လူများကို သင်္ဘောပေါ်တင်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ပို့နိုင်ရုံဖြင့် မလေးရှား၏ နေရပ်ပြန်ပို့ရေး အစီအစဉ် အောင်မြင်ပြီဟု မဆိုနိုင်ပါ။ အဓိကမေးရမည်မှာ ထိုသူများ တကယ်ပြန်ချင်ကြသလား၊ ပြန်ရောက်လျှင် လုံခြုံစွာ နေနိုင်ကြမလား၊ သူတို့၏ အခွင့်အရေးများကို အာမခံပေးထားသလား ဆိုသည့် မေးခွန်းများ ဖြစ်သည်။

လူတဦး၏ အခွင့်အရေးကို အစိုးရနှစ်ရပ်ကြား အပေးအယူလုပ်စရာအဖြစ် သဘောမထားသင့်ပါ။ ထိုမေးခွန်းများအတွက် လွတ်လပ်စွာ စိစစ်ထားသည့် အဖြေမရှိသေးလျှင် လူသားချင်းစာနာမှု အတွက်ဟု ဆိုသည့် လုပ်ရပ်က စစ်အာဏာပိုင်များကို နိုင်ငံရေးအရ အလျှော့ပေးသည့်လုပ်ရပ် ဖြစ်သွားနိုင်သည်။

စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်တွင် မလေးရှားနိုင်ငံက လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းများမှ မြန်မာနိုင်ငံသား ၁,၄၇၆ ဦးကို မြန်မာရေတပ်သင်္ဘော ၃ စီးဖြင့် ပြန်ပို့ခဲ့ပြီး ယင်းသည် လူဦးရေ ၅,၀၀၀ အထိ ပြန်ပို့မည့်အစီအစဉ်၏ ပထမ အဆင့်ဖြစ်ကြောင်း အေပီသတင်းဌာနက ဖော်ပြထားသည်။ (အေပီသတင်း) မလေးရှားအစိုးရက သူတို့ဆန္ဒအလျောက် ပြန်ကြခြင်းဟု ဆိုသော်လည်း ကုလသမဂ္ဂဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံးက ထိုသူများနှင့် တွေ့ဆုံခွင့် မရခဲ့သဖြင့် ဖိအားကင်းကင်း၊ အခြေအနေကို သိသိနားလည်လည် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြခြင်း ဟုတ်၊ မဟုတ် စိစစ်မပေးနိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြောထားသည်။ (ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်အဖွဲ့၏ ထုတ်ပြန်ချက်)

“ပြန်ဖို့ သဘောတူတယ်” ဆိုခြင်းနှင့် လွတ်လပ်စွာ ရွေးချယ်ခွင့်ရခြင်းတို့သည် အမြဲတမ်း အဓိပ္ပာယ်မတူပါ။ ထိန်းသိမ်းခံနေရသူ တဦးအဖို့ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းခံရမည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် ပြန်ရန်သဘောတူခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ပြန်လိုသည့်ဆန္ဒကို ထိန်းသိမ်း ချုပ်နှောင်ထားခြင်း မရှိသည့် အခြေအနေ၌ စိစစ်ရန်၊ တဦးချင်း၏ အကာအကွယ် လိုအပ်ချက်ကို ဆန်းစစ်ရန်နှင့် အကာအကွယ်တောင်းခံခွင့်ပေးရန် ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်အဖွဲ့က တောင်းဆိုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ (ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်အဖွဲ့၏ ထုတ်ပြန်ချက်)

ပြန်လိုသည့်ဆန္ဒ ရှိ၊ မရှိအပြင် မည်သူများကို ပြန်ပို့နေသနည်းဆိုသည့် အချက်ကိုလည်း ရှင်းလင်းရန်လိုသည်။ ဝန်ကြီးချုပ် အန်ဝါ အီဘရာဟင်က အစပိုင်းတွင် ရိုဟင်ဂျာ ၅,၀၀၀ ကို မြန်မာဘက်က ပြန်လက်ခံရန် သဘောတူထားကြောင်း ပြောခဲ့သည်။ (ရိုက်တာသတင်း) သို့သော် မလေးရှား၏ နောက်ပိုင်းကြေညာချက်တွင် ရိုဟင်ဂျာအများစု ပါဝင်သည့် လူ ၄,၀၀၈ ဦးခန့်ကို ဒုက္ခသည်မှတ်ပုံတင် အစီအစဉ်ထဲ ထည့်သွင်းမည်ဟု ဆိုပြီး ပြန်ပို့မည့် အခြားလူ ၅,၀၀၀ ကို သီးခြားဖော်ပြထားသည်။ (ရိုက်တာသတင်း) မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အရာရှိ ဟန်ဝင်းအောင်ကမူ ယခုလက်ခံမည့်သူများမှာ “နိုင်ငံသားအစစ်အမှန်များ” ဖြစ်ပြီး ရိုဟင်ဂျာများ ပြန်လည်လက်ခံရေး မဟုတ်ကြောင်း ပြောထားသည်။ (အေပီသတင်း) ပထမအုပ်စုတွင် ရိုဟင်ဂျာ ပါဝင်ခြင်း ရှိ၊ မရှိကို အေပီသတင်းဌာနကလည်း အတည်မပြုနိုင်ခဲ့ပါ။ (အေပီသတင်း)

ထို့ကြောင့် ပြန်ပို့ခံရသူ ၁,၄၇၆ ဦးလုံးကို ရိုဟင်ဂျာများဟု သတ်မှတ်ပြောဆို၍ မရပါ။ လူမျိုးအလိုက် အရေအတွက် မထုတ်ပြန်သေးသဖြင့် ရိုဟင်ဂျာတဦးမျှ မပါဟုလည်း ကောက်ချက်ချ၍ မရပါ။ နှစ်မျိုးစလုံးမှာ အတည်မပြုရသေးသည့် ယူဆချက်များသာ ဖြစ်သည်။ လိုအပ်နေသည်မှာ ထင်ကြေးပေးခြင်းမဟုတ်ဘဲ အချက်အလက်ဖော်ပြရေးနှင့် လွတ်လပ်သည့် အဖွဲ့များ၏ စိစစ်အတည်ပြုရေး ဖြစ်သည်။

လူထုအတွက် မရှင်းလင်းသည့် အခြေအနေက အစိုးရများအတွက်တော့ နိုင်ငံရေးအရ အဆင်ပြေနိုင်သည်။ မလေးရှားဘက်က ရိုဟင်ဂျာအရေးနှင့် ပတ်သက်သည့် ပြည်တွင်း တောင်းဆိုမှုများကို ဖြေရှင်းနေပြီဟု ပြသနိုင်သည်။ မြန်မာစစ်အာဏာပိုင်များဘက်ကလည်း သာမန်နိုင်ငံသားများကို ပြန်လက်ခံပေးခြင်းသာဖြစ်သည်ဟု ပြောနိုင်သည်။ ယင်းက လျှို့ဝှက်အပေးအယူရှိကြောင်း သက်သေမပြပါ။ သို့သော် ပြန်လာသူများအတွက် အကျိုးရှိ၊ မရှိ မသိရသေးမီမှာပင် နှစ်ဖက်အစိုးရက မိမိတို့လိုချင်သည့် နိုင်ငံရေးအမြတ်ကို ရယူနိုင်ကြောင်း သတိပြုရမည်။

သံတမန်ရေးဆက်ဆံမှုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားပုံကတော့ ပို၍ထင်ရှားသည်။ အန်ဝါက ပြန်ပို့ခံရသူများကို လက်ခံရေးအား ချစ်ကြည်ဆက်ဆံရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် မင်းအောင်လှိုင်ကို ဖိတ်ကြားမည့်ကိစ္စတို့နှင့် ချိတ်ဆက်ပြီး “ကျနော်တို့ မိတ်ဆွေဖြစ်နိုင်တယ်၊ ကုန်သွယ်နိုင်တယ်၊ မြန်မာကို လက်ခံနိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ မြန်မာက သူတို့ကို ပြန်လက်ခံရမယ်” ဟု ပြောထားသည်။ (အေပီသတင်း) ထိုစကားကြောင့် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီအင်အားစုများနှင့် နိုင်ငံတကာမိတ်ဖက်များ မေးသင့်သည့် မေးခွန်းတခု ရှိလာသည်။ လူများကို ပြန်လက်ခံပေးရုံဖြင့် စစ်အာဏာပိုင်များကို မည်မျှအထိ နိုင်ငံရေးအရ လက်ခံပေးမည်နည်း။

လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ ကိစ္စများ ဆောင်ရွက်ရန် ဆိပ်ကမ်းနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို ထိန်းချုပ်ထားသူများနှင့် ဆက်သွယ်ညှိနှိုင်းရနိုင်သည်။ ထိုသို့ ဆက်သွယ်ခြင်းတိုင်းကို နိုင်ငံရေး အသိအမှတ်ပြုမှုဟု မယူဆသင့်ပါ။ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို ဆန့်ကျင်ခြင်းကြောင့်လည်း မိမိဆန္ဒဖြင့် လုံခြုံစွာ ပြန်နိုင်သူများ၏ အခွင့်အရေးကို မပိတ်ပင်သင့်ပါ။ သို့သော် လုပ်ငန်းတခု ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းနှင့် စစ်အာဏာပိုင်များကို နိုင်ငံရေးအရ လက်ခံသင့်ခြင်းတို့သည် သီးခြားကိစ္စများဖြစ်သည်။ သင်္ဘောတစင်း ဆိုက်ကပ်လက်ခံပေးနိုင်ခြင်းက တရားဝင်အစိုးရ ဖြစ်ကြောင်း၊ လူ့အခွင့်အရေးကို လေးစားကြောင်း၊ ဖိနှိပ်မှုများ လျော့နည်းသွားကြောင်း မပြနိုင်ပါ။

နောက်ထပ် သတိထားရမည့်အချက်မှာ ပြန်လာသူများကို ကြိုဆိုသည့် မြင်ကွင်းများမှတဆင့် မြန်မာနိုင်ငံ လုံခြုံလာပြီဟု ပုံဖော်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ပြန်ပို့ခံရသူများအတွက် ပြင်းထန်သည့် အန္တရာယ်များ ရှိနိုင်ပြီး ယခုအုပ်စုထဲတွင် နိုင်ငံတကာအကာအကွယ် လိုအပ်သူများ ပါဝင်နိုင်ကြောင်း ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်အဖွဲ့က သတိပေးထားသည်။ (ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်အဖွဲ့၏ ထုတ်ပြန်ချက်) အရေးကြီးသည်မှာ ကြိုဆိုပွဲပြီးသွားချိန်တွင် သူတို့ ဘယ်လိုဆက်နေရသလဲ ဆိုသည့်အချက် ဖြစ်သည်။ ထိုအခြေအနေကို မစစ်ဆေးဘဲ ဓာတ်ပုံများကိုသာ အထောက်အထားအဖြစ် ယူလျှင် အခြားနိုင်ငံများကလည်း နောက်ထပ်ပြန်ပို့ရန် အကြောင်းပြလာနိုင်သည်။ စစ်အာဏာပိုင်များကို တာဝန်ခံခိုင်းရန် ဖိအားပေးနေမှုများပင် လျော့လာနိုင်သည်။ လူများကို ပို့ဆောင်နိုင်ခဲ့ခြင်း တခုတည်းကို နိုင်ငံရေးနှင့် လူသားချင်း စာနာမှုအရ တိုးတက်လာခြင်းဟု မှားယွင်းယူဆမိခြင်း ဖြစ်မည်။

ရိုဟင်ဂျာများ ပါဝင်နေပါက ပိုမိုဆိုးရွားသည့် အန္တရာယ်တခုကိုလည်း ထည့်တွက်ရမည်။ နေရပ်ပြန်လာသူများကို စစ်တပ်က အတင်းအကျပ် စစ်သားစုဆောင်းပြီး အာရက္ခတပ်တော်ကို တိုက်ခိုက်ခိုင်းနိုင်သည့် အန္တရာယ် ဖြစ်သည်။ စစ်တပ်က ရိုဟင်ဂျာများကို အတင်းအကျပ် စစ်သားစုဆောင်းခြင်း၊ ရှေ့တန်းပို့ခြင်းနှင့် လူမျိုးစုအကြား တင်းမာမှုကို ပိုဆိုးစေသည့် အာရက္ခတပ်တော် ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲများတွင် ပါဝင်ခိုင်းခြင်းတို့ကို လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့က ယခင်က မှတ်တမ်းတင်ထားပြီးဖြစ်သည်။ (လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့) ထို့ကြောင့် ထိုအန္တရာယ်ကို ကာကွယ်ပေးမည့် အစီအမံများ တောင်းဆိုခြင်းသည် အကြောင်းမဲ့ စိုးရိမ်နေခြင်း မဟုတ်ပါ။ သို့သော် ယခု ပြန်ပို့ခံရသည့်အုပ်စုကို စစ်သားစုဆောင်းနေပြီဟု အတည်ပြုပြောဆိုရန် အထောက်အထား မရှိသေးပါ။

ထိုသို့ အတင်းအကျပ် စစ်သားစုဆောင်းမှု ဖြစ်လာလျှင် အကျိုးဆက်မှာ စစ်မြေပြင်တွင်သာ ဆုံးမည်မဟုတ်ပါ။ စစ်တပ်နှင့် ၎င်းအတွက် ပြည်ပတွင် ထောက်ခံမှုရအောင် ဆောင်ရွက်ပေးနေသူများက နောက်ဆက်တွဲ အကြမ်းဖက်မှုများကို ရွေးချယ်ဖော်ပြပြီး ရိုဟင်ဂျာများအတွက် အဓိကအန္တရာယ်မှာ အာရက္ခတပ်တော်ဖြစ်ကြောင်း ပုံဖော်လာနိုင်သည်။ တချိန်တည်းမှာပင် စစ်တပ်၏ ကိုယ်ပိုင်တာဝန်ကို ဖုံးကွယ်ရန် ကြိုးစားနိုင်သည်။ ပြန်လာသူများ၏ အသက်အန္တရာယ်၊ လူမျိုးစုအကြား အမုန်းတရားနှင့် တော်လှန်ရေးကို ထိခိုက်စေမည့် ဝါဒဖြန့်မှုတို့ တဆက်တည်း ဖြစ်လာနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ကြိုတင်ကာကွယ်ရမည့် အန္တရာယ် ဖြစ်သော်လည်း ယခုအုပ်စုကို အသုံးချရန် ပူးပေါင်းစီစဉ်ထားပြီးဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သည့် အထောက်အထား မရှိသေးပါ။

ဤအန္တရာယ်ကို ထောက်ပြရာတွင် အာရက္ခတပ်တော်အပေါ် ထွက်ပေါ်လာသည့် ကျူးလွန်မှု အထောက်အထားများကိုလည်း ပယ်ချ၍မရပါ။ လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ အစီရင်ခံစာတွင် အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများ၏ ပြောကြားချက်၊ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံနှင့် မှုခင်းဆိုင်ရာ စစ်ဆေးချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ အာရက္ခတပ်တော်က ပြင်းထန်သည့် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ ကျူးလွန်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားပြီး ရက္ခိုင်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်က ထိုစွပ်စွဲချက်များကို ငြင်းဆိုထားသည်။ (လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့၏ အစီရင်ခံစာ) စစ်တပ်က ထိုတွေ့ရှိချက်များကို နိုင်ငံရေးအရ အသုံးချနိုင်သည် ဆိုရုံဖြင့် လွတ်လပ်သော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုကို စစ်တပ်၏ ဝါဒဖြန့်မှုဟု သတ်မှတ်၍ မရပါ။

ထိုနှစ်ခုကို မခွဲခြားနိုင်လျှင် ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုအပေါ် ယုံကြည်မှုကို မိမိတို့ကိုယ်တိုင် ထိခိုက်စေရာ ရောက်မည်။ ကိုယ့်ဘက် အကျိုးရှိမည့် အချက်များကိုသာ ရွေးပြောသည့် ဝါဒဖြန့်မှုကို တုံ့ပြန်ရန် အကောင်းဆုံးနည်းမှာ ကိုယ့်ဘက်နှင့်မကိုက်သမျှ လိုက်ငြင်းနေခြင်း မဟုတ်ပါ။ မည်သူကျူးလွန်သည်ဖြစ်စေ တာဝန်ခံရမည်၊ မည်သည့်လူမျိုးဖြစ်စေ အရပ်သားကို ကာကွယ်ရမည် ဆိုသည့် မူကို တသမတ်တည်း စွဲကိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တဖွဲ့၏ လုပ်ရပ်အတွက်ဖြစ်စေ၊ အတင်းအကျပ် စစ်သားစုဆောင်းခံရသူများ၏ လုပ်ရပ်အတွက်ဖြစ်စေ၊ အစိုးရများ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အတွက်ဖြစ်စေ ရိုဟင်ဂျာအသိုက်အဝန်းတရပ်လုံးကို အပြစ်ပုံချ၍ မရပါ။ ပြန်လာသူများအကြောင်း မသိရသေးခြင်းကလည်း ရွေးချယ်ခွင့်နည်းပါးနေပြီးသား ဖြစ်နိုင်သည့် ထိုသူများကို သံသယဖြင့် ဆက်ဆံရန် အကြောင်းမဖြစ်သင့်ပါ။

ထို့ကြောင့် မလေးရှားအစိုးရထံမှ ပထမဆုံး တောင်းဆိုရမည်မှာ ရှင်းလင်းသည့် အချက်အလက် ဖြစ်သည်။ တဦးချင်း၏ အမည်နှင့် ကိုယ်ရေးအချက်အလက်များကို မဖော်ပြဘဲ လူမျိုးအလိုက် အရေအတွက်၊ ဒုက္ခသည်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံထားရသူနှင့် ခိုလှုံခွင့်တောင်းခံထားသူ ပါဝင်မှု၊ မိမိဆန္ဒအလျောက် ပြန်ခြင်း ဟုတ်၊ မဟုတ် စိစစ်ခဲ့ပုံ၊ ပြန်ရောက်လျှင် နေထိုင်မည့်နေရာတို့ကို ထုတ်ပြန်နိုင်သည်။ လွတ်လပ်သည့်အဖွဲ့များက ပြန်လာသူများနှင့် လုံခြုံစွာ သီးသန့်တွေ့ဆုံခွင့် ရရန်နှင့် သူတို့၏ နောက်ပိုင်းအခြေအနေကို စောင့်ကြည့်နိုင်ရန်လည်း လိုသည်။ တဦးချင်း၏ အကာအကွယ် လိုအပ်ချက်ကို ယုံကြည်စိတ်ချရစွာ မစိစစ်နိုင်သေးဘဲ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု၊ ချုပ်နှောင်မှုနှင့် အတင်းအကျပ် စစ်သားစုဆောင်းမှုတို့မှ ကာကွယ်ပေးမည့် အစီအမံများ မရှိသေးလျှင် နောက်ထပ်ပြန်ပို့မှုများကို မဆက်သင့်ပါ။

ရိုဟင်ဂျာများ ပါဝင်ပါက မြန်မာနိုင်ငံထဲ ဝင်ခွင့်ရရုံနှင့် မလုံလောက်ပါ။ သူတို့၏ ဥပဒေဆိုင်ရာ အဆင့်အတန်းက ဘာလဲ၊ လွတ်လပ်စွာ သွားလာနိုင်မလား၊ မိသားစုနှင့် အတူနေနိုင်မလား၊ မိမိအိမ်သို့ အမှန်တကယ် ပြန်နိုင်မလား ဆိုသည်တို့ကိုပါ မေးရမည်။ ပြန်ရောက်သွားသည့်နေရာက နောက်ထပ်ချုပ်နှောင်ခံရမည့်နေရာ သို့မဟုတ် အတင်းအကျပ် ခိုင်းစေခံရမည့်နေရာ ဖြစ်နေလျှင် ဆိပ်ကမ်း၌ ကြိုဆိုပေးခြင်းက ရေရှည်ဖြေရှင်းချက် မဖြစ်နိုင်ပါ။ သံတမန်ရေးဆက်ဆံမှုသည် ထိုအကာအကွယ်များ ရလာစေရန် အသုံးဝင်ရမည်ဖြစ်ပြီး အကာအကွယ်မရှိခြင်းကို ဖုံးကွယ်ပေးသည့် အကြောင်းပြချက် မဖြစ်သင့်ပါ။

မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီတော်လှန်ရေးအနေဖြင့် လူများကို အန္တရာယ်ရှိရာသို့ အတင်းအကျပ် ပြန်ပို့ခြင်းကို ဆန့်ကျင်သကဲ့သို့ လုံခြုံစွာ နေရပ်ပြန်ခွင့်ကိုလည်း အခိုင်အမာ ကာကွယ်ရမည်။ မလေးရှားကလည်း လူဘယ်နှဦး ပြန်ပို့နိုင်ခဲ့သလဲ၊ သံတမန်ရေးအရ ဘာအကျိုးရခဲ့သလဲ ဆိုသည်ထက် ပြန်ပို့လိုက်သူများ ဘယ်လိုဆက်လက်နေထိုင်ရသလဲ ဆိုသည်နှင့်သာ ဤအစီအစဉ်ကို အကဲဖြတ်သင့်သည်။ ထိုလူများ၏ လုံခြုံမှုနှင့် အခွင့်အရေးကို လွတ်လပ်စွာ အတည်မပြုနိုင်သေးသရွေ့ မြန်မာနိုင်ငံ လုံခြုံနေပြီဟု ကြေညာရန်လည်း မသင့်ပါ။ လူများကို ပြန်လက်ခံပေးခြင်း တခုတည်းကြောင့် စစ်အာဏာပိုင်များကို နိုင်ငံရေးအရ အသိအမှတ် ပြုသင့်ပြီဟုလည်း မဆိုနိုင်ပါ။

ဂျိမ်းစ်ရွှေ

(ဂျိမ်းစ်ရွှေသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်တွင် နေထိုင်ပြီး မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီအရေးအတွက် လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်နေသူ ဖြစ်သည်။)