မေကြးတုိင္း၊ မင္းဘူးခ႐ုိင္၊ ေရႊစက္ေတာ္ ေဘးမဲ့ေတာထဲမွာ အခုႏွစ္ေႏြရာသီ အပူခ်ိန္ ျမင့္မားၿပီး ေရခန္းေျခာက္တဲ့အတြက္ ရွားပါးမ်ိဳးဝင္ ျမန္မာ့ၾကယ္လိပ္ အေကာင္ ၆၀ ေလာက္ ေသဆံုးသြားပါတယ္။

ဒီျဖစ္စဥ္က ပထမဦးဆံုးအႀကိမ္ျဖစ္ၿပီး သားငွက္ထိန္းသိမ္းေရးအဖြဲ႔ (WCS) ကေန ေမလ ၆ ရက္မွ ၁၅ ရက္အတြင္း ေျမျပင္ကြင္းဆင္းရာမွာ ေရဓာတ္ခန္းေျခာက္ၿပီး ေသဆံုးေနတဲ့ ၾကယ္လိပ္စုစုေပါင္း အေကာင္ ၆၀ ေလာက္ ေတြ႔ခဲ့ရတာလို႔ WCS အဖြဲ႔ရဲ႕ လိပ္ကၽြမ္းက်င္ပညာရွင္ ေဒါက္တာ ကလ်ာပတ္က ေျပာပါတယ္။

“ၾကယ္လိပ္ ၂၀၀၀ ေလာက္ရွိတယ္။ အဲဒီထဲက ၆၀ ေလာက္ ဆုံး႐ံႈးသြားတာေပါ့။ ျပင္ပအပူခ်ိန္က ၄၇ ဒီဂရီ စင္တီဂရိတ္ထိ ရွိတာေလ။ လိပ္ဆိုတာက ေသြးေအးသတၱဝါေတြ။ ျပင္ပအပူခ်ိန္အလိုက္ သူတို႔ခႏၶာကိုယ္က လိုက္ပူတာ။ ပူေတာ့ ေရဓာတ္ခန္းေျခာက္တယ္။ ေက်ာက္တည္တာေတြ ျဖစ္တာေပါ့။ က်န္တဲ့လိပ္ေတြကိုလည္း ကန္စြန္းရြက္၊ ဖရဲသီးနဲ႔ အရည္ရႊမ္းတဲ့ အသီးအႏွံေတြ ေကၽြးတယ္။ ေတာထဲ သစ္ရိပ္ဝါးရိပ္မရွိေတာ့ သူတို႔ နားခိုစရာေနရာရေအာင္ ဖန္တီးေပးရတယ္။ ဓာတ္ဆားေရ ထိုးေပးတယ္။ တျခားေရာဂါ မဝင္ေအာင္ ပိုးသတ္ေဆး ထိုးေပးတယ္။ တခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ ေရျဖည့္ေပးတာေတြ ရွိတယ္။ အခုေနာက္ပိုင္းေတာ့ ေသဆံုးတဲ့အထိ မရွိေတာ့ပါဘူး။ ဒါကိုလည္း အစိုးရကို စာတင္ထားပါတယ္။”

ၾကယ္လိပ္ေတြ ဆက္လက္ေသဆံုးမႈ မရွိေအာင္ ကၽြမ္းက်င္ပညာရွင္ေတြနဲ႔ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ေနတယ္လို႔ သစ္ေတာဦးစီးဌာန ညႊန္ၾကားေရးမႉး ဦးအုန္းဝင္းကလည္း ေျပာပါတယ္။

ေရႊစက္ေတာ္ေဘးမဲ့ေတာက မင္းဘူး၊ ပြင့္ျဖဴ၊ ေစတုတၱရာ၊ ငဖဲ စတဲ့ ၿမိဳ႕နယ္ေတြအတြင္းမွာ ပါဝင္ၿပီး အက်ယ္အဝန္း ၁၁၄၆၇၈ ဧကေက်ာ္ရွိပါတယ္။ ေဘးမဲ့ေတာအတြင္း ငွက္၊ တြားသြားသတၱဝါ၊ လိပ္ျပာ၊ ႏို႔တိုက္သတၱဝါ၊ ငါး၊ အပင္ စတဲ့ မ်ိဳးစိတ္ေတြလည္း မ်ားစြာရွိေနၿပီး ရွားပါး ျမန္မာ့ေရႊသမင္ေတြလည္း ရွိပါတယ္။

အပူခ်ိန္ျမင့္မားေနလို႔ ေဘးမဲ့ေတာအတြင္း ေရကန္ေတြမွာ ေရခန္းေျခာက္ေနတာေၾကာင့္ ေတာ႐ုိင္းတိရစၦာန္ေတြအတြက္ ေရရရွိေရး သစ္ေတာဦးစီးဌာနက ဦးေဆာင္ကာ လုပ္ေဆာင္ေနပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ မံုရြာ၊ မႏၱေလး၊ မတၱရာ အပါဝင္ ေစတနာေတြရွင္က ေရလာေရာက္ လႉဒါန္းတာ၊ ေရရရွိေရးအတြက္ ေငြလႉတာေတြလည္း ရွိေနပါတယ္။

ဖန္မီးအိမ္အဖဲြ႔ေခါင္းေဆာင္ ဦးစိန္ဝင္းက “ေရကန္ေတြက နည္းတယ္။ က်ဥ္းတယ္။ တိမ္တယ္။ တခ်ိဳ႕ေနရာေတြပဲ ကားဝင္လို႔ရတယ္။ ေရကို မန္းေခ်ာင္းကေန သယ္ရတာ။ ေဘာက္ဆာတစီး တေခါက္ကို ဆီဖိုး က်ပ္ ၁၀၀၀၀ က်တယ္။ ၁ နာရီေလာက္ၾကာတယ္။ ၁၅ မိုင္ေလာက္ေတာ့ ရွိမွာေပါ့။ ေရျပတ္ေနတာ ၾကာၿပီေျပာတယ္။ တျခားအလႉရွင္ေတြ လႉတာလည္း ၁၃ သိန္းေလာက္ရွိတယ္ေျပာတယ္။ ဒါေတြနဲ႔ သစ္ေတာကလည္း ေန႔စဥ္ ေရကန္ေတြကို ေရျဖည့္ေပးေနတယ္။ က်ေနာ္တို႔လည္း ၆ သိန္းခဲြ အမ်ားစုေပါင္းၿပီး ေရဖိုးလႉခဲ့တယ္။ ေနာက္ႏွစ္ေတြအတြက္လည္း အဆင္ေျပေအာင္ ကားဝင္ရတဲ့ေနရာမွာ ေရစုကန္ႀကီးတူးဖို႔ သစ္ေတာနဲ႔ ညိႇႏိႈင္းခဲ့တာေတာ့ ရွိပါတယ္” လို႔ ေျပာပါတယ္။

ေႏြရာသီေရာက္တိုင္း ေရအခက္အခဲ ႀကံဳေတြ႔ရေပမယ့္ ဒီႏွစ္ကေတာ့ အရင္ႏွစ္ေတြထက္ ပုိဆိုးတယ္လို႔ သိရပါတယ္။

ၿပီးခဲ့တဲ့ ေမလ ဒုတိယပတ္ကလည္း ႏုိင္ငံေတာ္အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္က ၾကယ္လိပ္ေမြးျမဴေရးစခန္းကို သြားေရာက္ေလ့လာခဲ့ပါတယ္။

ၾကယ္လိပ္ေတြကို သဘာဝေတာထဲ ျပန္လႊတ္တာ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္မွာ ၉၅၀ ေကာင္၊ ၂၀၁၉ မွာ ၆၅၀ ေကာင္ရွိၿပီး အေကာင္ ၃၃၀ ကိုေတာ့ ၿခံေလွာင္ေမြးထားပါတယ္။ ၾကယ္လိပ္ေတြက ၁ ႏွစ္ကို ၄ ႀကိမ္ကေန ၅ ႀကိမ္ ဥ ဥတတ္တယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။