ရွှေဘိုခရိုင်အတွင်းက လယ်ယာလုပ်ငန်းသုံးပစ္စည်းတွေနဲ့ အခြေခံစားကုန်တွေပါ ဈေးနှုန်းမြင့်တက်နေပြီး တော်လှန်ရေးဂိတ်တွေရဲ့ ဂိတ်ကြေးကြောင့်လို့ ဒေသခံတွေကဆိုပေမဲ့ ဒေသတွင်း ပကဖ ကတော့ သူတို့ကြောင့် မဟုတ်ဘူးလို့ ပြောပါတယ်။

မိုးစပါးစိုက်လယ်သမားတွေဟာ စက်သုံးဆီ၊ ဓာတ်‌‌မြေဩဇာနဲ့ ပိုးသတ်‌ဆေး စတဲ့ ကုန်ပစ္စည်းတွေအပြင် အခြေခံစားကုန်တွေ  ဈေးနှုန်းမြင့်တက်လာတာကြောင့် သွင်းအားစုစရိတ် ကြီးကြီးမားမားနဲ့ စိုက်ပျိုးနေကြရပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်ကထက် ဓာတ်မြေဩဇာတအိတ်ကို ၃ သောင်းကျော် ၄ သောင်းလောက်အထိ ဈေးတက်လာသလို ဓာတ်ဆီ‌ဈေးကလည်း ပြန်မကျဘဲ မြင့်တက်နေတဲ့အတွက် တောင်သူလယ်သမားတွေ အခက်အခဲဖြစ်နေရပါတယ်။

ဝက်လက်ဒေသခံ တောင်သူတယောက်က “ဓာတ်ဆီဈေးက မနှစ်ကအတိုင်းပဲ ၃ သောင်းကမကျဘူး။ မြေဆီကတော့ မနှစ်ကထက်ပိုတယ်။ မနှစ်က မြေဆီအဖြူ ၁ သိန်း ၁ သောင်းခွဲ ဝယ်ပက်ရတယ်။ ဒီနှစ် ၁ သိန်း ၄ သောင်းခွဲ၊ ၅ သောင်း၊ ကွန်ပေါင်းဆိုရင် အမျိုးမျိုးရှိတယ်။ ၁ သိန်း ၅ သောင်းကနေ ၁ သိန်း ၈ သောင်း အထိရှိတယ်။ အဲဒီကျ တောင်သူတွေက ခက်ခဲတယ် လုပ်ရတာ” လို့ပြောပါတယ်။

လယ်တဧကရဲ့ ကုန်ကျစရိတ်ဟာ မနှစ်က ၁၀ သိန်းလောက်ပဲရှိပြီး အခုနှစ်မှာတော့ ၁၇ သိန်းလောက်အထိ ဖြစ်လာတယ်လို့ တောင်သူတွေက ဆိုပါတယ်။

မန္တလေးဘက်မှာ ဓာတ်ဆီတပီပါကို ၁၀ သိန်းဝန်းကျင်၊ ဓာတ်မြေဩဇာ တအိတ်ကို ၁ သိန်းလောက်ပဲရှိပေမဲ့ ရွှေဘိုခရိုင်ကိုရောက်တာနဲ့ ဓာတ်ဆီတပီပါကို ၁၄ သိန်းလောက်၊ ဓာတ်မြေဩဇာတအိတ်ကို ၁ သိန်းခွဲအထက်မှာ ဝယ်ယူသုံးစွဲနေကြရတာဖြစ်ပါတယ်။

ကုန်ဈေးနှုန်းတွေတက်တာဟာ ကောက်ခံရေးဂိတ်များတာနဲ့ ဂိတ်ကြေးများတာကြောင့်ဖြစ်တယ်လို့ ခြောက်ဘီးကားပိုင်ရှင်တယောက်က ပြောပါတယ်။

“ဂိတ်ကြေးက ပုံမှန်မရှိပါဘူး။ အကြမ်းဖျင်းတွက်မယ်ဆိုရင်တော့ ၂ သောင်းအောက်ခံ အနည်းဆုံးပေးရတယ်။ တဂိတ်ကို ၂ သောင်း၊ တခါတလေလည်း ၃ သောင်း။ မိန်းဂိတ်တွေဆိုရင်တော့ မြို့နယ်အစကနေ အဆုံးပေါ့၊ အဲဒါဆိုရင် ၃ သိန်းလောက် ပေးရတယ်။ အခွန်ပေးဆောင်ရတဲ့ အတိုင်းအတာတွေကများနေတာ၊ အခွန်ကြီးမြင့်သည့်အတွက် ကုန်ဈေးနှုန်းတွေ တက်လာတယ်။ ဂိတ်တွေလည်း များတဲ့အပိုင်းတွေ ပါတာပေါ့နော်။”

NUG က ဂိတ်ကြေးကောက်လို့ ကုန်ဈေးနှုန်းတက်ရတယ်ဆိုတာဟာ စစ်အာဏာရှင်က ဝါဒမှိုင်းတိုက်နေတာလို့ ဝက်လက်မြို့နယ် ပကဖ ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ ကိုဇော်လင်းနိုင်က ပြောပါတယ်။

“ကျနော်တို့ တော်လှန်ရေးအစက တော်လှန်ရေးရဲဘော်တွေ တောက်လျှောက် ဂိတ်တက်ကြတယ်။ တရားမဝင်ဂိတ်တက်တယ်။ တရားမဝင်ဂိတ်တက်တဲ့အခါတွေမှာ ၂ နှစ်ကျော် ၃ နှစ်လောက်၊ သုံးပေ တဂိတ် ဆိုတဲ့အပိုင်းတွေ ရှိတယ်။ အဲဒီဂိတ်တွေမှာ စစ်ဆေးရေးကြမ်းတာတွေရှိမယ်၊ ချယူတာတွေ ရှိတယ်။ အဲဒါတွေ ပပျောက်အောင် ပါးပါးနပ် နပ်ကိုင်တွယ်ရတယ်။ အချိန်ပေးရတယ်။ အခု လမ်းမပေါ်မှာ တရားမဝင်ဂိတ်မရှိတော့ဘူး၊ နည်းသွားပြီ။ ကျနော်တို့ NUG အစိုးရက အခွန်ကောက်လို့ ဒီစရိတ်တွေ မြင့်တယ်ဆိုပြီးတော့ စစ်ကောင်စီဘက်က ဝါဒမှိုင်းတိုက်တာပေါ့နော။ စစ်ကိုင်းတိုင်းထဲကိုဝင်လာရင် NUG အစိုးရရဲ့ တရားဝင်ဂိတ် ၂ ဂိတ်ပဲရှိတယ်။ ဘဏ္ဍာရေးအခွန်ဂိတ်နဲ့ တိုင်းစစ်အောင်နိုင်ရေး အခွန်ဂိတ် ဆိုပြီးပေါ့။ ကျနော်တို့ မြေဆီတအိတ်မှ ၅၀၀၊ ၁,၀၀၀ နဲ့ သောင်းဂဏန်း သိန်းဂဏန်း မြင့်သွားတယ်ဆိုတာ ကျနော်တို့ကြောင့်တော့ မဟုတ်ဘူးပေါ့။”

ကုန်သည်တွေကတော့ စစ်ကိုင်းအဝင်ကနေ တန့်ဆည်နယ်အဆုံးအထိ လမ်းကြေး ကောက်ခံရေးဂိတ် ၁၂ ဂိတ်လောက်အထိရှိတယ်လို့ ဆိုထားပေမဲ့ ပကဖ ကတော့ တရားဝင်ဂိတ် ၂ ဂိတ်ပဲရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ရွှေဘိုခရိုင်အတွင်းမှာ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက စက်သုံးဆီ၊ ဓာတ်မြေဩဇာတို့သာမက ဆန်၊ ဆီ၊ ကြက်သွန် စတဲ့ အခြေခံစားကုန်တွေပါ ဈေးနှုန်းမြင့်တက်နေတာပါ။

လက်ရှိမှာတော့ ရေ‌‌ကြီးနစ်မြုပ်တာကြောင့် သီးနှံတွေပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ကြရသလို စစ်ဘေးကြောင့်လည်း စိုက်ပျိုးပြီးသီးနှံတွေကို ပစ်ထားခဲ့ရပြီး စစ်ရှောင်နေကြရတာပါ။