ရခိုင္ျပည္နယ္နဲ႔ အင္းေလးေဒသမွာ ေရခ်ိဳခ႐ုကေန ကူးစက္တဲ့ သန္ေကာင္ေရာဂါ ျဖစ္ပြားသူ ၅၀၀ ေက်ာ္ရွိၿပီး ေရာဂါကုသေရးလုပ္ငန္းေတြ စတင္ေနၿပီလို႔ ျပည္သူ႔က်န္းမာေရး ဦးစီးဌာန၊ ဒုတိယညႊန္ၾကားေရးမႉးခ်ဳပ္ (သဘာဝေဘး) ေဒါက္တာသန္းထြန္းေအာင္က ေျပာပါတယ္။
Schistosomiasis လို႔ေခၚတဲ့ ဒီေရာဂါပိုးကို ေရခ်ိဳမွာ ေပါက္ဖြားတဲ့ ခ႐ုေတြက ေရာဂါကို သယ္ေဆာင္ၿပီး လူနဲ႔ အိမ္ေမြးတိရစာၦန္ေတြကို ကူးစက္တတ္ကာ ေရာဂါျဖစ္ေနသူကေတာ့ တိုက္႐ိုက္ကူးစက္တာ မရွိပါဘူး။
ေဒါက္တာသန္းထြန္းေအာင္က “ရခိုင္မွာဆိုရင္ေတာ့ ေပါက္ေတာ(ၿမိဳ႕) မွာ အမ်ားဆံုးပဲ။ ၿပီးေတာ့ ပုဏၰားကြ်န္း၊ စစ္ေတြ စတဲ့ ၿမိဳ႕နယ္ ၈ ခုမွာ ျဖစ္တယ္။ စုစုေပါင္း ၃၀၂ ေယာက္ပါ။ ပဲခူးတိုင္း ေရႊက်င္မွာလည္း ရွိတယ္။ အင္းေလးမွာလည္း လူနာ ၂၀၀ ဝန္းက်င္ေလာက္ေတြ႔ရတယ္။ ျဖစ္ပြားသူေတြကိုေတာ့ သန္ေကာင္ ေသေစတဲ့ ေဆးေတြ တိုက္ထားပါၿပီ” လို႔ ေျပာပါတယ္။
ဒီေဆးဟာ ရွားပါးၿပီး ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႔ (WHO) ကေန ေဆးမွာထားတယ္လို႔လည္း သူက ေျပာပါတယ္။
ဒီေရာဂါပိုးရွိတဲ့သူရဲ႕ ဆီးနဲ႔ မစင္က ပိုးဥေတြဟာ ေရခ်ိဳထဲကိုေရာက္ရင္ ေရာဂါ သယ္ေဆာင္ႏိုင္တဲ့ ခ႐ုထဲကို ထိုးေဖာက္ဝင္ေရာက္ေနတတ္ပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ ခ႐ုက စြန္႔ထုတ္လိုက္တဲ့ သားေလာင္းေတြဟာ လူရဲ႕ အေရျပားကို ထိုးေဖာက္ဝင္ေရာက္ၿပီး ေသြးေၾကာမႀကီးေတြထဲကို ေရာက္ရွိ ႀကီးျပင္းၾကတာပါ။
“အသက္ ၁၅ ႏွစ္ေအာက္ေတြမွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။ သူ႔ကို ႏွိမ္နင္းဖို႔ဆိုရင္ ႏွစ္ရွည္ လုပ္ရမယ္။ ဒါေပမယ့္ ဘယ္ေလာက္ျဖစ္ေနလဲဆိုတာ ေလ့လာစစ္ေဆးရဦးမယ္။ ဒီအတြက္ WHO နဲ႔ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံက ပညာရွင္ေတြလာဖို႔ရွိပါတယ္။ ဒီေရာဂါေၾကာင့္ ကမာၻေပၚမွာ ႏွစ္စဥ္ လူေပါင္း ၂ သိန္းေလာက္ ေသေနပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီေရာဂါက ရွားပါးတဲ့ ေရာဂါပါ” လို႔ ေျပာပါတယ္။
ေရာဂါပိုးသယ္ေဆာင္ႏိုင္တဲ့ ခ႐ု ၄၊ ၅ မ်ိဳးေလာက္ရွိၿပီး ေရခ်ိဳမွာပဲ ရွင္သန္ေနထိုင္တယ္လို႔လည္း သူက ေျပာပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေရကို ၁ မိနစ္အထက္ က်ိဳခ်က္ေသာက္သံုးဖို႔၊ ပတ္ဝန္းက်င္ သန္႔ရွင္းေရးလုပ္ဖို႔၊ အလြယ္တကူ ဆီးမစြန္႔ဖို႔နဲ႔ ေရနဲ႔ထိေတြ႔ရာမွာ ဂ႐ုစိုက္ဖို႔ကိုလည္း သူက တိုက္တြန္းပါတယ္။
ဒီေရာဂါပ်ိဳးရက္ဟာ ပ်မ္းမွ် ၂ ပတ္ကေန ၃ လအထိၾကာတတ္ၿပီး နာတာရွည္အဆင့္မွာ ႏွစ္ခ်ီၾကာတတ္ပါတယ္။
ေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့ အေရျပားမွာ ယားယံတဲ့ အဖုေတြထြက္တာ၊ ဖ်ားတာ၊ ေခါင္းကိုင္၊ ဝမ္းပ်က္ဝမ္းေလွ်ာတာ၊ ေခ်ာင္းဆိုးတာ၊ ကိုယ္လက္နာက်င္တာေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။
နာတာရွည္ျဖစ္ရင္ေတာ့ အစာအိမ္အူလမ္းေၾကာင္း၊ အသည္း၊ ဆီးလမ္းေၾကာင္း၊ ႏွလံုးနဲ႔ အဆုတ္၊ မိန္းမကိုယ္၊ ဦးေႏွာက္နဲ႔ အာ႐ံုေၾကာတို႔မွာလည္း ထိခိုက္ပ်က္စီးတာေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။
မေန႔ကလုပ္ခဲ့တဲ့ ေရာဂါျဖစ္ပြားကူးစက္တာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ညႇိႏိႈင္းအစည္းအေဝးမွာ က်န္းမာေရးနဲ႔ အားကစားဝန္ႀကီးလည္း တက္ေရာက္ခဲ့ၿပီး ကမာၻတဝန္းက ႏိုင္ငံ ၇၈ ခုမွာ ဒီေရာဂါ ျဖစ္ပြားေနတယ္လို႔ WHO ဌာေန ကိုယ္စားလွယ္က ေျပာပါတယ္။
