ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂိၢဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမွာ ပါ၀င္သင့္ ပါ၀င္ထိုက္သူေတြ ပါ၀င္ေရး လမ္းညႊန္ခ်က္နဲ႔ပတ္သက္လို႔ ျပည္ေထာင္စုၿငိမ္းခ်မ္းေရး ညီလာခံ- (၂၁ရာစုပင္လုံ) ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ေရးဆပ္ေကာ္မတီ ၁ က တာ၀န္ရွိသူေတြက တႏိုင္ငံလုံးပစ္ခတ္ တိုက္ခိုက္မႈရပ္စဲေရး စာခ်ဳပ္လက္မွတ္ထုိးထားတဲ့ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔ ၈ ဖြဲ႔ရဲ႕ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္ ဦးေဆာင္အဖြဲ႔(PPST)ကို ရွင္းျပခဲ့ပါတယ္။ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕က အမ်ဳိးသား ျပန္လည္ရင္ၾကားေစ့ေရးႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဗဟိုဌာနမွာ ေတြ႔ဆုံပြဲမွာ ရွင္းျပခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။
ကနဦးပိုင္းတုန္းက ၂၁ ရာစုပင္လုံညီလာခံမွာ တက္ေရာက္မယ့္ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔အစည္း ေတြဟာ တႏိုင္ငံလုံးပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈရပ္စဲေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ကို ပါ၀င္လက္မွတ္ေရးထိုးဖို႔ လိုတယ္၊ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြအေနနဲ႔ကေတာ့ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္၊ တိုင္းေဒသႀကီးနဲ႔ ျပည္နယ္ အဆင့္ လႊတ္ေတာ္အသီးသီးမွာ အနည္းဆုံး လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ တေနရာ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္ခံရမည္လို႔ သတ္မွတ္ထားတာကို ေျဖေလ်ာ့ႏိုင္ေရးနည္းလမ္းရွာခဲ့တာပါ။
ဇူလိုင္လ ၆ ရက္ေန႔က ေဆြးေႏြးျဖစ္ထြန္းမႈနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ညီလာခံႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ေရး ေကာ္မတီရဲ႕ အတြင္းေရးမႉးလည္းျဖစ္၊ အပစ္မရပ္ေသးတဲ့အဖြဲ႔ေတြနဲ႔ ေဆြးေႏြးမယ့္ ဆပ္ေကာ္မတီရဲ႕ အတြင္းေရးမႉးလည္းျဖစ္တဲ့ ဦးလွေမာင္ေရႊကို ဒီဗြီဘီက ဆက္သြယ္ေမးျမန္းခဲ့ ပါတယ္။
မေန႔က (ဇူလိုင္လ ၆ ရက္ေန႔) ေတြ႔ဆုံပြဲမွာ ဘာေတြဆုံးျဖတ္ႏုိင္ၾကသလဲခင္ဗ်။
“သူကေတာ့ အဆုံးအျဖတ္ေပးတဲ့ပြဲမ်ဳိးေတာ့ မဟုတ္ဘူးေပါ့ဗ်ာ။ သူက ညီလာခံကို ႀကိဳတင္ ျပင္ဆင္တယ္၊ လုပ္ငန္းညိႇႏိႈင္းတယ္ဆုိတဲ့သေဘာဆုိေတာ့ ေဆြးေႏြးခ်က္ေတြအေနနဲ႔ပဲ ထားထားတာေပါ့။”
ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂိၢဳလ္က မူ၀ါဒေျဖေလ်ာ့မႈလုပ္ေတာ့ အပစ္ရပ္ ၈ ဖြဲ႔ဘက္က ဘယ္လုိသေဘားထားရွိလဲ။ ဥပမာအားျဖင့္ လက္မွတ္မထိုးဘဲ ညီလာခံတက္တာမ်ဳိး၊ ေနာက္တခုက ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ (ကိုယ္စားလွယ္မရွိသည့္) က စီအက္စ္အိုဖိုရမ္မသြားေတာ့ပဲနဲ႔ ညီလာခံတက္တာမ်ဳိးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ေလ။
“ေလာေလာဆယ္ေတာ့ ၈ ဖြဲ႔ကိုလည္း က်ေနာ္တို႔ေကာ္မတီနဲ႔ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ အတိုင္ပင္ခံ ပုဂိၢဳလ္နဲ႔ေတြ႔ဆုံတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို ရွင္းျပတာပါပဲ။ သူတို႔လည္း ဒါကို မွတ္သားသြားတဲ့ သေဘာေပါ့ေလ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ ဒါေတြအားလုံးကေတာ့ framework ဆြဲတဲ့အခ်ိန္ရယ္၊ framework ကို အတည္ျပဳတဲ့အခ်ိန္ရယ္၊ ေနာက္ၿပီး UPDJC Meetings (ျပည္ေထာင္စု ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးမႈ ပူးတြဲေကာ္မတီအစည္းအေ၀းေတြ) ရယ္၊ အဲဒီမွာ ျပန္ၿပီးအတည္ျပဳရမွာ ျဖစ္ေတာ့ အခုဟာကေတာ့ ေဆြးေႏြးခ်က္ေတြအေနနဲ႔ပဲ ထားတဲ့သေဘာပါပဲ။”
မၾကာခင္မွာ ႏုိင္ငံေတာ္၏အတိုင္ပင္ခံပုဂိၢဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔ UNFC (ညီညြတ္ေသာ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ားဖက္ဒရယ္ေကာင္စီ) ဥကၠ႒တို႔ရဲ႕ ေဆြးေႏြးညိႇႏိႈင္းခ်က္ေတြေၾကာင့္ Framework တို႔၊ UPDJC တို႔ကို ျပန္လည္ျပဳျပင္ဖြဲ႔စည္းမႈေတြ အေပၚအမ်ားႀကီး အက်ဳံး၀င္ ႏိုင္မလား။
“UPDJC ဆိုတာကေတာ့ NCA (တႏိုင္ငံလုံးပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈရပ္စဲေရးသေဘာတူစာခ်ဳပ္) ျပဌာန္းခ်က္အတိုင္း သြားတာဆိုေတာ့ Framework Review (မူေဘာင္ျပန္သုံးသပ္ျခင္း) လုပ္တာတို႔၊ Framework Drafting (မူေဘာင္မူၾကမ္းေရးဆဲြျခင္း) လုပ္တာတို႔က အေရးႀကီးပါတယ္။ အဲဒီထဲမွာေတာ့ လက္မွတ္မထိုးေသးလည္းပါလို႔ရတဲ့ အေနအထားရွိတယ္ ေပါ့ဗ်ာ။ ေနာက္တခုကေတာ့ UPDJC ဆိုတာေတာ့ လက္မွတ္ထိုးထားတဲ့သူေတြနဲ႔ NCA အတိုင္းဖြဲ႔တာျဖစ္ေတာ့ UPDJC ရဲ႕အဖြဲ႔၀င္ျဖစ္ဖို႔ဆိုရင္ေတာ့ NCA လက္မွတ္ထိုးရမယ့္ အေနအထားရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ အခုေဆြးေႏြးတာက သူတို႔ကို အရင္တုန္းကလို Observer (ေလ့လာသူ) မဟုတ္ဘဲနဲ႔ Observer ထက္တဆင့္ျမင့္တဲ့ Status (အဆင့္အတန္း) ကို ေပးႏိုင္ဖို႔ေပ့ါဗ်ာ။ ေနာက္ သူတို႔ရဲ႕ သေဘာထားေတြ၊ စာတမ္းဖတ္တာလို ပုံစံမ်ဳိး အပါအ၀င္ေပါ့ေလ၊ ဒါေတြက ညိႇေတာ့ညိႇၾကရဦးမယ္။ ေလ်ာ့ေပါ့မႈေပးတာမ်ဳိး။ (ဒီျဖစ္ထြန္းမႈ ကံေသကံမ မေျပာႏိုင္ေသးတာက) အဲဒါက က်ေနာ္တို႔က ေျပာေပမယ့္ တဖက္က အဖြ႔ဲအစည္း ေတြရဲ႕တုံ႔ျပန္မႈကလည္း ရွိဦးမွာေပါ့။”
ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ပါ၀င္သင့္ပါ၀င္ထိုက္သူေတြပါေရးဆိုတဲ့အေပၚ အန္စီေအ လက္မွတ္ မထိုးရေသးတဲ့ အဖြဲ႔ေတြ၊ ကိုယ္စားလွယ္မရလို႔ စီအက္စ္အိုဖိုရမ္သြားရမယ္ဆိုတဲ့ ႏိုင္ငံေရးပါတီ ေတြေရာက အဓိကက်င္းပတဲ့ ၂၁ ရာစုပင္လုံညီလာခံႀကီးမွာ တက္ရေတာ့မယ္လို႔ ထင္ျမင္ ေျပာဆုိခ်က္ေတြရွိတယ္။ အဲဒါ အေျဖမွန္ သိပါရေစ။
“တက္တာေတာ့ တက္မွာေပ့ါဗ်ာ။ တက္တာကို က်ေနာ္တို႔ဖက္က အဆိုျပဳတာကို တဘက္က အဖြဲ႔အစည္းေတြဖက္က တုံ႔ျပန္မႈကလည္း လိုဦးမွာေပါ့ေလ။ အဲဒီေတာ့ အဲဒါေတြအားလုံးက က်ေနာ္တို႔အဆိုျပဳတယ္၊ သူတို႔တုံ႔ျပန္တယ္၊ ဒီေပၚမွာ ညိႇႏိႈင္းတယ္ဆိုတဲ့ အေနအထားမ်ဳိးေတာ့ ရွိမွာေပါ့။”
ဒါဆို ဦးလွေမာင္ေရႊတို႔ ေကာ္မတီေတြဘက္က ေျပာေနတဲ့သေဘာပဲရွိေသးတာေပါ့ေနာ္ ဟုတ္လား။
“ဒါေပါ့၊ ဒါေပါ့။ က်ေန္ာတို႔ကေတာ့ ဒီလိုမ်ဳိးစဥ္းစားခ်က္ရွိတယ္ဆိုတာကိုလည္း ရွစ္ဖြဲ႔ကို တင္ျပမယ္။ ရွစ္ဖြဲ႔ကလည္း စဥ္းစားမယ္ေပါ့။ ေနာက္ ဦးအင္ဘန္လတို႔နဲ႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ တို႔နဲ႔ ေတြ႔တဲ့အခ်ိန္က်လို႔ရွိရင္လည္း ဒါ သူတို႔အေနနဲ႔ ျပန္ၿပီးေဆြးေႏြးႏိုင္ၾကလိမ့္မယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။”
(ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂိၢဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က လာမယ့္သီတင္းပတ္မွာ ညီညြတ္ေသာတိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ား ဖက္ဒရယ္ေကာင္စီ ဥကၠ႒ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး အင္ဘန္လနဲ႔ ေတြ႔ဆုံမွာျဖစ္ပါတယ္။ အလားတူ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔အစည္းအားလုံးပါ၀င္ႏိုင္တဲ့ ညီလာခံတရပ္ကို ကခ်င္လြတ္လပ္ေရးအဖြဲ႔ထိန္းခ်ဳပ္နယ္ေျမ မိုင္ဂ်ာယန္မွာ က်င္းပဖို႔ ျပင္ဆင္ေနၾကပါတယ္။)
