ကခ်င္ျပည္နယ္က ေတာေကာင္ေတြကုိ အဲလုိက္ရာမွာ ကၽြမ္းက်င္တဲ့ လီဆူမ်ဳိးႏြယ္စုေတြရဲ႕ အမဲလုိက္ရာမွာသုံးတဲ့ ဒူးေလး၊ ျမားနဲ႔ ျမားဘူးေလး အေၾကာင္းကုိ တေစ့တေစာင္း ေဖာ္ျပေပးလုိက္ပါတယ္။

ေရွ႕ေခတ္ လီဆူမ်ဳိးႏြယ္စုေတြဟာ ေတာေကာင္ေတြကုိ အမဲလုိက္တဲ့ေနရာမွာ ဒူးေလးနဲ႔ အမဲလုိက္ၾကၿပီး ျမားထိပ္မွာ အဆိပ္သုပ္လိမ္းၿပီး အမဲလုိက္ေလ့ရွိပါတယ္။

႐ုိးရာျမားဘူးစစ္စစ္ဆုိရင္ ၀က္၀ံသားေရနဲ႔ လုပ္ေလ့ရွိတယ္လုိ႔ လီဆူတုိင္းရင္းသား ယဥ္ေက်းမႈ အဖြဲ႔က လီရဲဂ်ားက ေျပာပါတယ္။

“၀က္၀ံက အခြန္ေအာက္မွာ အဆီရွိတယ္ေလ။ အဲဒါေၾကာင့္ ေတာ္ေတာ္နဲ႔ မမာဘူး။ မက်ဳိးဘူးေပါ့ေနာ္။”

ဒီလုိျမားပစ္ဘူးတဘူးကုိ လူတသက္စာ အသုံးျပဳလုိ႔ ရေၾကာင္းလည္း ေျပာပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ အမဲလုိက္ဖုိ႔ ဒူးေလးကုိ အသုံးျပဳၿပီး ဒူးေလးထိပ္မွာ အဆိတ္သုပ္လိမ္းထားတဲ့ ျမား အသုံးျပဳၿပီး ေတာလုိက္ေလ့ရွိၾကပါတယ္။

ျမားထိပ္မွာ ထည့္ထားရတဲ့ အဆိပ္ဆုိတာကလည္း လီဆီလုိ (ေဒါ့) လုိ႔ေခၚပါတယ္။ အဆုိပါ အဆိပ္ဟာ သဘာ၀အပင္ကေန ေျမေအာက္ကေန တူးရတာျဖစ္ၿပီး ေရခဲမွတ္ေလာက္ ေအးတဲ့ေနရာမွသာ ရရွိႏုိင္တယ္လုိ႔လည္း လီရဲဂ်ာက ေျပာပါတယ္။

“ဒါက သူ႔သဘာ၀ေပါက္တာ၊ ေရခဲစပ္နားမွာပဲ ေပါက္တယ္။ ဒီဟာကုိ က်ေနာ္တုိ႔ ႐ုိးရာနဲ႔ေတာ့ ေဒါ့လုိ႔ေခၚတယ္။ ဗမာလုိေတာ့မသိဘူး အဆိပ္ပင္လုိ႔ပဲ ေျပာရမွာပဲ။  သူ႔အရြက္က ပိန္းရြက္နဲ႔ နည္းနည္းတူတယ္။ အပင္က အျမင့္ႀကီးမဟုတ္ဘူး။ ၿပီးေတာ့ အဲဒါကုိ တူးယူရတယ္။ ေရခဲစပ္နားေလာက္မွာပဲရွိတယ္။ တကယ္ရွားတယ္။ တမင္တကာ သြားရွာတဲ့သူမွပဲ ရတာ။  ဒီတုိင္းလည္း မသုံးၾကဘူး။ အခုေခတ္ေတာ့ မသုံးၾကဘူး။”

အဲဒီအဆိပ္ကုိ ေဆာင္ထားရင္ ျပဳစားခံရတာေတြလည္း လြတ္တယ္လုိ႔ ယုံၾကည္ၾက ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အဲဒီအဆိပ္သုပ္လိမ္းၿပီး အမဲလုိက္လုိ႔ ရလာတဲ့ သားေကာင္ကုိလည္း ျမားထိထား တဲ့ေနရာကို ၀ုိင္းၿပီးလီွးထုတ္ရၿပီး ၾကာလာရင္ အဆိပ္ေတြ ပ်ံ႔ႏွံ႔ႏုိင္တယ္လုိ႔လည္း ေျပာပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ဒီအဆိပ္ကုိ ေျပေစဖုိ႔ဆုိၿပီး ၀ါးတမ်ဳိးကုိ အသုံးျပဳၿပီးလည္း ရလာတဲ့သားေကာင္ရဲ့ အသားနဲ႔ေရာျပဳတ္ေလ့ရွိတယ္လုိ႔လည္း လီရဲဂ်ာက ရွင္းျပပါတယ္။