အာဖဂန္ေခတ္ျပိုင္ အနုပညာဆုဟာ ငယ္႐ြယ္သူ အနုပညာ႐ွင္္ေတြကို သူတို့ရဲ့ အရည္အခ်င္းေတြကို ျပသဖို့ အားေပးအားေျမွာက္ ျပုေပးတဲ့ နွစ္ပတ္လည္ ျပိုင္ပြဲတခုပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
ပန္းခ်ီ၊ ပန္းပုေတြကေန ဗီြဒီယိုေတြ တပ္ဆင္မႈအနုပညာေတြနဲ့ သ႐ုပ္ေဆာင္တင္ျပမႈ အနုပညာေတြအထိ ပါ၀င္ပါတယ္။
ျပပြဲက ကဘူးလ္ျမို့ ဘာဂီဘာဘာမွာ က်င္းပေနတာပါ။ တနိုင္ငံလံုးက ထူးခၽြန္တဲ့ လူငယ္ အနုပညာ႐ွင္ေတြရဲ့ ဒါဇင္နဲ့ ခ်ီတဲ့ အနုပညာလက္ရာေတြကို ျပသထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။
[caption id="attachment_48353" align="alignright" width="300"]
Photo by Reuters[/caption]
ေခတ္ျပိုင္ အနုပညာဆုကို အနုပညာနဲ့ ယဥ္ေက်းမႈ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေ႐ွာက္ေရး ျဗိတိသွ် အေျခစိုက္အဖြဲ့တဖြဲ့က ၂၀၀၈ ခုနွစ္မွာ စတင္တည္ေထာင္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။
ဒီနွစ္မွာေတာ့ ျပိုင္ပြဲကို ျပည္တြင္းက လူငယ္အနုပညာ႐ွင္ ၁၀၀ ေက်ာ္ ပါ၀င္ ယွဥ္ျပိုင္လာၾကျပီး ေနာက္ဆံုးအဆင့္ကို အနုပညာ႐ွင္ ၁၀ ဦး ေရာက္႐ွိလာခဲ့ပါတယ္။
ပထမဆုကို ဆြတ္ခူး ရ႐ွိတဲ့ အသက္ ၁၈ နွစ္အ႐ြယ္ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသူ မာစူးဒါနူးရာက “က်မရဲ့တပ္ဆင္မႈ အနုပညာက ‘က်မတို့သာ ပ်ားေတြ ျဖစ္ရင္’ ပါ။ ဒီမွာ က်မတို့ အာဖဂန္က မ႑ိုင္ၾကီး ၄ ခု ျဖစ္တဲ့ ကြန္ျမူနစ္ေတြ၊ မူဂ်ာဟီဒင္၊ တာလီဘန္နဲ့ လက္႐ွိ အစိုးရ ဆိုတဲ့ ပ်ားအံုၾကီး ၄ ခု ကို ေတြ့ရမွာပါ။ လက္ကိုင္ပု၀ါျဖူ ၃၅ ထည္ကိုလည္း ေတြ့နိုင္ပါတယ္။ လက္ကိုင္ပု၀ါေတြက နိုင္ငံမွာ ျဖစ္ေနတဲ့ ၃၅ နွစ္ၾကာ ျပည္တြင္းစစ္ကို ကိုယ္စားျပုပါတယ္” လို့ ေျပာပါတယ္။
မာစူးဒါနူးရာက သူရဲ့တပ္ဆင္မႈ အနုပညာက ေ႐ြးေကာက္ပြဲနဲ့ ပတ္သက္ပါတယ္။ သူက သစ္သားပ်ားအံုေတြကို မဲပံုးေတြအျဖစ္ ပံုေဖာ္ထားျပီး သူက ပ်ားအံုက လုပ္သားပ်ားေတြကို ကိုယ္စားျပုတယ္လို့ ေျပာတဲ့လူေတြရဲ့ ဗီြဒီယိုလည္း ပါ၀င္ပါတယ္။
“ေပးခ်င္တဲ့သတင္းစကားက က်မတို့က ျပည္သူလူထုေတြအတြက္ အစီအစဥ္ေတြကို မစဥ္းစားပဲ မဲပံုးေတြထဲကို ပ်ားရည္ေတြ ထည့္ရံုပဲ လုပ္မယ္ဆိုရင္ က်မတို့ဟာ အတိတ္မွာ က်မတို့ ေတြ့ခဲ့ရတဲ့ အလားတူ အေျခအေနေတြကိုပဲ ေတြ့ၾကံုရမွာပါပဲ။ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ အနိုင္ရတဲ့ သူေတြက က်မတို့အတြက္ အလုပ္လုပ္ေပးမွာ မဟုတ္ပါဘူး။”
အာဖဂန္နစၥတန္က ေနာက္နွစ္မွာ သမၼတေ႐ြးေကာက္ပြဲေတြ က်င္းပဖို့ စီစဥ္ထားပါတယ္။
မာစူးဒါကေတာ့ သူရဲ့ အနုပညာဟာ လႈပ္နိႈးလိုက္တဲ့ အခ်က္ေပးသံ တခု ျဖစ္ေစခ်င္ တယ္လို့ ေျပာပါတယ္။
“လူေတြက အရာရာကို လြန္ခဲ့တဲ့ဆယ္စုနွစ္ကာလေတြမွာလို ဘာသိဘာသာ သေဘာမထားသင့္ဘူးဆိုတာ သိနားလည္သင့္ၾကပါတယ္။ သူတို့ ရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ ျပဿနာေတြ အတြက္ သူတို့ တိုက္ပြဲ၀င္သင့္ၾကပါတယ္။” မာစူးဒါက ဆုေၾကးေငြအျဖစ္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၁၀၀၀ ေက်ာ္ ရ႐ွိခဲ့ပါတယ္။
ဒီနွစ္ ကာတြန္းဆုကုိ အသက္ ၂၅ နွစ္အ႐ြယ္ နာဆာဟာ႐ွိမိက ရ႐ွိခဲ့ပါတယ္။
အဲဒါက လြန္ခဲ့တဲ့နွစ္ေတြက တျခားတိုင္းျပည္ေတြဆီက ရ႐ွိခဲ့တဲ့အလႉေငြေတြဟာ လိုအပ္သူေတြလက္ထဲ မေရာက္ဘဲ အလိုအပ္ဆံုးသူေတြဟာ ခုထိ ငတ္ျပတ္ေနဆဲ ျဖစ္တယ္လို့ တင္ျပထားတာပါ။ နာဆာက ႐ုပ္႐ွင္ပညာရပ္နဲ့ ဘြဲ့ရခဲ့သူတေယာက္ ျဖစ္ျပီး အခု ကာတြန္း႐ုပ္႐ွင္ ဖန္တီးသူအျဖစ္ လုပ္ကိုင္ေနပါတယ္။
နာဆာဟာ႐ွိမိဟာ ႐ုပ္႐ွင္ပြဲေတာ္ အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ပါ၀င္ခဲ့ျပီး အမ်ိုးသားနဲ့ နိုင္ငံတကာ ဆု ၃ ဆုေက်ာ္ေက်ာ္ ရ႐ွိထားခဲ့ျပီး ျဖစ္ပါတယ္။
နာဆာဟာ႐ွိမိ က “က်ေနာ္က အနိုင္ရဖို့ တခါမွ မေတြးမိခဲ့ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ က်ေနာ္ ဆုရတယ္လို့ ၾကားခဲ့တဲ့ အခ်ိန္မွာေတာ့ က်ေနာ္ အမ်ားၾကီး ေပ်ာ္႐ြွႊင္မိပါတယ္။ က်ေနာ္ ဘယ္ေလာက္ ေပ်ာ္႐ြွႊင္ခဲ့တယ္ဆိုတာ ေျပာလို့မရပါဘူးဗ်ာ။ ဒီနယ္ပယ္မွာ က်ေနာ္ ဆက္ျပီး အလုပ္လုပ္ခ်င္ပါတယ္။ ေအာ္စကာလို၊ ကိန္းလို ဒါမွမဟုတ္ ေ႐ြွႊကမၻာလံုးဆုမ်ိုးေတြလို နိုင္ငံတကာ ျပိုင္ပြဲေတြမွာ က်ေနာ္ ၀င္ျပိုင္ခ်င္ပါတယ္” လို့ ေျပာပါတယ္။
အစဥ္အလာယံုၾကည္မႈေတြကေတာ့ အာဖဂန္နစၥတန္က ေ႐ွးရိုးစြဲ လူ့အဖြဲ့အစည္း တခုမွာ ႐ွိေနတဲ့ အနုပညာ႐ွင္သစ္ေတြအဖို့ ၾကီးမားတဲ့ စိန္ေခၚမႈေတြ ျဖစ္ေနပါတယ္။
နာဆာဟာ႐ွိမိက သူစိတ္ကူးအိပ္မက္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို့ သူ မိသားစုနဲ့ အတိုက္အခံ လုပ္ခဲ့ရတယ္လို့ ေျပာပါတယ္။
“က်ေနာ္မိသားစုက က်ေနာ့္ကို နိုင္ငံေရးသိပၸံကို ေလ့လာေစခ်င္ခဲ့တာပါ။ ဒါေပမယ့္ က်ေနာ္က ျငင္းလိုက္ျပီး ႐ုပ္႐ွင္ပညာကို သင္ယူခဲ့တာပါ။ က်ေနာ့္မိသားစုက ခုထိ က်ေနာ္နဲ့ သေဘာမတူေသးပါဘူး။ က်ေနာ္မိသားစုတင္ မဟုတ္ပါဘူး။ က်ေနာ္ရဲ့ေဆြမ်ိုးေတြကလည္း က်ေနာ္အလုပ္ကို မၾကိုက္ၾကပါဘူး။ လူေတြက ႐ုပ္႐ွင္ထဲမွာ ပါတာဟာ ေကာင္းတဲ့ အလုပ္မဟုတ္ဘူးလို့ ထင္ေနၾကတာဗ်။ က်ေနာ္က တေန့ေတာ့ က်ေနာ္မိသားစု နားလည္ လာလိမ့္မယ္လို့ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္ဗ်ာ။”
ေခတ္ေပၚ အနုပညာဟာ အာဖဂန္ အမ်ားစုၾကီးအတြက္ကေတာ့ အသစ္ျဖစ္ေနဆဲပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ ဒီနွစ္မွာေတာ့ ျပပြဲကို လူ ၁ ေထာင္ေက်ာ္ေလာက္ လာေရာက္ ၾကည့္႐ႈခဲ့ၾကပါတယ္။
ဒီျပပြဲကို ၾကည့္ဖို့ ျမို့ေတာ္နဲ့ ကီလိုမီတာ ၈၀ ေ၀းတဲ့ ဂတ္ဇ္နီျပည္နယ္က လာခဲ့တဲ့ အသက္ ၅၀ ရိွျပီျဖစ္တဲ့ တာလစ္ဘ္ဟူစိန္က “က်ေနာ္တို့ရဲ့ အနုပညာ႐ွင္ေတြ အမ်ားၾကီးတိုးတက္လာျပီလို့ ထင္ပါတယ္။ သူတို့ရဲ့ အနုပညာလက္ရာေတြ အားလံုးကို က်ေနာ္သိပ္စိတ္၀င္စားပါတယ္။ ဒီျပပြဲဟာ အနုပညာေတြရဲ့ အရည္အေသြး တိုးတက္ေအာင္လုပ္ဖို့ သိပ္အေရးၾကီးတယ္လို့ က်ေနာ္ထင္ပါတယ္။ ဒီျပပြဲက အနုပညာ႐ွင္ေတြကို သူတို့ရဲ့ ဖန္တည္းမႈေတြကို ထုတ္ေဖာ္ျပီး အဲဒါေတြကို ျပည္သူလူထုကို ျပသဖို့ အားေပးအားေျမွာက္ လုပ္ေပးနုိင္ပါတယ္” လုိ့ ေျပာပါတယ္။
အိနိၵယက ခရီးသည္ အင္ဂ်ာရန္ဂ်န္ ဘန့္ကေတာ့ နို္င္ငံတိုင္းမွာ တျခားနုိင္ငံေတြနဲ့ နုိင္းယွဥ္လို့ မရနုိင္တဲ့ အနုပညာ ပံုသဏၭာန္ေတြ ႐ွိတယ္လို့ ေျပာပါတယ္။
“ပန္းခ်ီအနုပညာက ၾကည့္႐ႈဖို့ပါ။ က်ေနာ္ ျမင္ေတြ့ေနတဲ့အရာေတြက စိတ္၀င္စားဖို့ သိပ္ေကာင္းပါတယ္။ မီဒီယာစံုလက္ရာေတြကလည္း စိတ္၀င္စားဖို့ ေကာင္းပါတယ္။”
အနုပညာ႐ွင္တေယာက္ျဖစ္တဲ့ မာစူးဒါနူးရာကေတာ့ ေခတ္ျပိုင္အနုပညာက လူေတြရဲ့ အားမလို အားမရ မခ်င့္မရဲျဖစ္မႈေတြကို ထြက္ေပါက္ေပးရာမွာ အကူအညီ ျဖစ္ေစနိုင္တယ္လို့ ယံုၾကည္ထားပါတယ္။
“ေခတ္ေပၚအနုပညာက ဂနၳ၀င္အနုပညာထက္ ပိုျပီး သက္ေရာက္မႈ ႐ွိပါတယ္။ ေခတ္ေပၚအနုပညာနဲ့အတူ က်မတို့ လူ့အဖြဲ့အစည္းက လူေတြရဲ့ျပဿနာေတြကို ကာကြယ္ တားဆီးေပးနိုင္သလို ေ၀လည္း ေ၀ဖန္နိုင္ပါတယ္။ ဂနၳ၀င္အနုပညာအရေတာ့ ေဖာ္ျပခ်က္ အနုပညာအတြက္ ေနရာအကန့္အသတ္ ႐ွိေနပါတယ္။”
ဂါေယာ၀ါဇီရီက အာ႐ွေဒသ သတင္းေဆာင္းပါးက႑အတြက္ အာဖဂန္နစၥတန္ ကဘူးလ္ျမို့ေတာ္ကေန သတင္းေပးပို့ ထားပါတယ္။
