တိုင္းျပည္တျပည္ရဲ႕ ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈ၊ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး ဆိုတာေတြကို ေလ့လာၾကည့္ရင္ အက်င့္ပ်က္ ျခစားမႈေတြ ဘယ္ေလာက္၊ အုပ္စုဖြဲ႔ၿပီး ႏိုင္စားမႈေတြ ဘယ္ေလာက္၊ အလုပ္အကိုင္ ရွားပါးမႈ ဘယ္ေရြ႕ဘယ္မၽွ စတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို အဓိကထားၿပီး တိုင္းတာေလ့ ရွိၾကပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံလို ျပည္တြင္းစစ္ တာရွည္ျဖစ္ေနတဲ့ ႏိုင္ငံတႏုိင္ငံကေတာ့ စစ္အသံုးစရိတ္နဲ႔ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးအတြက္ လိုေငြဟာလည္း ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တုိင္းလို ရွိေနမွာပါ။ သို႔ေသာ္လည္း ဒီလိုမ်ိဳး လက္လွမ္းမမီတဲ့ကိစၥေတြ ရွိေနေပမယ့္ တိုင္းျပည္အေပၚမွာ ေစတနာမွန္မွန္ႏွင့္ က်ရာတာဝန္က ပညာရွင္ပီပီသသ ထမ္းေဆာင္မည့္သူေတြကိုလည္း လိုအပ္ပါတယ္။ တရားဥေပဒစိုးမိုးဖို႔၊ တိုင္းျပည္ဖြ႔ံၿဖိဳးတိုးတက္ဖို႔အတြက္ လိုအပ္ခ်က္မ်ားစြာ ရွိေနတဲ့အထဲ မိမိပညာနဲ႔ က်ရာတာဝန္ကုိ ေစတနာထားၿပီး လုပ္ေဆာင္ျခင္းကလည္း အေရးႀကီးတယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။

မိမိလုပ္ေဆာင္တဲ့ လုပ္ငန္းႏွင့္ေလ်ာ္ညီတဲ့ က်င့္ဝတ္၊ ဂုဏ္သိကၡာေတြကို လိုက္နာၿပီး အဂတိကင္းကင္းနဲ႔ ထမ္းေဆာင္မည့္သူေတြ၊ တနည္းအားျဖင့္ မိမိတတ္ေျမာက္ထားတဲ့ ပညာနဲ႔ အခြင့္အလမ္းဘက္ကို မလိုက္ဘဲ တာဝန္ဘက္ကို အေလးထား ေဆာင္ရြက္မယ့္ ပညာရွင္ေတြ လိုအပ္ပါတယ္။ လူငယ္ေတြကို ပိုင္ဆိုင္တာ ေက်ာင္းဆရာ၊ ဆရာမေတြပါ။ ဒီလို ႏုိင္ငံရဲ႕အနာဂတ္ သားေကာင္းရတာေတြကို ပိုင္ဆိုင္တဲ့ ဆရာ၊ ဆရာမေတြကလည္း မိမိတို႔ရဲ႕ အခြင့္အလမ္းအတြက္ လူငယ္ေတြကို အသံုးမခ်ခဲ့ရင္ က်ဴရွင္ျပႆနာေတြ နည္းလာမွာပါ။ တာဝန္အတြက္ ေစတနာမွန္မွန္ႏွင့္ သင္ျပသြားရင္ ႏိုင္ငံ့သားေကာင္းရတနာေတြကို ဒီထက္မ်ားစြာ ေမြးထုတ္ေပးႏုိင္မွာပါ။ ေက်ာင္းသားဆိုတာမွာ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားေတြအထိလည္း ပါဝင္ပါတယ္။ ေနာက္ ရဲဝန္ထမ္းေတြရဲ႕ အဂတိကင္းကင္းနဲ႔ တာဝန္ထမ္းေဆာင္မႈေတြက တရားဥပေဒစိုးမိုးမႈကို အေထာက္အကူျပဳမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

တခ်ိဳ႕ လူကုန္ကူးမႈ၊ မူးယစ္ေဆးဝါး ျဖန္႔ျဖဴးမႈေတြမွာလည္း တာဝန္က်တဲ့သူေတြရဲ႕ တာဝန္ဘက္ကို မလိုက္ဘဲ အခြင့္အလမ္းဘက္ကို လိုက္ၾကတဲ့အခါ တိုင္းျပည္ရဲ႕ အနာဂတ္မ်ိဳးဆက္ေတြက မူးယစ္သားေကာင္ေတြ ျဖစ္ၾကရပါတယ္။

၂၀၁၇ ေမလအတြင္းက  AFP သတင္းတပုဒ္မွာ ဆယ္ေက်ာ္သက္ လိင္ကြၽန္ေစခိုင္းမႈအတြက္ လူသူစုေဆာင္းသည့္ ဂိုဏ္းတြင္ ထိုင္းရဲမ်ား ပါဝင္ေနတဲ့ သတင္းတပုဒ္ကို ဖတ္လိုက္ရပါတယ္။ အမႈကိစၥမွာ ပါဝင္တဲ့ ရဲအရာရွိ ၄ ဦးကို ေမလ ၁ ရက္ေန႔က ဖမ္းဝရမ္းထုတ္ျပန္ခဲ့တယ္လို႔ အမႈကို စံုစမ္းစစ္ေဆးသူေတြက အတည္ျပဳခဲ့ပါတယ္။

အဆိုပါသတင္းမွာပဲ ေဖာ္ျပထားတာက ၿပီးခဲ့သည့္ႏွစ္က ဘန္ေကာက္တြင္ ဧရာမဇိမ္ခခန္းတခုကို ဝင္ေရာက္ စီးနင္းခဲ့ရာ ေဒသခံရဲမ်ားအား ပိုက္ဆံေပးထားသည့္ လက္ဖက္ရည္ဖိုးမွတ္တမ္းစာအုပ္ကို ရွာေဖြေတြ႔ရွိခဲ့သည္ဆိုၿပီး ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ဆက္စပ္ၿပီး ေတြးလိုက္ရင္ က်ေနာ္တို႔ဆီမွာလည္း လက္ဖက္ရည္ဖိုး ဆိုတာက အေတာ္ေလးကို တြင္က်ယ္တဲ့ ကိစၥရပ္တခုပါ။ ဦးသိန္းစိန္ အစိုးရလက္ထက္မွာေတာင္ ၃ သိန္းေအာက္ ကန္ေတာ့ေၾကးကို လက္ခံလို႔ရတယ္ဆိုၿပီး ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါေသးတယ္။

ခုလည္း သူ႔နည္း သူ႔ဟန္ႏွင့္ ျဖစ္ေနလို႔ တခ်ိဳ႕ အရာရွိႀကီးေတြ၊ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြ တိုင္ၾကားခံရတာေတြ၊ အေရးယူခံရတာေတြ ရွိေနတာပါ။ ဌာနဆိုင္ရာတခုမွာ အရာရွိႀကီးျဖစ္ဖို႔ဆိုတာ ရင္းႏွီးခဲ့ရတဲ့ ႏွစ္ကာလ၊ ေလ့လာ ႀကိဳးစားခဲ့ရတဲ့ ပညာရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ စတာေတြ အမ်ားႀကီးပါ။ ဒီလို ႀကိဳးစားလာတဲ့အတြက္လည္း ထုိက္သင့္တဲ့ ရာထူး၊ အာဏာေတြကို ရရွိလာၾကတာပါ။ သို႔ေပမယ့္ တခ်ဳိ႕ေသာ ပညာတတ္ေတြ၊ အရာရွိႀကီးေတြက ပညာကို တာဝန္အတြက္ အသံုးမခ်ဘဲ အခြင့္အလမ္းအတြက္ အသံုးခ်ၾကတဲ့အခါ တိုင္းျပည္အတြက္ နစ္နာပါတယ္။

လုပ္ပိုင္ခြင့္ရွိတဲ့သူတဦးရဲ႕ လက္မွတ္တေစာင္က သစ္ေတာတေတာကိုလည္း ခဏတာ ျပဳန္းေအာင္ လုပ္ႏုိင္ပါတယ္။ လူအေတာ္မ်ားမ်ားရဲ႕ ဘဝကိုလည္း ခဏတာနဲ႔ အိိုးမဲ့ အိမ္မဲ့ ျဖစ္ေစပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းတာဝန္၊ ရာထူးကို အသံုးခ်ၿပီး အခြင့္အလမ္းကိုသာ လိုက္ခဲ့ရင္ ဆက္စပ္တဲ့ ျပည္သူသာ နစ္နာပါတယ္။

ေျမစာရင္းဌာန အႀကီးအကဲတဦးရဲ႕ အခြင့္အလမ္းကို လိုက္တဲ့ အက်ိဳးဆက္ေၾကာင့္ ေက်းရြာ အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ေျမယာျပႆနာေတြ တက္ကုန္ပါတယ္။ ဂိတ္ေစာင့္ရဲ ဝန္ထမ္းတခ်ဳိ႕ရဲ႕ အဂတိလိုက္စားမႈေၾကာင့္ မူးယစ္ေဆးေတြ ၿမိဳ႕ထဲ၊ ရြာထဲကုိ ေရာက္ကုန္ပါတယ္။ သေဘၤာေမာင္းတဲ့သူေတြရဲ႕ အခြင့္အလမ္းကိုလိုက္ၿပီး ဆီေတြ ခိုးေရာင္းမႈေၾကာင့္ သေဘၤာသြားႏႈန္းက လိုတာထက္ ပိုေႏွးကာ ခရီးသြားျပည္သူေတြရဲ႕ လူမႈဒုကၡကို ပိုမ်ားေစပါတယ္။ ဆရာ၊ ဆရာမတခ်ိဳ႕ရဲ႕ မိမိဆီမွာ က်ဴရွင္မတက္ရင္ ေက်ာင္းသားခ်င္း အတူတူ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈေၾကာင့္ ေက်ာင္သူ ေက်ာင္းသား တခ်ဳိ႕ရဲ႕ စိတ္ဒဏ္ရာကို ရသြားေစပါတယ္။ သူနာျပဳတေယာက္ရဲ႕ မိမိဆီကို လာကပ္ထားတဲ့ လူနာ မဟုတ္တဲ့အတြက္ ဟိမ္းေဟာက္မႈေတြေၾကာင့္ ႏြမ္းပါးတဲ့ လူနာတဦးက ခႏၵာကိုယ္ေရာဂါအျပင္ စိတ္က်ျခင္းေတြ ျဖစ္သြားေစပါတယ္။ ဒီလိုျဖစ္ရျခင္း အက်ိဳးဆက္ေတြကို ၾကည့္လိုက္ရင္ မိမိတတ္ထားတဲ့ ပညာကို တာဝန္အတြက္ အသံုးမခ်ဘဲ အခြင့္အလမ္းဘက္ကို လိုက္သြားၾကလုိ႔ ျဖစ္ပါတယ္။

ဇန္နဝါရီ ၂၂ ရက္ေန႔က ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ Park Royal ဟိုတယ္မွာ က်င္းပခဲ့တဲ့ ‘အဂတိ လိုက္စားမႈ တြန္းလွန္ဖို႔ ကိုယ္က်င့္သိကၡာ ျမႇင့္တင္စို႔’ဆြးေႏြးပြဲမွာ စီးပြားေရးပညာရွင္ ေဒါက္တာျမင့္ဦးက အဂတိတိုက္ဖ်က္ေရးကို အစိုးရက လုပ္ကိုင္မႈ ေအာင္ျမင္ရန္အတြက္ အမ်ားလက္ခံ ယံုၾကည္မႈက အေရးႀကီးေၾကာင္း၊ အဂတိလုိက္စားမႈ တိုက္ဖ်က္ေရးကို အစိုးရကိုယ္တိုင္က အေလးအနက္ ေဆာင္ရြက္ေနေၾကာင္းကို ျပည္သူက လက္ခံယံုၾကည္ဖုိ႔ လိုတယ္လို႔ ေထာက္ျပ ေျပာဆိုခဲ့တာ ေတြ႔ရပါတယ္။

သူေျပာတဲ့စကားထဲမွာ “အထူးသျဖင့္ ေကာ္မရွင္ဆိုရင္ တကယ္လုပ္ေနတယ္ ဆိုတာကို ျပရမယ္။ ျပတဲ့အခါက်ရင္ ဘယ္လိုျပရမလဲဆိုေတာ့ ငါးႀကီးႀကီးတခ်ိဳ႕ကို ေၾကာင္လိုက္ပါတဲ့။ တကယ္ သိကၡာပ်က္ေနတာေတြကို လုပ္ျပလိုက္ပါတဲ့။ ျပႆနာက ငါးေၾကာ္တဲ့ဟာကလညး္ သူမ်ားငါးပဲ ေၾကာ္ခ်င္တယ္။ ကိုယ့္ငါး မေၾကာ္ခ်င္ဘူး။ ေၾကာ္လို႔ရွိရင္လည္း ကိုယ့္ေရကန္ထဲက ငါးကိုေၾကာ္ပါ။''ဆိုၿပီး ေျပာသြားတာကို မီဒီယာေတြ မွာလည္း ေဖာ္ျပထားတာ ေတြ႔ပါတယ္။

အဆိုပါေဆြးေႏြးပြဲမွာပဲ အဂတိလိုက္စားမႈ တိုင္ၾကားမႈဟာ ေကာ္မရွင္သစ္ စတင္တာဝန္ယူတဲ့ ႏိုဝင္ဘာ ၂၂ ရက္မွ ဒီဇင္ဘာလကုန္ထိ ႏွစ္လတာကာလအတြင္းမွာ တိုင္ၾကားစာ ၃၉၂ ေစာင္ရွိၿပီး စံုစမ္းစစ္ေဆးတဲ့အမႈ ၁၈၈ မႈ ရွိေနတယ္လို႔ အဂတိလိုက္စားမႈတိုက္ဖ်က္ေရး ေကာ္မရွင္ဥကၠ႒ ဦးေအာင္ၾကည္က ေျပာၾကားခဲ့တာ ေတြ႔ရပါတယ္။

အဂတိလိုက္စားမႈတိုက္ဖ်က္ေရးေကာင္မရွင္ႏွင့္ UNODC တို႔ ပူးေပါင္းက်င္းပတဲ့ အဂတိလိုက္စားမႈ တိုက္ဖ်က္ဖို႔ ကိုယ္က်င့္သိကၡာ ျမႇင့္တင္စို႔ စာတမ္းဖတ္ပြဲကို ဇန္နဝါရီ ၂၂ ရက္ႏွင့္ ၂၃ ရက္အတြင္း ျပဳလုပ္ခဲ့တာျဖစ္ၿပီး အဆိုပါေဆြးေႏြးပြဲကပဲဲ ျမန္မာျပည္ရဲ႕လက္ရွိ အခ်ိန္ထိ ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ အဂတိိလိုက္စားမႈေတြ၊ တာဝန္ႏွင့္ ရာထူးကို အလြဲသံုးစားလုပ္မႈေတြကို ေဖာ္ျပေနပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရးဂရပ္မ်ဥ္း ေအာက္စိုက္ခဲ့ရပံုကို ၾကည့္လိုက္ရင္ လူတခ်ိဳ႕က ထားစရာမရွိေအာင္ ခ်မ္းသာသြားၿပီး လူတခ်ိဳ႕က ေနစရာ အခက္အခဲ၊ စားဝတ္ေနေရး အခက္အခဲ ျဖစ္သြားတာကို လူတိုင္း သိၾကပါတယ္။ ဒီလိုျဖစ္ရတဲ့အေၾကာင္းကလည္း တာဝန္၊ ရာထူးရွိတဲ့သူေတြထဲက တခ်ိဳ႕ေသာပုဂၢိဳလ္မ်ားဟာ ပညာရွင္မပီသခဲ့ပါဘူး။

အခု က်ေနာ္တို႔ႏိုင္ငံရဲ႕ တိုးတက္မႈကို တားဆီးေနတဲ့၊ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲဖို႔ လိုအပ္ေနတဲ့ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပံုကိုေတာင္ ပညာရွင္ေတြ ပါဝင္ေရးဆြဲခဲ့တာပါ။ ေနာက္ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္း၊ ရခိုင္မွာဆိုရင္ မေဒးကၽြန္းေရနက္ဆိပ္ကမ္း၊ ေနပူေတာင္စီမံကိန္း၊ ေက်ာက္ျဖဴေရနက္ဆိပ္ကမ္း စီမံကိန္းေတြပါ။

ေက်ာက္ျဖဴစီမံကိန္းဆိုရင္ အစိုးရက ျမန္မာ ၅၀ ရာခိုင္ႏႈန္း တ႐ုတ္ ၅၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ညႇိခဲ့တာေတာင္ ၈၅ ရာခိုင္ႏႈန္းထိ လိုလားတယ္လို႔ တ႐ုတ္က ေျပာေနတယ္ဆိုကတည္းက တ႐ုတ္က ပိုင္တာလား၊ ျမန္မာႏိုင္ငံက ပိုင္တာလားဆိုတာ ေမးခြန္းထုတ္စရာပါ။

ဒီလိုမ်ိဳး တျခား တိုင္းျပည္တျပည္ရဲ႕ လႊမ္းမိုးမႈကို ဘာေၾကာင့္ ခံခဲ့ၾကရသလဲဆိုရင္ သာမန္ျပည္သူေတြကို ဓားမိုး အုပ္ခ်ဳပ္၊ ပညာတတ္တဲ့သူ တခ်ိဳ႕ကို အစိုးရ တည္ၿမဲဖို႔ ေဒါက္တိုင္အျဖစ္ အသံုးခ်၊ အသံုးခ်မခံတဲ့သူေတြကို ျပည္တြင္းထဲမွာ မေနႏိုင္ေအာင္ အမ်ိဳးမ်ိဳးႏွိပ္စက္၊ ဒီေတာ့ ပညာတတ္ေတြကလည္း လုပ္ငန္းပိုင္းဆိုင္ရာကို အသံုးခ်ၿပီး အခြင့္အေရးရွိေနတုန္း ရသမၽွကို က်ံဳးထည့္မယ္ဆိုတဲ့သူေတြ မ်ားလာတာေၾကာင့္ တိုင္းျပည္ရဲ႕ လူမႈဘဝ၊ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးတို႔က ခြၽတ္ၿခံဳက်သြားတာပါ။

ပညာနဲ႔ လုပ္ေဆာင္တယ္ဆိုတဲ့ ေနရာမွာ မိမိရဲ႕ပညာနဲ႔ လုပ္ကိုင္ စားေသာက္ေနသူ အားလံုးကို ဆိုလိုပါတယ္။ ႐ံုးပိုင္းဆိုင္ရာ ဆိုရင္လည္း ပညာနဲ႔ လုပ္ကိုင္ စားေသာက္ေနသူေတြပါပဲ။ ဌာနဆိုင္ရာမွာ အလုပ္တခု လုပ္ဖို႔ဆိုကတည္းက ထိုက္သင့္တဲ့ ပညာအရည္အခ်င္း၊ လိုအပ္တဲ့ သင္တန္းေတြကို တက္ေရာက္ၿပီး ႏုိင္ငံေတာ္အတြက္ အလုပ္လုပ္ေပးၾကတာပါ။ ဒီလို ဂုဏ္သိကၡာရွိရွ္ိနဲ႔ တိုင္းျပည္တာဝန္ကို ထမ္းေဆာင္ရာက အခြင့္အလမ္း တံစိုးလက္ေဆာင္ေတြေၾကာင့္ အသံုးခ်ခံျဖစ္သြားရင္ တိုင္းျပည္ က်ဆံုးပါတယ္။

တိုင္းျပည္တျပည္ က်ဆံုးျခင္းက ယင္းတိုင္းျပည္အေပၚမွာ သစၥာေစာင့္သိသူ နညး္လို႔ပါပဲ။ သစၥာမေစာင့္သိတဲ့ထဲမွာ သာမန္ျပည္သူေတြထက္ တိုင္းျပည္အတြက္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္တဲ့ ျပည္သူ႔ဝန္ထမ္းေတြ ပါဝင္ေနရင္ ပိုၿပီး က်ဆံုးဖို႔ လြယ္ပါတယ္။ ဥပမာ ရခိုင္ျပည္က လူဝင္မႈျပႆနာေတြကို ၾကည့္ရင္ သာမန္ျပည္သူေတြရဲ႕ ပေယာဂေၾကာင့္ တိုင္းတပါးသားေတြက အစုလိုက္အၿပံဳလိုက္ မေရာက္ရွိႏိုင္ပါဘူး။ တာဝန္ရွိတဲ့သူေတြက ဖမ္းဆီးမိရင္ေတာင္ တကယ့္အာဏာပိုင္ေတြက ခြင့္ျပဳရင္ ဘာမွမတတ္ႏိုင္ခဲ့တဲ့ အေနအထားပါ။

ဒီလိုအေျခအေနေတြကို ၾကည့္ရင္ ပညာရွင္ေတြ၊ ဌာနဆိုင္ရာ ဝန္ထမ္းေတြရဲ႕ ႏုိင္ငံအေပၚ ေစာင့္ထိန္းတဲ့ တာဝန္ကို ထမ္းေဆာင္ရာမွာ ရာထူးႀကီးၿပီး သစၥာမဲ့တဲ့ လုပ္ရပ္ကို လုပ္တဲ့သူေတြကိုလည္း ေဖာ္ထုတ္ၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကိုယ္ တတ္ထားတဲ့ပညာနဲ႔ ဂုဏ္သိကၡာရွိစြာ ထမ္းေဆာင္မယ့္သူေတြကိုသာ တိုင္းျပည္ တိုးတက္ေရးအတြက္ လုိပါတယ္။ အခြင့္အလမ္းေနာက္ကို ဂုဏ္သိကၡာမဲ့စြာ လိုက္ေနတဲ့ ပညာရွင္ေတြကို တိုင္းျပည္တိုးတက္ေရးအတြက္ မလိုအပ္ပါဘူး။ တာဝန္ႀကီးတဲ့သူေတြ၊ ရာထူးႀကီးတဲ့သူေတြထဲက အဂတိတရားေတြ မ်ားလာရင္ အရင္ဆံုး ခံရတာက နင္းျပားျပည္သူမ်ားသာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေက်ာ္လင္း(ေရာင္စံု)