ဇန္န၀ါရီ ၃၁ ရက္ လႊတ္ေတာ္မွာ လႊတ္ေတာ္သက္တမ္း ၃ႏွစ္ျပည့္ ေန႔လယ္စာ စားပြဲ က်င္းပျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီလ ၃၁ ရက္မွာ လႊတ္ေတာ္စည္းေ၀းေတြ စတင္က်င္းပခဲ့တာျဖစ္ၿပီး ဒီတႀကိမ္လႊတ္ေတာ္နဲ႔ပါဆို အစည္းအေ၀း အရပ္ရပ္ ၉ ႀကိမ္ က်င္းပႏိုင္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။
ဥပေဒျပဳေရးပိုင္းမွာ အဓိက တာ၀န္ရွိတဲ့ လႊတ္ေတာ္ဟာ ဥပေဒျပဳေရးပိုင္းမွာ အားရေက်နပ္ဖို႔ ေကာင္းပါသလားဆုိတာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေမးျမန္းရာမွာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ လူမႈတရားမွ်တမႈ ေဖာ္ေဆာင္ေရးအဖြဲ႔ ဒါရိုက္တာ ေဒါက္တာေသာင္းထြန္းက ျမန္မာ့လႊတ္ေတာ္ရဲ႕ ဥပေဒျပဳေရးအပိုင္းမွာ ကၽြမ္းက်င္ပညာရွင္ေတြ အကူအညီ ရယူသင့္တယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။
“သက္ဆိုင္ရာ ဥပေဒၾကမ္းေတြကို လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ မေဆြးေႏြးခင္မွာ ကၽြမ္းက်င္တဲ့ ပညာရွင္ေတြ၊ သက္ဆိုင္တဲ့ လူထုလူတန္းစား ကိုယ္စားလွယ္ေတြ ဒါေတြကို တရား၀င္ ၾကားနာမႈေတြ လုပ္သင့္ပါတယ္။ အျခားႏိုင္ငံေတြမွာ ဥပမာ - အေမရိကန္ ကြန္ဂရက္မွာဆိုရင္ ေရးရာေကာ္မတီေတြဟာ ဥပေဒၾကမ္းတခုကို ေဆြးေႏြးေတာ့မယ္ဆိုရင္ မေဆြးေႏြးခင္မွာ သက္ဆိုင္ရာ ပညာရွင္ေတြကို တရား၀င္ ဖိတ္ေခၚပါတယ္။ အဲဒီလိုမ်ဳိးပဲ သက္ဆိုင္ရာ လူထု လူ႔အဖဲြ႔အစည္းက ကိုယ္စားလွယ္ေတြကိုလည္း တရား၀င္ ဖိတ္ေခၚပါတယ္။ အဲဒီလို ေဆြးေႏြးမႈမ်ဳိးေတြကိုလည္း လူထုက ၀င္ေရာက္နားေထာင္ႏိုင္ပါတယ္။ အဲဒီလိုမ်ဳိး ၾကားနာ စစ္ေဆးမႈေတြကို လုပ္ေစခ်င္ပါတယ္။”
စီတန္းလွည့္လည္ျခင္းဆိုင္ရာ ပုဒ္မ ၁၈ လိုမ်ိဳး အေျခခံဥပေဒနဲ႔ မညီညြတ္တဲ့ ဥပေဒေတြ ျပ႒ာန္းခဲ့ၿပီး ခုခ်ိန္ထိလည္း မျပင္ဆင္ႏိုင္ေသးလို႔ လႊတ္ေတာ္အေပၚ ေ၀ဖန္ခ်က္ေတြ ရွိေနပါတယ္။
ဒီအေျခအေနနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ၁၉၉၀ ေရြးေကာက္ပြဲအႏိုင္ရ ပုလဲလႊတ္ေတာ္အမတ္ ေဒါက္တာတင့္ေဆြက ဥပေဒေတြျပဳျပင္ျပ႒ာန္းတဲ့အခါေတြမွာ ျပည္သူလူထုရဲ႕ တကယ့္အသံကို နားမေထာင္ခဲ့လို႔ျဖစ္ေၾကာင္း သံုးသပ္ ေျပာၾကားပါတယ္။
“ျပည္သူလူထုနဲ႔ ဆန္႔က်င္တဲ့ ဥပေဒျဖစ္သြားတဲ့အခါမွာ ဘာကိုေဖာ္ျပသလဲဆိုေတာ့ ဥပေဒ မျပဳခင္မွာ ျပည္သူလူထုရဲ႕ တကယ့္ စစ္မွန္တဲ့ အသံေတြကို နားေထာင္ခဲ့ျခင္း မရွိဘူး။ နားေထာင္ရင္လည္း လံုေလာက္ေအာင္ နားမေထာင္ခဲ့ဘူးလို႔ ေဖာ္ျပရာ ေရာက္တယ္ခင္ဗ်။ ဒီဟာေတြကို လာမယ့္လႊတ္ေတာ္မွာလည္း ျပင္သင့္တယ္။ အခု လႊတ္ေတာ္ မကုန္ခင္ ဒါေတြကို ျပင္ဆင္သင့္တယ္။ လူထုဆီသြားတဲ့ လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ဟာ လက္ညိႇဳးခ်ဳိးေရ ေလာက္ေအာင္ပဲ ျမင္တယ္။ ဥပမာ - ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဆိုရင္ ဖဲြ႔စည္းပံု ျပင္ဆင္ေရး အတြက္ လူထုဆီကို ဟိုးအေ၀းႀကီးနဲ႔ ေတာင္ေပၚေဒသ၊ နယ္စပ္ေဒသေတြအထိ သြားေတာ့ အင္အားႀကီးတဲ့ ႀကံံ့ခိုင္ဖြ႔ံၿဖိဳးေရးပါတီ၊ ၂၅ ရာခိုင္ႏႈန္း ယူထားတဲ့ တပ္မေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ေတြဟာ တပ္မေတာ္ကိုယ္စားလွယ္လည္း တပ္မေတာ္ထဲ သြားရဲ႕လား၊ ႀကံ့ခိုင္ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးကလည္း ၆၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္ ယူထားေပမယ့္လို႔ သူရဲ႕ မဲဆႏၵနယ္က ျပည္သူ လူထုဆီ သြားရဲ႕လားလို႔ က်ေနာ္ေမးခြန္းထုတ္ခ်င္တယ္။ တနည္းအားျဖင့္ ျပဳလုိက္တဲ့ ဥပေဒေတြဟာ ျပည္သူလူထုနဲ႔ မနီးစပ္မထိစပ္လို႔ ျပည္သူလူထုကို ကိုယ္စားျပဳၿပီးေတာ့ အကာအကြယ္ေပးမယ့္ ဥပေဒေတြ မျဖစ္လာတာလို႔ ဒါဟာ အင္မတန္မွ စိတ္မေကာင္းစရာေကာင္းတဲ့ အားနည္းခ်က္ႀကီးျဖစ္တယ္လို႔ သံုးသပ္ပါတယ္။”
ရွမ္းတိုင္းရင္းသားမ်ားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး ဦးစိုင္းညြန္႔လြင္ကေတာ့ လႊတ္ေတာ္ထဲ အတိုက္အခံ မရွိဘူးလို႔ သံုးသပ္ ေျပာပါတယ္။
“က်ေနာ့္ တေယာက္တည္း သေဘာအရ ေျပာမယ္ဆိုရင္ အတိုက္အခံလို႔ေတာင္ မျမင္ဘူး။ အစိုးရ ဘက္က လႊတ္ေတာ္စဖဲြ႔တုန္းက အတိုက္အခံမရွိေသာ လႊတ္ေတာ္၊ အတိုက္အခံ မရွိေသာ အစိုးရ အဲဒီလို မ်ဳိးေျပာေနၾကတာ။ အဲဒီ စီမံကိန္း ေအာင္ျမင္သလားေတာင္ မသိဘူး။”
လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြကို ဒီ့ထက္ပို ျဖည့္ဆည္းေပးဖို႔ လိုတယ္လို႔ ျငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ လူမႈတရားမွ်တမႈ ေဖာ္ေဆာင္ေရးအဖြဲ႔ ဒါရိုက္တာ ေဒါက္တာေသာင္းထြန္းက ေျပာပါတယ္။
“အားလံုးက အခုမွ လႊတ္ေတာ္ ဥပေဒျပဳမႈ အပိုင္းကို ျဖတ္သန္းရတာကိုး။ အဲဒီအပိုင္းမွာ လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ေတြကို အေထာက္အကူျပဳမယ့္ က်ေနာ္တို႔ အတိုင္ပင္ခံ ပုဂၢဳိလ္ေတြကို အားျဖည့္ေပးသင့္ပါတယ္။ တျခားႏိုင္ငံေတြမွာဆိုရင္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ တေယာက္ကို တရားဥပေဒ အၾကံေပးပုဂၢဳိလ္တေယာက္အျပင္ကို သူတို႔အတြက္ ရုံးေတြ၊ ရုံး၀န္ထမ္းေတြကို ႏိုင္ငံေတာ္ စရိတ္နဲ႔ ပံ့ပိုးေပးထားတာ ရွိပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံက လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြက အတိုင္ပင္ခံ ပုဂၢဳိလ္ေ၀းလို႔ ရုံး၀န္ထမ္းေတာင္မွ မရွိဘူး။ လႊတ္ေတာ္ တက္တဲ့အခ်ိန္မွာ အထူးသျဖင့္ အတိုက္အခံပါတီက လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြ ဆိုရင္ ေနေရးထိုင္ေရးကအစ ခက္ခဲတယ္။ အင္တာနက္၊ အီးေမးလ္ ရဖို႔အစ ခက္ခဲေနတာ ေတြ႔ရတယ္။ အနည္းဆံုးေတာ့ ေခတ္မီႏိုင္ငံေတြေလာက္ မတတ္ႏိုင္ရင္ေတာင္မွ လႊတ္ေတာ္ ေရးရာ တခုခ်င္းစီမွာ အတိုင္ပင္ခံ ပုဂၢိဳလ္မ်ားနဲ႔ လံုေလာက္တဲ့ ရုံး၀န္ထမ္း အင္အား ျဖည့္ဆည္း သင့္တယ္လို႔ က်ေနာ္ျမင္ပါတယ္။”
တခါ အစိုးရအဖြဲ႔၀င္ ၀န္ႀကီးေတြ ျပည္သူကို ေစာ္ကားေျပာဆိုေနတာေတြ လႊတ္ေတာ္ထဲ ေရာက္မလာသလုိ ေဆြးေႏြးတာမ်ိဳးလည္း မေတြ႔ရဘူးလို႔ ပုလဲအမတ္ေဟာင္း ေဒါက္တာ တင့္ေဆြက ေျပာပါတယ္။
“ဒီ ၂ ရက္ ၃ ရက္အတြင္းမွာ ထူးျခားေနတဲ့ လႊတ္ေတာ္ထဲက ၀န္ႀကီးေတြက လူထုကို ေစာ္ကားတဲ့ စကားေတြ ေျပာေနတာကို လႊတ္ေတာ္မွာ ဘာမွ မေမးလဲဆိုတာ က်ေနာ္ေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလး အံ့ၾသတယ္။ လူထုကလည္း ေတာ္ေတာ္ကို ဒီအေပၚမွာ စိတ္မေကာင္းျဖစ္ၿပီးေတာ့ ေနာက္ဆံုး ေဒါသေတြ ထြက္ၾကတယ္။ အဲဒီလို သမၼတက ခန္႔ထားတဲ့ ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီးနဲ႔ မတူတဲ့ မတန္တဲ့ စကားေတြကို ေျပာေနတာကို လႊတ္ေတာ္ အမတ္မင္းေတြက ဘာေၾကာင့္ မေမးၾကသလဲ။ ဒါဟာ လူထုကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ လႊတ္ေတာ္လားလို႔ေတာင္ ေမးရမယ့္ အေနအထားလို႔ က်ေနာ္ သံုးသပ္ပါတယ္။”
လႊတ္ေတာ္သက္တမ္း ၃ႏွစ္အတြင္း ဥပေဒ ၇၈ ခု ေရးဆြဲ ျပင္ဆင္ျပ႒ာန္းႏိုင္ခဲ့ၿပီး ဒီတႀကိမ္လႊတ္ေတာ္ထဲမေတာ့ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပံုျပင္ဖို႔ ႀကိဳးပမ္းလုပ္ေဆာင္ၾကမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
