ရွမ္းျပည္နယ္ ပင္လံုၿမိဳ႕မွာ က်င္းပေနတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ တိုင္းရင္းသားလူငယ္မ်ား ညီလာခံမွာ တက္ေရာက္လာတဲ့ လူငယ္ေတြက ျပည္နယ္မရွိတဲ့ လူမ်ိဳးစုေတြရဲ႕ တန္းတူ အခြင့္အေရးအေျခအေနကို ေမးခြန္းထုတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။
ညီလာခံဒုတိယေန႔အစီအစဥ္မွာ အထူးဖိတ္ၾကားျခင္းခံရတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအေတြ႔အၾကံဳရွိသူ ပီအန္အယ္လ္အိုဥကၠ႒ ဗိုလ္မွဴးႀကီး ခြန္ဥကၠာ၊ ရခိုင္အမ်ိဳးသားပါတီ ဥကၠ႒ ေဒါက္တာေအးေမာင္၊ ၁၉၉၀ အမတ္ေဟာင္း ဦးသိန္းဦးနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးသုေတသီ ေဒၚခင္မမမ်ိတို႔ ၄ ဦးမွ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး တည္ေဆာက္ျခင္းေခါင္းစဥ္ေအာက္မွာ အန္စီေအ (တႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာအပစ္ခတ္ရပ္စဲေရး စာခ်ဳပ္)၊ ပဋိပကၡျဖစ္ျခင္းနဲ႔ ျပည္ေထာင္စုတည္ေဆာက္ေရးဆိုင္ရာကိစၥေတြ ေဟာေျပာရွင္းလင္း ခဲ့ၾကပါတယ္။
အဲဒီေနာက္ ေမးေျဖက႑မွာ တက္ေရာက္လာေသာ တိုင္းရင္းသားလူငယ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြက ျပည္နယ္မရွိေသာ လူမ်ိဳးစုမ်ားတန္းတူအခြင့္အေရးကိစၥအျပင္ ပင္လံုစာခ်ဳပ္နဲ႔တကြ ဖက္ဒရယ္ ဆိုင္ရာကိစၥေတြ ေမးျမန္းခဲ့တယ္လို႔ ညီလာခံေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ မင္းေႏွာင္ေထာက ဒီဗြီဘီကို ေျပာပါတယ္။
“ေမးခြန္းအမ်ားစုကေတာ့ အာဏာခြဲေ၀မႈ၊ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္၊ ျပည္နယ္မရွိတဲ့ တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစုေတြနဲ႔ အခြင့္အေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေမးတယ္။ ျပည္နယ္မရွိလူမ်ိဳးေတြရဲ႕ တန္းတူ အခြင့္အေရး ဘယ္လိုရႏိုင္မလဲ၊ ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္ ဘယ္လိုရွိသလဲဆိုတာေတြ ေမးပါတယ္၊ အဲဒီေမးခြန္းကို ေဒါက္တာေအးေမာင္က ေျဖေပးသြားတယ္။ သူက က်ေနာ္တို႔ အနာဂတ္ ဖက္ဒရယ္ႏိုင္ငံကို ဘယ္လိုတည္ေဆာက္မလဲဆိုတဲ့အေပၚမွာ အမ်ားႀကီး အေျခခံတာေပါ့ေနာ္၊ ေဒသကိုအေျခခံမလား။ လူမ်ိဳးကို အေျခခံမလားဆိုတာကို ေျပာတယ္။ မူအရကေတာ့ ရွိတာ ေပါ့ေနာ္၊ ဒါေပမယ့္ ၁၃၅ မ်ိဳးေသာ လူမ်ိဳးေတြကို ျပန္သံုးသပ္ရမယ္။ အဲဒါေတြ ဆန္းစစ္ၿပီးမွ ဖက္ဒရယ္တည္ေဆာက္ေရးကို ျပန္စဥ္းစားဖို႔လိုတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ ေပးလို႔ရတဲ့ အေနအထား ေတြ ဥပမာ လူဦးေရတို႔ ေရေျမအေနအထားတို႔ေပါ့။ ဒါက က်ေနာ္နားလည္သေလာက္ေပါ့ေလ။”
ရွမ္းလူငယ္ကိုယ္စားလွယ္အျဖစ္ တက္ေရာက္ခဲ့သူ စိုင္းလြိဳင္ခမ္းပန္ကလည္း ဒုတိယပင္လုံမွာ အားလုံးပါဝင္တဲ့သေဘာတူညီခ်က္ေတြနဲ႔ ပထမပင္လုံကတိကဝတ္ေတြကို အေကာင္ထည္ေဖာ္ဖို႔လိုအပ္ေၾကာင္း ေဒါက္တာေအးေမာင္ရဲ႕ ေျပာဆိုခ်က္အေပၚ ခုလို ျပန္ၿပီးေမးခြန္းထုတ္ခဲ့တယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။
“ေဒါက္တာေအးေမာင္က ၁၉၄၇ ခုႏွစ္ ပင္လံုစာခ်ဳပ္ကို ထားခဲ့ၿပီး တိုင္းရင္းသားအားလံုး တန္းတူအခြင့္အေရးအတြက္ ၂၁ ရာစု ပင္လံုညီလာခံမွာ ၀ိုင္း၀န္းႀကိဳးပမ္းရမယ္လို႔ ေျပာတယ္။ က်ေနာ္ကလည္း ပင္လံုစာခ်ဳပ္ ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့တာ ၆၉ ႏွစ္ရွိၿပီး အခုထက္ထိ အေကာင္အ ထည္မေ ဖာ္ႏိုင္ေသးဘဲ အသစ္ထပ္ၿပီး လုပ္မယ္ဆိုတာ သင့္ေတာ္ပါရဲ႕လားေပါ့။ ၿပီးေတာ့ တကမၻာလံုးက အသိအမွတ္ျပဳထားတဲ့ ၁၉၄၇ ပင္လံုစာခ်ဳပ္ဟာ ပ်က္ျပယ္သြားမွာလားလို႔ က်ေနာ္ ေမးခြန္း ထုတ္ခဲ့တယ္။”
ဒါ့အျပင္ တျခားတိုင္းရင္းသားလူငယ္မ်ားမွလည္း ၁၄ ယူနစ္ ျပည္ေထာင္စု၊ ၇ ယူနစ္ ျပည္ေထာင္စု အားနည္းအားသာခ်က္၊ ျမန္မာျပည္နယ္သတ္မွတ္ျခင္း စတဲ့ ကိစၥေတြ ေမးျမန္း ခဲ့ၾကပါတယ္။ ေမးခြန္းေတြမွာ မ်ားျပားတဲ့အတြက္ သတင္းေရးသားခ်ိန္ (ညေန ၅ နာရီထိ) ေျဖၾကားလို႔ မၿပီးဆံုးေသးပါဘူး။
ဒီေန႔ ညပိုင္းအစီအစဥ္မွာေတာ့ ၁၉၄၇ ခုႏွစ္ ပင္လံုစာခ်ဳပ္ အေၾကာင္း နဲ႔ ၂၁ ရာစု ပင္လံုညီလာခံ ျဖစ္လာဖို႔ အေၾကာင္းရင္းေတြကို အထူးအစီအစဥ္အျဖစ္ ရွင္းလင္းတင္ျပဖို႔ ရွိပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ ယဥ္ေက်းမႈဖလွယ္ေရးအစီအစဥ္အျဖစ္ ညီလာခံတက္ေရာက္လာသူေတြမွ တိုင္းရင္းသား အကေတြနဲ႔ တင္ဆက္ေပးဖို႔ ရွိေနပါတယ္။
မနက္ျဖန္မွာေတာ့ တိုင္းရင္းသားလူငယ္ကိုယ္စားလွယ္အသီးသီးမွ တင္သြင္းတဲ့ စာတမ္းေတြကို ဖတ္ၾကားၿပီး ေနာက္ရက္ေတြမွာေတာ့ တိုင္းရင္းသားလူငယ္မ်ားအားလံုးရဲ႕ ဘံုသေဘာထား ရယူဖို႔ ဆက္လက္ေဆြးေႏြးသြားၾကမယ္လို႔ မင္းေႏွာင္ေထာက ေျပာသြားပါတယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ တိုင္းရင္းသားလူငယ္မ်ားညီလာခံကို ဇူလိုင္လ ၂၇ မွ ၃၁ ရက္ေန႔ထိ ၅ ရက္တိုင္ က်င္းပသြားမွာျဖစ္ၿပီး ပေလာင္၊ ပအို၀္း၊ ကိုးကန္႔၊ ကဒူး၊ ကနန္း၊ ဆလံု၊ ထား၀ယ္၊ ရွမ္းနီ၊ နာဂ၊ ေျမာင္စီး၊ သက္၊ ခမီ၊ အင္းသား အစရွိေသာ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးေပါင္း ၂၈ မ်ိဳးမွ ကိုယ္စားလွယ္ ၇၀၀ ေက်ာ္ တက္ေရာက္ေဆြးေႏြးေနၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။
