ေနာ္ေ၀ႏိုင္ငံ လႊတ္ေတာ္အမတ္လည္းျဖစ္၊ ႏိုုင္ငံျခားေရးနဲ႔ ကာကြယ္ေရးေကာ္မတီ ဥကၠ႒လည္းျဖစ္တဲ့ မစၥစ္ အန္နီကင္ ဟြတ္ဖက္တ္ (Ms. Anniken Huitfelt) ျမန္မာႏိုုင္ငံ ခရီးစဥ္လာေရာက္တဲ့ အခိုုက္အတန္႔မွာ ျမန္မာႏုိင္ငံ ဒီမုိကေရစီျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ျဖစ္စဥ္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဒီဗြီဘီလက္ေထာက္ ညႊန္ၾကားေရးမွဴး ဦးခင္ေမာင္၀င္းက ေတြ႔ဆုံေမးျမန္းထားပါတယ္။
ျမန္မာႏိုုင္ငံကိုု လာတဲ့ရည္ရြယ္ခ်က္ေလး ေျပာပါဦး။
“က်မက ေနာ္ေဝပါတီ ၇ ခုုကိုု ကုုိယ္စားျပဳၿပီးလာတဲ့ လႊတ္ေတာ္အမတ္ပါ။ ၿပီးေတာ့ ႏိုုင္ငံျခားေရးနဲ႔ ကာကြယ္ေရးေကာ္မတီရဲ႕ တာဝန္ရွိသူတဦးလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါက ေနာ္ေဝ လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြအေနနဲ႔ ပထမဆံုုး တရားဝင္လာေရာက္တဲ့ ခရီးစဥ္လည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ျပည္သူေတြဆီက အသံေတြ နားေထာင္ဖိုု႔နဲ႔ သင္ယူဖိုု႔အတြက္ ျပည္သူေတြနဲ႔စကားေျပာဖိုု႔ က်မတိုု႔အတြက္ အေရးႀကီးပါတယ္။”
ဒီႏိုုင္ငံရဲ႕ေျပာင္းလဲမႈေတြကိုုေရာ ဘယ္လိုုထင္ျမင္ပါသလဲ။
“ဒီမွာ အမ်ားႀကီး ေျပာင္းလဲေနပါၿပီ။ ႏိုုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေတြလည္း လြတ္ေျမာက္ေနၿပီ။ ၿပီးေတာ့ မီဒီယာေတြအတြက္လည္း ေကာင္းတဲ့အေနအထား ျမင္ေနရတယ္။ ျပည္သူေတြလည္း ျပင္ပကမၻာက သတင္းအခ်က္အလက္ေတြလည္း ရလာေနတယ္။ ဒါဟာ အနာဂတ္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးရဲ႕ တန္ဖိုုးရွိတာေတြ ျဖစ္သလိုု ဒီမိုုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးလုုပ္ငန္းေတြ ဟာ ေရွ႕ဆက္သြားဖိုု႔ ျမင္ေနပါတယ္။”
မီဒီယာအတြက္ ေကာင္းတဲ့အေျခအေန ရွိေနတယ္လုုိ႔ ခင္ဗ်ား ေျပာသြားတယ္။ ဟုုတ္ပါတယ္။ အရင္တုုန္းက အေျခအေနနဲ႔ ယွဥ္ရင္ေတာ့ ေကာင္းလာတယ္ ေျပာရမွာပါ။ ေနာက္ပိုုင္းမွာ ဂ်ာနယ္လစ္ေတြကိုု ဖမ္းဆီးၿပီး ေထာင္ ၁၀ ႏွစ္ခ်တာေတြလည္း ရွိေနတယ္။ ဒီလိုု ခက္ခဲတဲ့အေနအထားေတြကိုုေရာ သတိျပဳမိလား။
“ဟုုတ္ကဲ့ ဒါနဲ႔ ပတ္သတ္ၿပီးေတာ့လည္း ဒီမိုုကေရစီလမ္းစဥ္ သြားတဲ့ေနရာမွာ သတင္း လြတ္လပ္ခြင့္ရဲ႕အေရးႀကီးပံုုကိုု ျမန္မာႏိုုင္ငံကိုု မလာခင္မွာ ေဆြးေႏြးခဲ့ပါေသးတယ္။ ဒါဟာ လူ႔အဖဲြ႔အစည္းအတြင္းမွာ အျငင္းပြားဖြယ္ရာ အျဖစ္အပ်က္ပါပဲ။”
ဒီခရီးစဥ္အတြင္း ႏိုုင္ငံေရးအရ အေရးပါတဲ့ပုုဂိၢဳလ္ေတြနဲ႔ ေတြ႔ခဲ့ရတဲ့အထဲမွာ ဘယ္သူက အလားအလာရွိတဲ့သူ ျဖစ္မလဲ။
“က်မတိုု႔ ဒီေန႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုုၾကည္နဲ႔လည္း ေတြ႔ခဲ့ပါတယ္။ သူဟာ ေနာ္ေဝမွာ ႏိုုဘယ္လ္ဆုကိုုလည္း ရခဲ့ပါေသးတယ္။ သူနဲ႔ ေတြ႔ဆံုုရတာ ဂုုဏ္ယူစရာပါ။ ၿပီးေတာ့ ၈၈ မ်ိဳးဆက္ ေက်ာင္းသားေတြနဲ႔လည္း ေတြ႔ခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီးဌာနနဲ႔ အစိုုးရဝန္ႀကီးဌာန တာဝန္ရွိသူေတြနဲ႔လည္း ေနာ္ေဝအစိုုးရရဲ႕ သေဘာထားေတြကိုု ေဆြးေႏြးခဲ့ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ အမ္ပီစီက သူေတြနဲ႔လည္း ေတြ႔ခဲ့ပါတယ္။”
ၿဗိတိန္ႏိုုင္ငံအပါအဝင္ တျခားဥေရာပႏိုုင္ငံေတြက ျမန္မာစစ္တပ္ကိုု စစ္သင္တန္းေတြ ေပးတယ္။ ဒီလိုုမ်ိဳး အလားတူကိစၥေတြကိုုေရာ ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီးဌာနနဲ႔ ေတြ႔တဲ့အခ်ိန္မွာ ေဆြးေႏြးခဲ့ေသးလား။
“က်မတို႔ ဒီအေၾကာင္းအရာကိုု မေဆြးေႏြးခဲ့ပါဘူး။ က်မတိုု႔ ေဆြးေႏြးခဲ့တာက လူထုုၾကားမွာ စစ္တပ္ရဲ႕က႑ကိုု ဘယ္လိုုျမွင့္တင္ရမလဲဆိုုတာကိုုပါ။”
အဲဒီေတာ့ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ခင္ဗ်ားရဲ႕အၾကံျပဳခ်က္ေတြကိုု သူတိုု႔က ဘယ္လိုု တုုံ႔ျပန္လဲ။
“က်မတိုု႔ တျခားသူေတြရဲ႕ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး ျဖစ္စဥ္ေတြကိုု ၾကည့္ရပါမယ္။ တခ်ိဳ႕လူေတြက အေျပာင္းအလဲမွာ ေနရာရတယ္။ တခ်ိဳ႕က အေျပာင္းအလဲကိုု ခံႏိုုင္ရည္ မရွိၾကဘူး။ က်မတို႔က႑ကေတာ့ အနာဂတ္မွာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးလုုပ္ငန္းေတြကိုု ေထာက္ပံ့ ေပးဖိုု႔ပါ။”
ေနာ္ေဝႏိုုင္ငံဟာ ျမန္မာႏိုုင္ငံ ဒီမိုုကေရစီအေရြ႕နဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္ေတြမွာ အမ်ားႀကီး ေထာက္ပံမႈေတြ လုုပ္ခဲ့တယ္။ ျမန္မာႏိုုင္ငံ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္ေတြမွာ ေနာ္ေဝႏိုုင္ငံက အေရးႀကီးတဲ့ေနရာက ပါ၀င္တယ္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္ကိုု ဘယ္လိုု ျမင္သလဲ။
“အစိုုးရကိုု ဒီလိုုလုုပ္ဖိုု႔ က်မက တိုုက္တြန္းမွာပါ။ ဒါက အေရးႀကီးပါတယ္။ အေျပာင္းအလဲေတြကိုုလည္း အျမဲေစာင့္ၾကည့္ေနမွာပါ။ ေလဘာပါတီ ကိုုယ္စားျပဳၿပီး အစိုုးရကိုု ေထာက္ပံေပးဖိုု႔ ေျပာမွာပါ။ ဒါက က်မတိုု႔ပါတီရဲ႕ ရပ္တည္ခ်က္ပါ။ ၿပီးေတာ့ က်မက ႏိုုင္ငံျခားေရးနဲ႔ ကာကြယ္ေရးေကာ္မတီရဲ႕ ဥကၠ႒ေလ။ ၆ ႏွစ္ၾကာ ဝန္ႀကီးအျဖစ္ တာ၀န္ ထမ္းေဆာင္ရင္း ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ရံႈးသြားၿပီးတဲ့ေနာက္ လႊတ္ေတာ္မွာ ဒီရာထူးကိုု လက္ခံခဲ့တာပါ။ ဒါက ေနာ္ေဝပါလီမန္မွာ အတိုုက္အခံေတြ ေပၚလစီေရးဆြဲရာမွာ ပါ၀င္ခြင့္ရွိတယ္ဆိုုတာ ျပတာပါ။ လူ႔အဖဲြ႔အစည္းသစ္ တည္ေထာင္ရာမွာလည္း အဲဒီလုုပ္ဟန္ဟာ အေရးပါမယ္လိုု႔လည္းထင္ပါတယ္။”
ဒါဆိုု မူဝါဒေတြ ခ်မွတ္တဲ့ေနရာမွာ အတိုုက္အခံေတြ ပါဝင္ရမယ္ဆိုုတာ ေနာ္ေဝႏိုုင္ငံအတြက္ ေျပာတာလား။ ျမန္မာႏိုုင္ငံအေနနဲ႔ေျပာတာလား။
“ဒါက အားလံုုးအတြက္ အေရးႀကီးတာပဲေလ။”
ဒါဆိုု အျပန္ခရီးမွာ ျမန္မာႏိုုင္ငံနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ခင္ဗ်ားတိုု႔အစိုုးရကိုု တခုုခုုမ်ား အၾကံေပးတာ၊ ေထာက္ခံေပးတာမ်ိဳး ရွိမလား။
“သတင္းစကား ပါးမွာပါ။ က်မက မႏွစ္ ေအာက္တုုိဘာလက က်င္းပတဲ့ ေရြးေကာက္ပဲြမွာ ရံႈးခဲ့လိုု႔ အစိုုးရအဖဲြ႔ကေန ထြက္ခဲ့ေပမယ့္ ႏိုုင္ငံျခားေရးနဲ႔ ကာကြယ္ေရးေကာ္မတီမွာေတာ့ ဆက္ရွိေနပါတယ္။ ဒါက ေနာ္ေဝစနစ္မွာ အတိုုက္အခံေတြ အျပင္မေရာက္တာကိုု ျပတာပါ။ ဒါက ဒီမိုုကေရစီစနစ္ တည္ေဆာက္ရမွာ အရမ္းအေရးႀကီးပါတယ္။ အႏိုုင္ရတဲ့သူက တဦးတည္း ဦးေဆာင္လိုု႔ မရပါဘူး။ မတူတဲ့သူေတြအားလံုုး ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။”
အခုု လက္ရွိအစိုုးရဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ေတြကမွ အာဏာရလာတာ ျဖစ္ေပမယ့္ ခင္ဗ်ားတိုု႔ ေလဘာပါတီကေတာ့ အစိုုးရအဖဲြ႔ထဲမွာ ရွိခဲ့တာ ၾကာၿပီ။ ဒီေတာ့ အခုု လက္ရွိအစိုုးရရဲ႕ ေပၚလစီဟာ ခင္ဗ်ားတိုု႔ အစိုုးရ ေပၚလစီနဲ႔ ယွဥ္ရင္ ဘယ္လိုုျမင္လဲ။
“အဲဒီလိုု ႏိႈင္းယွဥ္ဖိုု႔ကေတာ့ မျဖစ္ႏိုုင္ပါဘူး။ ဒီႏွစ္ထဲမွာဆိုုရင္ ေနာ္ေဝ အေျခခံပေဒ ေရးဆဲြခဲ့တာ ႏွစ္ ၂၀၀ ျပည့္အခမ္းအနားကိုု က်င္းပခဲ့ေသးတယ္။ ေနာ္ေဝက ဒီမိုုကေရစီ ရခဲ့တာ ႏွစ္ ၂၀၀ ၾကာၿပီလိုု႔ ေျပာလိုု႔ရတာေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ျမန္မာႏိုုင္ငံက အစပဲရွိေသးတယ္ေလ။ အေျပာင္းအလဲေတြကေတာ့ လာေတာ့မွာပါ။ အခ်ိန္ကေတာ့ ယူရမွာေပါ့။”
ေနာ္ေဝလိုု စကင္ဒီေနးဗီးယားႏိုုင္ငံေတြမွာ ႏိုုင္ငံေရးက တည္ၿငိမ္တယ္။ အားလံုုး ပါဝင္တယ္။ ျမန္မာႏိုုင္ငံမွာက တဖဲြ႔နဲ႔ တဖဲြ႔ ဖယ္ရွားဖုုိ႔ ႀကိဳးစားေနၾကတယ္။ ဒါက အဓိက ျပသနာပဲ။ ဒါေၾကာင့္ ေနာ္ေဝလိုုမ်ိဳး ျဖစ္ဖိုု႔ဆိုုရင္ ခင္ဗ်ားရဲ႕ ေစ့စပ္မႈေတြက အေထာက္အကူ ျဖစ္ပါမလား။
“ဒီလိုု အၾကံျပဳတဲ့ေနရာမွာ က်မအေနနဲ႔ သတိထားရမွာေပါ့။ တခုုနဲ႔ တခုု ႏႈိင္းယွဥ္ဖိုု႔က ခက္တယ္ေလ။ ဒါေပမယ့္ က်မ ျမင္တာကေတာ့ ဒီမိုုကေရစီထူေထာင္တဲ့ေနရာမွာ မတူတဲ့ အဖဲြ႔အစည္းေတြ၊ လူနည္းစုုေတြ ပါဝင္တာဟာ အာဏာခဲြေဝေရးနဲ႔ စီးပြားေရး ဖြံၿဖိဳး တိုုးတက္ဖိုု႔ ေနရာမွာ ေကာင္းမြန္ေစမွာပါ။ ဒါက ေနာ္ေဝအဖဲြ႔အစည္းအေနနဲ႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ အဲဒါကိုု တျခားလူ႔အဖြဲ႔အစည္းနဲ႔ အျမဲ ႏိႈင္းယွဥ္လိုု႔မရဘူး။”
ျမန္မာႏိုုင္ငံက ျပည္သူေတြကုုိေရာ ဘာမ်ားေျပာခ်င္လဲ။
“ျမန္မာႏိုုင္ငံက ေျပာင္းလဲေတာ့မွာပါ။ ဒီအေျပာင္းအလဲျဖစ္စဥ္ကိုု ေနာ္ေဝအစိုုးရေကာ က်မတို႔ ပါတီကပါ နီးနီးကပ္ကပ္ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေနမွာပါ။ ဘာလိုု႔လဲဆိုုေတာ့ က်မတိုု႔က ဒီကိစၥကိုု လုုပ္ခဲ့တာလည္း ၾကာေနၿပီေလ။ ဒီၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္ကိုုလည္း ဆက္လည္း လုုပ္ေဆာင္မွာပါ။ ဒါေပမယ့္ က်မတိုု႔ ျမန္ျမန္လုုပ္ေဆာင္ဖိုု႔ လုုိပါတယ္။”
