လာမယ့္ ၂၀၀၅ ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ အင္အားၾကီးပါတီ ၂ ခုျဖစ္တဲ့ ျပည္ေထာင္စုၾကံ့ခိုင္ေရးနဲ့ ဖြံ့ျဖိုးေရးပါတီနဲ့ အမ်ိုးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ့ခ်ဳပ္တို့ကို ယွဥ္ျပိုင္နိုင္ဖို့အတြက္ တိုင္းရင္းသားပါတီအခ်င္းခ်င္း စည္းလံုးညီညြတ္မႈ႐ွိဖို့ လိုအပ္တယ္လို့ တိုင္းရင္းသားပါတီေခါင္းေဆာင္ေတြက ေျပာၾကားလုိက္ပါတယ္။

ညီေနာင္တိုင္းရင္းသားပါတီ မဟာမိတ္အဖြဲ့၀င္ ရခိုင္တိုင္းရင္းသားမ်ားတိုးတက္ေရးပါတီ ဥကၠ႒ ေဒါက္တာေအးေမာင္က “တုိင္းရင္းသားေဒသေတြမွာ၊ ဥပမာ ၂၀၁၅ ဥပေဒၾကမ္းဟာ ဘယ္ပါတီလဲ။ ဒီမိုကေရစီဘက္ကို မသြားတာ ဘယ္ပါတီ႐ွိသလဲ။ ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ နုိင္ေအာင္ ဘယ္လိုခ်ဥ္းကပ္ရမလဲဆုိတာ ႐ွိမွာေပါ့။ ဘယ္သူက ဒီမိုကေရစီဘက္ကုိ ဦးတည္တဲ့ ပါတီလဲ။ တုိင္းရင္းသားေတြရဲ့ အခြင့္အေရးေတြကုိ ေဖာ္ေဆာင္မယ့္ ပါတီလဲ။ ဒါမ်ိုးဦးတည္တဲ့အခါမွာ ျပိုင္မယ့္ပါတီက ဘယ္သူျဖစ္သင့္လဲ။ ယွဥ္ျပိုင္နိုင္မယ့္ ယွဥ္ျပိုင္ဘက္ကို ေ႐ြးခ်ယ္နုိင္မႈအား ၂၀၁၅ မွာ အေရးၾကီးလာတာေပါ့။ ဒါေၾကာင့္ တုိင္းရင္းသားပါတီဘယ္မွာလည္း မဟာဗ်ဴဟာ႐ွိရလိမ့္မယ္။ အမ်ိုးသားပါတီတရပ္ဟာ ဟိုးတုန္းကလို လူမ်ိုးၾကီး၀ါဒစိုးမိုးတဲ့ ပါတီၾကီးတခုျဖစ္သြားမွာကို အင္မတန္စိုးရိမ္ၾကပါတယ္” လို့ ေျပာပါတယ္။

ဒါေပမယ့္  တိုင္းရင္းသားပါတီအခ်င္းခ်င္း စည္းလံုးဖို့ဆိုရာမွာ  ျပည္တြင္းဂ်ာနယ္ တခ်ို့မွာ ေရးသား ေဖာ္ျပေနၾကသလို တိုင္းရင္းသားပါတီေတြ ပူးေပါင္းျပီး ပါတီၾကီးတခု ထူေထာင္ဖို့ မဟုတ္ဘဲ  မဟာမိတ္ပံုစံ ဒါမွမဟုတ္ တပ္ေပါင္းစုပံုစံနဲ့ စည္းလံုးတာျဖစ္ေၾကာင္း၊ ေနာက္ခံ သမိုင္း၊ ေရခံေျမခံနဲ့ နိုင္ငံေရးရည္မွန္းခ်က္ မတူညီတဲ့  တိုင္းရင္းသားပါတီေတြၾကား တပါတီတည္းအျဖစ္  ပူးေပါင္းဖို့ရာ အခက္အခဲ အမ်ားၾကီး႐ွိတယ္လို့ ေဒါက္တာ ေအးေမာင္က ေျပာပါတယ္။

ျပီးခဲ့တဲ့ရက္ပိုင္းက  ထုတ္တဲ့ ျပည္တြင္းထုတ္ဂ်ာနယ္ေတြမွာ ထင္႐ွားတဲ့ တို္င္းရင္းသား ပါတီေတြေပါင္းစည္းျပီး ပါတီၾကီးတခုထူေထာင္သြားဖို့ ႐ွိေနတယ္ဆိုတဲ့ သတင္းေတြ ထြက္ေပၚေနတဲ့အေပၚ တိုင္းရင္းသားေခါင္းေဆာင္ေတြက တုံ့ျပန္ေျပာဆိုလိုက္တာပါ။

မြန္ေဒသလံုးဆိုင္ရာဒီမိုကေရစီပါတီဥကၠ႒ နိုင္ေငြသိန္းကလည္း “နဂိုက တုိင္းရင္းသားပါတီေတြက ဖက္ဒေရး႐ွင္းအေနနဲ့ ဖြဲ့ထားျပီးသားေလ။ ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ ပူးေပါင္းျပီး လုပ္မယ့္ အေနအထားပဲ႐ွိမွာပါ။ လုပ္ငန္းတူပူးေပါင္း ေဆာင္႐ြက္မႈေတာ့ လုပ္သြားၾကမွာေပါ့။ တပါတီထဲျဖစ္သြားတာ မဟုတ္ပါဘူး။”

ညီေနာင္တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားဖက္ဒေရး႐ွင္း (အန္ဒီအက္ဖ္) ေျပာခြင့္ရ  ကိုဆလိုင္းငယ္ပီးက “အမာခံနယ္ေျမေတြ ႐ွိျပီးသားကုိ တစုတစည္းတည္း အင္အားပိုေတာင့္လာေအာင္ စုဖို့ပဲလုိပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ့က ကို္ယ့္နယ္ေျမေဒသမွာေတာ့ အမာခံလူေတြ႐ွိျပီးသား။ ဒါေတြကုိ ေပါင္းလုိက္ျခင္းအားျဖင့္ ေဒသအတြက္တင္ မဟုတ္ဘဲ ျပည္ေထာင္စုၾကီးအတြက္ပါ ပိုေကာင္းလာမယ္ဆိုျပီး ၀ိုင္း၀န္းေဆြးေနြးၾကဖို့ အေျဖ႐ွာၾကဖို့” လုိ့ ေျပာပါတယ္။

ညီေနာင္တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ား ဖက္ဒေရး႐ွင္းမွာ   ရခိုင္တိုင္းရင္းသားမ်ားတိုးတက္ေရးပါတီ၊ မြန္ေဒသလံုးဆိုင္ရာ ဒီမိုကေရစီပါတီ၊ ခ်င္းအမ်ိုးသားပါတီ၊ ႐ွမ္းတိုင္းရင္းသားမ်ားဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ၊ ဖလံုစေ၀ၚ ဒီမိုကရက္တစ္ ပါတီနဲ့ ကယန္းအမ်ိုးသားပါတီ အစ႐ွိတဲ့ပါတီေတြ ပူးေပါင္းပါ၀င္ပါတယ္။

ျပီးခဲ့တဲ့  ၁၉၉၀ ျပည့္ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ အန္အယ္လ္ဒီပါတီက အျပတ္အသတ္ အနိုင္ရ႐ွိထားျပီး ၂၀၁၀ ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာေတာ့ လက္႐ွိအာဏာရ  ၾကံ့ခိုင္ေရးနဲ ့ဖြံ့ျဖုိးေရး ပါတီက ေနရာအမ်ားစု အနုိင္ရ႐ွိထားတာပါ။

ဒါေၾကာင့္ လာမယ့္ေ႐ြးေကာက္ပြဲေတြမွာ  တိုင္းရင္းသားေတြအေနနဲ့ တတိယ အင္အားၾကီးပါတီတခုအျဖစ္ ဖြဲ့စည္းတည္ေထာင္ယွဥ္ျပုိင္ဖို့ လိုအပ္ေနျပီး အစိုးရအဖြဲ့ထဲမွာလည္း တိုင္းရင္းသားေတြ ပိုမိုပါ၀င္လာနုိင္ေအာင္ ၾကုိးစားဖို့ လိုေနတယ္လို့  တိုင္းရင္းသားေတြအၾကား အျမင္ေတြ ႐ွိေနၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။