ပါပူအန္း ၄၀၀၀ ေက်ာ္ဟာ ၁၉၇၀ ခုနွစ္ေတြထဲမွာ အင္ဒိုနီး႐ွားစစ္တပ္ရဲ့ နွိပ္စက္ ညွဥ္းပန္းျပီး မုဒိမ္းက်င့္ သတ္ျဖတ္ခံခဲ့ရတယ္လို့ အစီရင္ခံစာသစ္က ဆိုပါတယ္။

အာ႐ွလူ့အခြင့္အေရးေကာ္မ႐ွင္ရဲ့ အစီရင္ခံစာမွာ အသတ္ခံရသူေတြထဲက အေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ေမြးစ ကေလးငယ္ေလးေတြနဲ့ ကေလးေတြ ျဖစ္သလို သက္ၾကီး ႐ြယ္အိုေတြလည္း ပါတယ္လို့ ဆိုပါတယ္။

သုေတသနမွာ ေတြ့ရတာက သတ္ျဖတ္ရာမွာ သံုးတဲ့နည္းနာက အေမရိကန္က ေပးအပ္ထားတဲ့ ဘ႐ြန္ခိုေလယာဥ္ေတြနဲ့ ဗံုးၾကဲတာေတြလည္း ပါပါတယ္။

[caption id="attachment_45768" align="alignright" width="300" caption="ဘာဆီးလ္ဖာနန္ဒို"][/caption]

အမ်ိုးသမီးေတြကို လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈေတြလည္း က်ယ္က်ယ္ျပန့္ျပန့္ လုပ္ခဲ့တယ္လို့ စြပ္စြဲ ေျပာဆိုၾကပါတယ္။

အာ႐ွေဒသအစီအစဥ္ သတင္းေထာက္ စစ္ထရာပရာ့စ္တူတီက အာ႐ွ လူ့အခြင့္အေရးေကာ္မ႐ွင္ရဲ့ မူ၀ါဒေရးရာနဲ့ အစီအစဥ္ ဒါရိုက္တာ ဘာဆီးလ္ဖာနန္ဒိုနဲ့ သူတို့ရဲ့ ႐ွာေဖြ ေတြ့႐ွိမႈေတြနဲ့ ပတ္သက္ျပီး ေတြ့ဆံုေမးျမန္းထားပါတယ္။

“ဒါဟာ ပါပူအန္း ျပည္သူလူထုကို နိုင္ငံေရးလႈပ္႐ွားမႈ ကန့္သတ္ဖိနွိပ္ဖို့ ၾကိုးစားမႈ တခုပဲဗ်။ သူတို့က သူတို့နဲ့သာဆိုင္တဲ့ ျပဿနာေတြကို အသိအမွတ္ျပုခံရဖို့နဲ့ ပါပူးအန္းမွာ ေတြ့႐ွိရတဲ့ သဘာ၀ ရင္းျမစ္ေတြရဲ့ ပိုင္ဆိုင္မႈတခ်ို့ကို သူတို့ကို ေပးအပ္နိုင္တဲ့ နိုင္ငံေရးအရ အစီအစဥ္တခုကို ႐ွာေဖြဖို့ ႐ုန္းကန္လႈပ္႐ွားေနၾကတာပါ။
“အဲဒါေတြ အားလံုးဟာ ပါပူးအန္း ျပည္သူေတြကို နာခံလား၊ လက္ခံလား၊ သူတို့ရဲ့ နိုင္ငံေရးအရ ေတာင္းဆိုမႈေတြကို စြန့္လြွႊတ္ျပီး သူတို့ေတြကို အဲဒီ သဘာ၀ရင္းျမစ္ေတြက ရတဲ့ အက်ိုးစီးပြားေတြကို မေပးဘဲ အဲဒီ ရင္းျမစ္ေတြကို အင္ဒိုနီး႐ွားအစိုးရက လက္၀ါးၾကီးအုပ္ ျခယ္လွယ္တာကို ခြင့္ျပုဖို့လုပ္ေနတာပါ။”

အဲဒီအခ်ိန္က ထူးထူးျခားျခား နွိပ္စက္ညွဥ္းပန္းမႈမ်ိုးေတြေရာ ႐ွိခဲ့ပါသလား။

“အဲဒါေတြထဲမွာ ပထမဆံုးကေတာ့ ဟယ္လီေကာ္ပတာေတြေပၚကေန မီးေလာင္ဗံုးေတြ နဲ့ ကလက္စတာဗံုးေတြ အဲဒီေဒသေတြေပၚ ၾကဲခ်တာပဲဗ်။ အဲဒီရဲ့ အက်ိုးဆက္ကေတာ့ အလြန္ဆိုး၀ါးတဲ့ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ျပဿနာတြ ျဖစ္လာတာပဲေပါ့ဗ်ာ။ ေနာက္အမ်ိုးသမီးေတြကို မုဒိမ္းက်င့္တာေတြနဲ့ လိင္လႈပ္႐ွားေဆာင္႐ြက္မႈေတြကို တျခားသူေတြရဲ့ ေ႐ွ့မွာ အတင္းအၾကပ္ လုပ္ခိုင္းတာမ်ိုးေတြ ႐ွိခဲ့တဲ့ နမူနာေတြ ႐ွိပါတယ္။ အမ်ိုးသမီးေတြရဲ့ ရင္သားေတြကို လွီးျဖတ္ ပစ္တဲ့ နမူနာေတြလည္း ႐ွိပါတယ္။ အဲဒီ ကာလမွာေတာ့ ပုံစံ အမ်ိုးမ်ိုးနဲ့ အၾကမ္းဖက္တာ နွိပ္စက္တာေတြ ႐ွိခဲ့တာပါပဲ။ ေနာက္ အမ်ားစု ပံုစံမဟုတ္ဘဲ ပံုမွန္ အေနအထားေလာက္နဲ့ အၾကမ္းဖက္တာေတြကေတာ့ ဆက္ျပီးျဖစ္ေနတာပဲဗ်။”

အဲဒါေတြက အရင္ သမၼတေဟာင္း ဆူဟာတို အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့အခ်ိန္က ျဖစ္ခဲ့ေတာ့ အဲဒါေတြအတြက္ သူ့မွာ တာ၀န္႐ွိတယ္လို့ ေျပာတာပါလား။

“ဟုတ္ပါတယ္။ အဲဒါေတြအတြက္ သူမွာ တာ၀န္႐ွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ပံုမွန္ ဥပေဒ ေၾကာင္းအရ ဆိုရင္ အစိုးရမွာ တာ၀န္႐ွိတာေပါ့ဗ်ာ။ ဒီကိစၥေတြ အားလံုးကို ကိုင္တြယ္ဖို့ အင္ဒိုနီး႐ွားအစိုးရမွာ တာ၀န္႐ွိပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ မွန္ကန္တဲ့ ရာဇ၀တ္မႈဆိုင္ရာ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈေတြကို အေျဖေပးတာနဲ့ တရားမွ်တမႈ ရ႐ွိေရးအတြက္ သူတို့လုပ္နိုင္တာ မွန္သမွ် လုပ္ေပးတာမ်ိုး ႐ွိရမွာေပါ့ဗ်ာ။”

ဒီအစီရင္ခံစာ ေနာက္ပိုင္း အင္ဒိုနီး႐ွားအစိုးရက အဲဒါေတြအတြက္ ဘယ္လို လုပ္ေဆာင္ေပးတာ၊ အေျဖေပးတာမ်ိုးကို ဘယ္လို ေမွ်ာ္လင့္ထားပါသလဲ။

“က်ေနာ္တို့ရဲ့ အစီရင္ခံစာက ေစတနာ့၀န္ထမ္းေတြပါ၀င္တဲ့ အရပ္ဘက္ လူမႈအဖြဲ့အ စည္းတရပ္ရဲ့ အစီရင္ခံစာပါပဲ။ က်ေနာ္တို့ အခ်ိန္အၾကာၾကီးလုပ္ခဲ့ရတာပါ။ ဒီေတာ့ ဒါက အၾကို နဲ့ အခ်က္အလက္႐ွာေဖြ အစီရင္ခံစာတခုပါပဲ။ တကယ္လို့ ခင္ဗ်ားတို့ ေနာက္တဆင့္တိုး ေဆာင္႐ြက္ခ်င္ရင္ေတာ့ ကၽြမ္းက်င္သူေတြနဲ့ ရာဇ၀တ္မႈဆိုင္ရာ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈတခု လုပ္သင့္တာေပါ့ဗ်ာ။ သက္ေသ အေထာက္အထားအားလံုးကို စုေဆာင္း အဲဒါေတြေပၚ အေျခခံျပီး အစိုးရက ဆက္ျပီး တရားစြဲဆိုဖို့ သက္ေသ အေထာက္အထား လံုေလာက္မႈ ႐ွိလား ဒါမွမဟုတ္ အမွန္တရားေကာ္မ႐ွင္တခုလုိမ်ိုး တျခား တရားမွ်တမႈပံုစံမ်ိုး လုပ္ေပးလို့ ရမလား ဆိုတာ အစိုးရက ဆံုးျဖတ္ေပးနိုင္တာေပါ့ဗ်ာ။ ဥပမာ ဒီကိစၥမွာ အမွန္တရား ေကာ္မ႐ွင္တခုကို ခန့္အပ္လိုက္မယ္ဆိုရင္ ေထာင္နဲ့ခ်ီတဲ့ ပါပူးအန္ေတြ အဲဒီမွာ လာစကားေျပာၾကပါလိမ့္မယ္။ ျဖစ္ခဲ့တာေတြနဲ့ ပတ္သက္ျပီး မွတ္မိေနတဲ့သူေတြ၊ ဗံုးၾကဲတာကုိ မွတ္မိတဲ့သူမ်ိုးေတြေပါ့။ သူတို့ထဲက ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက အသက္႐ွင္လ်က္ ႐ွိေနၾကျပီး ျဖစ္ခဲ့တာေတြကို သိပ္ ထင္ထင္႐ွား႐ွားကို မွတ္မိေနၾကေသးတယ္။

“ေနာက္ အေရးယူေဆာင္႐ြက္မႈေတြ လုပ္နိုင္မယ္၊ ေလ်ာ္ေၾကးေငြေတြ ေပးမယ္ ဒါမွမဟုတ္ တျခားအမ်ိုးမ်ိုး ႐ွိမယ္ေပ့ါဗ်ာ။ ဒါေပမယ့္ အဲဒါေတြ အားလံုးထက္ အင္ဒိုနီး႐ွားအစိုးရ လုပ္နုိင္တာတခုက အနည္းဆံုး အခုအခ်ိန္မွာ အဲဒီလူေတြ လက္သင့္ခံနုိင္တဲ့ နုိင္ငံေရးအစီအစဥ္ တခုကို ေပးဖို့ နုိင္ငံေရးေဆာင္႐ြက္မႈတခုကို လုပ္ေပးဖို့ပါပဲ။”