တူရကီႏိုင္ငံ ၿမိဳ႕ေတာ္အင္ကာရာက ဓာတ္ပံုအႏုပညာျပခန္းတခုမွာ မိန္႔ခြန္းစကား ေျပာၾကားေပးေနတုန္း တူရကီႏိုင္ငံဆိုင္ရာ ႐ုရွားသံအမတ္ႀကီး လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္ခံလိုက္ရတဲ့ သတင္းဟာ တူရကီနဲ႔ ႐ုရွားႏိုင္ငံေတြမွာသာမကဘဲ ကမာၻ႔ႏိုင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားမွာပါ ထိတ္လန္႔အံ့ၾသသြားၾကတဲ့ သတင္းတခုျဖစ္သြားခဲ့တာကေတာ့ အေသအခ်ာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
အဲဒီထိတ္လန္႔အံ့ၾသစရာနဲ႔ ဝမ္းနည္းစရာ အျဖစ္အပ်က္ကေတာ့ တူရကီႏိုင္ငံ အင္ကာရာ ၿမိဳ႕ေတာ္က ဓာတ္ပံုအႏုပညာျပခန္းတခုမွာ ၿပီးခဲ့တဲ့ တနလၤာေန႔ ညေနပိုင္းက ျဖစ္ပြားခဲ့တာပါ။ အဲဒီဓာတ္ပံုျပပြဲ ဖြင့္ပြဲမွာ တက္ေရာက္စကားေျပာၾကားေပးဖို႔ ဖိတ္ၾကားခံရတဲ့ တူရကီႏိုင္ငံဆိုင္ရာ ႐ုရွားသံအမတ္ႀကီး အန္ဒေရကားေလာ့ဗ္ကို သူ မိန္႔ခြန္းစကားေျပာၾကားေနတဲ့ စင္ျမင့္ေပၚ သူ႔ေနာက္နားမွာ ရပ္ေနတဲ့ အၾကမ္းဖက္မႈ ႏွိမ္နင္းေရးတပ္ဖြဲ႔ဝင္ ပုလိပ္အရာရွိတေယာက္ေယာက္က သူ႔ရဲ႕ ပစၥတိုေသနတ္န႔ဲ အနီးကပ္လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္လိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္ခဲ့တဲ့ အဲဒီပုလိပ္အရာရွိက ပထမ စပစ္ခတ္အၿပီး လဲက်ေနတဲ့ သံအမတ္ႀကီးအနားကို ကပ္သြားၿပီး အနည္းဆံုး ေနာက္ထပ္ အနီးကပ္ တခ်က္ထပ္ပစ္ခဲ့တယ္လို႔ အဲဒီအခ်ိန္ ျမင္ကြင္းမွာ ရွိေနတဲ့ ေအပီသတင္းေထာက္ တေယာက္က ဆိုပါတယ္။ ေနာက္ သူဟာ သံအမတ္ႀကီးရဲ႕ခႏၶာကိုယ္ကို ပတ္ေလွ်ာက္ရင္း ေအာ္ဟစ္ေနခဲ့ၿပီး ျပပြဲမွာ ျပသထားတဲ့ ေဘာင္သြင္းထားတဲ့ ဓာတ္ပံုေတြ အေတာ္မ်ားမ်ားကိုလည္း ႐ိုက္ခြဲဖ်က္ဆီးပစ္ခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ သူ ေအာ္ဟစ္ေျပာဆိုခဲ့တာကေတာ့ “အယ္လက္ပိုကို မေမ့နဲ႔၊ ဆီးရီးယားကို မေမ့နဲ႔” လို႔ ဆိုတဲ့ စကားေတြနဲ႔ “ဒီရက္စက္မႈမွာ ပါဝင္ခဲ့တဲ့သူ ဘယ္သူျဖစ္ျဖစ္ ျပန္ေပးဆပ္ရမွာပဲ။ တေယာက္ခ်င္း တေယာက္ခ်င္းပဲ၊ ေသျခင္းတရားကပဲ က်ဳပ္ကို ဒီေနရာကေန ေခၚသြားလိမ့္မယ္။” ေနာက္ေတာ့ “ဂ်ီဟတ္အတြက္ တမန္ေတာ္ မိုဟာမက္ကို ေထာက္ခံခဲ့တဲ့သူေတြရဲ႕ သားစဥ္ေျမးဆက္ေတြပဲ” လို႔လည္း အာရဗီဘာသာစကားနဲ႔ ဆက္ေအာ္ေျပာေနခဲ့တာကိုလည္း အဲဒီအခ်ိန္မွာ ႐ိုက္ကူးမွတ္တမ္းတင္ထားတဲ့ တူရကီ သတင္းဌာနက မွ်ေဝေပခဲ့တဲ့ ဗီြဒီယိုသတင္းမွတ္တမ္းအရ ေတြ႔ျမင္ခဲ့ရပါတယ္။
အင္ကာရာၿမိဳ႕ေတာ္ဝန္ မဲလစ္ေဂါ့ခက္ကေတာ့ ဒီလုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္တဲ့ ပုလိပ္အရာရွိဟာ အသက္ ၂၂ ႏွစ္အရြယ္ ေမးလြတ္ မတ္ေအာ္တင္တားစ္ ၿမိဳ႕ေတာ္အင္ကာရာမွာ အလုပ္လုပ္ေနသူ ျဖစ္ေပမယ့္ သူ လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္မႈ က်ဴးလြန္ခဲ့တဲ့အခ်ိန္ဟာ သူ႔ရဲ႕တာဝန္ခ်ိန္ မဟုတ္ဘူးလို႔ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။
ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ႐ုရွားသံအမတ္ႀကီးကို သူ ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိ လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္ခဲ့တယ္ ဆိုတာကေတာ့ သတ္ျဖတ္ၿပီးခ်ိန္မွာ သူ ေဒါသတႀကီး ေအာ္ဟစ္ေျပာဆိုခဲ့တဲ့ သူ႔စကားေတြအရ ေသခ်ာပါတယ္။ ၿမိဳ႕ေတာ္၀န္ မဲလစ္ေဂါ့ခက္ ျပခန္းျပင္ပမွာ သတင္းေထာက္ေတြကို ဒီအလြန္ယုတ္မာရက္စက္တဲ့ ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈဟာ ႐ုရွားနဲ႔ တူရကီႏိုင္ငံအၾကား မေျပမလည္ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ ဆက္ဆံေရး ျပန္ၿပီးတည္ေဆာက္ အဆင္ေျပေခ်ာေမြ႔ဖို႔ ႏွစ္ဖက္ႀကိဳးစားေနတဲ့အခ်ိန္ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ဒီအေျခအေနကို ေႏွာင့္ယွက္ပြဲဖ်က္ဖို႔ ရည္ရြယ္တာပဲျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ တနလၤာေန႔က လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္မႈန႔ဲ ပတ္သက္ၿပီး ႐ုရွားသမၼတ ဗလာဒီမာပူတင္နဲ႔ တူရကီသမၼတ အာဒိုဂင္တို႔ တယ္လီဖုန္းဆက္သြယ္ စကားေျပာခဲ့တဲ့ အခ်ိန္မွာေတာ့ အာဒိုဂင္က “က်ေနာ္တို႔ႏိုင္ငံနဲ႔ ျပည္သူေတြကိုယ္စား ႐ုရွားသမၼတႀကီး ဗလာဒီမာပူတင္နဲ႔ မိတ္ေဆြရင္းခ်ာျဖစ္တဲ့ ႐ုရွားျပည္သူေတြကို က်ေနာ့္ရဲ႕ ဝမ္းနည္းေၾကကြဲစကားကို ထပ္ၿပီး ေျပာၾကားပါရေစ” လို႔ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။
ဗလာဒီမာပူတင္ကေတာ့ “က်ဴးလြန္ခဲ့တဲ့ ဒီရာဇဝတ္မႈကေတာ့ ႐ုရွားနဲ႔ တူရကီ ႏွစ္ႏိုင္ငံၾကားမွာရွိတဲ့ ရင္းႏွီးခင္မင္မႈနဲ႔ ဆီးရီးယားႏိုင္ငံက ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ကို လမ္းလြဲ ပ်က္ယြင္းသြားေအာင္ ရည္ရြယ္ၿပီး ရန္စတဲ့လုပ္ရပ္ဆိုတာကေတာ့ ေသခ်ာပါတယ္။ တခုတည္းေသာ ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ တုံ႔ျပန္မႈကေတာ့ အၾကမ္းဖက္မႈေတြကို ဆန္႔က်င္တိုက္ခိုက္တာကို အားေကာင္းေအာင္ လုပ္ဖို႔ပဲရွိပါတယ္။ ဓားျပေတြကေတာ့ အဲဒီအက်ိဳးဆက္ကို သူတို႔ကိုယ္တိုင္ ခံစားၾကရမွာပါပဲ” လို႔ တုံ႔ျပန္ေျပာၾကားခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။
တကယ္ေတာ့ ႐ုရွားနဲ႔ တူရကီ ႏွစ္ႏိုင္ငံဆက္ဆံေရးဟာ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ႏို၀င္ဘာလက ဆီးရီးယားနယ္စပ္မွာ ႐ုရွား စစ္ေလယာဥ္တစင္းကို တူရကီႏိုင္ငံက ပစ္ခ်လိုက္ၿပီးကတည္းက ဆိုးဆိုးဝါးဝါး တင္းမာလာခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီႏွစ္အေစာပိုင္းက တူရကီႏိုင္ငံက ေတာင္းပန္ခဲ့တဲ့အတြက္ ဒီမိတ္ပ်က္မႈကို ေက်ာ္လႊားႏိုင္ခဲ့ၿပီး ေနာက္ပိုင္းမွာ ႏွစ္ႏိုင္ငံၾကား ဆက္ဆံေရးေအးခဲေနတဲ့ အေျခအေနကေန ျပန္ၿပီးေကာင္းမြန္လာခဲ့တာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ႏွစ္ႏိုင္ငံပူးတြဲ ကမကထလုပ္ၿပီး အယ္လက္ပိုက အရပ္သားေတြနဲ႔ သူပုန္ေတြကို ေဘးကင္းရာ ေရႊ႕ေျပာင္းေပးေရး ေဆာင္ရြက္ေနခဲ့သလို ကာဇက္စတန္ၿမိဳ႕ေတာ္ အက္စ္တာနာမွာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဆြးေႏြးပြဲသစ္ တစ္ေက်ာ့ျပန္ ေဆြးေႏြးဖို႔ လုပ္ေဆာာင္ေနတာရဲ႕ အလားအလာကိုလည္း ေဆြးေႏြးေျပာဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။ တူရကီနဲ႔ ႐ုရွားႏိုင္ငံအၾကားမွာ ႏိုင္ငံေရးအရ သေဘာထားတင္းမာမႈေတြ မေက်လည္မႈေတြ ရွိေနတာရဲ႕ ဆက္ႏႊယ္ျပႆနာတခုကေတာ့ ဆီးရီးယားႏိုင္ငံအေရးမွာ ႐ုရွားႏိုင္ငံရဲ႕ ပါဝင္လႈပ္ရွားမႈေၾကာင့္လို႔ ေျပာရင္မမွားႏိုင္ပါဘူး။
ဒါေပမယ့္ လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္ခံခဲ့ရတဲ့ ႐ုရွားသံအမတ္ႀကီး အန္ဒေရကားေလာ့ဗ္ကေတာ့ သံတမန္ဘဝနဲ႔ အသက္ေမြး တက္လမ္းရွာလာခဲ့သူတဦး ျဖစ္ပါတယ္။ သံတမန္လုပ္ငန္းထဲကို ၁၉၇၆ က စတင္ဝင္ေရာက္လာခဲ့ၿပီး ၂၀၀၁ ခုႏွစ္ကေန ၂၀၀၆ ခုႏွစ္အထိ ေျမာက္ကိုရီးယားႏိုင္ငံဆိုင္ရာ ႐ုရွားသံအမတ္ႀကီးအျဖစ္ တာဝန္ယူေဆာင္ရြက္ခဲ့ၿပီး ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးဌာန ေကာင္စစ္ဝန္ေရးရာဌာန အႀကီးအကဲအျဖစ္ တာဝန္ယူ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ပါတယ္။ တူရကီႏိုင္ငံ သံအမတ္ႀကီးအျဖစ္ကိုေတာ့ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္က စၿပီး တာဝန္ယူ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သူ ျဖစ္ပါတယ္။
လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္မႈရဲ႕ ေနာက္ကြယ္မွာ ဘယ္သူႀကိဳးကိုင္ခဲ့သလဲ ဆိုတာကို စံုစမ္းေဖာ္ထုတ္ဖို႔ကိစၥမွာေတာ့ ႐ုရွားသမၼတရဲ႕ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ ဒီမီထရီ ပက္ရွေကာ့ဗ္ကေတာ့ တူရကီအာဏာပိုင္ေတြအေနနဲ႔ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈ ရလဒ္ေတြ ရမလာခင္အထိ ဒီကိစၥကို အလ်င္စလို မကိုင္တြယ္သင့္တဲ့အေၾကာင္း ေျပာဆိုခဲ့ၿပီး “ဒါဟာ ႏိုင္ငံရဲ႕ ဂုဏ္သိကၡာကို ထိုးႏွက္လိုက္တာပဲ ျဖစ္တယ္” လို႔ အာအိုင္ေအ သတင္းဌာနကို ဗုဒၶဟူးေန႔ ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။ သူက မတ္ေအာ္တင္တားစ္ တေယာက္ထဲက ဒီလုပ္ႀကံမႈကို က်ဴးလြန္တယ္လို႔ေတာ့ ႐ုရွားႏိုင္ငံက မယူဆတဲ့အေၾကာင္း ေျပာခဲ့ေပမယ့္ အဲဒီလို သံသယရွိရတဲ့အေၾကာင္းကိုေတာ့ ရွင္းျပဖို႔ ျငင္းဆန္ခဲ့ပါတယ္။
တူရကီအာဏာပိုင္ေတြဘက္ကေတာ့ ႏိုင္ငံရပ္ျခားကို ကိုယ့္သေဘာနဲ႔ကိုယ္ ထြက္ခြာေနထိုင္ေနတဲ့ မြတ္ဆလင္ေခါင္းေဆာင္ ဖက္သူလာဂူလင္ရဲ႕ အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႔ျဖစ္တဲ့ ဖက္သူလာ အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႔ (FETO) နဲ႔ ဆက္ႏႊယ္ေနလိမ့္မယ္လို႔ ယူဆေနၾကပါတယ္။ ဂူလင္ကို တူရကီအစိုးရက ဇူလိုင္လ ၂၂ ရက္ေန႔က တူရကီႏိုင္ငံမွာ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ မေအာင္ျမင္တဲ့ စစ္တပ္ အာဏာသိမ္းယူမႈကို စီစဥ္ႀကိဳးကိုင္ခဲ့သူ ျဖစ္တယ္လို႔ စြပ္စဲြထားခဲ့ပါတယ္။
အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးဌာနကေတာ့ ႏွစ္ႏိုင္ငံလံုးအတြက္ အကူအညီေပးဖို႔ အဆင္သင့္ ရွိပါတယ္လို႔ ေၾကညာခ်က္ထုတ္ျပန္ထားခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ ဘာျဖစ္လာဦးမယ္၊ ဘာေတြ ေျပာလာၾကဦးမယ္ ဆိုတာကလည္း မေသခ်ာတဲ့ အေျခအေနပါ။ လြန္ခဲ့တဲ့ရာစုႏွစ္နဲ႔ခ်ီၿပီး ၾကာျမင့္ေနခဲ့တဲ့ တူရကီနဲ႔ ႐ုရွားႏိုင္ငံၾကားမွာ ျဖစ္ေနတဲ့ တင္းမာေနတဲ့ အားၿပိဳင္ရန္လိုမႈ ဆက္ဆံေရးဟာ ဆီးရီးယား ျပည္တြင္းစစ္မွာ ခ်မွတ္ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့၊ အသတ္အျဖတ္မ်ားတဲ့ ႏိုင္ငံျခားေရးမူဝါဒေတြေပၚမွာ ထိပ္တိုက္ထိခတ္မိလာၾကတဲ့ အေျခအေနလို႔ပဲ ေျပာရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအေျခအေနမွာ အေလးထားရမယ့္ အလားအလာရွိတဲ့ အခင္းအက်င္းအတြက္ သတိထားရမယ့္ အခ်က္ေတြကေတာ့….
- ႐ုရွားက တူရကီႏိုင္ငံကို အဓိကထားၿပီး ကြန္ပ်ဴတာနည္းနာနဲ႔ တိုက္ခိုက္ ဖ်က္ဆီးေနသူေတြ ကိစၥ။
- ႐ုရွားနဲ႔ တူရကီအၾကား ရွိေနတဲ့ အားနည္းခ်ည့္နဲ႔ ၿပိဳကြဲသြားႏိုင္တဲ့ ဆက္ဆံေရးဟာ တူရကီီႏိုင္ငံအေပၚ စီးပြားေရးအရ ဖိအားအသစ္ျဖစ္လာႏိုင္တဲ့ အေျခအေနကိစၥ။
- အခု လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္မႈဟာ ႏွစ္နိင္ငံစလံုးအတြက္ စီမိုကေရစီေရး ေဆာင္ရြက္မႈေတြကို ပိုၿပီးႏွိပ္ကြပ္ဖို႔ ဆင္ေျခဆင္လက္တခုအျဖစ္ အသံုးျပဳလာႏိုင္တဲ့ ကိစၥ။
- အယ္လက္ပိုမွာ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး ၿပိဳကြဲသြားႏိုင္တဲ့ကိစၥ။
- ႐ုရွားက ေနတိုးအဖြဲ႔ဝင္ႏိုင္ငံျဖစ္ေနတဲ့ တူရကီကို စစ္ပြဲဆင္ႏြႊဲဖို႔ဆိုတာ မျဖစ္ႏိုင္သေလာက္ ျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ ခတ္(Kurd) ေတြရဲ႕ အၾကမ္းဖက္မႈေတြ ပိုၿပီးျဖစ္လာေအာင္ တြန္းအားေပးလာၿပီး တဖက္လွည့္နဲ႔ တူရကီႏိုင္ငံ အခက္ေတြ႔ေအာင္ လုပ္လာႏိုင္တဲ့ကိစၥေတြပဲ ျဖစ္တယ္လို႔ ႏိုင္ငံေရးေလ့လာသံုးသပ္သူေတြက ခု တူရကီႏိုင္ငံ ႐ုရွားသံအမတ္ႀကီး လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္ခံခဲ့ရတဲ့ကိစၥကို အေျခခံၿပီး သံုးသပ္တင္ျပထားတဲ့အေၾကာင္း ။ ။
စိုးေနလင္း
