ႏွစ္ေပါင္း ၃၀ ကာလအတြင္း ပထမဆံုးအႀကိမ္ သန္းေခါင္စာရင္း ေကာက္ယူမႈအေပၚမွာ ျပည္သူအခ်ိဳ႕ ေက်နပ္အားရမႈနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈေတြ ရွိေပမယ့္ အခ်ိဳ႕တိုင္းရင္းသားေဒသ ေတြမွာေတာ့ စိုးရိမ္ေၾကာင့္ၾကမႈေတြ ရွိေနပါတယ္။
ရန္ကုန္တိုင္း လမ္းမေတာ္ၿမိဳ႕နယ္က မသန္စြမ္းသူေတြ ေနထိုင္ရာအေဆာင္တခုမွာ သက္ ဆိုင္ရာက သန္းေခါင္စာရင္းလာေကာက္ရာမွာ သူတို႔ သိရွိထားသလို လူဦးေရနဲ႔ အိမ္အေၾကာင္း အရာေတြကို ျပည့္စံုစြာ ေမးျမန္းျခင္း မရွိဘဲ အေပၚယံသေဘာေလာက္သာ လာေကာက္ တဲ့အတြက္ မသန္စြမ္းသူေတြဘက္က ရသင့္ရထိုက္တဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးေတြ မရမွာကို စိုးရိမ္တယ္လို႔ ေရႊမင္းသားေဖာင္ေဒးရွင္း အဖြဲ႔၀င္တဦးျဖစ္သူ ေဒၚထူးထူးက ခုလိုေျပာပါတယ္။
“မေန႔က လာေကာက္ေတာ့ ညီမတို႔ မအားဘူး။ ေရခ်ိဳးေနတယ္ေပါ့။ အဲဒါနဲ႔ အဲဒီ ဦးႀကီးေတြက ကိစၥ မရွိဘူး။ နာမည္၊ အသက္နဲ႔ လိပ္စာဘဲ ေရးၿပီၤး ရံုးကို လာပို႔လို႔ ေျပာေတာ့ ညီမတို႔လဲ စာရင္းမပို႔ဘဲ အလုပ္ဆင္း လိုက္တာ။ ေျပာခ်င္တာက အဲသလို အေပၚယံေလးဘဲ ေကာက္တယ္ဆိုေတာ့ ညီမတို႔ မသန္စြမ္းသူေတြ လူဦးေရစာရင္း အတိအက်မရမွာ စိုးတယ္။ အလုပ္အကိုင္ အခြင့္အလမ္းေတြလည္း မရမွာ စိုးတယ္ေပါ့။”
လက္ရွိ ေရႊမင္းသားေဖာင္ေဒးရွင္းမွာ အဖြဲ႔၀င္ထားတဲ့ မသန္စြမ္းသူ ဦးေရေပါင္း ၆ ေထာင္ ေက်ာ္ရွိၿပီး အမ်ားစုက အလုပ္အကိုင္ မရွိေၾကာင္း။ သူတို႔အေနနဲ႔ ခႏၶာကိုယ္ အားလံုး မသန္စြမ္းေပမယ့္ မိမိ လုပ္ႏိုင္တဲ့အလုပ္ကို လုပ္လိုတဲ့ ဆႏၵရွိေၾကာင္း ေဒၚထူးထူးက ဆက္ေျပာပါတယ္။
ရွမ္းျပည္ေျမာက္ပိုင္း ပေလာင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသမွာ ေနထိုင္သူတဦးကေတာ့ အစိုးရက သန္းေခါင္စာရင္းေကာက္ယူမႈမွာ ဘာအက်ိဳးရွိမွန္း မသိေပမယ့္ လက္ရွိ လက္ဖက္ခူးရာသီမွာ တအိမ္တေယာက္ သန္းေခါင္စာရင္း လာေကာက္မယ့္အဖြဲ႔ေတြ ေစာင့္ေနရလို႔ အလုပ္ပ်က္ အကိုင္ပ်က္ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာပါတယ္။
“ျပည္သူေတြ အက်ိဳးရွိ မရွိေတာ့ မသိဘူးဗ်။ စာရင္းေကာက္တဲ့ ဆရာနဲ႔ ဆရာမေတြေတာ့ ၁ ရက္ ၈ ေထာင္ ရတာေပါ့။ က်ေနာ္တို႔ေတာ့ အလုပ္မဆင္းရလို႔ အလုပ္အကိုင္ ပ်က္တယ္။ အမ ေျပာသလိုမ်ိဳး အခ်က္ ၄၁ ခ်က္လည္း မေကာက္ပါဘူး။ အဲဒီအတိုင္း ေကာက္ရင္ ၁ လေတာင္ၿပီးမွ မဟုတ္ဘူး။”
ခ်င္းျပည္နယ္ ဟားခါးၿမိဳ႕မွာေတာ့ အိမ္ေထာင္စုစာရင္းေတြပါ သူတို႔လက္ထဲ တပါတည္း ပါလာၿပီး လက္ရွိ ေနထိုင္မႈအေျခအေနနဲ႔ ႏိုင္ငံျခားေရာက္ေနသူစာရင္းေတြပါ ေမးျမန္းေကာက္ယူ သြားတယ္လို႔ ေဒသခံတဦးက ေျပာပါတယ္။
စစ္ကိုင္းတိုင္း တမူးၿမိဳ႕နယ္ ကေဘာ္ခ်ိဳင့္၀ွမ္းေဒသ ေခ်ာင္းနက္ႀကီးေက်းရြာအုပ္စုထဲမွာေတာ့ ကူကီးလူမ်ိဳး ျဖစ္ေပမယ့္ ခ်င္းလူမ်ိဳးထဲမွာဘဲ အထည့္ခံရတဲ့ ရြာသားေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္လို႔ ကူကီးတိုင္းရင္းသားအဖြဲ႔က ဦးေသာင္းခိုထန္က ခုလိုေျပာပါတယ္။
“ေဒသထဲက လူႀကီးတခ်ိဳ႕ေၾကာင့္ေပါ့ဗ်ာ၊ ကူကီးလို႔ မေရးနဲ႔ ရြာကေန ေမာင္းထုတ္ခံရ မယ္လို႔ ရြာသားေတြကို ေျပာတယ္တဲ့ ၊ အဲဒါ ကူကီးလူမ်ိဳး ၁ ေထာင္မွာ ၁၀၀၊ ၅၀၊ ၂၀၀ ေလာက္က ခ်င္းလို႔ ထည့္ရတယ္။”
ကခ်င္ျပည္နယ္ထဲမွာဆိုရင္ ကခ်င္လြတ္လပ္ေရးအဖြဲ႔(ေကအိုင္အို) သူတို႔ ထိန္းခ်ဳပ္ နယ္ေျမထဲ သန္းေခါင္စာရင္း ေကာက္မွဳ တားျမစ္ထားတဲ့အတြက္ မံစီၿမိဳ႕နယ္ မန္႔၀ိန္းႀကီး ေက်းရြာအုပ္စု လြယ္ဂ်ယ္ၿမိဳ႕နယ္ခြဲက ရြာေပါင္း ၆၀ ေက်ာ္က ရြာသားေတြဟာ သန္းေခါင္စာရင္းမွာ ကိုယ့္နာမည္ ပါသြားေစခ်င္ေပမယ့္ မထည့္လိုက္ရေၾကာင္း တိုင္ၾကားလာတယ္လို႔ ရွမ္းမ်ိဳးႏြယ္စု ေရးရာအဖြဲ႔ နာယက ဦးစိုင္းသာဇံုက ေျပာပါတယ္။
ရွမ္းျပည္ေတာင္ပိုင္း မိုင္း႐ႈးၿမိဳ႕နယ္မွာေတာ့ အနီးနားပတ္၀န္းက်င္ ရြာေပါင္း ၂၀ ေက်ာ္ကို အရင္ ေကာက္ယူေနေၾကာင္း၊ အိမ္ေထာင္စုစာရင္းအရ မေကာက္ဘဲ လက္ရွိေနထိုင္သူစာရင္းဘဲ ေကာက္ ယူတဲ့အတြက္ ထိုင္းႏိုင္ငံမွာ အလုပ္သြားလုပ္ေနတဲ့ မိသားစု၀င္စာရင္းမပါမွာ စိုးရိမ္ၿပီး အျခားေဒသ ျပည္မကေန ေရာက္ရွိေနထိုင္သူ လူဦးေရေတြ တိုးထည့္မွာ၊ မိမိလူမ်ိဳးအတြက္ အခြင့္အေရးမရမွာ စိုးရိမ္တယ္လို႔ ေဒသခံအမ်ိဳးသမီး တဦးက ေျပာသြားပါတယ္။
