ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ အဓိကျပႆနာဟာ ေခတ္မီႏိုင္ငံေတာ္သစ္ကို၊ ျပည္ေထာင္စုသစ္ကို ျပည့္ျပည့္၀၀ မတည္ေဆာက္ႏိုင္ခဲ့တဲ့ ျပႆနာျဖစ္ပါတယ္လို႔ ျမန္မာ မဟာဗ်ဴဟာႏွင့္ မူ၀ါဒဆုိင္ရာ ေလ့လာေရး အင္စတီက်ဳရဲ႕ အမႈေဆာင္ဒါ႐ိုက္တာ ဦးမင္းဇင္က ေျပာပါတယ္။ ၂၁ ရာစု ပင္လုံညီလာခံကိစၥ၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကိစၥ၊ တုိင္းရင္းသားေရးရာကိစၥ စတဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ အေရးကိစၥေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဦးမင္းဇင္ကို ဒီဗြီဘီက ေတြ႔ဆုံေမးျမန္းထားပါတယ္။
ေမး - ကိုမင္းဇင္ေရ က်ေနာ္တို႔ အခု ဗမာျပည္မွာ အေျပာအမ်ားဆံုးကေတာ့ ၂၁ ရာစု ပင္လံုညီလာခံေပါ့ေနာ္။ က်ေနာ္တို႔ ျပည္ေထာင္စု ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ညီလာခံေပါ့။ အဲဒါကို ၾသဂုတ္လမွာ လုပ္မယ္။ အဲဒါနဲ႔ တၿပိဳင္တည္း မၾကာခင္က လႈပ္ရွားမႈေတြ ေတာ္ေတာ္ရွိတယ္ေပါ့။ ဒါနဲ႔ အကုန္လံုး ႏွစ္ေပါင္း ၅၀ အတြင္းမွာ အရပ္သားဦးေဆာင္တဲ့ အစိုးရေပါ့ေနာ္။ သမၼတဦးထင္ေက်ာ္၊ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္တဲ့ အစိုးရလက္ထက္မွာ တကယ္တမ္းက်ေတာ့ ျပည္ေထာင္စုအသစ္တခုကို ျပန္လည္တည္ေထာင္ဖို႔ ႀကိဳးစားေနတယ္။ အဲဒါနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ကိုမင္းဇင္လည္း သုေတသီတဦးအေနနဲ႔ေပါ့ေနာ္။ တကယ္တမ္း တိုင္းျပည္ထူေထာင္ေရး၊ ျပည္ေထာင္စုတခု ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးမွာ ဘာေတြလုပ္ၿပီးၿပီလဲ၊ ဘာေတြလုပ္ဖို႔က်န္လဲ၊ ဘယ္လိုစိန္ေခၚမႈေတြရွိလဲ။ အဲဒါေလး ပထမဆံုး ေျပာျပေပးပါဦးခင္ဗ်။
ေျဖ - ဟုတ္ကဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ျပႆနာေတြေပါ့ေနာ္။ ျပႆနာေတြကို သံုးသပ္ၾကတဲ့အခါမွာ ျပႆနာအားလံုးရဲ႕ ေရေသာက္ျမစ္ဟာ ဘာလဲဆိုၿပီးေတာ့ အကဲျဖတ္ၾကတာ ရွိပါတယ္။ ဆိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔ေျပာခ်င္တာကေတာ့ ဒီ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ဟာ ၁၉၆၂ ေပါ့ေနာ္။ တခ်ဳိ႕ကလည္း ၅၈ ကတည္းက စေျပာတာေပါ့။ ၆၂ ကပဲ စေျပာၾကပါစို႔။ ၂၀၁၅ ေလာက္အထိေပါ့ေနာ္။ ပံုစံတမ်ဳိးမဟုတ္ တမ်ဳိးနဲ႔ရွိေနတယ္။ အခုလည္း ဆက္ၿပီး ရွိေနတယ္ေပါ့ေလ။ ဒါေပမယ့္လည္း ျမန္မာျပည္ရဲ႕ ျပႆနာအားလံုးရဲ႕ ေရေသာက္ျမစ္ဟာ စစ္အာဏာရွင္စနစ္လို႔ ေျပာမယ္ဆိုရင္ အဲဒီအကဲျဖတ္ခ်က္ဟာ မျပည့္စံုဘူးလို႔ က်ေနာ္တို႔ သံုးသပ္လို႔ရပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ အဓိကျပႆနာဟာ ေခတ္မီႏိုင္ငံေတာ္သစ္ကို ျပည္ေထာင္စုသစ္ကို ျပည့္ျပည့္၀၀ မတည္ေဆာက္ႏိုင္ခဲ့တဲ့ ျပႆနာျဖစ္ပါတယ္။ တခ်ဳိ႕ကေတာ့ ဘယ္ေလာက္ေတာင္ ေျပာလဲဆိုရင္ ဒါဟာ မေအာင္မျမင္ျဖစ္တယ္လို႔ေတာင္ ေျပာပါတယ္။ အနည္းဆံုးေတာ့ မျပည့္မစံုျဖစ္တဲ့ ျပည္ေထာင္စုကို က်ေနာ္တို႔ လက္၀ယ္ရရွိထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္သစ္ဆိုတာဟာ ၁၉၄၇ ပင္လံုစာခ်ဳပ္နဲ႔မွ ေပၚလာတာပါ။ အဲဒီမတိုင္ခင္တုန္းက ရွိတယ္ဆိုတာဟာ တကယ္ေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ပေဒသရာဇ္ေတြရဲ႕ အဂၤလိပ္ ကုိလိုနီစနစ္ရွိမယ္။ ပေဒသရာဇ္ေတြရဲ႕ ၿမိဳ႕ျပႏိုင္ငံေတာ္ေတြ ရွိတာေပါ့။ တကယ္တမ္းက်ေတာ့ ဒီ ပင္လံုစာခ်ဳပ္ကိုက အနာအဆာေလးေတြ၊ ခၽြတ္ယြင္းခ်က္ေလးေတြ ရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း ဒါဟာ တကယ္လုပ္မယ္ဆိုရင္ စလံုးေရစေပါ့ေနာ္။ တကယ္ေကာင္းတဲ့အစ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ႏွစ္ေပါင္းအဆက္ဆက္ေပါ့ေနာ္။ ဗမာႏိုင္ငံေရးသမားေတြေရာ ျပည္တြင္းစစ္ေၾကာင့္ စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္မို႔ ဒီပင္လံုစာခ်ဳပ္ဟာ ပ်က္ျပယ္သလို ျဖစ္သြားရပါတယ္။ အဲေတာ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္ၿပီးေတာ့ အစိုးရသစ္ တက္လာတဲ့အခါမွာ အားလံုးက အမ်ားႀကီး ေမွ်ာ္လင့္ၾကတယ္။ သူကလည္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို ဦးစားေပးမယ္ဆိုၿပီး သူလုပ္တယ္။ ထူးျခားတာက ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဟာ ျမန္မာ့သမိုင္းမွာ အာဏာေရာ ၾသဇာေရာ ႏွစ္ခုစလံုးကို ပိုင္ဆိုင္ထားတဲ့သူ ရွားရွားပါးပါး ပုဂၢိဳလ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၆၂ ကစၿပီးေတာ့ တခ်ဳိ႕လူေတြဟာ အာဏာေဇာင္း အရမ္းထက္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ၾသဇာမရွိဘူး။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကေတာ့ ၾသဇာလည္းရွိတယ္။ အခုဆိုရင္ ႏုိင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံဆိုေတာ့ အာဏာလည္း ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေျပာရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ သူ႔ဆီမွာ အဓိကခ်ဳပ္ကိုင္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီပုဂၢိဳလ္မ်ဳိးက ဦးစီးဦးေဆာင္လုပ္မယ္ဆိုေတာ့ အားလံုးက အမ်ားႀကီးေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ အဲေတာ့ ဒီျပည္ေထာင္စုသစ္ တည္ေဆာက္ေရး၊ ႏိုင္ငံေတာ္သစ္ တည္ေဆာက္ေရးဟာ ဘယ္ေလာက္ထိ ခရီးေရာက္မလဲ ဆိုတာကေတာ့ က်ေနာ္တို႔အားလံုး ၀ိုင္းၿပီးေတာ့ ဓမၼဒိ႒ာန္က်က် သံုးသပ္ၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ေမး - ဟုတ္ကဲ့ခင္ဗ်ာ။ ဦးမင္းဇင္ေျပာသလိုပဲ က်ေနာ္တို႔ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးဓေလ့က တကယ္ကေတာ့ ဒီမိုကေရစီနဲ႔ ေ၀းပါတယ္။ ဒီလိုပဲ ကိုလိုနီၿပီးေတာ့မွပဲ က်ေနာ္တို႔ ရခဲ့ၾကတာေပါ့ေနာ္။ တကယ္တမ္း မလိုခ်င္ဘဲနဲ႔ရခဲ့တဲ့ အေမြဆိုးေပါ့ေနာ္။ ပို႔စ္ကိုလိုနီယာ သီအိုရီလို႔လည္း ေျပာၾကပါတယ္။ စစ္အာဏာရွင္ တခုတည္းေၾကာင့္ေတာ့ မဟုတ္ဘူးေပါ့။ က်ေနာ္တို႔ ခုနေျပာသလိုပဲ ဒါေပမယ့္ ဒီလိုအေျခအေနမွာပဲ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္လို ၾသဇာေရာ အာဏာေရာ ရွိတဲ့သူဟာ တကယ္တမ္း ျပည္ေထာင္စုတခုကို ျပန္တည္ေဆာက္မယ္ဆိုရင္ ဘာကိုဦးစားေပးၿပီးေတာ့ ဘယ္လိုညႇိႏႈိင္းမႈနဲ႔ ဘယ္လိုတည္ေဆာက္သင့္လဲ၊ ဘာကို အေရးတႀကီး ဦးစားေပး လုပ္ေဆာင္သင့္လဲ။ အဲဒါေလးကို ျဖည့္စြက္ေျပာေပးပါဦး။
ေျဖ - အရင္ဆံုး အေရးႀကီးတာကေတာ့ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ နာက်င္နစ္နာခဲ့တဲ့သူေတြ ရွိပါတယ္။ တိုင္းရင္းသားထဲမွာေပါ့ေနာ္။ အထူးသျဖင့္ ျပည္တြင္းစစ္ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔ တိုင္းရင္းသားမွာေရာ ဗမာဘက္မွာေရာ အျပန္အလွန္ေပါ့ေနာ္ နာက်င္မႈေတြ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ တိုင္းရင္းသားအခ်င္းခ်င္း ၾကားထဲမွာလည္း ရွိပါတယ္။ ဒီနာက်င္မႈေတြကို အခ်ိန္ေပးၿပီး နားေထာင္ဖို႔ လိုပါတယ္။ အေရးႀကီးဆံုးက အဲဒါပဲ။ အဲေတာ့ တခုခုကို လုပ္မယ္ဆိုရင္ က်ေနာ္တို႔က ဒီလို နာက်င္နစ္နာခဲ့မႈေတြကို နားေထာင္ၿပီးေတာ့မွ ေရွ႕ဘယ္လိုဆက္မလဲ။ ႏိုင္ငံရဲ႕အနာဂတ္ကို က်ေနာ္တို႔က Vision ေခၚတာေပါ့နာ္။ ဘယ္လိုအေျမာ္အျမင္နဲ႔ အနာဂတ္ကို ပံုေဖာ္မလဲဆိုတာကို အတူတကြ ၀ိုင္းစဥ္းစားဖို႔ လိုပါတယ္။ Vision ကုိ သိပ္ဦးစားမေပးဘဲနဲ႔ ျဖစ္စဥ္နဲ႔ေပါ့ေနာ္။ လုပ္ငန္းစဥ္နဲ႔ ပေရာဆက္ထဲကို အတင္းထိုးသြင္းမယ္၊ ဖုတ္ပူမီးတိုက္ လာလက္မွတ္ထိုး သြားၾကမယ္၊ ၿပီးခဲ့တာေတြ ေမ့လိုက္ေတာ့၊ ေရွ႕ဆက္သြားမယ္ဆိုၿပီးေတာ့ အတင္းတြန္းရင္ ဘာျဖစ္ႏိုင္လဲဆိုေတာ့ နစ္နာခဲ့ရတဲ့သူေတြဘက္က မေက်မလည္ျဖစ္တာ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ စိတ္ထဲမွာ က်ေနာ္တို႔ ေပၚလတီကယ္မု ေပါ့ေနာ္။ မသိုးမသန္႔ျဖစ္တာ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ အဲလိုျဖစ္ရင္ ဆိုင္းဘုတ္တင္တာ၊ ဖဲႀကိဳးျဖတ္တာ၊ အခမ္းအနား လုပ္တာေတာ့ ေအာင္ျမင္ေကာင္း ေအာင္ျမင္ႏိုင္မယ္။ တကယ့္တကယ္ အႏွစ္သာရအရေပါ့ေနာ္ ျပည္ေထာင္စုတခုကို တည္ေဆာက္ဖို႔ ခက္ပါတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ Vision လုိ႔ေျပာတဲ့ အေျမာ္အျမင္မွာ တန္းတူေရးကို ဘယ္ေလာက္အာမခံမွာလဲ။ တရားမွ်တမႈကို ဘယ္ေလာက္အာမခံမွာလဲ။ လြတ္လပ္ခြင့္ေတြကို ဘယ္ေလာက္အာမခံမွာလဲ။ တခ်ဳိ႕ကိစၥေတြက အာမခံတယ္ဆိုတာ ကိုယ့္ဘက္က တာ၀န္ယူမႈကို ျပသတာေပါ့ေလ။ အာမခံတိုင္း အကုန္ျဖစ္ေရာလားဆိုေတာ့ အဲလိုေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ တခါတေလက်ေတာ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ေျပာတဲ့စကားေတြဟာ က်ေနာ္တို႔ ဘားဂိမ္းလို႔ေခၚတဲ့ အေပးအယူနဲ႔ ေစ့စပ္ေဆြးေႏြးတဲ့ဘက္ကို သိပ္ေရာက္ၿပီးေတာ့ အာမခံေပးတဲ့ဘက္ကို အားနည္းတယ္လို႔ တိုင္းရင္းသားေတြဘက္က ယူဆတာေတြလည္း ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ တေလာကဆိုရင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔ လက္မွတ္မထိုးရေသးတဲ့ တိုင္းရင္းသားေခါင္းေဆာင္ေတြ ေတြ႔အၿပီးမွာ တိုင္းရင္းသားေခါင္းေဆာင္ တဦးျဖစ္တဲ့ ခူဦးရယ္က ေျပာတာဆိုရင္ ဒါကိုသြားၿပီးေတာ့ ထင္ဟပ္ေနပါတယ္။ ေတာင္းတိုင္း အကုန္မရႏိုင္ဘူးတို႔၊ မေပးႏိုင္ဘူးတို႔၊ အာမမခံႏိုင္ဘူးတို႔ ဒါကေတာ့ လက္ေတြ႔ႏိုင္ငံေရးမွာေတာ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ေျပာတာ မွန္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း ဒီလိုစကားေျပာၾက ေဆြးေႏြးၾကတဲ့အခါမွာ ကိုယ္က ႏိုင္ငံေတာ္ေခါင္းေဆာင္ ျဖစ္လာတယ္။ ကိုယ္က အမ်ားစုကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ေခါင္းေဆာင္ ျဖစ္တဲ့အခါမွာ ကိုယ့္ဘက္က အေက်အလည္ အာမခံခ်က္ေတြေပးဖို႔၊ ကိုယ့္ဘက္က နစ္နာခ်က္ေတြကို ေသခ်ာနားေထာင္ဖို႔၊ ၿပီးေတာ့ အျပန္အလွန္ေပါ့ေနာ္ ငါတို႔အနာဂတ္ကိုေတာ့ ဒီလိုတည္ေဆာက္မယ္၊ ငါ့မွာတာ၀န္ရွိသလို အားလံုးမွာလည္း တာ၀န္ရွိတယ္ဆိုတဲ့ သေဘာမ်ဳိးအထိ၊ ပထမပိုင္းကေတာ့ ကိုယ္က တာ၀န္ခံတာ၊ တကယ့္တကယ္သြားတဲ့အခါမွာ ႏွစ္ဘက္စလံုးမွာ တာ၀န္ရွိတယ္ဆိုၿပီးေတာ့ အဲလိုဆြဲေခၚသြားႏိုင္တဲ့ Vision ေပါ့ေလ၊ Vision ပုိင္းကိုေတာ့ အဓိက အရင္စၿပီး စဥ္းစားသင့္တယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ အဲဒါၿပီးေတာ့မွလည္း ပေရာ့ဆက္ေပါ့ေလ။
ေမး - ဟုတ္ကဲ့ အာမခံတယ္ဆိုတာ ပဋိညာဥ္တခုေပါ့ေလ။ က်ေနာ္တို႔ အကုန္သေဘာတူတဲ့ဟာ။ အဲလိုပဲ အန္အယ္လ္ဒီရဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲ ေၾကညာခ်က္ ၁၃ ခ်က္ ရိွပါတယ္။ ဖက္ဒရယ္ ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုကို တည္ေထာင္မယ္လို႔ ေၾကညာထားတယ္။ အဲဒါလိုပဲ တိုင္းရင္းသားေတြကလည္း ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုဆိုၿပီးေတာ့ ေနာက္ဆံုး မိုင္ဂ်ာယန္မွာလည္း ေၾကညာတယ္။ တပ္မေတာ္ကလည္း ေျပာတယ္။ သူတို႔သည္လည္း ဖက္ဒရယ္ကို ေပးေနပါတယ္။ အခုတကယ္ ျဖစ္လာမယ့္ ၂၁ ပင္လံုဟာ စကားလံုးေတာ့တူတယ္။ တကယ္ေကာ နားလည္မႈ တကယ္ရွိၾကၿပီလား။ တကယ္ေကာ အာမခံေပးၾကလား။ ဖက္ဒရယ္ဆိုတာေတာ့ အာဏာခြဲေ၀မႈေပါ့ေနာ္။ အဲဒါနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ေကာ ဘယ္လိုအာမခံခ်က္ေတြ ရၿပီလဲ။ ၿပီးရင္ ဘယ္ကေနစၿပီးေတာ့ ေသခ်ာတဲ့ လက္ခံႏိုင္တဲ့ဟာကို ဘယ္လိုျဖစ္ႏိုင္လဲ။ အဲဒါေလးကို နည္းနည္းျဖည့္စြက္ၿပီး ေျပာေပးပါဦးခင္ဗ်။
ေျဖ - ခုန ကိုတိုးေဇာ္လတ္ေျပာတာလည္း အေျခခံက်တဲ့ကိစၥပဲ။ ပဋိညာဥ္ေပါ့ေနာ္။ ဒီျပည္ေထာင္စုဟာ ၄၇ မွာ စတည္ေဆာက္ကတည္းက ပဋိညာဥ္ေပၚမွာ အေျခခံၿပီး တည္ေဆာက္ထားတာ။ မိသားစုေတြ ေဆြမ်ဳိးေမာင္ႏွမေတြ ေအာ္ဂဲနစ္ယူနီယံမဟုတ္ဘူး။ ဒါ ခြန္ထရက္က်ဴရယ္ ယူနီယံ။ ပဋိညာဥ္ေပၚ အေျခခံၿပီး စာခ်ဳပ္ေပၚ အေျခခံၿပီးျဖစ္တဲ့ ျပည္ေထာင္စုသစ္ ျဖစ္တယ္ဆိုတာကို က်ေနာ္တို႔က အခိုင္အမာ ခံယူဖို႔လိုပါတယ္။ ဒါမွ အခုျပန္ၿပီးေတာ့ ၂၁ ရာစုပင္လံုမွာ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ ပဋိညာဥ္မွာရွိတဲ့ အားနည္းခ်က္ေတြကို ျပင္ဆင္ၿပီးေတာ့ ပဋိညာဥ္အသစ္တခုကို က်ေနာ္တို႔က ဆက္ၿပီး လုပ္ခ်င္တာကိုး။ ဆိုတဲ့အခါက်ေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ႏိုင္ငံေတာ္မွာ ဦးေဆာင္ေနတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြဘက္က ဒါနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ရွင္းလင္းတဲ့ တာ၀န္ယူမႈ၊ အာမခံခ်က္ေတြ ရွိဖို႔လိုပါတယ္။ အခုထိ သိရသေလာက္ကေတာ့ ခုနေျပာသလိုပဲ ဖက္ဒရယ္ပံုစံကို သြားခ်င္တယ္။ ဒါေပမယ့္ တပ္မေတာ္ရဲ႕ စဥ္းစားခ်က္က တမ်ဳိးျဖစ္ႏိုင္တယ္။ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ေတြရဲ႕ စဥ္းစားခ်က္က တမ်ဳိးျဖစ္ႏိုင္တယ္။ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ထဲမွာေတာင္မွ လက္မွတ္ထိုးၿပီးသားအဖြဲဲ႔နဲ႔ လက္မွတ္မထိုးရေသးတဲ့အဖြဲဲ႔ ရွိႏိုင္တယ္။ တခါ ၀ တို႔လိုမ်ဳိး သီးသန္႔ အင္အားစုေတြကလည္း တမ်ဳိးတမည္စဥ္းစားတာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ က်ေနာ္ထင္တယ္။ တခါ ေျမေပၚႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ။ တိုင္းရင္းသား ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြဘက္က စဥ္းစားခ်က္ရွိႏိုင္တယ္။ အရပ္ဘက္ အဖြဲဲ႔အစည္းေတြဘက္က စဥ္းစားခ်က္ ရွိႏိုင္တယ္။ က်ေနာ့္အျမင္ကေတာ့ ဒါေၾကာင့္မို႔ ဒီျဖစ္စဥ္ဟာ ရွည္ႏိုင္တယ္။ တာရွည္ႏိုင္တယ္။ ဒီျဖစ္စဥ္မွာ စိတ္ရွည္ဖို႔လိုတယ္။ အလြန္အမင္း အျမန္အဆန္ လုပ္ငန္းစဥ္ထဲကို အတင္းထိုးထည့္တာထက္စာရင္ အဲလို အေျခခံက်တဲ့ တန္ဖိုးထားမႈေတြမွာ သေဘာထားတူညီေအာင္ တိုက္ဆိုင္ဖို႔ ခဏခဏေတြ႔ေနဖို႔ လိုတယ္လို႔ က်ေနာ္ထင္ပါတယ္။ ခဏခဏ စကားေျပာေနဖို႔လိုတယ္။ ဒီလိုေျပာလို႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က အားလံုးကို လိုက္ေတြ႔ရမယ္၊ သူကလည္း ဒိုင္ခံေဆြးေႏြးရမယ္လို႔ မဟုတ္ပါဘူး။ ျမန္မာျပည္မွာ တခုလိုတာကေတာ့ ေခါင္းေဆာင္ေတြကေနၿပီးေတာ့ ဒလီဂိတ္လို႔ေခၚတဲ့ တာ၀န္ခြဲေပးတဲ့ အေလ့အထ ပိုလုပ္ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ က်ေနာ္ထင္တယ္၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလည္းလုပ္၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္သလို စီးပြားေရးလည္းလုပ္။ ဒါေတြအကုန္လံုးက ဆက္စပ္ေနတာကိုး။ အဲလို စီးပြားေရးလုပ္သလို ႏိုင္ငံေရးမွာလည္း ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြလုပ္။ အဲလိုမဟုတ္ဘဲနဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးတခုတည္း ဦးစားေပးဆိုၿပီးေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံက သူ႔ရဲ႕ ရွိသမွ်အခ်ိန္ေတြ အကုန္လံုးကို ဒီေပၚမွာပဲ အားစိုက္ေနရမယ္ဆိုရင္ က်န္တဲ့ေနရာမွာလည္း လစ္ဟင္းႏိုင္တယ္။ အဲေတာ့ စီးပြားေရးမွာ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ အားနည္းလာရင္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး အလားအလာကို အမ်ားႀကီး ထိခိုက္ႏိုင္ပါတယ္။
ေမး - ဟုတ္ကဲ့ တိုင္းရင္းသားေတြ အမ်ားစု ေမွ်ာ္လင့္တာကေတာ့ တန္းတူေရးေပါ့ဗ်ာ။ အဲေတာ့ တကယ္တမ္း ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္တဲ့ အစိုးရကေရာ တကယ္တမ္း တိုင္းရင္းသားေတြလိုခ်င္တဲ့ တန္းတူေရးကို တကယ္အာမခံေပးႏိုင္ပါ့မလား။ ၿပီးရင္ ေပးရင္လည္း ဘယ္လိုပံုစံမ်ဳိးေပးမလဲ။ နည္းနည္းျဖည့္စြက္ၿပီးေတာ့ ေဆြးေႏြးေပးပါဦးခင္ဗ်။
ေျဖ - မွ်မွ်တတေျပာရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကလည္း ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံ အေနနဲ႔ ၾသဇာအာဏာရွိတယ္ ဆိုေသာ္ျငားလည္း လက္ရွိ ၂၀၀၈ အေျခခံဥပေဒဟာ တကယ္ေတာ့ သူ႔ကိုခ်ဳပ္ထား၊ ကန္႔သတ္ထားတာေတြ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ ဗမာစကားမွာေတာ့ တဂူထဲမွာ ျခေသၤ့ႏွစ္ေကာင္ မေအာင္းႏိုင္ဘူးလို႔ ေျပာေပမယ့္လည္း ၂၀၀၈ အေျခခံဥပေဒက တကယ္တမ္းက်ေတာ့ တပ္မေတာ္နဲ႔ ဒီခ်ဳပ္အစိုးရေပါ့ေနာ္။ အန္အယ္လ္ဒီအစိုးရကို တဂူထဲမွာ ျခေသၤ့ႏွစ္ေကာင္ အတင္းေအာင္းခိုင္းထားသလို ျဖစ္ေနပါတယ္။ အခုေတာ့ သဏၭာန္အားျဖင့္ေပါ့ေလ၊ အျမင္အားျဖင့္ေတာ့ ထိပ္ပိုင္းေခါင္းေဆာင္ေတြ ေျပလည္တယ္ဆိုတဲ့ အျမင္မ်ဳိးရွိပါတယ္။ ဒါလည္း ေကာင္းတဲ့ လကၡဏာပါ။ ဒါေပမယ့္လည္း တကယ့္အက်ဳိးစီးပြားအရ ဘယ္ေလာက္ထိ အရပ္ဘက္ စစ္ဘက္ ဆက္ဆံေရးမွာ ေျပာင္းလဲသြားသလဲဆိုတာေတာ့ အင္မတန္မွ အကဲျဖတ္ဖို႔ ေစာပါေသးတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဟာ တိုင္းရင္းသားေတြရဲ႕ ေတာင္းဆိုခ်က္ကို အာမခံတယ္ဆိုတဲ့ေနရာမွာ တပ္မေတာ္ရဲ႕ သေဘာထား မပါဘဲနဲ႔ အာမခံလို႔ မရႏိုင္ဘူးလို႔ ထင္ပါတယ္။ စိတ္ပူစရာက ဘာျဖစ္သြားႏိုင္လဲဆိုေတာ့ ေနာက္ဆံုးက်ရင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကိုယ္တိုင္ကိုက၊ တိုင္းရင္းသားေတြဘက္က ျမင္လာႏိုင္တာက တပ္မေတာ္ကို ကိုယ္စားျပဳ ေျပာေပးေနသလားဆိုတဲ့ အထိေတာင္ ျမင္သြားႏိုင္တာေတြ ရွိပါတယ္။ ဆိုတဲ့အခါက်ေတာ့ က်ေနာ္တို႔အေနနဲ႔လည္း ဒီကိစၥေတြ သံုးသပ္တဲ့အခါမွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ႕ အကန္႔အသတ္ေပါ့ေနာ္။ မျမင္ဘဲနဲ႔ သူ႔ကိုခ်ည္းပဲ အတင္းတြန္းေနမယ္ဆိုလည္း မွ်တတဲ့သေဘာ မေဆာင္ပါဘူး။
ေမး - ဟုတ္ကဲ့ခင္ဗ်။ ေစာေစာတုန္းက စစ္ဘက္ အရပ္ဘက္ ဆက္ဆံေရးကို ေျပာလာတယ္။ အခု က်ေနာ္တို႔ ဇူလိုင္ ၁၉ ေပါ့ေနာ္။ အာဇာနည္ေန႔ကလည္း ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီး မင္းေအာင္လိႈင္ကိုယ္တိုင္ တက္ခဲ့တယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အိမ္မွာ ဆြမ္းေကၽြးမွာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ပါခဲ့တယ္ေပါ့။ အဲဒါကလည္း တိုင္းရင္းသားေတြေတြ႔မယ့္ မိုင္ဂ်ာယန္နဲ႔ သြားတိုက္ဆိုင္ေနတယ္။ ဆိုလိုတာ အစိုးရနဲ႔ စစ္တပ္ကေတာ့ တခုတည္း။ တိုင္းရင္းသားေတြကို ပိုၿပီးေတာ့မ်ား ဒီဟာက ငါတို႔ကေတာ့ တဖြဲဲ႔တည္းရွိတယ္။ မင္းတို႔ဘက္ကေတာ့ စဥ္းစားဆိုတဲ့ Signal မ်ဳိး ေရာက္သြားလားေပါ့ေနာ္။ ဗမာ့ႏိုင္ငံေရး အင္အားစုသံုးခု စဥ္းစားတဲ့အေပၚမွာေတာ့ အဲေတာ့ လက္ရွိအေျခအေန အစိုးရရယ္၊ တပ္မေတာ္နဲ႔ ရင္းႏွီးမႈအေပၚမွာ တိုင္းရင္းသားေတြကေရာ စိုးရိမ္မႈျဖစ္လာႏိုင္လား။ အဲဒီအတြက္ ပုိ ပရက္ရွာ ျဖစ္လာႏိုင္လား၊ အဲဒါနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈေလးလည္း ျဖည့္စြက္ၿပီးေတာ့ ေဆြးေႏြးေပးပါဦးခင္ဗ်။
ေျဖ - ဒီကိစၥက သိမ္ေမြ႔တယ္ဗ်။ အကဲလည္း အကဲဆတ္ပါတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔အေနနဲ႔လည္း မွန္းဆၿပီးေတာ့ေျပာရတာ မသင့္ေတာ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္လည္း အရပ္ဘက္ စစ္ဘက္ ဆက္ဆံေရးေပါ့ေနာ္။ အရပ္ဘက္ စစ္ဘက္ ဆက္ဆံေရးမွာ တိုးတက္မႈေတြ ရွိလာတာဟာ ေကာင္းတဲ့လကၡဏာပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ အရပ္ဘက္ စစ္ဘက္ ဆက္ဆံေရးမွာ တိုးတက္လာတိုင္း တိုင္းရင္းသားအေရးမွာ၊ ျပည္ေထာင္စုတည္ေဆာက္ေရးမွာ တိုးတက္လာမယ္လို႔ ယတိျပတ္ေျပာလို႔မရဘူး။ အရပ္ဘက္ စစ္ဘက္ ဆက္ဆံေရးမွာ တိုးတက္လာတိုင္း ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းေရးမွာ လကၡဏာေကာင္းေတြ ရလာမယ္လို႔ ယတိျပတ္ေျပာလို႔မရဘူး။ အရပ္ဘက္ စစ္ဘက္ ဆက္ဆံေရး တိုးတက္လာတိုင္း စီးပြားေရးေကာင္းလာမယ္လို႔ ေျပာလို႔မရဘူး။ အဲဒီေတာ့ အခုၾကည့္ရတဲ့ သေဘာအတိုင္းဆိုရင္ က်ေနာ္လက္လွမ္းမီသေလာက္ ေျပာၾကည့္တဲ့ တိုင္းရင္းသားေခါင္းေဆာင္ေတြေပါ့ေနာ္။ ေျပာၾကည့္တဲ့အခါမွာ သူတို႔မွာ စိတ္ပူမႈေတာ့ ရွိပါတယ္။ သူတို႔က ျမင္တာကေတာ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔ သူတို႔ဟာ ေတာက္ေလွ်ာက္ တုိက္ပြဲ၀င္ခဲ့တယ္။ ရဲေဘာ္ရဲဘက္ေတြလို႔ သူတို႔က ျမင္ပါတယ္။ အခုအခ်ိန္မွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဟာ တပ္မေတာ္ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ သိပ္ၿပီးေတာ့ နီးကပ္ေျပလည္တယ္လို႔ ျမင္တဲ့အခါမွာလည္း သူတို႔မွာ တဘက္ကလည္း ဒါ အားလံုး ၀မ္းသာပါတယ္။ ဒါ တိုင္းျပည္အတြက္ ေကာင္းတဲ့လကၡဏာေပါ့။ တဘက္ကလည္း သူတို႔စိတ္ပူတယ္။ ဒါဟာ ေတာက္ေလွ်ာက္ေပါ့ေလ။ က်ေနာ္တို႔ နယ္စပ္မွာ ထိုင္းမွာလည္းေနဖူးတဲ့ အခါက်ေတာ့ တိုင္းရင္းသားတခ်ဳိ႕ေပါ့ ျမင္တ့ဲအျမင္က ျပင္းထန္တဲ့အျမင္ ရွိပါတယ္။ အဲဒါက ဘာလဲဆိုေတာ့ ဒီမိုကေရစီဗမာနဲ႔ စစ္တပ္ဗမာ တကယ္ေတာ့ အတူတူပါပဲ။ တခ်ိန္က်ရင္ ေပါင္းသြားၿပီး ငါတို႔ကို ႏွိပ္ကြပ္မွာပဲဆိုတဲ့အျမင္ဟာ က်ေနာ္တို႔ တိုင္းရင္းသားေတြနဲ႔ ဆက္ဆံဖူးတဲ့သူတိုင္း သိပါတယ္။ အဲေတာ့ အဲဒီလိုအျမင္မ်ဳိး ျပန္အားေကာင္းလာရင္လည္း မသင့္ေတာ္ပါဘူး။ အဲေတာ့ က်ေနာ္ျမင္တာက ဒါဟာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔ တပ္မေတာ္ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ ေျပလည္တာဟာ အမ်ဳိးသားရင္ၾကားေစ့ေရးအတြက္ စစ္မွန္တဲ့ ေျခလွမ္းျဖစ္တယ္။ အင္မတန္မွ အေရးပါတဲ့ေျခလွမ္း ျဖစ္တယ္ဆိုတာ တပ္မေတာ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားကေရာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကေရာ ျပသမယ္လို႔ က်ေနာ္ထင္ပါတယ္။ အဲလိုျပသႏိုင္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ ခုနပူပန္မႈေတြ ေလ်ာ့သြားႏိုင္ပါတယ္။ အဲလိုျပသဖို႔လည္း လုပ္မယ္လို႔ က်ေနာ္ထင္ပါတယ္။ လုပ္လည္းလုပ္သင့္ပါတယ္။
