ခု ရှိပါတယ်။ ပထမတခုက စေတနာကောင်းနဲ့ လုပ်နေသူတွေကိုယ်တိုင် တော်လှန်ရေးအတွင်းက ကွဲပြားမှုတွေကို မရည်ရွယ်ဘဲ ပိုပြီး အလေးပေး ပြောမိတတ်တာပါ။ အချိန်ကြာလာတဲ့အခါ “စစ်တပ်သာ တိုင်းပြည်ကို စုစည်းထားနိုင်တယ်” ဆိုတဲ့ စစ်ကောင်စီရဲ့ ဇာတ်ကြောင်းကို မရည်ရွယ်ဘဲ အားဖြည့်ပေးမိနိုင်ပါတယ်။ ဒုတိယတခုက ပြည်ပရောက် မြန်မာတွေရဲ့ အသံဟာ မူဝါဒချမှတ်သူတွေဆီ ပရော်ဖက်ရှင်နယ်လမ်းကြောင်း အနည်းငယ်ကနေပဲ အဓိက ရောက်နေတဲ့အခါ အသိုက်အဝန်းရဲ့ အမြင်တွေဟာ မရည်ရွယ်ဘဲ စစ်ထုတ်ခံရနိုင်တာပါ။ ကျွမ်းကျင်မှုက တန်ဖိုးရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျွမ်းကျင်မှုဟာ ကိုယ်စားပြုခွင့် (mandate) နဲ့ မတူပါဘူး။ အတွေ့အကြုံရှိတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေဟာ မဲဆန္ဒရှင်တွေ သူတို့ ရွေးထားတဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တွေနဲ့ တိုက်ရိုက် စကားပြောနိုင်အောင် တံခါးဖွင့်ပေးတဲ့အခါ အကျိုးအရှိဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် “တောင်းဆိုချက်တခု၊ အသံပေါင်းများစွာ” (one ask, many messengers) ဆိုတဲ့ မူဟာ အရေးကြီးပါတယ်။ ယုံကြည်လောက်တဲ့ အသံပေါင်းများစွာက တူညီတဲ့ တောင်းဆိုချက်တခုကို တင်ပြတဲ့အခါ လမ်းကြောင်းတခုတည်းကနေ တင်ပြတာထက် ပိုပြီး ဆွဲဆောင်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီမူမှာ အခြေအနေတခု ရှိပါတယ်။ အဖွဲ့တဖွဲ့ချင်းစီက ကိုယ့်ဗားရှင်းနဲ့ကိုယ် တောင်းဆိုရင် တာဝန်ရှိသူတွေဟာ သဘောတူညီမှုကို မမြင်ရဘဲ အပြိုင်အဆိုင်ကိုပဲ မြင်ရပါလိမ့်မယ်။ ဒါဆိုရင် ကွဲပြားမှုအပေါ် စိုးရိမ်ချက်တွေ လျော့သွားမဲ့အစား ပိုပြီးခိုင်မာသွားပါလိမ့်မယ်။ အသံတွေက ကွဲပြားနိုင်ပေမဲ့ တောင်းဆိုချက်ကိုတော့ ကြိုတင်သဘောတူညီပြီး ညှိနှိုင်းထားဖို့ လိုပါတယ်။

လှုပ်ရှားမှုတိုင်းဟာ လူတိုင်း ပါဝင်နိုင်ဖို့လိုပြီး မစတင်ခင် ရိုးရိုးသားသား အကဲဖြတ်ဖို့လည်း လိုပါတယ်။ ပြည်ပရောက် မြန်မာတွေရဲ့ အချိန်၊ ငွေကြေးနဲ့ နိုင်ငံရေး အရင်းအနှီးဟာ တကယ်ရှိပေမဲ့ အကန့်အသတ်ရှိပါတယ်။ တွေ့ဆုံပွဲတိုင်း၊ စာတစောင်ချင်း၊ အများပြည်သူဆီ တောင်းဆိုမှုတိုင်းဟာ အလွယ်တကူ ပြန်မဖြည့်နိုင်တဲ့ ယုံကြည်မှုကို သုံးစွဲနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မစတင်ခင် ဒီမေးခွန်းတွေကို မေးသင့်ပါတယ်။ ဒါဟာ တော်လှန်ရေးတခုလုံးကို တကယ် အထောက်အကူ ဖြစ်ရဲ့လား။ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမဲ့သူက ဘယ်သူလဲ၊ လက်တွေ့ကျတဲ့ ပန်းတိုင်က ဘာလဲ။ မျှော်မှန်းထားတဲ့ ရလဒ်ဟာ သုံးရမဲ့ အချိန်၊ ငွေနဲ့ ယုံကြည်မှုနဲ့ ထိုက်တန်ရဲ့လား။ ဒီမေးခွန်းတွေကို မဖြေနိုင်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေကို စေတနာ ဘယ်လောက်ကောင်းကောင်း ပြန်လည်ပုံစံချတာ ဒါမှမဟုတ် ဘေးဖယ်ထားတာက ပိုကောင်းပါတယ်။

လူမျိုးရေး၊ ကိုးကွယ်မှုရေး အမှတ်လက္ခဏာ နိုင်ငံရေး (identity politics) ကိုလည်း ကျော်လွန်ဖို့ လိုပါတယ်။ မြန်မာ့လူမျိုးစုတွေမှာ ကိုယ်စီ သမိုင်းကြောင်းနဲ့ တရားဝင်တဲ့ နာကြည်းချက်တွေ ရှိကြပါတယ်။ ဖက်ဒရယ်စနစ်ဟာ အဲဒါတွေကို လေးစားဖို့ ရှိတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအချက်က ဘယ်လူမျိုးစုကိုမှ သူတို့ရဲ့ သီးခြား နာကြည်းချက်တွေကို ဘေးဖယ်ထားဖို့ မတောင်းဆိုပါဘူး။ အတူတကွ ရှေ့ဆက်ဖို့ပဲ တောင်းဆိုတာပါ။ လှုပ်ရှားမှုတွေဟာ လူမျိုးစုတွေကြား အာရုံစိုက်မှု ရဖို့ ယှဉ်ပြိုင်ပွဲ ဖြစ်လာတဲ့အခါ အချင်းချင်း ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်သွားစေနိုင်ပြီး ပြင်ပကလူတွေကလည်း ကျနော်တို့ အတူတကွ အုပ်ချုပ်နိုင်မှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ကောက်ချက်ဆွဲသွားနိုင်ပါတယ်။ ပိုခိုင်မာတဲ့ အခြေခံက နိုင်ငံသားအားလုံးအတွက် ဘုံတန်ဖိုးတွေပါ။ တန်းတူ နိုင်ငံသားဖြစ်မှု၊ မည်သည့် လူမျိုးစုအပေါ် ကျူးလွန်တဲ့ ချိုးဖောက်မှုအတွက်မဆို တာဝန်ခံမှုရှိရေးနဲ့ ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေး ဖြစ်ပါတယ်။

နောက်ဆုံးအနေနဲ့ ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျတဲ့ သုံးသပ်ချက်က ယုံကြည်မှုကို တည်ဆောက်ပေးပြီး ချဲ့ကားပြောဆိုမှုကတော့ ယုံကြည်မှုကို တိတ်တဆိတ် တိုက်စားပါတယ်။ စစ်ကောင်စီ မကြာခင် ပြိုကျတော့မယ်ဆိုတဲ့ ခန့်မှန်းချက်တွေ မမှန်ခဲ့တဲ့အခါ၊ ဒါမှမဟုတ် သံတမန်ရေးရာ ဆက်သွယ်မှုတိုင်းကို အသိအမှတ်ပြုမှုလို့ ပြောဆိုတဲ့အခါ တာဝန်ရှိသူတွေက ကျနော်တို့ စကားကို လျှော့တွက်ဖို့ လွယ်သွားပါတယ်။ အချက်အလက်၊ သုံးသပ်ချက်နဲ့ ခန့်မှန်းချက်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ခွဲခြားပြောဆိုမှ ရေရှည် ယုံကြည်မှု ရနိုင်ပါတယ်။

ဆက်ဆံရေးရဲ့ နိုင်ငံရေး ကုန်ကျစရိတ်ကို မြှင့်တင်ခြင်း

အစိုးရတွေဟာ မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ ဆက်ဆံရင် ရမဲ့အကျိုးကျေးဇူးက ကုန်ကျစရိတ်ထက် ပိုများတယ်လို့ တွက်ချက်လို့ ဆက်ဆံနေကြတာပါ။ အဲဒီ ချိန်ခွင်လျှာ ပြောင်းသွားမှ အသိအမှတ်ပြုမှုဆီ တဖြည်းဖြည်း ရွေ့သွားတာ နှေးကွေးလာပါမယ်။ ဒါကြောင့် ကျနော်တို့ တာဝန် နှစ်ခု ရှိပါတယ်။ အခြေအနေ သတ်မှတ်ချက်မရှိဘဲ ဆက်ဆံတာကို ပိုပြီး ကုန်ကျစရိတ် များစေဖို့ နဲ့ အကျိုးကျေးဇူးက ထင်သလောက် မများဘူးဆိုတာ ပြသဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

ကုန်ကျစရိတ် မြှင့်တင်ဖို့ 

•အစိုးရတွေကို သူတို့ကိုယ်တိုင် ပြောထားတဲ့ စကားနဲ့ တိုင်းတာပါ။ မင်းအောင်လှိုင်ကို လက်ခံ ကြိုဆိုတာဟာ "မြန်မာအစိုးရကို အသိအမှတ်ပြုတယ်လို့ မဆိုလိုပါဘူး" လို့ မလေးရှားက ပြောပါတယ် (Thai PBS World)။ တချိန်တည်းမှာ မြန်မာကို အာဆီယံထဲ ပြန်လည် ပေါင်းစည်းဖို့လည်း ထောက်ခံနေပါတယ်။ ဒါဟာ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ဝိုးတဝါး ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ တရားဝင် ထောက်ခံတယ်လို့ မပြောဘဲ ဆက်ဆံလို့ ရအောင်ပါ။ အစိုးရတခုချင်းရဲ့ လုပ်ရပ်တွေကို သူတို့ကိုယ်တိုင်ပြောထားတဲ့ စကားနဲ့ ယဉ်ယဉ်ကျေးကျေး၊ လူသိရှင်ကြား နှိုင်းယှဉ်ပြရင် ဒီလို ဝိုးတဝါး ဆက်ထားဖို့ ခက်လာပါမယ်။ အလေးချိန် ရှိနေသေးတဲ့ အဆင့်တွေကတော့ အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး ထိုင်ခုံ၊ ကုလသမဂ္ဂ ကိုယ်စားပြုခွင့်နဲ့ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှု ဖြေလျှော့ရေးတို့ ဖြစ်ပါတယ်။ နိုဝင်ဘာလ မနီလာ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးဟာ နောက်ထပ် အခွင့်အရေး ဖြစ်ပါတယ်။ ထိုင်ခုံ ပြန်ပေးခြင်း မပြုခင် လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုတွေ ရပ်တန့်ရေး၊ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားတွေ လွှတ်ပေးရေးနဲ့ လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှု အကူအညီ ပေးခွင့်ပြုရေးစတဲ့ စံနှုန်းတွေကို လူသိရှင်ကြား သတ်မှတ်ဖို့ တောင်းဆိုသင့်ပါတယ်။

•    ဆက်ဆံနေတဲ့ နိုင်ငံတွေရဲ့ ပြည်တွင်း နိုင်ငံရေးကို အသုံးချပါ။ ဝါရှင်တန်မှာ အောက်လွှတ်တော် နိုင်ငံခြားရေးရာကော်မတီ ဒီမိုကရက်ပါတီ အကြီးတန်းအဖွဲ့ဝင် ဂရက်ဂိုရီမိခ်စ်က တိုက်ရိုက် ဆွေးနွေးမှုတွေဟာ ကွန်ဂရက်ရဲ့ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေကို အကောင်အထည် မဖော်ဘဲ စစ်အစိုးရကို တရားဝင်မှု ပေးနေတာ ဖြစ်တယ်လို့ သတိပေးထားပါတယ်။ ကွန်ဂရက် ကြားနာပွဲတွေ၊ လွှတ်တော်မေးခွန်းတွေနဲ့ မဲဆန္ဒရှင်တွေရဲ့ စာတွေက ဆက်ဆံရေးကနေ ဘာရခဲ့သလဲ ဆိုတာကို အစိုးရတွေ ရှင်းပြရအောင် လုပ်ပေးနိုင်ပါတယ်။ [nationthailand]

•ရလဒ်တွေကို မှတ်တမ်းတင်ပါ။ အဆင့်မြင့် ခရီးစဉ်တိုင်းနဲ့အတူ မြေပြင်အခြေအနေကို အတည်ပြုထားတဲ့ မှတ်တမ်းကို တွဲပြရင် "ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ဆက်ဆံတာပါ" ဆိုတဲ့ ကတိကို စစ်ဆေးလို့ရလာပါမယ်။ အကြမ်းဖက်မှုတွေ ဆက်ဖြစ်နေရင် နောက်ထပ် ခရီးစဉ်ရဲ့ ကုန်ကျစရိတ်က တက်လာပါမယ်။

အကျိုးကျေးဇူး လျှော့ချဖို့ 

• စစ်အစိုးရ မပေးနိုင်တာကို ပြသပါ။ ဝါရှင်တန်က စိတ်ဝင်စားနေတဲ့ မြေရှားသတ္တု သိုက်တွေဟာ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ နယ်မြေထဲမှာ အဓိက ရှိနေပါတယ်။ AA က ရခိုင်ပြည်နယ်ရဲ့ မြို့နယ် ၁၇ ခုအနက် ၁၄ ခုကို ထိန်းချုပ်ထားပါတယ် (DVB)။ နေပြည်တော်တခုတည်းနဲ့ လုပ်တဲ့ သဘောတူညီချက်တွေဟာ ရေရှည် တည်မြဲမှာ မဟုတ်နိုင်ပါဘူး။ အမေရိကန် နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး ကောင်စီက ဂျိုရွှာကာလန့်ဇစ် ကလည်း ဒီလို ဆက်ဆံမှုဟာ "မြေရှားသတ္တုတွေကို ရယူနိုင်ဖို့ မဖြစ်နိုင်သလောက်ပါပဲ" လို့ သုံးသပ်ထားပါတယ် (CFR)။ [Reuters]

• နှစ်ဖက်စလုံးနဲ့ ဆက်ဆံဖို့ အားပေးပါ။ မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ တွေ့ခဲ့တဲ့ အမေရိကန် အရာရှိဟာ အတိုက်အခံနဲ့ တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်တွေနဲ့လည်း တွေ့ခဲ့ပါတယ်။ ဒါကို ပုံမှန် စံနှုန်းတခု ဖြစ်လာအောင် လုပ်နိုင်ပါတယ်။ SCEF ကလည်း အွန်လိုင်းငွေလိမ်စခန်းတွေ၊ နယ်စပ်လုံခြုံရေးနဲ့ ဒုက္ခသည်ကာကွယ်ရေးကိစ္စတွေမှာ လက်တွေ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ဖို့ ကမ်းလှမ်း နိုင်ပါတယ်။ ဒါဆိုရင် နေပြည်တော်တခုတည်းနဲ့ပဲ ဆက်ဆံတာက ပိုပြီး အန္တရာယ်များတဲ့ ရွေးချယ်မှု ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။ မြေရှားသတ္တုနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ တရုတ်ရဲ့ ဖိအားပေးမှုကို တန်ပြန်ဖို့  ပြင်ဆင်နေတဲ့ ဥရောပ (CFR) ဟာ ဒီအချက်ကို နားထောင်ဖို့ သဘာဝကျတဲ့ ပရိသတ် ဖြစ်ပါတယ်။ [Reuters]

အလယ်အလတ် အင်အားရှိ နိုင်ငံတွေရဲ့ အခန်းကဏ္ဍ

ဝါရှင်တန်က အပေးအယူ သဘောကို ပိုပြီး ဦးစားပေးလာတဲ့အခါ စည်းမျဉ်းအခြေခံ နိုင်ငံတကာ စနစ်ကို ထိန်းသိမ်းရမဲ့တာဝန်ဟာ အလယ်အလတ် အင်အားရှိ နိုင်ငံတွေဆီ ပိုပြီး ရောက်လာပါတယ်။ ဥရောပနိုင်ငံတွေ၊ ဂျပန်၊ တောင်ကိုရီးယား၊ ဩစတြေးလျ၊ ကနေဒါနဲ့ အာဆီယံထဲက ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့မှာ မြန်မာအရေးနဲ့ တိုက်ရိုက် အကျိုးစီးပွား ရှိပါတယ်။ အာဏာသိမ်းမှုကနေ ပေါ်လာတဲ့ အစိုးရတရပ်ကို နိုင်ငံတော် ခရီးစဉ်တွေ၊ သယံဇာတ သဘောတူညီချက်တွေနဲ့ ပုံမှန်ဆက်ဆံရေးဆီ ရောက်သွားအောင် လုပ်လို့ရတယ်ဆိုရင် အဲဒီ စံနမူနာဟာ မြန်မာမှာတင် ရပ်နေမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ အလယ်အလတ် အင်အားရှိ နိုင်ငံတွေဟာ ဘယ်သူ့ကိုမှ ရင်ဆိုင်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် တယောက်တည်း လုပ်ဆောင်ဖို့ မလိုပါဘူး။ အလေးချိန် ရှိနေသေးတဲ့ အဆင့်တွေဖြစ်တဲ့ အာဆီယံ ထိပ်သီးအစည်းအဝေး ထိုင်ခုံ၊ ကုလသမဂ္ဂ ကိုယ်စားပြုခွင့်နဲ့ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှု ဖြေလျှော့ရေးတို့မှာ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရုံနဲ့ ဆက်ဆံရေးကို အခြေအနေ သတ်မှတ်ချက်နဲ့ပဲ ဖြစ်အောင် ထိန်းထားနိုင်ပြီး စည်းမျဉ်းတွေ အရေးပါနေဆဲ ဖြစ်ကြောင်း ပြသနိုင်ပါတယ်။

ပါမောက္ခ သီတိနန်က “တိုင်းပြည်ထဲက တိုက်ခိုက်သူတွေက ပြည်ပက ခေါင်းဆောင်တွေကို ဦးဆောင်လာတဲ့အထိ” တော်လှန်ရေးဟာ အခက်အခဲ ဆက်ကြုံနေရဦးမယ်လို့ ရေးထားပါတယ်။ အပြုသဘောဆောင်တဲ့ လမ်းကြောင်း ရှိပါတယ်။ တိုင်းပြည်ထဲက ခေါင်းဆောင်မှုက လမ်းကြောင်း သတ်မှတ်ပြီး ပြည်ပရောက်သူတွေက သဘောတူထားတဲ့ တောင်းဆိုချက် တခုတည်းကို အသံပေါင်းများစွာနဲ့ သယ်ဆောင်သွားရပါမယ်။ လှုပ်ရှားမှုတိုင်းဟာ လူတိုင်း ပါဝင်နိုင်ရမယ်၊ ကုန်ကျစရိတ်ကို ရိုးရိုးသားသား ချိန်ဆရမယ်၊ ဘုံနိုင်ငံသားဖြစ်မှုကို အခြေခံရမယ်၊ အချက်အလက်ကို လမ်းညွှန်အဖြစ် ထားရပါမယ်။ အသိအမှတ်ပြုမှုဆီ တဖြည်းဖြည်း ရွေ့သွားတာကို နှေးကွေးစေမှာက ဒရာမာ မဟုတ်ဘဲ တည်ငြိမ်တဲ့ စည်းကမ်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဂျိမ်းစ်ရွှေ