ျမန္မာနိုင္ငံက ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြကို ဂ်ီဟတ္စစ္ပြဲဆင္နြဲဖို့ အင္ဒိုနီး႐ွားနိုင္ငံက ဘာသာေရးဆရာတဦးက လႈံ့ေဆာ္တာကို လုံး၀ လက္မခံဘူးလို့ အစိုးရ အသိအမွတ္ျပု ျမန္မာနိုင္ငံလုံးဆိုင္ရာ အစၥလာမ္ ဘာသာေရးအဖြဲ့ၾကီးက သေဘာထားထုတ္ျပန္ပါတယ္။ ဒီလ ၆ ရက္ေန့ ထုတ္ျပန္ခ်က္မွာ ျမန္မာနိုင္ငံအတြင္း ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ဳိး ထပ္မံမျဖစ္ပြားေအာင္ အစိုးရက အကာအကြယ္ေပးဖို့ ေတာင္းဆိုထားပါတယ္။
ဒီေၾကညာခ်က္အပါအ၀င္ ရခိုင္အစီရင္ခံစာနဲ့ ပတ္သက္လို့ ျမန္မာနိုင္ငံလုံးဆိုင္ရာ အစၥလာမ္ ဘာသာေရးအဖြဲ့ၾကီးရဲ့ ေျပာခြင့္ရသူ ဦး၀ဏၰေ႐ြွႊကို ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားပါတယ္။
“ဒီေၾကညာခ်က္ရဲ့ ရည္႐ြယ္ခ်က္ကေတာ့ ျမန္မာျပည္မွာ အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္ေတြ တုိက္ခုိက္ခံရတာ ႐ွိတယ္။ ဗလီေက်ာင္းေတာ္ေတြ ဖ်က္ဆီးခံရတာ ႐ွိတယ္။ ဒါနဲ့ ပတ္သက္လုိ့ နုိင္ငံတကာက က်ေနာ္တုိ့ကုိ စာနာမႈျပတဲ့သူေတြအားလုံးကုိ ေက်းဇူးတင္တာ တခ်က္။ စာနာတဲ့ထဲမွာေတာင္မွာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ က်ေနာ္တုိ့နုိင္ငံက အျပစ္မ႐ွိတဲ့သူေတြကုိ ဆန့္က်င္တုိက္ခုိက္ဖုိ့အတြက္ လႈံ့ေဆာ္တာေတြလည္း တဖက္က ျပန္ေတြ့ရတယ္။ အဲဒီဟာမ်ဳိးကုိ လက္မခံဘူးဆိုတဲ့ က်ေနာ္တုိ့ သေဘာထား။ ေနာက္ေၾကညာခ်က္မွာ ေဖာ္ျပတာက အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္ေတြ အၾကမ္းဖက္တုိက္ခိုက္ခံရတာေတြနဲ့ ပတ္သက္လုိ့ ထိထိေရာက္ေရာက္ ဥပေဒနဲ့အညီ အေရးယူေဆာင္႐ြက္ေပးဖုိ့ တင္ျပတာ႐ွိတယ္။ ေနာက္ အကူအညီေတြ ေပးဖုိ့ ေျပာထားတာ႐ွိတယ္။ က်ေနာ္တုိ့ရဲ့ ရည္႐ြယ္ခ်က္က ဒီျပစ္မႈ က်ဴးလြန္တဲ့ သူေတြကုိပဲ အျပစ္ေပးျပီး အျပစ္မ႐ွိတဲ့ သူေတြကုိ အျပစ္ေပးတဲ့ဟာကုိ က်ေနာ္တုိ့ ဘာသာေရးအဖြဲ့ၾကီးအေနနဲ့ မလုိလားဘူး၊ လက္မခံဘူးဆုိတာ ေၾကညာတာ။
ဂ်ီဟတ္အဖြဲ့ သုံးနႈန္းတာနဲ့ ပတ္သက္ျပီး ႐ွင္းျပေပးပါ။
“က်ေနာ္တုိ့စာထဲမွာ ဂ်ီဟတ္ဆုိတာ မပါဘူး။ က်ေနာ္တုိ့ညီေနာင္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြကုိ ဆန့္က်င္တုိက္ခုိက္ဖုိ့အတြက္ လႈံ့ေဆာ္တာကုိ က်ေနာ္တုိ့ လက္မခံဘူး။ အၾကမ္းဖက္တဲ့သူေတြကုိ အေရးယူဖုိ့ပဲ က်ေနာ္တုိ့က မီးေမာင္းထုိးတာပါ။ က်ေနာ္တုိ့နုိင္ငံအျပင္ က်န္တဲ့နုိင္င့ေတြမွာ ေရာက္ေနတဲ့ လူမ်ဳိးဘာသာမေ႐ြး ျမန္မာနုိင္ငံသားေတြကုိလည္း စုိးရိမ္တၾကီးနဲ့ သူတုိ့ရဲ့ လုံျခံုေရးကုိ သက္ဆုိင္ရာ အစုိးရေတြက တာ၀န္ယူေပးဖုိ့ ေမတၱာရပ္ခံတာပါ။”
ဦး၀ဏၰေ႐ြွႊတုိ့အဖြဲ့ေတြ အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္ေတြကုိ အကူညီေပးေရးမွာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ ထိခုိက္မႈေတြကိုပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ သြားေရာက္ေဖးမကူညီတာေတြေရာ အဆင္ေျပေခ်ာေမြ့မႈ႐ွိရဲ့လား။
“က်ေနာ္တုိ့ သြားေရာက္ကူညီေနတာ႐ွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ ျဖစ္ပ်က္တဲ့ေနရာေတြက မ်ားတယ္၊ ကူညီရမယ့္ ပမာဏက မ်ားတယ္။ က်ေနာ္တုိ့ ေဆာင္႐ြက္ေပးနုိင္တဲ့ အတုိင္းအတာက လုိေနေသးတာေပါ့။ ေနာက္ပုိဆုိးတာက အေရးယူမႈအပုိင္း၊ ဒီရာဇ၀တ္မႈေတြ က်ဴးလြန္ခဲ့တဲ့သူေတြကုိ အေရးယူတယ္ဆုိတာ ထင္သာျမင္သာ႐ွိ႐ွိ ထုတ္ျပန္ေၾကညာေပးမွ ဒီေဒသမွာ ေအးေအးခ်မ္းခ်မ္းေနတဲ့သူေတြဟာ စိတ္ခ်မ္းသာ၊ ကုိယ္ခ်မ္းသာ ေနနုိင္မွာေပါ့။ အခု အဲဒီေဒသမွာ ျဖစ္တဲ့သူေတြအျပင္ကုိ အျခားေဒသမွာ ႐ွိတဲ့သူေတြကလည္း စုိးရိမ္တၾကီး ျဖစ္ေနတာေပါ့။ ရာဇ၀တ္မႈ က်ဴးလြန္တဲ့သူေတြကုိ ဘယ္လုိအေရးယူတာလဲ၊ ဘယ္လုိေဆာင္႐ြက္သလဲ၊ ဒါေတြကုိ ေနာက္ထပ္မျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လုိေဆာင္႐ြက္သလဲဆုိတာကုိ ထင္သာျမင္သာ႐ွိ႐ွိ လုပ္ရင္ ညီအစ္ကုိမ်ား စိတ္ေအးခ်မ္းသာျဖစ္မယ္။”
သမၼတက ရခုိင္အစီရင္ခံစာနဲ့ ပတ္သက္ျပီး အစုိးရရဲ့ သေဘာထား ေျပာတဲ့အေပၚမွာေရာ ဦး၀ဏၰေ႐ြွႊတုိ့ရဲ့ အျမင္ကုိ ေျပာျပေပးပါ။
“က်ေနာ္တုိ့ ရခုိင္အစီရင္ခံစာအေနနဲ့ ေျပာမယ္ဆုိရင္ ေကာ္မ႐ွင္မွာ ပါ၀င္မယ့္ ပုဂၢိုလ္မ်ားရဲ့ အယူအဆေပါ့။ က်ေနာ္တုိ့ အယူအဆက အဲဒီအခ်က္ေတြအျပင္ ေနာက္လည္း လုိအပ္ေနဦးမယ္လုိ့ ယူဆတယ္။ ဒီျပဿနာက နွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ ျပဿနာ သိမ္ေမြ့နက္နဲတဲ့ ျပဿနာျဖစ္တဲ့အတြက္ ေနာက္ထပ္အခ်က္ေတြလည္း လုိဦးမွာေပ့ါ။ ဒါေပမယ့္ သမၼတ မိန့္ခြန္းထဲမွာပါတာ က်ေနာ္တုိ့ တခုသတိထားမိတာက အစီရင္ခံစာပါ အေၾကာင္းအရာအျပင္ ေနာက္ထပ္ လုိအပ္တာေတြကုိလည္း ထည့္သြင္းေဆာင္႐ြက္သြားမယ္ဆုိရင္ ေကာင္းပါတယ္။”
မိုးရာသီလည္းေရာက္ေတာ့မယ္၊ ရခုိင္၊ မိတၳီလာ စတဲ့ ေနရာေတြက ဒုကၡသည္ေတြရဲ့ ေနထုိင္ေရးနဲ့ ပတ္သက္လို့ေရာ လ်ာထားခ်က္အတုိ္င္းမီပါ့မလား။
“လ်ာထားခ်က္အတုိင္းမီမလား ဆုိတာ စုိးရိမ္ေနတာပါ။ က်ေနာ္တုိ့ေတြ့ရတာ သက္ၾကီး႐ြယ္အုိေတြ၊ ကေလးသူငယ္ေတြနဲ့ အမ်ိိုးသမီးေတြ အင္အားနည္းသူေတြေပါ့၊ သူတုိ့အတြက္ ပုိစိုးရိမ္ပါတယ္။ အျငင္းပြားေနတဲ့ကိစၥေတြကုိ ခဏထားလုိ့ သူတုိ့ေတြရဲ့ လံုျခံုစိတ္ခ်ရတဲ့ ေနရာ။ လံုျခံုစိတ္ခ်ရတဲ့ အေျခအေနဖန္တီးေပးဖုိ့က အေရးၾကီးတာပါ။”
ဘာသာေရးလြတ္လပ္ခြင့္ခ်ိုးေဖာက္မႈနဲ့ပတ္သက္ျပီး ျမန္မာနုိင္ငံဟာ စိုးရိမ္ရတဲ့အေျခအေနမွာ ထိပ္တန္းစာရင္းပါေနတုန္းပဲဆုိတာနဲ့ ပတ္သက္လို့ ေမးေတာ့ ဦး၀ဏၰေ႐ြွႊေျဖေတာ့ ဘာသာေရးလြတ္လပ္ခြင့္ဆုိတာထက္စာရင္ အသက္ေဘးအနၱရာယ္လံုျခံုစိတ္ခ်ရမႈေတာင္ စုိးရိမ္ေနရတယ္လုိ့ ေျပာတယ္ေလ။ အဲေတာ့ ဘယ္လုိကုိင္တြယ္ေဆာင္႐ြက္မွ အဲလို အေျခအေန၊ ဒဏ္ကေန လြတ္ေျမာက္မလဲ။
“အဲအခ်ိန္ သတင္းေထာက္ေမးတုန္းက က်ေနာ္ကုိယ္တုိင္ အေျခအေနေတြလည္း တင္းမာ ႐ွႈပ္ေထြးျပီး၊ ကြင္းဆင္းစစ္ေဆးေနတဲ့ အေနအထား။ သူေမးတဲ့အခ်ိန္ ဒါကုိ ေလ့လာနုိင္စြမ္းကလည္း မ႐ွိေသးဘူး။ ေနာက္ အေရးတၾကီး ပဋိပကၡေတြခ်ဳပ္ျငိမ္းေအာင္ပဲ ၾကိုးစား ေဆာင္႐ြက္ေနရတဲ့အခ်ိန္ပါ။ အေျခအေနကုိ ပူပန္ေနရသူေတြဟာ ေန့ေပါင္းမ်ားစြာ ရပ္ကြက္ေတြမွာ ကင္းေတြေစာင့္ရတယ္။ ထစ္ကနဲလူစုလူေ၀းျဖစ္လာရင္ စိုးရိမ္ထိတ္လန့္ေနရတာေတြ႐ွိတယ္။ တခ်ို့သက္ၾကီး႐ြယ္အိုေတြ ညညဆုိ လန့္ျပီး ထေအာ္တာေတြ အထိတ္တလန့္ျဖစ္တာ ႐ွိတယ္။ ဒီအေျခအေနလြန္ေျမာက္ဖုိ့က ေနာက္ကြယ္ကပါ၀င္ပတ္သက္ေနတဲ့၊ ၾကိုးကုိင္ေနသူေတြကုိ ေဖာ္ထုတ္ဖုိ့၊ တိတိက်က် အေရးယူေဆာင္႐ြက္သြားမယ္ဆုိရင္ ျပည္သူအမ်ား လံုျခံုစိတ္ခ်ရျပီး စိတ္ေအးခ်မ္းေျမ့မယ္လို့ ယူဆပါတယ္။”
နုိင္ငံေတာ္သမၼတကေတာ့ ျပီးခဲ့တဲ့ ေအာက္တုိဘာ ၂၅ နဲ့ နုိ၀င္ဘာ လဆန္းပုိင္းတုန္းက ရခုိင္ပဋိပကၡနဲ့ပတ္သက္ျပီးေတာ့ ေနာက္ကြယ္ပါ ပါ၀င္ပတ္သက္သူေတြကုိ အေရးယူမယ္ဆုိျပီး သတင္းထုတ္ျပန္ထားတယ္။ အခု လေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာျပီ။ ကိုင္တြယ္ေဆာင္႐ြက္မႈနဲ့ ေျပာဆုိမႈေတြအေ့ပၚ ဘာမ်ား ေျပာစရာ႐ွိလဲ။
“သမၼတၾကီးရဲ့ မိန့္ခြန္းေျပာဆုိခ်က္ေတြကေတာ့ ေယဘုယ်က်ျပီးေတာ့ အလယ္လတ္က်တဲ့ မိန့္ခြန္းေတြပါ။ တကယ္လည္း ေကာင္းပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ က်ေနာ္တုိ့က ဘာျဖစ္လဲဆုိေတာ့ ပဋိပကၡက တခုျပီးတခု ရန္ကုန္ျမို့နားထိ ျဖစ္လာတဲ့အခ်ိန္က်ေတာ့ လူထုရဲ့ ထိတ္လန့္မႈကုိ ဒီမိန့္ခြန္းေလာက္္နဲ့ေတာ့ မရဘူး။ တကယ့္လက္ေတြ့ အေရးပါတဲ့ ေဆာင္႐ြက္ခ်က္ေတြကုိ တခုျပီးတခု လုပ္သြားရင္ လူထုက စိတ္ေအးခ်မ္းသာမႈ ရလာမယ္လုိ့ က်ေနာ္ ယူဆပါတယ္။”
ဘာမ်ားေျပာစရာ ႐ွိေသးလဲ။
“ေနာက္ဆုံးအေနနဲ့ ေျပာခ်င္တာကေတာ့ တည္ျငိမ္မႈ႐ွိေအာင္၊ ေအးခ်မ္းမႈ႐ွိေအာင္၊ အစုိးရပုိင္းကလည္း ေဆာင္႐ြက္တာ႐ွိသလုိ ျပည္သူေတြ ၾကားမွာလည္း နွစ္ဖက္ဘာသာေရးအဖြဲ့အစည္းေတြ ၾကိုးစားျပီးေတာ့ ေဆာင္႐ြက္ေနတာ႐ွိတယ္။ တခ်ဳိ့ ဘာသာေပါင္းစုံ ခ်စ္ၾကည္ေရးေဆာင္႐ြက္ေနတာေတြ ႐ွိတယ္။ ဒါေတြကို ၾကိုးပမ္းေဆာင္႐ြက္ေနသလုိပဲ နုိင္ငံေတာ္အပုိင္းကလည္း ဘယ္သူ့ကုိဘယ္သူက ဥပေဒမဲ့ေဆာင္႐ြက္တဲ့ ကိစၥမဆုိ တိတိက်က် ထုတ္ေဖာ္ျပီး အေရးယူရင္ အာဃာတ မပါဘဲ ေျပာတဲ့စကားအရ ျပည္သူေတြ စိတ္ေအးခ်မ္းမႈ႐ွိေအာင္၊ ပဋိပကၡေတြကို ေနာင္မျဖစ္ေအာင္ ၾကိုတင္ကာကြယ္နုိင္တဲ့အခ်က္တခ်က္အေနနဲ့ ေျပာတာျဖစ္ပါတယ္။
