ေန့လယ္ခင္းအခ်ိန္ဆုိေပမယ့္ ကြာရတၱာျမိုကက ေျခာက္ျခားစရာေကာင္းေအာင္ တိတ္ဆိတ္ေနပါတယ္။ ဒီျမို့မွာ ဟာဇာရာတုိင္းရင္းသားေတြ ေနထိုင္ၾကပါတယ္။ တာလီဘန္ေတြရဲ့ရန္ကို ေၾကာက္ျပီး အာဖဂန္နစၥတန္ကေန ပါကစၥတန္ကို ထြက္ေျပးလာၾကသူေတြပါ။ လူဦးေရ ၅ သိန္း႐ွိတဲ့ ဟာဇာရာတုိင္းရင္းသားေတြဟာ အၾကမ္းဖက္ခံရ၊ ေသနတ္ပစ္ခံရတဲ့ အေျခအေနက ပိုဆုိးလာေနပါတယ္။
ထင္႐ွားတဲ့ ဟာဇာရာတုိင္းရင္းသား ဂီတပညာ႐ွင္ ဟာဘစ္ ယူဆြဖ္ဇာဒါက "ပါကစၥတန္မွာ လူတုိင္းက က်ေနာ္သားကို မလိုလားၾကဘူး။ က်ေနာ္တို့ မိသားစုကို မလိုလားၾကဘူး။ က်ေနာ္ကိုလည္း မလိုလားၾကဘူး။ က်ေနာ္တို့ မိသားစုက ဟာဇာရာတုိင္းရင္းသားေတြ ျဖစ္ေနတာကိုး" လို့ ေျပာပါတယ္။
ဟာဇာရာတုိင္းရင္းသားေတြအေပၚ တုိုက္ခုိက္ခံရတဲ့အခါ ဂီတသမားေတြကိုလည္း အလြတ္ မေပးပါဘူး။ ယူဆြဖ္ဇာဒါဆုိရင္ သီခ်င္းမဆုိေတာ့တာ အေတာ္ၾကာေနပါျပီ။ ေဈးဆုိင္ေလး ဖြင့္ျပီး ၀င္ေငြ႐ွာေနရပါတယ္။
"ဟာဇာရာေတြကို သတ္တဲ့ အေၾကာင္းျပခ်က္ မ႐ွိဘူးဗ်။ ဂီတသမားေတြမို့လို့ တုိက္ခုိက္တာခံရမယ္၊ ဒီကလူေတြ ဂီတသမားေတြကို မၾကိုက္ၾကဘူး။"
၁၉၉၀ ျပည့္လြန္နွစ္ေတြမွာ အာဖဂန္နစၥတန္မွာ တာလီဘန္ေတြ အာဏာရလာတဲ့အခါမွာ ယူဆြဖ္ဇာဒါတို့ မိသားစုေတြ ထြက္ေျပးလာၾကတာပါ။ ဒါေပမယ့္ ပါကစၥတန္မွာလည္း ရန္က မေအးပါဘူး။
ပါကစၥတန္မွာ ႐ွီးယာမြတ္စလင္အနြယ္ေတြကို တုိက္ခုိက္ေနတဲ့ Lashkar-e-Jhangv စစ္ေသြးၾကြအဖြဲ့ရဲ့ အနၱရာယ္နဲ့ ၾကံုရပါတယ္။ ဂီတဟာ အစၥလာမ္အဆံုးအမနဲ့ ဆန့္က်င္တယ္လို့ အဲဒီအဖြဲ့က သတ္မွတ္ပါတယ္။ မနွစ္တုန္းက ဟာဇာရာအသိုင္းအ၀ုိင္းက စီစဥ္တဲ့ဂီတပြဲမွာ ေဖ်ာ္ေျဖတဲ့အတြက္ ယူဆြဖ္ဇာဒါရဲ့ဆယ္ေက်ာ္သက္အ႐ြယ္သားလည္း တုိက္ခုိက္ခံလိုက္ရပါတယ္။
"တညေနမွာ လူငယ္ ၂ ေယာက္က က်ေနာ္အိမ္ဂိတ္ကို လာေခါက္တယ္။ ဂိတ္တံခါးကို ဖြင့္လုိက္ျပီး ထြက္ၾကည့္လိုက္တဲ့အခါ ခင္ဗ်ား ဖာရီဒန္းလားလို့ ေမးတယ္။ က်ေနာ္က ဘာမွ မေျဖခင္မွာပဲ က်ေနာ္ကို ထိုးၾကတယ္။ တေယာက္က က်ေနာ္ကို ေသနတ္နဲ့ ပစ္တယ္။"
ပါကစၥတန္က ဟာဇာရာတုိင္းရင္းသားေတြကေတာ့ ဩစေၾတးလ်မွာ ခုိလံႈခြင့္ရဖို့ ၾကိုးစားၾကေပမယ့္ ယူဆြဖ္ဇာဒါတို့ သားအဖေတြကေတာ့ အေျခအေန မေပးပါဘူး။
"က်ေနာ္အေဖက ဂီတသမား။ က်ေနာ္ကို ငယ္ငယ္ကတည္းက ျပုစုပ်ဳိးေထာင္ခဲ့တာ။ က်ေနာ္ကလည္း ဂီတကို ျမတ္နိုးတယ္။ ၾကိုးစားပမ္းစားသင္ခဲ့တယ္။ တေန့က်ရင္ ဂီတသမားတေယာက္ ျဖစ္လာမယ္လို့ ေမွ်ာ္လင့္ေနတယ္" လို့ ေျပာပါတယ္။
သမုိင္းဆရာေတြရဲ့အဆုိအရေတာ့ ဟာဇာရာတုိင္းရင္းသားေတြ၊ အခုလို တုိက္ခုိက္ခံေနရတာ လူမ်ဳိးအရကြဲျပားရံုမက အသြင္အျပင္ကလည္း ျခားနားေနတာေၾကာင့္လို့ ဆုိပါတယ္။
မိုဟာမက္ အီးဒရီးစ္ကေတာ့ ဟာဇာနာတုိင္းရင္းသား သတင္းေထာက္တေယာက္ပါ။ ပုဂၢလိပိုင္ ႐ုပ္သံဌာနမွာ အလုပ္လုပ္ရင္းနဲ့ သူ့ကို ျခိမ္းေျခာက္လာေၾကာင့္ အလုပ္ကေန ထြက္လိုက္ရပါတယ္။ ဟာဇာရာတုိင္းရင္းသားေတြ ရာနဲ့ခ်ီျပီး အသတ္ခံရ၊ ဒဏ္ရာေတြ ရၾကတဲ့အခါမွာ လူငယ္ေတြဟာ ဂီတဘက္ကို အာရံုလွည့္လာၾကတယ္လို့ ေျပာျပပါတယ္။
"Lashkar-e-Jhangv အဖြဲ့က အစြန္းေရာက္ေတြ။ ဂီတပြဲေတြထက္ ဘာသာေရးပြဲေတြကိုပဲ အားသန္ၾကတယ္။ ဂီတပြဲကို စီစဥ္တဲ့လူေတြကိုလည္း ဘာသာတရားမကုိင္းရိႈင္းတဲ့လူလို့ သူတုိ့က သတ္မွတ္တယ္။"
ထင္႐ွားတဲ့ ကဗ်ာဆရာမ တာရာဘာဆာဟာရဲ့ ကဗ်ာေတြမွာ ဟာဇာရာ တုိင္းရင္းသားေတြရဲ့ ဒုကၡေတြအေၾကာင္း လြွႊမ္းမိုးေလ့႐ွိပါတယ္။
အခုဆုိရင္ ဟာဇာရာတုိင္းရင္းသားမိဘေတြက ကေလးေတြနဲ့ သမီးငယ္ေတြကို စိုးရိမ္စိတ္နဲ့ အိမ္ထဲကေန အိမ္အျပင္ကို ေပးမထြက္ၾကေတာ့ဘူးလုိ့ ေျပာပါတယ္။
"ဟာဇာရာ တုိင္းရင္းသားေတြ ရင္ဆုိင္ေနရတဲ့ အေျခအေနကို အစိုးရနဲ့ နုိင္ငံတကာ အသိုင္းအ၀ုိင္းက ဘာမွမေျပာ၊ ဘာမွမလုပ္ဘဲ ပြဲၾကည့္ပရိသတ္လုပ္ေနတာကို က်မေရးတဲ့ ကဗ်ာေတြထဲမွာ ေထာက္ျပပါတယ္။ သူတို့ အေလးမထားပါဘူး။"
ဟာဒီးလာဖစ္ဇာကေတာ့ အသက္ ၉ နွစ္အ႐ြယ္ ၄ တန္းေက်ာင္းသူေလးပါ။ ကြာရတၱာျမို့မွာ ဟာဇာရာ တုိင္းရင္းသားေတြအတြက္ သီးသန့္ဖြင့္ထားတဲ့ ေက်ာင္းမွာ ေနပါတယ္။ ကဗ်ာအသစ္တပုဒ္ကို ေလ့က်င့္ေနပါတယ္။
“ကဗ်ာေရးျပီး ဟာဇာရာတုိင္းရင္းသားေတြရဲ့ေသာကေတြနဲ့ ဒုကၡေတြကို ကမၻာၾကီးထဲက တျခားလူေတြကိုလည္း ေျပာျပခ်င္တယ္။ ဟာဇာရာတုိင္းရင္းသားေတြဘက္က ေျပာဖို့ လိုအပ္တဲ့ အခါတုိင္း ေျပာမယ္။ စကားစစ္ထုိးပြဲ၊ ကဗ်ာ၊ ဂီတ၊ ဘာျဖစ္ျဖစ္ပါ။"
ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကေတာ့ ဟာဇာရာတုိင္းရင္းသားေတြရဲ့ ဂီတကို ႐ုတ္တရက္နဲ့ တေက်ာ့ျပန္ၾကားရပါဦးမလားလို့ို စုိးရိမ္ေနၾကပါတယ္။
လူငယ္ဂီတသမား ဖာရီဒန္းက "ဂီတကို နားေထာင္ျပီး ဒုကၡေတြကို ေျပေပ်ာက္ သြားေစခ်င္တယ္။ တခ်ဳိ့ကေတာ့ ဒါကို မၾကိုက္ဘူး။ က်ေနာ္တို့ကို ျခိမ္းေျခာက္တယ္။ ေသမွာေတာ့ က်ေနာ္လည္း ၾကိုက္တယ္။"
(Hazara Music Silenced in Pakistan by Mudassar Shah, Quetta, Pakistan)
