မေလးရွားအက်ဥ္းေထာင္ေတြမွာ ထိန္းသိမ္းခံထားရသူေတြရဲ႕ ႏွိပ္စက္ခံရသူေတြ အေၾကာင္း သရုပ္ေဖာ္ထားတဲ့ ျပဇာတ္တပုဒ္အတြက္ ဇာတ္လမ္းတပုဒ္ပါ။ ဒါဟာ နာမည္ေက်ာ္ ႏိုင္ငံေရးလႈပ္ရွားသူ ဟီရွာမူဒင္ ရာအိစ္ရဲ႕ ဖန္တီးမႈလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ဟီရွာမူဒင္ ရာအိစ္က “ဒီစိတ္ကူးက ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေတြ အမ်ားႀကီးရဲ႕ စုေပါင္း အမွတ္တရေတြကေန ျဖစ္လာ တာပါ။ ျပည္တြင္းလံုၿခံဳေရးအက္ဥပေဒ (အိုင္အက္စ္ေအ) အက်ဥ္းသားေတြရဲ႕ အေတြ႔အႀကံဳေတြကို ေပါင္းစပ္ဖြဲ႔စည္း ထားတာပါ။ ေပးခ်င္တဲ့အခ်က္ကေတာ့ အမႈမစစ္ေဆးဘဲ ဖမ္းဆီး ထိန္းသိမ္းထားတာဟာ မွားယြင္းတယ္ဆိုတာပါပဲ။ ဒါ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈ တခုပါပဲ” လုိ႔ ေျပာပါတယ္။

ျပည္တြင္းလံုၿခံဳေရးအက္ဥပေဒ ေခၚ အိုင္အက္စ္ေအဟာ စစ္ေဆးေမးျမန္းမႈမရွိ ဖမ္းဆီး ထိန္းသိမ္းျခင္းကို ခြင့္ျပဳထားတာပါ။ ေနာက္ ထိန္းသိမ္းခံရသူတခ်ိဳ႕လည္း အက်ဥ္းေထာင္ထဲမွာ ေသဆံုးၾကရပါတယ္။ အဲဒီဥပေဒေအာက္မွာ ရက္ေပါင္း ၅၀၀ ေလာက္ ထိန္းသိမ္းခံခဲ့ရတဲ့ ကြာကီယာဆူးဟာ ၁၉၈၇ ခုႏွစ္မွာ လူမ်ိဳးေရးတင္းမာမႈေတြ လႈံ႔ေဆာ္တယ္ဆိုတဲ့ စြပ္စြဲခံရတဲ့ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူနဲ႔ အတိုက္အခံ ႏိုင္ငံေရးသမား ၁၀၆ ေယာက္တို႔နဲအတူ အဖမ္းခံရတာပါ။

ကြာကီယာဆူးက “အဲဒီမွာ အိုင္အက္စ္ေအဥပေဒေအာက္မွာ ထိန္းသိမ္းခံရတဲ့ လူအမ်ားစုဟာ သူတို႔ကို အမ်ိဳးသားလံုၿခံဳေရးကို ၿခိမ္းေျခာက္ေနတာလို႔ ယူဆလိုက္တာေၾကာင့္ အစိုးရက အဲဒီ အျပစ္ထက္ပိုၿပီး သူတို႔ကို ျပစ္ဒဏ္ေပး ခံေနရတာပါပဲ” လုိ႔ ေျပာပါတယ္။

.သူဟာ ဒီျပဇာတ္ထဲမွာ ထည့္သြင္းေရးဖြဲ႔ထားတဲ့ ဆြာရမ္လူ႔အခြင့္အေရးအုပ္စုကို ဆက္လက္ ထူေထာင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီအုပ္စုဟာ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္မွာ ရုပ္သိမ္းလိုက္ရတဲ့ အိုင္အက္စ္ေအ ဥပေဒ ဖ်က္သိမ္းေရး ပါ၀င္လႈပ္ရွားရာမွာ အဓိကအခန္းက႑က လႈပ္ရွားခဲ့ပါတယ္။

ကြာကီယာဆူးက “ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ဒီ အိုင္အက္စ္ေအဥပေဒေအာက္မွာ ဒီေလာက္ေၾကာက္ဖို႔ေကာင္းတဲ့ အျဖစ္အပ်က္ေတြ ႀကံဳခဲ့ရလို႔ ျပည္သူေတြကို ဒီလို အေတြ႔အႀကံဳေတြ ထပ္ၿပီး ဘယ္ေတာ့မွ မႀကံဳေတြ႔ မခံစားေစရဘူး” လုိ႔ ေျပာပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ သူတို႔တိုက္ပြဲဟာ သူတို႔အက်ိဳးအတြက္ လုပ္ေနတာမဟုတ္ဘူးလို႔ ေျပာပါတယ္။ လူေတြကို အမႈတင္ မစစ္ေဆးဘဲ ထိန္းသိမ္းထားခြင့္ရွိတဲ့ လံုၿခံဳေရးထိခိုက္မႈ ဥပေဒနဲ႔ ရာဇ၀တ္မႈကာကြယ္ေရး အက္ဥပေဒေတြကေတာ့ ရွိေနတုန္းပါပဲ။

ဆြာရမ္အဖြဲ႔ ညႇိႏႈိင္းေရးမွဴး အာမက္ ဆယူးကီ အဗၺဒ္ ရာဇာတ္က “ဒီဥပေဒေတြေအာက္မွာ လူေတြကို စစ္ေဆးေမးျမန္းျခင္း မရွိ ရဲကို ဖမ္းဆီးခြင့္jပဳေပးထားတဲ့ အႏၱရာယ္ရွိတဲ့ အက္ဥပေဒေတြ က်ေနာ္တို႔ ႀကံဳေနရတာပါ။ ဒါေၾကာင့္ ဒီျပဇာတ္ရံုထဲမွာ က်ေနာ္တို႔ ေပးခ်င္တဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ကေတာ့ ဒီဥပေဒေတြကို ဖယ္ရွားလိုက္ၿပီ ဆိုရင္လည္း ျပည္သူေတြ နားလည္ေနရမယ္။ အိုင္အက္စ္ေအဥပေဒနဲ႔ အလားတူျဖစ္တဲ့ တျခားဥပေဒေတြနဲ႔ ထိန္းသိမ္းခံေနရသူေတြအတြက္ ႀကိမ္ဒဏ္ ဆိုတဲ့ အႏၱရာယ္ကလည္း ရွိေနဦးမယ္” လုိ႔ ေျပာပါတယ္။

အစိုးရဘက္ကေတာ့ ဒီဥပေဒေတြဟာ ရာဇ၀တ္မႈေတြကို ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းရာမွာ လက္ဦးမႈ ရေစတဲ့ ၾသဇာအာဏာကို ရဲတပ္ဖြဲ႔ကို ေပးအပ္ဖို႔ လိုအပ္ေနတုန္းပဲလို႔ ယူဆ ထားပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ဒီဥပေဒေတြဟာ ႏိုင္ငံေရးဖိႏွိပ္မႈေတြ ဆက္ရွိေနတဲ့သေဘာပဲလို႔ ကြာကီယာဆူးက ေျပာပါတယ္။

“က်ေနာ့္တဦးတည္းသေဘာ ေျပာရရင္ေတာ့ ဒါဟာ ၀ိုင္အေဟာင္းကို ပုလင္းအသစ္ထဲ ေျပာင္းထည့္လိုက္တာပါပဲ။  ဒါေၾကာင့္ တကယ္ေတာ့ စစ္ေဆးေမးျမန္းမႈ မရွိပဲ ဖမ္းဆီး ထိန္းသိမ္းတာ မဖ်က္သိမ္းေသးပါဘူး။”

ဒီလႈပ္ရွားမႈအစီအစဥ္ တစိတ္တပိုင္းအေနနဲ႔ ဒီျပဇာတ္ကို ျပည္ပႏိုင္ငံေတြမွာလည္း သြားေရာက္ ျပသမယ္လို႔ ဒါရို္က္တာ ဟီရွာမူဒင္ ရာအိစ္က ေျပာပါတယ္။

“က်ေနာ္တို႔ ယူႏိုက္တက္ကင္းဒမ္းကို ၁ လေလာက္ သြားဖို႔ ရွိပါတယ္။ အစစ္ေဆး အေမးျမန္း မရွိ ဖမ္းဆီးေနတာကို ဆန္႔က်င္ကန္႔ကြက္တဲ့ လႈပ္ရွားမႈအေနနဲ႔ ယူႏိုက္တက္ ကင္းဒမ္းက မေလးရွားမိသားစုေတြကို ဒီျပဇာတ္ သြားကျပမွာပါ။ က်ေနာ္တို႔က Amnesty International အဖြဲ႔ရဲ႕ ဧည့္သည္ေတာ္အေနနဲ႔ေပါ့ဗ်ာ။”