ျပီးခဲ့တဲ့ စက္တင္ဘာလအတြင္း အစိုးရက ဖြဲ့စည္းေပးခဲ့တဲ့ ျမန္မာနုိင္ငံ အမ်ဳိးသားလူ့အခြင့္အေရးေကာ္မ႐ွင္က ယံုၾကည္ခ်က္ေၾကာင့္ အက်ဥ္းက်သူေတြကို အစုိးရက ထပ္လြွႊတ္ေပးဖို့​ ​ေမွ်ာ္လင့္ေနတယ္လို့ ေျပာပါတယ္။​ ​ေလာေလာဆယ္ ေကာ္မ႐ွင္က ကခ်င္ျပည္နယ္က စစ္ေျပးဒုကၡသည္ေတြရဲ့ အေျခအေနကို ေလ့လာခဲ့သလို၊ အက်ဥ္းေထာင္ေတြက လူ့အခြင့္အေရး အေျခအေနေတြကိုလည္း​ ​ေလ့လာသြားမယ္လို့​ ​ေျပာပါတယ္။ ေကာ္မ႐ွင္ရဲ့​ အဖြဲ့၀င္တဦးျဖစ္တဲ့​ ​ေဒါက္တာ ေဒၚသန္းနြဲ့ကို​ ​ေမးျမန္းထားပါတယ္။ လူ့အခြင့္အေရးေကာ္မ႐ွင္က ဘယ္လုပ္ငန္းေတြကုိ အဓိက ဦးစားေပး လုပ္ေနပါသလဲ။ “နံပါတ္တစ္ကေတာ့  တဦးခ်င္းရဲ့ တုိင္ၾကားခ်က္ေတြေပါ့။ အဲဒါေတြကုိေတာ့ ဆရာမတုိ့က ေန့တုိင္း ကုိင္ျပီးေတာ့ေလ လုပ္စရာရိွတာေတြလုပ္၊ ဆက္ပုိ့စရာ  ရိွတာေတြပုိ့တယ္၊ သူတုိ့ဆီ အေၾကာင္းျပန္စရာရိွတာေတြ ျပန္တယ္ေပါ့ေနာ္။ ပညာေပးေရးေပါ့။ တင္လာတဲ့ဟာေတြ တခ်ဳိ့ကေလ လူ့အခြင့္အေရးနဲ့ မဆုိင္တာေတြေပါ့ သူတုိ့ တဦးခ်င္းအခြင့္အေရးေတြ၊ မိသားစုအေရးေတြလည္း ပါတယ္ဆုိေတာ့ သတင္းစာမွာ ဆရာမတုုိ့က ဘာေတြ မပါဘူး ပါတယ္လုိ့ အၾကမ္းဖ်င္းေျပာထားေသာ္လည္းပဲ သူတုိ့ နားမလည္ဘူးေပါ့။ အဲဒီေတာ့ လူ့အခြင့္အေရးဆုိတာ ဘာလဲဆုိတာ သိဖုိ့ သင္တန္းေတြ လုပ္ဖုိ့လည္း က်မတုိ့ အစည္းအေဝးေတြ လုပ္ေနတယ္။ ယူနီဆက္တုိ့ ဘာတုိ့နဲ့လည္း ညွိနႈိင္းေနပါတယ္။ “ေနာက္ျပီးေတာ့ တကယ္တမ္း နုိင္ငံေတာ္မွာ အခုနေျပာသလုိေပါ့ အက်ဥ္းသားလြွႊတ္ေပးေရးတုိ့ေပါ့ေနာ္ အဲဒါမ်ဳိးေတြလည္း အခ်ိန္အခါနဲ့ ဟတ္ျပီးေတာ့ ဘာေတြ ေျပာေပးရရင္ ေကာင္းမလဲ ဆုိတာေတြ ေဆြးေနြးျပီး အဲဒါေတြလည္း လုပ္ေပးေနပါတယ္။ ေနာက္ျပီးေတာ့ ကခ်င္ျပည္နယ္တုိ့ ဘာတုိ့လည္းပဲ အုပ္စုနဲ့ သြားျပီးေတာ့ ေလ့လာတာေတြ၊ ေဆြးေနြးတာေတြလည္း လုပ္ေနပါတယ္။” က်ေနာ္တုိ​့ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား စိတ္ဝင္စားၾကတဲ့ အခ်က္ေပါ့။ ပထမ တေခါက္က ဆရာမတုိ့ အမ်ဳိးသားလူ့အခြင့္အေရး ေကာ္မ႐ွင္က အစုိးရကုိ ေမတၱာရပ္ခံတဲ့စာ ထြက္လာျပီးတာ့မွ အက်ဥ္းသားေတြ လြတ္လာတယ္ေပါ့ေလ။ ယုံၾကည္ခ်က္ေၾကာင့္ ေျပာထားတာရိွတယ္။ နုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသား ဘယ္လုိပဲ သုံးသုံးေပါ့ တခ်ဳိ့လြတ္လာတာ ရိွတယ္ေပါ့ေလ။ ျပီးခဲ့တဲ့ နုိဝင္ဘာလဆန္းပုိင္း​ ေလာက္က ထင္ပါတယ္။ ဆရာမတုိ့ တခါ ပန္ၾကားတဲ့စာေပါ့။ အဲဒါျပီးေတာ့ လြတ္လာတာ မေတြ့ရေသးဘူးလုိ့လည္း ေျပာၾကပါတယ္။ “ဟုတ္ပါျပီ။ အဲဒီထဲမွာဆုိရင္ ဆရာမတုိ့က နံပါတ္တစ္က ထပ္မံျပီးေတာ့ လြွႊြတ္ေပးဖုိ့ရယ္၊ ေနာက္တခ်က္က ေလာေလာဆယ္ လြွႊတ္ေပးနုိင္တဲ့ အေနအထား မရိွဘူးဆုိရင္ေတာင္မွ သူတုိ့ မိသားစုေတြနဲ့ ဆက္သြယ္လုိ့ ေနရာေတြ ေျပာင္းေ႐ြ့ေပးဖုိ့ ေပါ့ေနာ္ နွစ္ခု ေျပာထားပါတယ္။ ဆရာမ သိရသေလာက္ကေတာ့ အဲဒီလုိ မိသားစုနဲ့ ဆက္သြယ္လြယ္၊ သြားေရးလာေရး လြယ္တဲ့ ေနရာေတြကုိေတာ့ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ေ႐ြွႊ့ျပီးျပီးလုိ သိရိွရပါတယ္။ ေနာက္ျပီးေတာ့ ထပ္လြွႊတ္ ေပးဖို့လည္း ဆရာမတုိ့ကေတာ့ ေမွ်ာ္လင့္ေနပါတယ္။ လြွႊတ္လည္း လြွႊတ္ေပးလိမ့္မယ္လုိ့လည္း ယူဆပါတယ္။”

ဆရာမတုိ့ စာထဲမွာလည္း ယုံၾကည္ခ်က္တုိ့ ဘာတုိ့သုံးတာ ရိွတာေပါ့ ဆရာမရယ္။

“ဟုတ္ပါတယ္ ယုံၾကည္ခ်က္ဆုိတာကလည္းေလ သူတုိ့ တခုတခု ေဖာ္ျပလုိက္တာေပါ့ သိလား။ ဒါမ်ဳိး ဘာရည္ညြွႊန္းတယ္ ဆုိတာကေတာ့ ကုိယ္ၾကိုက္သလုိ အဓိပၸာယ္ ေကာက္ၾကတာေပါ့။” ဘယ္နွေယာက္ ဘယ္လုိ ရိွတယ္ဆုိတာမ်ဳိးလည္း တေယာက္ တမ်ဳိးစီ ျဖစ္ေနၾကတာေပါ့။ “အဲဒီ တေယာက္တမ်ဳိး ျဖစ္ေနတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ ဆရာမတုိ့ရဲ့ ဒုတိယအၾကိမ္ ဆရာမတုိ့ရဲ့ လြွႊတ္ေပးဖုိ့တဲ့ request (ပန္ၾကားခ်က္) ထဲမွာေလ အကုန္လုံး အနီးစပ္ဆုံး ခန့္မွန္းေခ် ဆုိျပီးေတာ့ ဆရာမတုိ့ ေရးထည့္ထားပါတယ္။ အဲဒါက လြွႊတ္ျပီးတာက ၂၀၀ ေက်ာ္ ရိွပါတယ္။ အရင္တုန္းက သူတုိ့ စာရင္းကေတာ့ ၅၀၀ ေက်ာ္ေလာက္ ရိွတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဆုိေတာ့ က်န္တာကေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလး ခုိင္မာ ေသခ်ာတာကေတာ့ ဆရာမ နားလည္တာကေတာ့ ၃၀၀ ေလာက္ေတာ့ ရိွေကာင္း ရိွမယ္ေပါ့ေနာ္။ တိတိက်က် ဆရာမတုိ့ကလည္း အက်ဥ္းေထာင္ ဦးစီးဌာနတုိ့ ဘာတုိ့ ေသေသခ်ာခ်ာ သြားေမးပါတယ္ ျပည္ထဲေရးေရာ။ သူတုိ့ ညိွနႈိင္းထားတာေတြ၊ နွစ္ဦးနွစ္ဖက္ လက္ခံထားျပီးသားေတြ ျဖစ္ပါတယ္။” ဆရာမတုိ့ ေကာ္မ႐ွင္က တိတိက်က် သိခ်င္လုိ့ ဒီတေလာမွာ ေလ့လာတာေတြ လုပ္တယ္လုိ့ ေျပာတယ္ ဟုတ္ပါသလား။ “လုပ္တယ္။ ျပည္ထဲေရးကုိိလည္း သြားတယ္၊ ေနျပည္ေတာ္ကုိ သြားတာေပါ့ေနာ္။ အခုလည္းပဲ ဆရာမတုိ့ ျမစ္ၾကီးနား ဝုိင္းေမာ္တုိ့အထိ ဆရာမတုိ့ အဖြဲ့ေတြ သြားျပီး ျပန္လာပါျပီ။ အဲဒီဘက္လည္း သြားျပီး အကုန္ၾကည့္ခဲ့ပါျပီ အေနအထားေတြေလ။” အဲဒါေလး က်ေနာ္တုိ့ ၾကားလုိ့ပါ။ ဆရာမတုိ့ ေထာင္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ေရာက္ျပီးျပီလား။ “ေထာင္ အထဲထိေတာ့ ဆရာမတုိ့ မေရာက္ေသးပါဘူး။ အခုဆရာမတုိ့ ဒီလထဲမွာပဲ သြားဖို့ အစီအစဥ္ လုပ္ထားပါတယ္။ ဆရာမတုိ့ သြားမွာက အဲဒီအတြင္းထဲမွာ ရိွေနတဲ့ လူေတြရဲ့ ေနထုိင္ေရးေပါ့။ သူတုိ့ ေနရထုိင္ရတဲ့ ပုံစံေတြကုိ ဆရာမတုိ့က ၾကည့္မွာေပါ့ေနာ္။ ေထာင္ေတြကုိ ေလ့လာတယ္ ဆုိတာကေလ။ ဒီေန့ပဲ ဆရာမတုိ့ စာရင္းခ်ေသးတယ္။ ဆရာမ ဒီလထဲမွာေတာ့ ျဖစ္တယ္ ေသခ်ာတယ္။” ေနာက္တခ်က္က ဆရာမတုိ့ အရင္လုပ္သလုိမ်ဳိးေပါ့ေလ။ ပန္ၾကားခ်က္ေတြ ဘာေတြ ထပ္ထုတ္ဖုိ့ ရိွပါေသးလား။ “လုိအပ္တာေလးေတြကုိေတာ့ ဆရာမတုိ့ ထုတ္သြားမွာပါ။ ဘယ္ဟာ ဘယ္အတိအက် ဆုိတာကေတာ့ အေရးၾကီးမယ္ ထင္တဲ့ဟာေတြကုိေတာ့ ဦးစားေပးျပီး လုပ္သြားမွာပါ။ အခု ကခ်င္ျပည္နယ္ကုိသြားတာ။ ဆရာမေတာ့ မပါဘူးေပါ့ေနာ္ အဖြဲ့တဖြဲ့ေပါ့ေနာ္။ အဲဒီက အေျခအေနေတြ အကုန္သြားၾကည့္ခဲ့ပါျပီ။ ေနာက္ ကူညီမႈေတြလည္း လုပ္သင့္တာေတြ လုပ္ခဲ့ပါျပီ။” ဘယ္လုိမ်ဳိးေတြ အဓိက ေတြ့​ရိွတယ္လုိ့ ေျပာလုိ့ရမလဲ ကခ်င္ဘက္ သြားတာက။ “အဲဒါ ေၾကညာေပးလုိက္ပါလိမ့္မယ္ တရားဝင္ေလ။ သူတုိ့ေျပာတာကေတာ့ ဒီဘက္ကုိ ဝင္လာတဲ့လူေတြေပါ့ေနာ္။ အဲဒီလူေတြကုိ ကယ္ဆယ္ေရးစခန္းေတြ ဘာေတြမွာေတာ့ ကေလးေတြ ပါလာရင္ကအစ  ကေလးတေယာက္မက်န္ ေက်ာင္းထဲကုိ ေရာက္ေအာင္ စာသင္ဖို့ အခ်ိန္မပ်က္ေအာင္ အဲဒီအထိ လုပ္ေပးထားတယ္လုိ့ ေျပာၾကပါတယ္။”