ေလာေလာဆယ္ ျမန္မာတျပည္လံုးမွာ အေရးတၾကီး ေစာင့္ၾကည့္ေနရတဲ့ ရာသီဥတုျဖစ္စဥ္ ၅ ခု ႐ွိေနျပီး၊ အဲ့ဒါေတြကေတာ့ အပူ႐ွိန္ျမင့္တက္မႈ၊ မိုးတိမ္ေတာင္ျဖစ္ထြန္းမႈ၊ မုန္တိုင္း၊ မုတ္သုံ ၀င္ေရာက္ မႈ၊ ေသာက္သံုးေရ နဲ့ စိုက္ပ်ိုးေရး ေလ်ာ့နည္းတာေတြပဲ ျဖစ္တယ္လို့ မိုးေလ၀သပညာ႐ွင္ ဦးထြန္းလြင္က ဒီေန့ ေျပာၾကားလိုက္ပါတယ္။ ဦးထြန္းလြင္ကို ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားပါတယ္။
အပူ႐ွိန္ျမင့္တက္မႈဆုိတာ လက္႐ွိအေျခအေနမွာ ဘယ္ေဒသေတြကုိ ပုိျပီးသတိထားဖို့ လုိမလဲဆရာ။
“အပူ႐ွိန္ျမင့္တက္တာကေတာ့ အခုေလာေလာဆယ္ ေျမလတ္ပုိင္းနဲ့ အလယ္ပုိင္းေလာက္ ျဖစ္မယ္။ ရန္ကုန္ေလာက္ေတာ့ အခု ရက္ပုိင္းေလး မွာ လြန္ခဲ့တဲ့ ၂၄ နာရီကေန ၄၈ နာရီအတြင္းက စျပီး နည္းနည္းေလးျပန္က်သြား တယ္။ မုိးေလးလည္း႐ြာတယ္။ မေန့ညကလည္း မုိး႐ြာတယ္။ အရင္တုန္းကေတာ့ ျမစ္၀ကၽြန္းေပၚလည္းပါတယ္။ အခုေတာ့ ဒီ တရက္၊ နွစ္ရက္ အတြင္း မွာ ေျမလတ္ပုိင္း နဲ့ အလယ္ပုိင္းကုိသာ အဓိက ေျပာျခင္းျဖစ္ပါတယ္။”
ေနာက္တခုက မုိးတိမ္ေတာင္ ျဖစ္ထြန္းဖုိ့ကလည္း တနုိင္ငံလုံး အေနအထားလား။
“တနုိင္ငံလုံးပဲ။ ေလာေလာဆယ္ မုတ္သုံက က်ေနာ္ေၾကညာေတာ့မယ္။ ေတာင္ပုိင္းကုိ၀င္ျပီ။ သိပ္ေတာ့မေကာင္းဘူး။ ၀င္ျပီး မုိးကလုိက္မလာဘူး။ ျပန္ျပီး အားျပတ္သြားဦးမွာ။ အဲဒီေတာ့ မုိးတိမ္ေတာင္ ရဲ့ အနၱရာယ္ကေတာ့ ေျပာရရင္ တနုိင္ငံလုံးပဲ။ အဆုိးဆုံး ကေတာ့ ျမန္မာနုိင္ငံ ေတာင္ပုိင္းပုိျဖစ္မွာေပါ့။ မုတ္သုံ၀င္ေနတုန္းမွာ အဆုိးဆုံးကို။ ေနာက္ ၀င္ျပီး တပတ္ေလာက္ ထိ ျဖစ္ဦးမွာဆုိေတာ့ ေနာက္တပတ္ေလာက္ထိေတာ့ ေတာင္ပုိင္း ထိမယ္။ ျမန္မာတျပည္လုံးကေတာ့ လကုန္တဲ့ထိ႐ွိမယ္။”
ဆရာ အရင္ေျပာဖူးသလုိပဲ၊ က်ေနာ္တုိ့ ႐ုတ္တရက္၊ ေလျပင္းတုိက္တာတုိ့၊ မိုးၾကိုးပစ္တာ တုိ့ ျဖစ္လာနုိင္ တာေပါ့။
“အကုန္လုံးပဲ၊ ျဖစ္နုိ္င္တယ္။ ေန့တုိင္းၾကားေနရတာပဲ။ သတင္းစာထဲလည္း ေန့တုိင္းပါေနတယ္။”
မုန္တုိင္းျဖစ္ေပၚနုိင္ဖုိ့ အေျခအေနကေရာ။
“မုန္တုိင္းကေတာ့ အခုအေျခအေနထိ အေျခအေနမေပးေသးဘူး။ က်ေနာ္တုိ့ မူလထုတ္ထားတာေတာ့ ၂၂ ရက္ေန့ထိ မျဖစ္နုိင္ဘူးလုိ့ ေျပာထားတယ္။ အခုေတာ့ မုတ္သုံစ၀င္ေနျပီဆုိေတာ့ တရက္ခ်င္းေတာ့ ၾကည့္ရမယ္။ ဒါေပမယ့္ ေလာေလာဆယ္ အေျခအေနထိေတာ့ မုန္တုိင္းျဖစ္ဖုိ့ အေျခအေန က မေတြ့ေသးဘူး။”
အဲဒီေတာ့ မုတ္သုံေလ၀င္ေရာက္မႈ ေနာက္ဆုံးေတြ့တဲ့ အရာေလး ေျပာျပေပးပါ။
“က်ေနာ့္အထင္ေတာ့ ေတာင္ပုိ္င္းေတာ့ မုတ္သုံ၀င္ျပီ။ မုိး႐ြာတာပဲ ၅ ရက္ေလာက္ ဆက္တုိက္ျဖစ္ေန တယ္။ တနသၤာရီနဲ့ မြန္ကုိေျပာတာပါ။ အမွန္မွာ အဲဒီဘက္ကမွာ မုန္တုိင္းျဖစ္ဖုိ့ အလားအလာ႐ွိရမယ္။ ဒါေပမယ့္ တနသၤာရီနဲ့ မြန္က ကပၸလီပင္လယ္ျပင္ဆုိေတာ့ ေရျပင္က သိပ္မက်ယ္ေတာ့ မုန္တုိင္းက ဘဂၤလား ပင္လယ္ေအာ္ဘက္ကို ထြက္မလာရင္ မျဖစ္ဘူး။ အဲဒီထဲမွာ အရင္တခါ လည္း ျဖစ္မလုိလုပ္ျပီးေတာ့ ကမ္းထဲ၀င္သြားေတာ့ မျဖစ္ေတာ့ဘူး။ မေသခ်ာေသးဘူး။ ျဖစ္နုိင္ဖို့ မူလအေျခခံျဖစ္တဲ့ မုတ္သုံ၀င္ေရာက္မႈကေတာ့ ခုနေျပာသလို ကပၸလီ ပင္လယ္ျပင္ထိေတာ့ ႐ွိေနျပီ။ ဒါေပမယ့္ ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္ ေတာင္ပုိင္း ၀င္လုိက္တာနဲ့ မုန္တုိင္းဇာတ္လမ္းက စေတာ့မယ္။”
အခုရက္ပုိင္း သတင္းစာထဲလည္း ေတြ့ရတယ္။ မုိးၾကိုးပစ္တာ လူေတြလည္းေသၾကတယ္။ ႐ုတ္တရက္ ေလျပင္းေတြတုိက္လုိ့ အေဆာက္အဦေတြ ျပိုလဲတာေတြလည္း ၾကားရတယ္။ အဲဒါနဲ့ ပတ္သက္ျပီးေတာ့ ျပည္သူက ဗဟုသုတ နည္းေနလို့လား၊ သိပ္မသိသလို ျဖစ္ေနလား။ ဘယ္အပုိင္းေတြ အားနည္းေနလဲ။
“က်ေနာ္ကေတာ့ တနုိင္တပုိင္လုပ္ေနတာ ေလးနွစ္ေက်ာ္ေနျပီ။ က်ေနာ္ေျပာတဲ့ ဟာေတြထဲမွာေတာ့ ေတာက္ေလွ်ာက္ပဲ ေျပာေနတာ။ ၂၀၀၆ ကတည္းက ျဖစ္ေနပါတယ္။ က်ေနာ္ ေဟာေျပာပဲြေတြမွာ နွစ္အလုိက္ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲျခင္းလုိ့ ေခၚတယ္ဆုိျပီးေတာ့ အခန္းတခန္းအေနနဲ့ကုိ ေျပာပါတယ္။ ေျပာေတာ့ က်ေနာ္တုိ့ ေျပာတဲ့အပိုင္းကပဲ မက်ယ္ျပန့္ သလားေပါ့။ ဒါမွမဟုတ္ လူထုရဲ့ စိတ္၀င္စားမႈကပဲ အဲဒီအပုိင္းေတြမွာ နည္းနည္း အေတြ့အထိ နည္းသလားေတာ့ အေျဖေတာ့ မေပးတတ္ဘူး။ သုိ့ေသာ္ က်ေနာ္ေျပာေန တာေတာ့ ေရာက္ရာအရပ္ မွာ ေျပာေနတာပဲ။ ဒီကိစၥကိုေတာ့။ ဒီနွစ္ေတာ့ ဂ်ာနယ္ေတြကအစ နည္းနည္းပုိေမးလာတယ္။ အရင္က က်ေနာ္မုိးတိမ္ေတာင္ေျပာလည္း ဘယ္သူမွ ဟုတ္တိပတ္တိ စိတ္၀င္တစား မ႐ွိၾကဘူး။ အနၱရာယ္႐ွိတယ္လို့ ထင္ပုံမရဘူး။ က်ေနာ့္အထင္ေျပာတာ။ ဒါေပမယ့္ နွစ္တုိင္း လူတရာေလာက္ မုိးၾကိုးပစ္လုိ့ ေသတယ္လို့ ေဟာေျပာပဲြတုိင္း အေခြလည္း အမ်ားၾကီးထြက္တယ္။ အဲဒီအထဲမွာ က်ေနာ္ေျပာပါတယ္။ ေလဆင္နွာေမာင္းေတြ နွစ္တုိင္း ၁၆ ခုေလာက္ျဖစ္တယ္။ အရင္က႐ွားတယ္။ အခုသိပ္ျဖစ္တယ္။ ဒါေတြလည္း ေျပာပါတယ္။ ခက္တာက ဒီအလုပ္ေတြက ဒီထက္ က်ယ္က်ယ္ျပန့္ျပန့္ လုပ္ဖုိ့ေတာ့ လုိေသးတယ္။ အဲဒီေတာ့ သိပ္နားမေပါက္ေသးဘူးဆုိရင္ က်ေနာ္တုိ့ဘက္ကလည္း ေ႐ွ့တုိးလုပ္ေပါ့။ လူထုဘက္ကုိလည္း အသိပညာေတြ တက္လာေအာင္ အားလုံး ၀ိုင္းလုပ္ၾကရမယ့္ သေဘာလုိ့ပဲ ျမင္ပါတယ္။”
မုတ္သုံအေျခအေနေကာ ဘယ္လုိခန့္မွန္းလဲ။ အခုက ေနာက္က်ေနျပီဆုိေတာ့။
“မသိဘူးဗ်။ မုိးဦးေတာ့ ည့ံလိမ့္မယ္ထင္တာပဲ၊ မုိးဦးေတာ့ မုိးေကာင္းမယ္လို့ ေလာေလာဆယ္ အေနအထားရ သိပ္မခန့္မွန္းနုိင္ဘူး။ ပင္မမုတ္သုံၾကီးက ဟုိဘက္မွာ က်ေနာ္တုိ့ အေနာက္ဘက္က အာေရးဗီးယားတုိ့၊ အိနၵိယ သမုဒၵရာတုိ့မွာ က်ေနာ္တုိ့ၾကည့္ေနတာ၊ အီေကြတာပတ္၀န္းက်င္ပဲ ႐ွိေသးတယ္။ အမ်ားၾကီး ေနာက္က်ေနတယ္။ က်ေနာ္တုိ့ဘက္ေလး တပုိ္င္းပဲ မုိး႐ြာတယ္။ တိမ္ေလးေတြ တက္လာျပီးေတာ့ ဒါမုတ္သုံလုိ့ ေပးမလုိ့သာ ၾကိုးစားေနရတာ၊ ေလက အေနာက္ေတာင္ေလ ကို မေတြ့ဘူး။ မုိး႐ြာတာေတာ့ ကိုက္ေနျပီ။ ၆ ရက္ ၇ ရက္ေလာက္႐ွိျပီ၊ မုိးေတြ႐ြာတာေတာ့။ မြန္၊ တနသၤာရီမွာေပါ့။ အဲဒါေလးေတြၾကည့္ျပီး ဒီေန့ေတာ့ အခ်ိန္က လည္း ေတာ္ေတာ္လြန္ေနျပီ။ အခုပဲ ၁၈ ႐ွိေနျပီ။ အမွန္ထုံးစံက အရင္တုန္းက ၅ ရက္ဆုိ ၀င္ရတာေလ။ အဲဒီေတာ့ ၂ ပတ္႐ွိျပီ။ ေနာက္က်ေနတာ။”
အခုလည္း ပူတဲ့ေနရာေတြပူတုန္း၊ က်ေနာ္တုိ့ မုိးေလ၀သကိုလည္း ေမးပါတယ္။ ဆရာ့ကိုလည္း က်ေနာ္ေမးတယ္။ ဒီနွစ္က အပူဆုံးနွစ္ ျဖစ္နုိင္လားလုိ့၊ ဆရာတုိ့က မျဖစ္နုိင္ဘူးလုိ့ ေျပာခဲ့ျပီး အခုထိေတာ့ အပူေတြက ေတာ္ေတာ္ျမင့္တက္ခဲ့တာ ေတြ့ရတယ္။ ဘယ္လိုေၾကာင့္လဲ။
“အဲဒါေတာ့ က်ေနာ္အာမခံတယ္။ အပူဆုံးနွစ္မျဖစ္ဘူး။ အပူဆုံးနွစ္က အပူခ်ိန္တက္တာ မဟုတ္ဘူး။ အခုတက္တာ အပူနႈန္းတက္တာ၊ အပူနႈန္းနဲ့ အပူခ်ိန္နဲ့ အျမင့္ဆုံးအပူခ်ိန္နဲ့ နည္းနည္းကြာတယ္။ အခုဒါက မုိးၾကိုျဖစ္တာ၊ မုိးၾကိုက ဧျပီ ၁၅ ကစတယ္။ ဧျပီ ၁၅ ကစေတာ့ က်ေနာ္တို့ ျမန္မာျပည္ကုိ ၀င္တဲ့ေနရာ ေျပာင္းသြားျပီ။ ဧျပီ ၁၅ ေ႐ွ့တုန္းက ေလကေျခာက္ေသြ့တဲ့ေလ၊ ပူတယ္၊ ေျခာက္ေသြ့တယ္။ အခုေလက ပူတယ္၊ စြတ္စုိတယ္၊ ေရေငြ့ပါတယ္။ ေရေငြ့ပါတဲ့ ေလဆိုေတာ့ ေလထုရဲ့ စုိထိုင္းစ တနည္းေျပာရင္ေတာ့ ေရေငြ့ပါ၀င္မႈ မ်ားလာလုိ့႐ွိရင္ လူေတြခံစားရတဲ့ အပူက အပူခ်ိန္ထက္ ပိုမ်ားတယ္။ ဥပမာ အပူခ်ိန္က ၃၈ ပဲ အျမင့္ဆုံး႐ွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူခံစားရတဲ့ အပူ႐ွိန္က ၅၆ ႐ွိတယ္။ အဲဒီလိုမ်ိုး။ ၅၆ က free အပူခ်ိန္မ်ိုး၊ ျမန္မာလုိဆုိရင္ ထင္ရတဲ့အပူခ်ိန္၊ သာမုိမီတာနဲ့ တုိင္းလို့မရဘူး။ ခုနက အပူဆုံးနွစ္ဆုိတာ သာမုိမီတာနဲ့တုိင္းလို့ရတဲ့ အပူခ်ိန္ကုိေျပာတာ။ အဲဒီအပူခ်ိန္ကေတာ့ ဒီနွစ္အတြက္ အပူဆုံးနွစ္ မျဖစ္နုိင္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ လူခံရတဲ့ အပူခ်ိန္ကသာ ေရေငြ့နဲ့ေပါင္းျပီး တနည္းေျပာရရင္ မုိးနည္းလို့ ျဖစ္ရတဲ့သေဘာပါ။ မုိးေတြသာ ႐ြာခ်ရင္ ဒီအပူခ်ိန္က က်သြားမယ္။ ဒါေပမယ့္ မုိးမ႐ြာဘဲ၊ ေရေငြ့နဲ့ အပူနဲ့ ေရာျပီးေတာ့ ေရာသမလုပ္ေနလို့ လူေတြခံရတဲ့အပူခ်ိန္က ၅၀ အထက္မွာပဲ ျဖစ္ေနတယ္။ က်ေနာ္တုိ့ ပူတယ္လို့ ေျပာေနတာ အပူ႐ွိ္န္ဗ်။ စကားလုံးခဲြျခားလို့ ရေအာင္လုိ့ ခဲြျခားသုံးပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ပူတယ္ မပူဘူးေျပာတာ အပူခ်ိန္ကို ေျပာတာ။ က်ေနာ္တုိ့ ေတြ့ေနတာ ျမန္မာတျပည္လုံး အပူခ်ိန္ေတြ နိမ့္တယ္။ ၄၀ ေက်ာ္တာ ခပ္နည္းနည္းပဲ၊ အဲဒီေတာ့ ဒီနွစ္ကေတာ့ အပူဆုံးနွစ္ မျဖစ္ပါဘူး။ အဲဒါေတာ့ ေသခ်ာတယ္။ ဒါေပမယ့္ လူေတာ့ အနၱရာယ္ သိပ္႐ွိတဲ့နွစ္ပါ။ က်ေနာ္တုိ့လည္း ဗဟုသုတရတယ္။ ဒါမ်ိုးက တကယ္ပူတာကလည္း အနၱရာယ္႐ွိသလို၊ ၂၀၁၀ တုန္းကလုိ လူေတြ ႐ုတ္တရက္ ပူလုိ့ေသရတာမ်ိုးထက္ ဒီလိုဟာမ်ိုးကလည္း အနၱရာယ္႐ွိတယ္။ တခ်ို့ေနရာမွာ ဆုိ ေတာ္ေတာ္ျပဿနာ တက္ေနတယ္။ ေသာက္သံုးေရ ျပဿနာတက္ေနတယ္။ တခ်ို့ေနရာမွာ ေရမရေတာ့ဘူး။ မုိးကမ႐ြာဘူး။”
“က်ေနာ္လည္း အစတုန္းက အေလးအနက္ မထားမိလုိက္ဘူး။ ဒီနွစ္မွ ေသခ်ာေလ့လာၾကည့္လုိက္တဲ့ အခါမွာ အပူ႐ွိန္ အေရးၾကီးတဲ့အခ်က္ဆိုတာ၊ ခုေနာက္ပုိင္းမွာေတာ့ က်ေနာ့္ ၀ဘ္ဆုိဒ္မွာလည္း တင္ပါတယ္။ ေနာက္ပုိင္းေတာ့ သတိထားရမွာေပါ့။ အရင္တုန္းက က်ေနာ္ မိုးၾကိုမွာ အေရးၾကီးတဲ့အခ်က္ ၄ ခ်က္လို့ေျပာခဲ့တယ္။ မုိးတိမ္ေတာင္ရယ္၊ မုန္တုိင္းရယ္၊ မုတ္သံု၀င္တာရယ္၊ ဒါပဲေျပာတယ္။ အခုေနာက္ပိုင္း အပူ႐ွိန္ ကလည္း အေရးၾကီးတယ္။ အသက္ဆံုး႐ွံုးတဲ့သူေတြလည္း ႐ွိတယ္။ ဟုိတေလာက ဂ်ာနယ္မွာ ဖတ္လုိက္ရတယ္၊ လိႈင္ဘက္မွာ တကၠစီဒရိုင္ဘာတေယာက္ ကားထဲမွာ အသက္ေပ်ာက္ေနတယ္။ ဧျပီလ ၂၉ ရက္ေန့ကဗ် က်ေနာ္မွတ္မိတယ္။ အဲ့ ၂၉ ရက္ေန့က အပူခ်ိန္ ၃၈ ပဲ႐ွိတယ္။ အပူ႐ွိန္က ၅၆ ဒီဂရီ စင္တီဂရိတ္ ႐ွိတယ္။ နုိင္ငံတကာစံနႈန္းနဲ့ သတ္မွတ္မယ္ဆုိရင္ အလြန္အနၱရာယ္ၾကီးတဲ့ အပူ႐ွိန္ေပါ့ဗ်ာ။ ဒါ ဂ်ာနယ္မွာပါလုိ့ သိလုိက္တာ။ တျခားလည္း အမ်ားၾကီး႐ွိဦးမယ္။ ျပည္သူ့က်န္းမာေရးအတြက္လည္း အေရးၾကီးတယ္။”
ဒီနွစ္က အဲဒါ ထူးျခားသြားတာေပါ့။
“ဟုတ္တယ္ဗ်။ အဓိက မုိးမ႐ြာလို့။ မုိးကဟုတ္မလုိလုိနဲ့ သၾကၤန္အၾကိုေန့ထိ ႐ြာတယ္။ ေနာက္ မ႐ြာေတာ့ဘူး။ တခ်ို့ေနရာေတြ ေရေတြျပတ္ကုန္ျပီ။ မေန့က ပဲခူးတုိင္းဘက္ကလွမ္းေျပာတယ္။ လယ္သမားေတြ ပ်ိုးေထာင္ထားတာ ရက္ကၾကာေနျပီ။ မိုးမ႐ြာေတာ့ ဘယ္လုိလုပ္ရမယ္ မသိဘူး ျဖစ္ေနၾက တယ္။ ဧရာ၀တီတုိင္းဆိုလည္း ေသာက္သံုးေရ မ႐ွိဘူး။ အကုန္ျပတ္လပ္ကုန္ျပီ။ ပုသိ္မ္ဘက္မွာလည္း ေရအခက္အခဲေတြ ျဖစ္ေနတယ္။ အခု ၅ ခုျဖစ္ေနတယ္။ အပူ႐ွိန္ရယ္၊ မုိးတိမ္ေတာင္ရယ္၊ မုန္တုိင္းရယ္၊ မုတ္သံု၀င္တာရယ္၊ ေသာက္သံုးေရနဲ့ စုိက္ပ်ိုးေရ ေလ်ာ့နည္းတာ ရယ္။”
