ျမန္မာႏိုင္ငံလုံးဆိုင္ရာ ေက်ာင္းသားမ်ား ဒီမိုကရက္တစ္တပ္ဦး (ေအဘီအက္စ္ဒီအက္ဖ္) ေျမာက္ပုိင္း ကခ်င္ျပည္နယ္ ပါေဂ်ာင္ေဒသမွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ သတ္ျဖတ္မွႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး စုံစမ္းေဖာ္ထုတ္ႏုိင္ေရးအတြက္ အစီရင္ခံ ၁ ေစာင္ အျမန္ဆုံး ထုတ္ျပန္မယ္လုိ႔ ေက်ာင္းသားတပ္မေတာ္က ေျပာပါတယ္။
ေအဘီအက္စ္ဒီအက္ဖ္ရဲ႕ အစီရင္ခံစာအတြက္ အပိုင္း ၃ ပိုင္းခြဲၿပီး လုပ္ေဆာင္ရာမွာ အခ်ိန္ယူ အခ်က္အလက္ ေကာက္ယူတဲ့ ပထမအပိုင္း ၿပီးဆုံးသြားၿပီ ျဖစ္သလို ဒုတိယပိုင္းအေနနဲ႔ အခ်က္အလက္ေတြကို ျပန္လည္သုံးသပ္တဲ့အပိုင္း စတင္ေနၿပီး ေနာက္ဆံုးပိုင္းအေနနဲ႔ အစီရင္ခံစာကို အေခ်ာသတ္ ေရးသားဖို႔ က်န္ရွိေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။
မူလက အစီရင္ခံစာကို ၂၀၁၃ ခုႏွစ္အတြင္း အၿပီးသတ္မယ္လို႔ ထုတ္ျပန္ထားေပမယ့္ အခက္အခဲေတြ ရွိေနတဲ့အတြက္ သတ္မွတ္ထားတာထက္ ပိုၿပီး ၾကာျမင့္သြားတယ္လို႔ ဆုိပါတယ္။
အစီရင္ခံစာ ထုတ္ျပန္မယ့္အခ်ိန္ကိုေတာ့ အတိအက် ေျပာဆိုဖို႔ ခက္တယ္လို႔ ေအဘီအက္စ္ဒီအက္ဖ္ရဲ႕ အမွန္တရားနဲ႔ တရားမွ်တမႈ ေဖာ္ထုတ္ေရး အလုပ္အမႈေဆာင္အဖြဲ႔ဝင္ ဦးေက်ာ္ေက်ာ္လင္းက ဒီဗြီဘီကို ေျပာပါတယ္။
“အခက္အခဲကေတာ့ မ်ဳိးစံုပဲဗ်။ လူေတြက အႏွစ္ ၂၀ ေက်ာ္ၾကာမွ ဒီအေၾကာင္းအရာေတြ ျပန္ေျပာရတဲ့အခါၾကေတာ့ အခ်က္အလက္အားျဖင့္ မျပည့္စံုတာေတြလည္း ေတြ႔ရတယ္။ အဓိက က ရက္နဲ႔ ခုႏွစ္နဲ႔ ေျပာၾကတဲ့အခါေတြမွာ အခ်ဳိ႕ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားေမ့ေနၾကၿပီ။ ေနာက္တခုက လူေတြက ေနရာေဒသ အႏွံ႔အျပားမွာ ျပန္႔က်ဲေနေတာ့ လုိက္ရွာရတာ ေတာ္ေတာ္ခက္တယ္။ တခ်ဳိ႕ဆို ဘယ္မွ ရွာမရတဲ့သူေတြလည္း ရွိတယ္။ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကေတာ့ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္မႈ ေျပးၾကပါတယ္။”
၁၉၉၁-၉၂ ခုႏွစ္ကာလက ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ ေအဘီအက္စ္ဒီအက္ဖ္ရဲ႕ ေျမာက္ပုိင္း အဖြဲ႔အတြင္း စစ္ေထာက္လွမ္းေရး သူလွ်ဳိေတြ ဖမ္းဆီးရမိတယ္ဆိုျပီး ညႇဥ္းပန္း သတ္ျဖတ္မႈေတြ ျဖစ္ပြားခဲ့ရာမွာ ေအဘီအက္စ္ဒီအက္ဖ္ရဲ႕ ေျမာက္ပိုင္း ဥကၠ႒ ဦးထြန္းေအာင္ေက်ာ္ အပါအ၀င္ ေက်ာင္းသားရဲေဘာ္ေတြ အသတ္ခံခဲ့ရပါတယ္။
ဒီကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး သတ္ျဖတ္ခံခဲ့ရသူေတြအတြက္ အမွန္တရားကို ေဖာ္ထုတ္ေပးဖို႔ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ မတ္လမွာ ေက်ာင္းသားတပ္မေတာ္က အမွန္တရားနဲ႔ တရားမွ်တမႈ ေဖာ္ထုတ္ေရး အလုပ္အမႈေဆာင္အဖြဲ႔ကို ဖြဲ႔စည္းၿပီး အစီရင္ခံစာ ေရးသားျပဳစုေနတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။
ဒီအစီရင္ခံစာဟာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ကိစၥရပ္ေတြကို ျပန္လည္ေဖာ္ထုတ္ၿပီး လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ဘာေတြျဖစ္ခဲ့သလဲ၊ ဒီခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြအေပၚမွာ ဘယ္သူေတြက တာ၀န္ရွိသလဲဆိုတာနဲ႔ ဘယ္သူေတြက ခံခဲ့ရသလဲဆိုတာေတြကို တင္ျပသြားမွာ ျဖစ္သလို အစီရင္ခံၿပီး ေနာက္ပိုင္းမွာလည္း ေကာ္မတီရဲ႕ ေတြ႔ရွိ အႀကံျပဳခ်က္ေတြ ထည့္သြင္းထားတယ္လို႔ ေက်ာင္းသားတပ္မေတာ္ရဲ႕ အမွန္တရားနဲ႔ တရားမွ်တမႈ ေဖာ္ထုတ္ေရး အလုပ္အမႈေဆာင္အဖြဲ႔က ေျပာပါတယ္။
