ဒီတပတ္ေဆြးေႏြးမယ့္ အေၾကာင္းအရာကေတာ့ ညီညြတ္ေသာ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ား ဖက္ဒရယ္ေကာင္စီေပါ့၊ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးေတြ စုဖဲြ႔ထားတဲ့အဖဲြ႔က ညီလာခံတခုကို ခ်င္းမိုင္ၿမိဳ႕မွာ က်င္းပေနပါတယ္။ ဒီညိီလာခံမွာ ကခ်င္ အပါအဝင္ တိုင္းရင္းသားအဖဲြ႔ ၄ ဖဲြ႔ကုိ ႏုတ္ထြက္ခြင့္ျပဳလိုက္ပါတယ္။ ရွိတဲ့တိုင္းရင္းသားေတြထဲမွာ အားလံုးေပါင္း တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖဲြ႔ ၂၁ ဖဲြ႔ ရွိပါတယ္။ အန္စီေအဆိုတဲ့ တႏိုင္ငံလံုး အပစ္အခတ္ ရပ္စဲေရးစာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ထိုးထားတာ ၈ ဖဲြ႔ ရွိပါတယ္။ အဲဒါနဲ႔ပတ္သက္လို႔ တိုင္းရင္းသားေတြ စုဖဲြ႔မႈနဲ႔ ျမန္မာျပည္ၿငိမ္းခ်မ္းမႈ ဘာေတြသက္ေရာက္လာမလဲ ဆုိတာကို ေဆြးေႏြးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီတပတ္ေဆြးေႏြးမယ့္ သူေတြကေတာ့ ႏုိင္ငံေရးေဆာင္းပါးရွင္ ဦးေအးေမာင္ေက်ာ္နဲ႔ ႏုိင္ငံေရးေလ့လာသုံးသပ္သူ ဦးေမာင္ေမာင္စုိးတုိ႔ ျဖစ္ပါတယ္။

ဦးတိုးေဇာ္လတ္ (ဒီဗီြဘီ)

“အန္စီေအလက္မွတ္ကိုလည္း သူတို႔က စညိႇပါတယ္။ အခု ေနာက္ဆံုးအေျခအေနမွာေတာ့ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ၅ ဖဲြ႔ပဲ က်န္ေတာ့တာေပါ့။ ဒါဟာ ျမန္မာျပည္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္မွာ ဘယ္ေလာက္အေရးပါတယ္၊ ဘာေတြ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္ဆိုတာ ပထမဆံုး သံုးသပ္ေပးပါ။”

ဦးေအးေမာင္ေက်ာ္ (ႏိုင္ငံေရးေဆာင္းပါးရွင္)

“ယူအန္အက္ဖ္စီဆိုတာကေတာ့ စၿပီး ဦးေဆာင္ဖဲြ႔တဲ့အထဲမွာ ေကအိုင္ေအတို႔က အဓိကပဲေလ။ ယူအန္အက္ဖ္စီသမိုင္းမွာဆိုရင္ သိပ္မၾကာေသးပါဘူး၊ ဒါ ၿပီးခဲ့တဲ့ ဦးသိန္းစိန္ အစိုးရသက္တမ္းမွာ စၿပီးေတာ့ ျဖစ္လာတဲ့ကိစၥေတြေပါ့။ အဲဒီေတာ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဆြးေႏြးရာမွာလည္း ယူအန္အက္ဖ္စီနဲ႔ အဓိက။ သူတို႔ အဲဒီထဲကေန အန္စီစီတီ ဆိုၿပီးေတာ့ ကိုယ္စားလွယ္အဖဲြ႔ေတြ ေရြးၾကတာေပါ့။ ဒီၾကားထဲမွာ သေဘာထားခ်င္း မတိုက္ဆိုင္လို႔ ေကအန္ယူက ႏုတ္ထြက္သြားတာရွိတယ္။ အခု ေနာက္ဆံုးပိတ္မွာ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ထပ္ထပ္ၿပီးေတာ့ ကဲြၿပဲလာတဲ့သေဘာေပါ့ေလ။ အခု ေနာက္ဆံုး ၉ ဖဲြ႔မွာ ၄ ဖဲြ႔ကို ထြက္ခြင့္ျပဳလိုက္တယ္ဆိုတဲ့ သေဘာေပါ့။ အဲဒီထဲမွာ အဓိက ေကအိုင္ေအကိုယ္တိုင္ ပါေနတယ္ေပါ့ေလ။ က်န္တဲ့ ၅ ဖဲြ႔မွာ သိပ္အင္အားႀကီးတဲ့အဖြဲ႔ေတြ မပါေတာ့ဘူး။ ျပန္ၿပီးေတာ့ စုဖဲြ႔သြားတာ ေျမာက္ပိုင္းမဟာမိတ္ ဆုိၿပီးေတာ့ အဲဒီမွာ စုဖဲြ႔သြားတယ္။ ဒါေတြကေတာ့ ဒီလိုပါပဲ။ တအား အထူးအဆန္းႀကီးေတာ့လည္း မဟုတ္ပါဘူး။ ျမန္မာႏိုင္ငံ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္ေတြမွာက ဒီလိုမ်ဳိး အရင္တုန္းကလည္း ရွိခဲ့ဖူးတယ္။ မဒညတ တို႔၊ မဒတ တို႔ စသျဖင့္ တိုင္းရင္းသားေတြအေနနဲ႔ အရင္တုန္းက ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းၿပီးေဆာင္ရြက္တာ။ ေနာက္ တိုင္းရင္းသားခ်ည္းပဲ လုပ္တာေပါ့။ အဲဒီလိုပဲ ၿပိဳကဲြသြားၾကတယ္။ ျပည္တြင္းစစ္ကလည္း ရွည္ၾကာတဲ့အခါက်ေတာ့ သူ႔အဆင့္ေတြ အေျပာင္းအလဲေတြမွာ အခုဆိုရင္ ေနာက္ဆံုးအဆင့္ေပါ့။ ဒီမိုကေရစီ ဖက္ဒရယ္စနစ္ ဦးစီးၿပီးသြားမယ့္၊ ေရွး႐ႈၿပီးသြားမယ့္ အေျခအေနမ်ဳိးမွာ အစိုးရကလည္း လူထုရဲ႕မန္းဒိတ္ (Mandate) အျပည့္အဝရထားတဲ့ အေျခအေနမ်ဳိးေပါ့ေလ။ တပ္ဘက္ကလည္း အရင္တုန္းကထက္စာရင္ အေျခအေန တစံုတရာ တိုးတက္လာတဲ့ အေျခအေနမ်ဳိးမွာ တုိင္းရင္းသားေတြ ျပန္ၿပီး စုဖဲြ႔သြားတယ္။ အဲဒါေတြကို ဒီလိုပဲ ျမင္ေတြ႔ရတယ္ေပါ့။ ဒါက အင္အားဆိုင္ရာ ျပႆနာမွာ သိပ္ျပႆနာမရွိပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ညိႇႏိႈင္းတဲ့ကိစၥေတြမွာ အစိုးရနဲ႔ ဘယ္လိုဆက္ၿပီး ညိႇႏိႈင္းမယ္၊ တပ္နဲ႔ ဘယ္လိုလုပ္ၾကမလဲ ဆိုတာေတာ့ အေျပာင္းအလဲေတြ ရွိလိမ့္မယ္ ထင္တယ္။”

ဦးတိုးေဇာ္လတ္ (ဒီဗီြဘီ)

“ဆရာေအးေမာင္ေက်ာ္ကေတာ့ ဒါ ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထရွိတဲ့ တိုင္းရင္းသား စုဖဲြ႔မႈေတြေပါ့ေနာ္။ ပံုစံတခု ေျပာင္းသြားတယ္ေပါ့။ အဲဒါနဲ႔ပတ္သက္လို႔ပဲ ဆရာေမာင္ေမာင္စိုးကို ေမးပါရေစ။ အခု အန္စီေအ လက္မွတ္ထိုးထားတဲ့ ၂၁ ဖဲြ႔ထဲမွာ ၈ ဖဲြ႔ပဲ ရွိေတာ့တယ္။ မထိုးတဲ့အဖဲြ႔ရွိမယ္၊ ထိုးတဲ့အဖဲြ႔ က်န္မယ္။ ၿပီးေတာ့ ေျမာက္ပိုင္းမဟာမိတ္ေပါ့။ ေနာက္ထပ္ ၇ ဖဲြ႔ေပါ့။ ထပ္ၿပီးေတာ့ ေပၚလာတယ္။ ဒီဟာေတြ အခုေနာက္ဆံုး တိုင္းရင္းသားစုဖဲြ႔မႈေတြဟာ ေနာက္လာမယ့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္မွာ ဘာေတြမ်ား သက္ေရာက္မႈရွိလဲ။ ဆရာ႔အေနနဲ႔ ဘယ္လိုသံုးသပ္လဲ၊ ျဖည့္စြက္ ေဆြးေႏြးေပးပါဦး။”

ဦးေမာင္ေမာင္စိုး (ႏိုင္ငံေရး ေလ့လာသံုးသပ္သူ)

“လက္ရွိ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြး့ပြဲျဖစ္စဥ္မွာ ယူအန္အက္ဖ္စီမွာ အမ်ားဆံုး စုထားတယ္။ ယူအန္အက္ဖ္စီကလည္းပဲ အန္စီေအ လက္မွတ္စထိုးကတည္းက အဖဲြ႔ဝင္ေတြ ေလ်ာ႔ေလ်ာ႔သြားတာ။ တႏွစ္အၾကာမွာ ေနာက္ထပ္ တပ္ေပါင္းစုအသစ္တခု ေပၚလာတာ။ ယူအန္အက္ဖ္စီကေတာ့ အားေပ်ာ့သြားၿပီ။ အားေပ်ာ႔သြားတာက တိုင္းရင္းသား တပ္ေပါင္းစုႀကီးတခုလံုး အားေပ်ာ့သြားတာ မဟုတ္ဘူး။ ေျမာက္ပိုင္းမွာ တိုင္းရင္းသားအဖဲြ႔ ၇ ဖဲြ႔ပါတဲ့ တပ္ေပါင္းစုအသစ္ ေပၚလာတယ္။ ဒါကေတာ့ တိုင္းရင္းသား တပ္ေပါင္းစုသမိုင္းမွာေတာ့ သိပ္ထူးဆန္းတဲ့ကိစၥ မဟုတ္ပါဘူး။ တိုင္းရင္းသားေတြက သူတုိ႔ အင္အားနည္းတဲ့အခါမွာ အင္အားစုစည္းႏိုင္ေအာင္ သူတို႔ ႀကိဳးစားၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ အင္အားစုစည္းဖို႔ ႀကိဳးစားတိုင္းမွာလည္း သူတို႔မွာ အကန္႔အသတ္ေတြ ရိွတယ္။ သူတုိ႔ရဲ႕ နယ္ေျမအေနအထား၊ သူတို႔ရဲ႕ ဘ႑ာအေနအထား၊ သူတို႔ တပ္အင္အားအေနအထား။ အဲဒီအေနအထားအေပၚမွာ သူတုိ႔ စုစည္းၾကတယ္။ အခုကေတာ့ ေျမာက္ပိုင္းတပ္ေပါင္းစုအသစ္ ေပၚလာတာဟာ အင္အားနဲ႔ နယ္ေျမအေပၚမွာ ဆက္စပ္တဲ့ အေျခခံေပၚမွာရယ္၊ တပ္မေတာ္ရဲ႕ လက္ရွိထုိးစစ္ေတြအေပၚမွာ ရင္ဆုိင္ဖုိ႔ရယ္၊ အဲဒီမွာ ျပင္ဆင္ဖုိ႔လို႔ က်ေနာ္က ျမင္တယ္။ ဒီလိုဆိုလို႔ ယူအန္အက္ဖ္စီနဲ႔ ေဆြးေႏြးတာလည္း ဆက္ေဆြးေႏြးရမွာပဲ။ အင္အားနည္းသည္ျဖစ္ေစ၊ မ်ားသည္ျဖစ္ေစ။ ယူအန္အက္ဖ္စီမွာလည္း မထြက္တာ တဖဲြ႔က်န္ေသးတယ္။ အက္စ္အက္စ္ပီပီ မထြက္ေသးဘူး။ ဒါေပမယ့္ အက္စ္အက္စ္ပီပီက ေျမာက္ပိုင္း ၇ ဖဲြ႔မွာ ပါၿပီးသား။ ဖိုင္နယ္မွာ အက္စ္အက္စ္ပီပီ ဘယ္လိုဆံုးျဖတ္မလဲဆိုတာ ေစာင့္ၾကည့္ရဦးမယ္။ က်ေနာ့္ရဲ႕ တဦးခ်င္းအျမင္အရ ေျပာရရင္ ဖိုင္နယ္မွာ အက္စ္အက္စ္ပီပီက ေျမာက္ပိုင္း ၇ ဖဲြ႔နဲ႔ အတူတူ ဆံုးျဖတ္လိမ့္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္တယ္။ အခုက လက္နက္ကိုင္အင္အား ၈၀ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိတဲ့ ေျမာက္ပိုင္း ၇ ဖဲြ႔ကို ၿငိမ္းခ်မ္းေရးစားပဲြေပၚ ေရာက္ေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲဆိုတဲ့ ျပႆနာကို ေျဖရွင္းဖုိ႔လိုတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေလာေလာဆယ္မွာ ဒီရက္ပိုင္းမွာ ထြက္လာတဲ့ သတင္းအရ တ႐ုတ္ကေနတဆင့္ ေဆြးေႏြးဖို႔ ကမ္းလွမ္းတယ္။ ဒါေပမယ့္ ခဲြေတြ႔ဖို႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေကာ္မရွင္ဘက္က ကမ္းလွမ္းတယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ ၾကားရတယ္။ တီအန္အယ္လ္ေအ၊ ကိုးကန္႔၊ ေအေအ… သံုးဖဲြ႔ကို တဖဲြ႔၊ က်န္တဲ့ ေကအိုင္အိုနဲ႔ ဝ၊ အက္စ္အက္စ္ပီပီ၊ မိုင္းလား ေလးဖဲြ႔ကို တဖဲြ႔ အဲဒီလို ခဲြေတြ႔ဖို႔ ဒီဘက္က ျပင္ဆင္တယ္လို႔ သိရတယ္။ ဟိုဘက္က လက္မခံဘူး။ ဒီကိစၥကို ဘယ္လိုညိႇႏိႈင္းမလဲဆိုတာ ေတာ္ေတာ္အေရးႀကီးတဲ့ျပႆနာ၊ ေရွ႕တန္းေရာက္တဲ့ ျပႆနာ ျဖစ္လာမယ္လို႔ က်ေနာ္ ထင္တယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ တ႐ုတ္က ၾကားဝင္ေစ့စပ္မႈနဲ႔ ၇ ဖဲြ႔ ေရာက္လာတာေတာင္မွ ဒါ တဖဲြ႔ခ်င္း သီးျခားဖိတ္တဲ့အေနနဲ႔ အစိုးရက လုပ္ထားတာ။ သူတို႔ရဲ႕ေကာ္မတီကို အသိအမွတ္မျပဳထားဘူး။ ေနာက္ဆံုး တည္းခိုခန္း ေနရာခ်တာကအစ ခဲြျခားထားတယ္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေတြ႔တာကိုက ခဲြေတြ႔တယ္။ ဒီ ၇ ဖဲြ႔ေကာ္မတီကို ဒီေန႔အထိ အသိအမွတ္မျပဳေသးဘူး။ ဒီအသိအမွတ္မျပဳတဲ့ ျပႆနာနဲ႔ သူတုိ႔ စားပဲြဝုိင္းေပၚ ေရာက္ေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲဆိုတာေတာ့ ေလာေလာဆယ္မွာ အေရးအႀကီးဆံုး ျပႆနာ ျဖစ္လိမ့္မယ္ ထင္တယ္။”

အျပည့္အစုံကို ႐ုပ္သံဖုိင္တြင္ ၾကည့္႐ႈႏုိင္ပါသည္။