အေမရိကန္အစိုးရရဲ့ ျမန္မာျပည္ဆုိင္ရာ အထူးကိုယ္စားလွယ္ ဒဲရက္ခ္ မစ္ခ်ဲလ္ (Derek Mitchell) ဟာ ျမန္မာျပည္ကို ပထမဆံုး ခရီးစဥ္အေနနဲ့ ေနျပည္ေတာ္ကို မနက္ျဖန္ သြားေရာက္ဖို့ ႐ွိပါတယ္။ ဒီခရီးစဥ္မွာ အစိုးရဘက္ကေရာ၊ အတုိက္အခံနဲ့ လူ့အခြင့္အေရး အဖြဲ့ေတြကိုပါ ေတြ့ဆံုဖို့႐ွိပါတယ္။
[caption id="attachment_15285" align="alignright" width="310" caption="ဦးေနသန္ေမာင္"]
[/caption]
ဒီခရီးစဥ္ဟာ ဘယ္ေလာက္ ထူးျခားမႈ႐ွိလဲ၊ နွစ္နုိင္ငံအစိုးရေတြ အတြက္ ဘယ္ေလာက္ အေရးပါသလဲ ဆုိတာေတြကို အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ ေနထုိင္ျပီး အေမရိကန္-ျမန္မာ ဆက္ဆံေရးအေၾကာင္း ေဆာင္းပါးေတြ ေရးသားေနတဲ့ ဦးေနသန္ေမာင္ကို ေမးျမန္းထားပါတယ္။
အေမရိကန္သမၼတက တိုက္ရိုက္ခန့္တဲ့ ျမန္မာျပည္ဆိုင္ရာကိုယ္စားလွယ္ ျမန္မာျပည္ကို ပထမဆံုးသြားတဲ့ ဒီခရီးစဥ္က ဘယ္ေလာက္ထူးျခားတယ္လို့ ေျပာလို့ရမလဲ။
“ဒဲရက္ခ္ မစ္ခ်ဲလ္ရဲ့ အခု ျမန္မာျပည္ဆိုင္ရာ အေမရိကားရဲ့ အထူးကိုယ္စားလွယ္ အျဖစ္ ပထမဆံုးခရီးစဥ္ ျဖစ္တယ္ဆိုေတာ့ ဒီခရီးစဥ္က သူတုိ့အၾကီးအက်ယ္ ေပၚလစီေျပာင္းတာနဲ့ ပတ္သက္ျပီး ျမန္မာအေပၚ သေဘာထား အၾကီးအက်ယ္ အေျပာင္းအလဲ႐ွိတယ္လို့ ထင္တယ္။”
အၾကီးအက်ယ္ ေျပာင္းလဲတယ္ ဆိုတာက ...။
“၂၃ နွစ္လံုး ထား႐ွိခဲ့တဲ့ အေမရိကန္ရဲ့ ေပၚလစီက ျပစ္ဒဏ္ခတ္ အေရးယူေရး၊ ဒီမုိကေရစီနဲ့ လူ့အခြင့္အေရးေတြ ျမွင့္တင္ဖုိ့ ျပစ္ဒဏ္ခတ္ ပိတ္ဆို့တာမ်ဳိး လုပ္တယ္။ ဆိုေတာ့ stick (ဒဏ္) ပဲ ေပးတယ္၊ carrot (ဆု) မေပးဘူး။ (ဆုမေပးဘဲ ဒဏ္ပဲေပးတယ္) သမၼတအိုဘားမား တက္လာျပီးေနာက္မွာ သူတုိ့ နည္းလမ္းနွစ္မ်ိုးနဲ့ မူအေျပာင္းအလဲ လုပ္တယ္ ျပစ္ဒဏ္ခတ္ပိတ္ဆို့တာမ်ဳိး လုပ္သလုိ ထဲထဲ၀င္၀င္ ေစ့စပ္ညိွနိႈ္င္းတာမ်ဳိးေတြလည္း လုပ္လာပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း အေျခအေနေတြက ထူးျခားမလာတဲ့အတြက္ အခု ဒဲရက္ခ္ မစ္ခ်ဲလ္ကို ခန့္အပ္ျပီးေတာ့ တုိက္႐ုိက္စကားေျပာျပီး ျမန္မာနိုင္ငံနဲ့ နိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ စစ္ေရးေတြမွာ ပူးေပါင္းျပီး လုပ္ေဆာင္သြားမယ္လို့ ထင္တယ္။ တကယ္လို့ ဒဲရက္ခ္ မစ္ခ်ဲလ္ ျပန္သြားျပီးရင္ အေမရိကန္အစိုးရအေနနဲ့ သူတုိ့ရဲ့ လက္႐ွိ ျမန္မာနုိင္ငံအေပၚ က်င့္သံုးေနတဲ့ မူ၀ါဒေတြကုိ ေျပာင္းလဲဖို့ စဥ္းစားနုိင္တဲ့ သေဘာထားေတြ ျဖစ္လာနိုင္ပါတယ္။”
ျမန္မာအစိုးရနဲ့ အေမရိကန္အစုိးရက သမုိင္းေၾကာင္းအရလည္း အဆင္မေျပမႈေတြ ႐ွိခဲ့တယ္၊ အခုသမၼတအစိုးရသစ္ တတ္လာတယ္၊ အေမရိကန္ဘက္ကလည္း အစုိးရသစ္တက္လာျပီးေနာက္ပိုင္း အေျခအေနေတြက ေျပာင္းလဲလာတာေတြ ႐ွိတယ္။ နွစ္ဘက္အက်ဳိးစီးပြားအၾကား ဘယ္ေနရာေတြမွာ သူတို့ကို ေပ်ာ့ေပ်ာင္းသြားေအာင္ ဖန္တီးေပးလိုက္တယ္လို့ ယူဆတာလဲ။
“အေမရိကန္အစုိးရက ျမန္မာျပည္ဒီမုိကေရစီအေရး၊ လူ့အခြင့္အေရးေတြနဲ့ ပတ္သက္ျပီး တေလွ်ာက္လံုး ဖိအားေပးလာတယ္။ ဒီလိုမ်ဳိး တကယ္လည္း ေျပာင္းလဲသြားတာမ်ိုး သူတို့ျမင္ခ်င္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ျမန္မာနိုင္ငံကုိ ၂၃ နွစ္လံုး အုပ္ခ်ဳပ္လာတဲ့ အစုိးရကလည္း သိပ္ေခါင္းမာတယ္။ အေျပာင္းအလဲ မလုပ္ခ်င္ဘူး ဆိုတာ သူတို့ေတြ့တယ္။ ဒါေၾကာင့္ အေမရိကန္ အစိုးရက ဘယ္လိုမွ အေျပာင္းအလဲကို လုပ္လို့မရဘူး။ သူတို့က အရင္မူ၀ါဒအေဟာင္းနဲ့ပဲ ဆက္သြားေနရတယ္။ ဦးသိန္းစိန္အစုိးရသစ္ တက္လာမွ မူ၀ါဒေျပာင္းလဲတယ္လို့ က်ေနာ္မယူဆဘူး။
“က်ေနာ္ ယူဆတာက တ႐ုတ္နိုင္ငံ ၾကီးထြားလာမႈ၊ ေနာက္ျပီး အေမရိကန္ ပိတ္ဆို့ထားျခင္းဟာ တ႐ုတ္ရင္ခြင္ထဲကို ျမန္မာနိုင္ငံကို ထိုးထည့္ေပးေနတယ္ဆိုတဲ့ သံုးသပ္ခ်က္ေတြ အမ်ားၾကီး ေပၚလာတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ သူျပန္ၾကည့္ေတာ့ ျမန္မာျပည္ဟာ တ႐ုတ္နဲ့ အိနိၵယအၾကား၊ အာဆီယံနုိင္ငံေတြၾကားမွာ မဟာဗ်ဴဟာက်တဲ့ စီမံကိန္းတခု ျဖစ္လာေနတယ္ဆိုတာ သူတုိ့နားလည္သြားတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဆီနိတ္တာ ဂ်င္၀က္ဘ္ ျမန္မာနုိင္ငံကို လာေရာက္သြားတုန္းက ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ့ ေတြ့ဆံုစကားေျပာခ်ိန္မွာ ျမန္မာျပည္နဲ့ပတ္သက္တာေတြ ေျပာရမယ့္အစား တ႐ုတ္နဲ့ ပတ္သက္ျပီး အေမရိကန္အစုိးရက စုိးရိမ္မႈၾကီးမားေနတယ္ဆိုတာ ေျပာသြားတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အေမရိကန္အစုိးရက ျမန္မာနိုင္ငံနဲ့ ထဲထဲ၀င္၀င္ ပတ္သက္ဖို့ မူ၀ါဒေျပာင္းလဲမႈဟာ တ႐ုတ္နုိင္ငံရဲ့ အင္အားၾကီးမားလာမႈ၊ စိန္ေခၚမႈကုိ အေမရိကန္က အေလးအနက္ထားျပီး ျမန္မာျပည္မွာ အစုိးရသစ္ ေျပာင္းတာ မေျပာင္းတာထက္ စာရင္ တ႐ုတ္ရင္ခြင္ထဲကို ထုိးသြင္းတဲ့အျဖစ္မ်ဳိး လုပ္လို့႐ွိရင္ သူတို့ရဲ့ မဟာဗ်ဴဟာစီမံကိန္း ကေျပာင္းကျပန္ ျဖစ္သြားနိုင္တယ္လို့ စုိးရိမ္တဲ့အတြက္ သူတို့ ေပၚလစီကို ေျပာင္းလဲတာ ျဖစ္ပါတယ္။”
ျမန္မာအစုိးရကေရာ ဘယ္လိုအခ်က္ေတြေၾကာင့္ အေမရိကန္နဲ့နီးကပ္တဲ့ သေဘာထားေတြ လုပ္လာတယ္လုိ့ ေျပာလို့ရမလဲ။
“စစ္အစုိးရေရာ ဦးသိန္းစိန္အစုိးရပါ အေမရိကန္နဲ့ မိတ္ေဆြျဖစ္ခ်င္တယ္။ ဒါေပမယ့္ တဖက္မွာလည္း စြပ္စြဲၾကတာက ျမန္မာနုိင္ငံဟာ တ႐ုတ္အစုိးရနဲ့ ဆက္ဆံမႈနီးကပ္တယ္၊ နိုင္ငံတကာစင္ျမင့္ထက္မွာ တ႐ုတ္ရဲ့အကာကြယ္ေပးမႈေတြ ရ႐ွိထားတယ္။ ျမန္မာနိုင္ငံဘက္ကၾကည့္ရင္လည္း အင္အားၾကီးနိုင္ငံတခုတည္းကို မီွခုိေနရတာ မလံုျခံုပါဘူး။ ျမန္မာနိုင္ငံဟာ မၾကာခဏ က်ဴးေက်ာ္မႈခံရတယ္၊ စီးပြားေရးအရ ကၽြန္ျပုခံရတယ္။ ဒီလိုျပဿနာေတြေၾကာင့္ တ႐ုတ္ကိုသာမက အိနိၵယ၊ အေမရိကန္နိုင္ငံေတြသာမက အာဆီယံကုိလည္း မမွီခိုခ်င္ဘူး။ ျဖစ္နုိင္ရင္ အင္အားစု အားလံုးနဲ့ တန္းတူဆက္ဆံေရးရခ်င္တယ္၊ အေမရိကန္ အေနာက္အင္အားစုကလြဲလို့ ျမန္မာနိုင္ငံက အာဆီယံ၊ တ႐ုတ္၊အိနၵိယနုိင္ငံေတြနဲ့ ဆက္ဆံမႈေကာင္းတယ္၊ တကယ္လို့ တ႐ုတ္ကအင္အားၾကီးထြားမႈ အားေကာင္းလာရင္ အိနိၵယ၊ အာဆီယံတုိ့လည္း ဘာမွတတ္နုိင္မွာမဟုတ္ဘူး၊ ဒါေၾကာင့္ စူပါပါ၀ါနိုင္ငံတနုိင္ငံျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္နဲ့ ဆက္ဆံမႈေကာင္းမြန္မွသာ အိနိၵယ တ႐ုတ္နဲ့ အာဆီယံတုိ့ၾကားမွာ ျမန္မာနုိင္ငံက်ဴးေက်ာ္ခံရမႈ အဓိက သူတို့စုိးရိမ္တဲ့ အခ်ဴပ္အျခာအာဏာေပါ့။ ဒီကိစၥေတြကို စဥ္းစားျပီး အေမရိကန္အစုိးရနဲ့ ေနြးေထြးတဲ့ ဆက္ဆံေရး တည္ေဆာက္ခ်င္တာျဖစ္ပါတယ္။”
အေမရိကန္က ေတာက္ေလွ်ာက္ေျပာေနတာ နိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသားေတြ လြတ္ေျမာက္ေရးဆိုတဲ့ အခ်က္တခ်က္ရယ္၊ ျပီးေတာ့ အန္အယ္လ္ဒီ တရား၀င္ခြင့္ ျပုေရးဆိုတဲ့ အခ်က္တခ်က္ ႐ွိတာေပါ့။ အစိုးရဘက္က ေျပာေနတာက ပိတ္ဆို့အေရးယူ ဒဏ္ခတ္မႈ ကိစၥေပါ့။ ဒီနွစ္ခု ၾကားထဲမွာ ဘယ္လို compromise (ေစ့စပ္ညွိနႈိင္း) လုပ္လို့ ျဖစ္လာနိုင္မလဲ။
“စီးပြားေရး ပိတ္ဆို့အေရးယူ ဒဏ္ခတ္မႈ ကလည္း အလုပ္မျဖစ္ဘူး၊ ဆိုးက်ဳိး ျဖစ္တယ္ဆိုတာ အေမရိကန္ အစိုးရကိုယ္တိုင္က ၀န္ခံထားပါတယ္။ သူတို့လည္း သိတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လက္ေတြ့အားျဖင့္ ျမန္မာအစိုးရအေပၚ ပိတ္ဆို့အေရးယူထားတာကို ျဖုတ္ခ်ေပးဖို့ ဆိုတာ ရလဒ္ေကာင္းတခုမွ ထြက္မလာဘဲနဲ့ သူတို့ မလုပ္ခ်င္ပါဘူး၊ သူတို့ ေျပာေနတဲ့အခ်က္က ျမန္မာျပည္ထဲမွာ ေထာင္ခ်ဖမ္းဆီးခံထားရတဲ့ နိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသား ၂၀၀၀ ေက်ာ္ လံုး၀ လြတ္ေျမာက္ေရး၊ လံုး၀ လြွႊတ္ေပးေရး ကိစၥပါ၊ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကလည္း ေတြ့ဆံုေဆြးေနြးေရး ေတာက္ေလွ်ာက္ျဖစ္စဥ္မွာ ဒီကိစၥကို အေရးအၾကီးဆံုး အခ်က္အျဖစ္ ပါေနပါတယ္။ အေမရိကန္ အစိုးရရဲ့ လိုလားခ်က္လည္း ျပည့္၀သြားေစေအာင္၊ ျပည္တြင္းမွာ႐ွိတဲ့ ဒီမိုကေရစီအေရး လႈပ္႐ွားမႈ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္တဲ့ လႈပ္႐ွားမႈေတြက ေတာင္းဆိုေနတဲ့ နိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား လြွႊတ္ေပးနိုင္ေအာင္ ျမန္မာအစိုးရအေနနဲ့ ဒီကိစၥကို လုပ္ကို လုပ္ေပးရပါမယ္၊ အဲဒီလို လုပ္ေပးမွသာလွ်င္ နွစ္ဦးနွစ္ဘက္ ဒါမွမဟုတ္ ဘက္ေပါင္းစံုက လိုလားေနတဲ့ အခ်က္ ျပည့္သြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒါကိုမွ မလုပ္ေပးဘဲ တင္းခံေနမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ အေမရိကန္က ျမန္မာနိုင္ငံေရးမွာ ထဲထဲ၀င္၀င္ ပါ၀င္ပတ္သက္ဖို့က အဟန့္အတားေတြ ႐ွိေနဦးမွာပဲ။”
