သမဝါယမဆိုတဲ့ အသံၾကားရင္ ၁၉၇၀ ေက်ာ္ကာလတုန္းက ရပ္ကြက္ထဲက သမဝါယမဆိုင္သြားၿပီး ေရနံဆီတန္းစီခဲ့ရတာ၊ စားဆီတန္းစီ ထုတ္ခဲ့ရတာေတြ ေျပးျမင္တယ္။ အဲ့ဒီေခတ္တုန္းကေတာ့ ပိုက္ဆံရွိတဲ့သူေတြက သမဝါယမဆိုင္ကေပးတဲ့ ဆန္၊ ဆီ၊ ေရနံဆီေတြကို အျမတ္တခုနဲ႔ ျပန္ေရာင္းၾကၿပီး သမဝါယမ ေမွာင္ခိုတေခတ္ ျဖစ္ခဲ့တယ္။ ၁၉၉၀ ေက်ာ္ကာလေရာက္ေတာ့ ဂ်ီအီးစီဆိုတဲ့ ဝန္ထမ္းသမဝါယမဆိုတာကို အသက္သြင္းခဲ့ၾကျပန္ၿပီး အဲ့ဒါလည္း တန္းစီတိုးစားသူေတြနဲ႔ ေမွာင္ခိုတေခတ္ ျဖစ္ျပန္တယ္။ ဒီလိုနဲ႔ သမဝါယမဆိုတာေတြ ေပၚလာလိုက္ ေပ်ာက္သြားလိုက္နဲ႔ အခုေခတ္လူငယ္ေတြဆို သမဝါယမဆိုင္ဆိုတာ သိေတာင္မသိၾကေတာ့ဘူး။ ကိုယ္ကသာ ဒီလိုထင္မိတာျဖစ္ေပမယ့္ လတ္တေလာ က်င္းပျပဳလုပ္ေနတဲ့ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္တရပ္မွာ သမဝါယမအေၾကာင္း အထူးတလည္ ေျပာဆိုေဆြးေႏြးသြားၾကတာ ေစာင့္္ကိုၾကည့္လိုက္ရတယ္။

ၾသဂုတ္ ၁၀ ရက္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္မွာ ေဒၚဝင့္ဝါထြန္း၊ ရွားေတာမဲဆႏၵနယ္က တင္သြင္းတဲ့ “သမဝါယမဦးစီးဌာန၏ မူဝါဒ၊ ရည္မွန္းခ်က္၊ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကို ေအာင္ျမင္စြာ အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္႐ြက္ႏိုင္ရန္အတြက္ ျပန္လည္ဆန္းစစ္သုံးသပ္ၿပီး လိုအပ္သည့္ ပံ့ပိုးမႈမ်ား အပါအဝင္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားအား အျမန္ဆုံး အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ေပးပါရန္ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရအား တိုက္တြန္းေၾကာင္း” အဆိုကို ကိုယ္စားလွယ္ ၁၃ ဦးက ပါဝင္ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကတယ္။ အဆိုရွင္က သမဝါယမကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲဖို႔ တင္ျပတာျဖစ္ေပမယ့္ ေဆြးေႏြးတဲ့ ကိုယ္စားလွယ္အမ်ားစုကေတာ့ သမဝါယမကို ဖ်က္သိမ္းဖို႔ထိ ေျပာဆိုေဆြးေႏြးသြားၾကတယ္။ ကိုယ္စားလွယ္ေတြ ေဆြးေႏြးသြားၾကတာ ႐ႈေထာင့္စံုၿပီး ကိုယ္ေတြသာ မသိတယ္၊ သမဝါယမဆိုတာ ရွိေနေသးၿပီး လတ္တေလာေတာ့ ပိုက္ဆံထုတ္ေခ်းေနတာပါတဲ့။ ကိုယ္စားလွယ္ ၁၃ ဦး ေဆြးေႏြးခ်က္ေတြအတိုင္း အစဥ္လိုက္ ေကာက္ႏုတ္ၾကည့္ရင္ ခုလိုေတြ႔ရတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံကို သမဝါယမစနစ္ေရာက္တာ ႏွစ္ ၁၀၀ ေက်ာ္ၿပီ။ ၁၉၅၀ ေက်ာ္ကာလက က်င့္သံုးတဲ့ သမဝါယမစနစ္ ေအာင္ျမင္တယ္။ ၁၉၇၀ ခုႏွစ္မွာ တအိမ္ေထာင္ က်ပ္ ၃၀ ေကာက္ၿပီး ေပၚေပါက္ခဲ့တဲ့ သမဝါယမဆိုင္ေတြကေတာ့ အရင္းပါေပ်ာက္ၿပီး မေအာင္ျမင္ဘူး။ အခုဆို သမဝါယမဆိုင္ေတြ၊ အေဆာက္အဦေတြ ေဒသအႏွ႔ံ တည္ရွိေနၿပီး အဲ့ဒီအေဆာက္အဦေတြကို သမဝါယမက အခန္းဖြဲ႔ ငွားစားထားၾကတယ္။ အခု လတ္တေလာမွာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ၊ Exim Bank က ေခ်းေငြေတြ ထုတ္ေခ်းတဲ့ လုပ္ငန္းကို သမဝါယမက လုပ္ေနတာေတြ ရွိတယ္။ ကယားျပည္နယ္၊ ဖားေဆာင္းက ကိုယ္စားလွယ္ရဲ႕ ေဆြးေႏြးခ်က္အရ သူ႔ေဒသမွာ တ႐ုတ္ဘဏ္ေခ်းေငြ က်ပ္သန္းေပါင္း ၂၀၀၀ ေက်ာ္ရွိတယ္။ လက္သင့္ရာ စားေတာ္ေခၚၿပီး ေခ်းတယ္။ အတိုးနဲ႔မကိုက္လို႔ ထြက္ခ်င္တဲ့သူေတြကို ေပးမထြက္ဘဲ သူ႔အစား အသင္းဝင္ႏွစ္ေယာက္ ရွာေပးမွ ေပးထြက္မယ္ဆိုတဲ့ ျဖစ္ရပ္ေတြလည္း ရွိေနတယ္လို႔ သိရတယ္။ ကိုယ္စားလွယ္ေတြ ေဆြးေႏြးခ်က္အရ လတ္တေလာမွာ သမဝါယမက တ႐ုတ္ေခ်းေငြ ေခ်းေပးေရး အလုပ္တခုပဲ လုပ္ေနတယ္လို႔ သိလိုက္ရတယ္။ ကိုယ္စားလွယ္တဦးကဆို ေငြေခ်းတာပဲ လုပ္ေနတဲ့ သမဝါယမကို သဘာဝသမိုင္းျပတိုက္ပို႔လိုက္ဖို႔ ေကာင္းေနၿပီလို႔ ေဝဖန္ေဆြးေႏြးသြားတယ္။

လႊတ္ေတာ္လုပ္ထံုးလုပ္နည္းအတိုင္း သက္ဆိုင္ရာဌာန သေဘာထားေမးေတာ့ ဆိုင္ရာဌာန ဒုဝန္ႀကီးက ထံုးစံအတိုင္း သမဝါယမဌာနရဲ႕ ရည္မွန္းခ်က္ေတြ မူဝါဒေတြ လုပ္ေဆာင္ေနခ်က္ေတြ ေျပာၿပီး စနစ္ကေကာင္းတယ္။ အေကာင္အထည္ေဖာ္တဲ့လူ သိပ္မေကာင္းေသးတာ ဆိုတဲ့သေဘာ ေျပာသြားၿပီး အဆိုကို မွတ္တမ္းတင္ေပးဖို႔ သေဘာထားမွတ္ခ်က္ေပးတယ္။ အဆိုရွင္ကလည္း အလားတူ သေဘာထား မွတ္ခ်က္ေပးလို႔ အဆိုကို လႊတ္ေတာ္က မွတ္တမ္းတင္ေစာင့္ၾကည့္ဖို႔ ဆံုးျဖတ္လိုက္ၾကတယ္။ ဝန္ႀကီးဌာနဘက္က တင္ျပခ်က္အရ တျပည္လံုးမွာ လက္ရွိ သမဝါယမအသင္းေပါင္း ေလးေသာင္းေက်ာ္ရွိၿပီး အသင္းသားေပါင္း ေလးသန္းေက်ာ္ရွိတယ္လို႔ သိရလို႔ သမဝါယမ အဝန္းအဝုိင္းက မေသးတာ ေတြ႔ရတယ္။ ဒီအဝန္းအဝုိင္း ေျပာင္းလဲဖို႔လုပ္မယ္၊ ေအာင္ျမင္လာေအာင္လုပ္ဖို႔ အစိုးရက ေငြသံုးမယ္ဆိုရင္ သံုးမယ့္ေငြပမာဏက မ်ားျပားမယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကိုယ္စားလွယ္တဦး ေဆြးေႏြးသြားသလိုပဲ အစိုးရအေနနဲ႔ သမဝါယမနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေငြသံုးဖို႔ မသင့္ေတာ္ေတာ့ဘူးဆိုတာ ေထာက္ခံခ်င္တယ္။

ျဖစ္သင့္တယ္လို႔ျမင္တာ ေနာက္တခုကေတာ့ သမဝါယမဌာနကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲဖို႔ ဆိုတဲ့အဆို မတင္ဘဲ ေခတ္စနစ္နဲ႔ မေလ်ာ္ညီေတာ့တဲ့ သမဝါယမစနစ္ကို အၿပီးတိုင္ ဖ်က္သိမ္းပစ္ဖို႔ ဆိုတဲ့ အေရးႀကီးအဆိုတခု လႊတ္ေတာ္တင္ၿပီး အဆိုကို ေထာက္ခံေဆြးေႏြး၊ ၿပီးရင္ သမဝါယမ ဖ်က္သိမ္းဖို႔ အစိုးရကို လႊတ္ေတာ္က တိုက္တြန္း၊ ဒီလိုလုပ္ရမယ္လို႔ပဲ ျမင္တယ္။ အခုက ေႁမြမေသ တုတ္မက်ိိဳး ပံုစံမ်ိဳးပဲ ျဖစ္သြားၿပီး သိပ္မထိေရာက္ဘူး။ အခု သမဝါယမလုပ္ေနတဲ့ တ႐ုတ္ဘဏ္ေခ်းေငြ ထုတ္ေခ်းတဲ့ကိစၥက ၾကာရင္ ေဒသခံလူထု အေႂကြးႏြံနစ္ဖို႔ ရွိတယ္။ တေလာက ဧရာဝတီတိုင္းဘက္ေရာက္ေတာ့ ၿမိဳ႕တခုမွာ လယ္ယာစိုက္ပ်ိဳးေရးဘဏ္က ေခ်းေငြထုတ္ဖို႔ ေတာင္သူေတြ စုေဝးေနတာ ျမင္ခဲ့ရတယ္။ ေခ်းေငြေတြနဲ႔ အဆင္ေျပၾကလားလို႔ သားခ်င္း လယ္လုပ္သူကို ေမးၾကည့္ေတာ့ ေျပတယ္။ လယ္သမားကေတာ့ ကိုရီးယားေခ်းေငြဆိုလည္း ေခ်းတယ္၊ ဂ်ပန္ေခ်းေငြဆိုလည္း ေခ်းတယ္၊ အစိုးရေခ်းေငြလည္း ေခ်းလိုက္တာပဲ၊ ဘယ္ေတာ့ ဘာသံၾကားရမလဲေတာ့ မသိဘူးလို႔ ေျပာတယ္။ တဆက္တည္း တိုင္းျပည္ထဲ မေသးတဲ့ ေခ်းေငြေတြအေရးလည္း လႊတ္ေတာ္ထဲ အဆိုတင္ ေဆြးေႏြးၾကပါဦး ကိုယ္စားလွယ္အေပါင္းတို႔။