လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း ၄၀ ေက်ာ္ကတည္းက ျမန္မာသမိုင္းအဖြဲ႔က ေရးသားျပဳစုၿပီးခဲ႔ေပမယ့္ အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ မထုတ္ေဝျဖစ္ခဲ႔တဲ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း အတၳဳပၸတၱိစာအုပ္ကို အစိုးရက  ထုတ္ေဝဖို႔ ဆံုးျဖတ္လိုက္ပါတယ္။

ဇြန္လ ၁၀ ရက္ေန႔က ျပဳလုပ္တဲ့ သာသနာေရးနဲ႔ ယဥ္ေက်းမႈဝန္ႀကီးဌာန၊ သမိုင္းသုေတသနနဲ႔ အမ်ိဳးသားစာၾကည့္တိုက္ ဦးစီးဌာနက ဦးစီးက်င္းပတဲ့ ျမန္မာသမိုင္းအဖြဲ႔ လပတ္အစည္းအေဝးမွာ ဆံုးျဖတ္လိုက္တာပါ။

၁၉၇၇ ခုႏွစ္မွာ စတင္ေရးသားၿပီး ၁၉၈၄ ခုႏွစ္မွာ ေရးသားၿပီးစီးခဲ့ေမယ့္ မထုတ္ျဖစ္ခဲ့ဘဲ လာမယ့္ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္၊ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၁၃ ရက္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းရဲ႕ ေမြးေန႔မတိုင္မီ ထုတ္ေဝမယ္လို႔ သိရပါတယ္။

သမိုင္းသုေတသနနဲ႔ အမ်ိဳးသား စာၾကည့္တိုက္ဦးစီးဌာန ေခတၱညႊန္ၾကားေရးမႉးခ်ဳပ္ ဦးေအာင္ျမင့္က “ဒီစာမူက ျပဳစုၿပီးတာ ႏွစ္ ၄၀ ေက်ာ္ဆိုေပမယ့္ က်ေနာ္တို႔ လက္ထဲကို ေရာက္လာတာ တလေလာက္ပဲ ရွိပါေသးတယ္။ ဘာေၾကာင့္ မထုတ္ေဝျဖစ္ခဲ့လည္း ဆိုတာကေတာ့ မသိပါဘူး” လို႔ ဒီဗီြဘီကို ေျပာပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ တဆက္တစပ္တည္းေသာ ျမန္မာသမိုင္း ျဖစ္ေပၚလာေရးအတြက္လည္း ဝန္ႀကီးသူရဦးေအာင္ကိုက တိုက္တြန္းထားတယ္လို႔ သိရပါတယ္။

ေခတၱညႊန္ၾကားေရးမႉးခ်ဳပ္ ဦးေအာင္ျမင့္က “ ျမန္မာ့သမိုင္းရဲ႕ တခ်ိဳ႕အေၾကာင္းအရာေတြမွာ ကြက္လပ္ေလးေတြ က်န္ခဲ႔တာ ရွိတယ္။ ဥပမာ ဖဆပလေခတ္ ဆိုရင္ ေရးစရာေတြက်န္ခဲ႔တယ္။ ဒါေတြကို လြတ္လပ္စြာ ေရးသားခြင့္ေပးမယ္။ ေရးသားမႈအေပၚမွာလည္း တာဝန္ခံပါမယ္” လို႔ ေျပာပါတယ္။

ျမန္မာ့သမိုင္းမွန္ ေပၚေပါက္ေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး စာေရးဆရာ ခ်စ္ဦးညိဳက “သမိုင္းေရးတဲ့ အခါ ေခတ္ၿပိဳင္ သမိုင္းအေထာက္အထားေတြကို ရွာဖို႔၊ ညႇိႏႈိင္းဖို႔အေရးႀကီးတယ္။ မဟုတ္ရင္ Bias (ဘက္လိုက္မႈ) ပါလာမယ္။ ေခတ္ အခ်ိန္အလိုက္ ျမန္မာအေပၚကို တျခားႏိုင္ငံေတြက ပညာရွင္ေတြရဲ႕ သေဘာထားေတြ၊ သူတို႔ မွတ္သားထားတဲ႔ သမိုင္းေတြနဲ႔လည္း ညႇိႏိႈင္းဖို႔ လိုပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ သမိုင္းေရးသူဟာ ႏွလံုးသားကိုဖယ္ၿပီး ဦးေႏွာက္နဲ႔ပဲ ေရးဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္” လို႔ ဒီဗြီဘီကို ေျပာပါတယ္။

တဆက္တစပ္တည္းေသာ ျမန္မာသမိုင္းေၾကာင္းကို ေဖာ္ထုတ္ ေရးသားဖို႔အတြက္ ႀကံဳေတြ႔ခဲ႔ရသူေတြကို လိုက္လံေမးျမန္းတဲ့  Oral History လုပ္ငန္းနဲ႔ ကြင္းဆင္း သုေတသနလုပ္ငန္းေတြ ေဆာင္ရြက္ဖို႔ စီစဥ္ေနပါတယ္။