ျပီးခဲ့တဲ့ နို၀င္ဘာ ၁၂ ရက္ေန့ကေန ၁၅ ရက္ေန့အထိ ခ်င္းျပည္နယ္ ျမို့ေတာ္ ဟားခါးမွာ ပထမဆံုးအၾကိမ္ ခ်င္းအမ်ိုးသားညီလာခံကို က်င္းပခဲ့ျပီး ညီလာခံမွာ တက္ေရာက္သူ အဖြဲ့အစည္းမ်ားရဲ့ ဘံုသေဘာတူညီခ်က္ ၁၃ ခ်က္ကို ထုတ္ျပန္ေၾကညာခဲ့ပါတယ္။
ထုတ္ျပန္ခ်က္ထဲမွာ ပါ႐ွိတဲ့ အေၾကာင္းအရာတခ်ို့နဲ့ပတ္သက္ျပီး ညီလာခံျဖစ္ေျမာက္ေရး ေကာ္မတီ၀င္လည္းျဖစ္ ခ်င္းအမ်ိုးသားတပ္ဦးရဲ့ တြဲဖက္အေထြေထြအတြင္းေရးမႉးလည္း ျဖစ္တဲ့ ေဒါက္တာဆလိုင္းေ႐ြွႊခါးကို ဒီဗီြဘီက ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားပါတယ္။
အမ်ဳိးသားအဆင့္ နုိင္ငံေရးေဆြးေနြးပြဲ ခ်က္ခ်င္း လုပ္ဖုိ့ ေတာင္းဆုိတယ္။ အစုိးရက ေျပာထားတာနဲ့ အတူတူပဲလား။
“အစုိးရက တျပည္လုံးအတုိင္းအတာ အပစ္အခတ္ရပ္ လုပ္ခ်င္တယ္။ ျပီးမွ နုိင္ငံေရးမူေဘာင္ေတြ ခ်ခ်င္တယ္။ ျပီးေတာ့မွ အမ်ဳိးသားအဆင့္ ေတြ့ဆုံေဆြးေနြးပြဲ လုပ္ခ်င္တယ္။ က်ေနာ္တို့ဘက္က တင္တာက မူေဘာင္ကို ေသေသခ်ာခ်ာ ျဖစ္ေအာင္လုပ္၊ တျပည္လုံး အတုိင္းအတာ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲေရးကုိ စာခ်ဳပ္ထဲမွာ ထည့္၊ အဲဒါနဲ့ လက္မွတ္ထုိး၊ ျပီးေတာ့ ခ်က္ခ်င္း အမ်ဳိးသားအဆင့္ နုိင္ငံေရး ေတြ့ဆုံေဆြးေနြးပြဲကုိ စဖုိ့ က်ေနာ္တို့ ေတာင္းဆုိတာ ျဖစ္ပါတယ္။”
ေဆြးေနြးပြဲေတြ ျဖစ္လာျပီဆုိရင္ ခ်င္းတုိင္းရင္းသားေတြ ဘယ္လုိ အခန္းက႑ကေန ပါ၀င္မွာလဲ။ ခ်င္းအမ်ဳိးသားတပ္ဦး (စီအန္အက္ဖ္)အေနနဲ့ သြားမွာလား၊ ဒါမွမဟုတ္ ခ်င္းတမ်ဳိးသားလုံး ကုိယ္စားျပု သြားမွာလား။
“အမ်ဳိးသားအဆင့္ နုိင္ငံေရးေတြ့ဆုံေဆြးေနြးပြဲကုိ အားလုံးပါ၀င္တဲ့ ပုံစံမ်ဳိးနဲ့ လုပ္မယ္လုိ့ ေျပာၾကတယ္။ အဲဒီမွာ ပါ၀င္ပတ္သက္တဲ့သူေတြကုိ အၾကမ္းဖ်င္း ၃ မ်ဳိး ခြဲျခားလုိ့ရပါတယ္။ အစုိးရ၊ လက္နက္ကုိင္၊ နုိင္ငံေရးပါတီ၊ ျပီးေတာ့ လူမႈအဖြဲ့အစည္းေတြေပါ့။ အဲဒီမွာဆုိရင္ ခ်င္းေတြက အသီးသီးကေန ပါလာၾကမွာေပါ့။ အဲဒီမွာ ဘယ္ပုံစံပဲသြားသြား က်ေနာ္တုိ့ ညီလာခံကေန ခ်မွတ္ခဲ့တဲ့ အခ်က္ေတြကုိ ဘုံရပ္တည္ခ်က္အေနနဲ့ အသုံးျပုျပီးေတာ့ ပါ၀င္ၾကဖုိ့ က်ေနာ္တုိ့ ရည္မွန္းထားပါတယ္။”
၂၀၀၈ ဖြဲ့စည္းပုံကုိ ျပင္ဆင္မယ္ဆုိေတာ့ ဘယ္လုိမ်ဳိး ျပင္မွာလဲ။
“လူထုေတြ့ဆုံေဆြးေနြးပြဲေတြကုိ ခ်င္းျပည္နယ္ ၉ ျမို့နယ္၊ ျပီးေတာ့ စစ္ကုိင္းတုိင္း၊ မနၱေလးနဲ့ ရန္ကုန္မွာေရာေပါ့။ အဲဒီကေန အနာဂတ္ ျပည္ေထာင္စုကုိ ဘယ္လုိ ထူေထာင္ခ်င္ၾကသလဲဆုိတဲ့ကိစၥနဲ့ ပတ္သက္ျပီး ေမးခြန္းေပါင္း ၄၀ က်ေနာ္တုိ့ လုပ္ျပီး လူထုကုိ ခ်ျပတယ္။ လူထုေတြရဲ့ အေျဖက အခု ထြက္လာခဲ့ျပီ။ အဲဒီဟာအတုိင္းသြားဖုိ့ က်ေနာ္တုိ့ စဥ္းစားျပီးျပီ။ ျပည္သူဆီက ရလာတဲ့ ရလဒ္အေပၚမူတည္ျပီး က်ေနာ္တုိ့ ေဆြးေနြးမွာေပါ့။”
သယံဇာတေတြ မွ်မွ်တတ ဥပေဒအတုိင္း ခြဲေ၀ေပးဖုိ့ ေျပာထားပါတယ္။ ဘယ္လုိမ်ဳိး ျဖစ္ေစခ်င္တာလဲ။
“အဲဒါက အားလုံးေပါင္းျပီး ေဆြးေနြးရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ျဖစ္ေစခ်င္တဲ့ဟာကုိ ေျပာၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ တနုိင္ငံလုံးေရာ၊ ခ်င္းျပည္နယ္မွာ ထြက္တဲ့ဟာေရာပါ။ အဲဒါေတြကုိ စနစ္တက် ခြဲေ၀တဲ့ဟာ ႐ွိသင့္တာေပါ့။”
ခ်င္းျပည္နယ္မွာ အရင္အစိုးလက္ထက္က ဘာသာေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ခံရေနရတယ္လို့ ေျပာတယ္။ အခု အစိုးရလက္ထက္ တက္လာတဲ့အခါမွာေကာ အေျခအေန ဘယ္လို႐ွိလဲ။
“ညီလာခံရဲ့ ထြက္ေပၚခ်က္မွာေတာ့ အခုထက္ထိက အတူတူပဲ ျဖစ္ေနတယ္လို့ သံုးသပ္ၾကတယ္။ အထူးသျဖင့္ သာသနာေရး၀န္ၾကီးဌာနကို သူတို့က ေကာ္မ႐ွင္အေနနဲ့ ေျပာင္းခ်င္တာေပါ့။ သာသနာေရး ၀န္ၾကီးဌာနဆိုတာ ဒီမိုကေရစီ နိုင္ငံမွာက မ႐ွိတဲ့ ၀န္ၾကီးဌာနျဖစ္ေနတာကိုး။ အဲဒီ၀န္ၾကီးဌာနအစား ဘက္မလိုက္တဲ့ သာသနာေရး ေကာ္မ႐ွင္ကို သူတို့က ေတာင္းဆိုထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီမွာ ဗုဒၶဘာသာေကာ၊ ခရစ္ယာန္ေကာ၊ မြတ္စလင္ေကာ၊ နတ္ကိုးကြယ္သူေကာ၊ ဟိနၵူေကာေပါ့ေနာ္ အကုန္လံုးပါျပီးေတာ့ ကိုယ္စားျပုျပီးေတာ့ ဘက္မလိုက္တဲ့ ေကာ္မ႐ွင္အေနနဲ့ ထားသင့္တယ္လို့ သူတို့ ေျပာၾကတယ္။”
စားနပ္ရိကၡာ ဖူလံုမႈ မ႐ွိဘူးဆိုတာ အျမဲၾကားေနရတယ္။ အစိုးရကိုလည္း နွစ္တိုင္း ေတာင္းဆိုထားတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒီညီလာခံတက္ေရာက္လာၾကတဲ့ ခ်င္းလူမ်ဳိးအဖဲြ့အစည္းေတြ အေနနဲ့ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ေကာ တဖက္တလမ္းကေန ဘယ္လို ကူညီေဆာင္႐ြက္ၾကမွာလဲ။
“ဒီဟာက်ေတာ့ လူသားခ်င္းဆန္တဲ့ အေထာက္အကူေတြကို အခုထက္ထိ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ျဖန့္ခ်ိနုိင္ဖုိ့အတြက္ ပယ္စရာေတြက ႐ွိတုန္းပဲေပါ့ေနာ္။ ဥပမာ - တခုခု လုပ္ခ်င္ရင္ ၀န္ၾကီးဌာန ၃ ခုေလာက္ကို သြားရတာကိုး။ ပညာေရးလုပ္ခ်င္လည္း ပညာေရး ဌာနတင္မဟုတ္ဘူး ျပည္ထဲေရးလည္း သြားရတယ္ ဘာညာနဲ့ဆိုေတာ့ အဲဒီ အဟန့္အတားေတြ မ႐ွိပဲနဲ့ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ျဖန့္ေ၀ေပးနိုင္တဲ့ စနစ္ျဖစ္သင့္တယ္လို့ သူတို့ေျပာတာ ျဖစ္ပါတယ္။”
အခု ညီလာခံက ဘယ္ေလာက္အေရးပါတဲ့ ညီလာခံျဖစ္သလဲ။
“အခု ညီလာခံက အနာဂတ္ နိုင္ငံေရး ေဆြးေနြးပဲြမွာ ျပည္သူတခုလံုးရဲ့ ဆနၵပါ၀င္လာေအာင္ ေဆြးေနြးဖို့အတြက္ က်ရာ က႑အသီးသီးကေန ဒီကိစၥေတြကို ေဆာင္႐ြက္ဖို့အတြက္က အခုက်ေနာ္တို့က ဘံုရပ္တည္ခ်က္လည္း ရ႐ွိလာျပီ၊ ဘံုနည္းဗ်ဴဟာေတြလည္း ရ႐ွိလာျပီ ဆိုေတာ့ ခ်င္းလူမ်ဳိးတို့အတြက္ကေတာ့ တကယ့္အေရးပါတဲ့ဟာ ျဖစ္သြားတာေပါ့ေနာ္။”
ဒီညီလာခံရဲ့ အားနည္းခ်က္တို့၊ လိုအပ္ခ်က္တို့ ဘာေတြ ေတြ့ရလဲ မသိဘူး။
“ဒီညီလာခံက ၄ ရက္ပဲ လုပ္ရေတာ့ က်ေနာ္တို့ မူပိုင္းဆိုင္ရာကို အေသးစိတ္ မခ်မွတ္နိုင္ဘူးေပါ့။ မူေလာက္ပဲခ်မွတ္ျပီးေတာ့ လုပ္ငန္းပိုင္းဆိုင္ရာကို အေသးစိိတ္ ခ်မွတ္တာကို မလုပ္နိုင္ခဲ့ဘူး။ က်ေနာ္တို့ ဆက္လက္ျပီး ေဆာင္႐ြက္စရာ႐ွိတာေပါ့။ တခ်ဳိ့ေတြက အျမင္အမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ့ မပါတဲ့ဟာေတြ ႐ွိတာေပါ့။ အဲဒါကိုလည္း ပါ၀င္လာေအာင္ က်ေနာ္တို့ လုပ္ရမွာေပါ့။ ”
မပါ၀င္လာေသးတဲ့ အဖဲြ့အစည္းေတြကို ပါ၀င္လာေအာင္ ဘယ္လိုမ်ဳိး ဆက္ျပီး ေဆာင္႐ြက္မလဲ။
“က်ေနာ္တို့ အခု ညီလာခံက ရလဒ္ကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္ဖို့အတြက္ ပူးေပါင္း ညိွနိႈင္းေရး ေကာ္မတီကို ၄၅ ဦးနဲ့ ဖဲြ့ထားပါတယ္။ အဲဒီထဲမွာ ပါ၀င္လာေအာင္ က်ေနာ္တို့က လုပ္ရမွာေပါ့။”
