ျပည္ပဆန္တင္ပို႔မႈ အခက္အခဲကို ကူညီေျဖရွင္းေပးဖုိ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံ ဆန္စပါးအသင္းခ်ဳပ္ တာ၀န္ရွိသူေတြဟာ ဒီကေန႔ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးဌာနနဲ႔ စီးပြားေရးနဲ႔ ကူးသန္းေရာင္း၀ယ္ေရး၀န္ႀကီးဌာနေတြထံမွာ တင္ျပ အကူအညီေတာင္းခံၾကပါတယ္။
လြန္ခဲ့တဲ့သီတင္းပတ္ေတြအတြင္း တရုတ္နဲ႔ အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံေတြကို ဆန္တင္ပို႔ရာမွာ ရင္ဆုိင္ေနရတဲ့အခက္အခဲေတြကို ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔၊ စီးပြားေရးနဲ႔ ကူးသန္းေရာင္း၀ယ္ေရး၀န္ႀကီး ေဒါက္တာသန္းျမင့္တို႔ကို ေနျပည္ေတာ္မွာ သီးျခားစီေတြ႔ဆုံ အကူအညီေတာင္းၾကပါတယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ဆန္နဲ႔ ေျပာင္း တင္ပို႔မွဳမွာ တရုတ္ႏိုင္ငံဟာ အဓိက၀ယ္လက္ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာ့ဆန္တင္ပို႔မွဳရဲ႕ ၈၀ ရာခုိင္ႏႈန္း၊ ေျပာင္းတင္ပို႔မႈရဲ႕ ၉၉ ရာခိုင္ႏႈန္းက တရုတ္ကို တင္ပို႔တာျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံဘက္က တရား၀င္ တင္ပို႔တာျဖစ္ေပမယ့္ တရုတ္ႏိုင္ငံ ဘက္က တရား၀င္တင္သြင္းခြင့္ မျပဳလို႔ ဖမ္းဆီးတာျဖစ္ပါတယ္။
၀န္ၾကီးေတြနဲ႔ ေတြ႔ဆုံရာမွာ ပါ၀င္တဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံ ဆန္စပါးအသင္းခ်ဳပ္ ဒုတိယဥကၠ႒ ေဒါက္တာစုိးထြန္းကုိ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းခဲ့ပါတယ္။
ဒီကေန႔ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးနဲ႔ စီးပြားကူသန္း၀န္ႀကီးေတြနဲ႔ ေတြ႔ဆုံရာမွာ အဓိက ဘာေတြ ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကပါသလဲရွင္။
“လက္ရွိ က်ေနာ္တုိ႔ တုိင္းျပည္ကေနၿပီးေတာ့ အင္ဒုိနီးရွားကုိ ဆန္တင္ပုိ႔႔ခဲ့တာေပါ့ေနာ္။ ဟုိမွာ သေဘၤာခ်လုိ႔မရဘူး။ က်ေန္ာတုိ႔ ျပႆ နာတခုျဖစ္ေနတာေပါ့ေနာ္။ ဆန္တန္ခ်ိန္ ၁ ေသာင္း ၄ ေထာင္။ အဲဒီဟာျဖစ္တဲ့ အခါက်ေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ တုိင္းျပည္ကုိ သူတုိ႔က ျပန္ပုိ႔ဖုိ႔ ေျပာေနတယ္။ ေျပာေတာ့ ဆန္တန္ခ်ိန္ ၁ ေသာင္း ၄ ေထာင္ဆုိရင္ တန္ဖုိးက ေဒၚလာ ၈ သန္းေလာက္။ ေနာက္တခ်က္ကလည္း ပထမဆုံးအႀကိမ္ G to G (အစိုးရခ်င္းသေဘာတူညီခ်က္) က်ေနာ္တုိ႔ အင္ဒုိနီးရွားကုိ ျပန္ပုိ႔တာေပါ့။ ပုိတဲ့အခါမွာ သူတုိ႔ အဓိက ေထာက္ျပတဲ့အခ်က္ကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ ဆီမွာရွိတဲ့ လယ္ယာစုိက္ပ်ဳိးေရး ၀န္ႀကီးဌာနနဲ႔ သူတုိ႔ဆီမွာရွိတဲ့ စုိက္ပ်ဳိးေရး၀န္ႀကီးဌာနနဲ႔ သေဘာတူညီခ်က္လက္မွတ္ မထုိးထားေတာ့ဘူးေပါ့ေနာ္။ ဒါနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ သူက အရင္ အာဆီယံႏုိင္ငံေတြကုိ အေၾကာင္းၾကားထားတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒါေတြေဆာင္ရြက္ဖုိ႔။ က်ေနာ္တုိ႔က ဒါမထုိးခဲ့ဘူး။ က်ေနာ္တုိ႔ဆီက ဒါထုိးထားတာ မရွိခဲ့ဘူးေပါ့ေနာ္။ က်ေနာ္တုိ႔ဆန္စပါး အသင္းခ်ဳပ္ကလည္း ဒါကုိ မသိလုိက္ဘူး။ မသိဘဲ ပုိ႔လုိက္တဲ့အခါက်ေတာ့ ဟုိမွာ သြားၿပီးေတာ့ ျပႆ နာတက္ေနတာေပါ့ေနာ္။ ခ်ခြင့္မေပးတာေပါ့ေနာ္။ အဲဒီျပႆ နာေတြကို တင္ျပတယ္။ စီးပြားကူးသန္းလည္း တင္ျပတယ္။ စီးပြားကူးသန္းကလည္း ေဆာင္ရြက္ေပးမယ္။ ေနာက္တဖက္ကလည္း ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးဌာနအေနနဲ႔လည္း သူက ျပႆ နာ ၂ ခုျဖစ္ေနတာေပါ့။ တခုကေတာ့ လက္မွတ္မထုိးဟာအတြက္ ျပႆ နာရယ္။ ေနာက္တခ်က္ကေတာ့ သူတုိ႔မွာ ပူးေလာ့ ဆုိတာကလည္း အစုိးရကေန ဖြဲ႔စည္းထားတဲ့ ကုမၸဏီေပါ့ေနာ္။ ဒီကုမၸဏီကလည္း သူတုိ႔ရဲ႕ ဆန္တင္ပုိ႔တဲ့ လုိင္စင္သက္တမ္းကလည္း မတ္လ ၃၁ ရက္မွာ ကုန္သြားၿပီေပါ့ေနာ္။ ကုန္သြားတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ သူတုိရဲ့ စီးပြားကူးသန္း၀န္ႀကီးဌာနကုိလညး္ ညႇိႏႈိင္းဖုိ႔ လုိတယ္ဆုိေတာ့ ေျပာရမယ္ဆုိရင္ ၀န္ႀကီးဌာန ၂ ခုႏွစ္ ညႇိရမယ့္ အပုိင္းျဖစ္ေနတာေပါ့ေနာ္။ ဒီလုိ အလားတူျဖစ္စဥ္မ်ဳိးက အရင္တုန္းက ဗီယက္နန္ႏုိင္ငံက ျဖစ္ဖူးတယ္။ ျဖစ္တုန္းကေတာ့ အဆင္ေျပသြားတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ႏုိင္ငံမွာ လုပ္တဲ့အခါက်ေတာ့လည္း အဆင္မေျပဘူး။ က်ေနာ္တုိ႔က လက္ရွိ အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံမွာ သံအမတ္မရွိဘူး။ မရွိတဲ့အခါက်ေတာ့ အာဆီယံသံအမတ္ကေနၿပီးေတာ့ ညႇိႏႈိင္းေဆာင္ရြက္ေပးေနတယ္လုိ႔ ေျပာတယ္။ ဒါေလးေတြ အခက္အခဲရွိေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔က စီးပြားကူသန္းလည္း တင္ျပျခင္းျဖစ္တယ္။ ေနာက္သူ႔နဲ႔ ဆက္ႏႊယ္တဲ့ လည္ဆည္နဲ႔ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးဌာနကို က်ေနာ္တုိ႔ တင္ျပရတာ။ ဒါေလးကုိ ညႇိႏႈိင္းေဆာင္ရြက္ေပးဖုိ႔ေပါ့ေနာ္။”
ဒီလုိတင္ျပတဲ့အခါမွာ သူတုိ႔ ဘယ္လုိလုပ္ေဆာင္ေပးလဲလုိ႔ ေျပာလဲ။
“အျမန္ဆုံးေဆာင္ရြက္ေပးမယ္ေပါ့ေနာ္။ စီးပြားကူးသန္းကလည္း ဒါ ပထမဆုံး ကက္ဘိနက္ကုိ သူတုိ႔တင္ေပးမယ္လုိ႔ ၀န္ႀကီးက ေျပာပါတယ္။ ေနာက္ က်န္တဲ့ ဆန္စပါးကုန္သြယ္မႈအပုိင္းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးလည္း ေဆြးေႏြးခဲ့တယ္။ က်ေန္ာတုိ႔ ဆန္စပါးအသင္းခ်ဳပ္အေနနဲ႔လည္း ေနာက္တပတ္မွာ ေဆြးေႏြးၿပီး ရက္ ၁၀၀ စီပြားေရး စီမံကိန္းမွာ က်ေနာ္တုိ႔ရဲ့ import ပါဖုိ႔ေပါ့ေနာ္။ ေနာက္တပတ္မွာေဆြးေႏြးဖုိ႔ က်ေန္ာတုိ႔ စီးပြားကူးသန္းနဲ႔ ထပ္ေတြ႔ဖုိ႔ေပါ့ေနာ္။”
လက္ရွိ တ႐ုတ္-ျမန္မာနယ္စပ္မွာ ျဖစ္ေနတဲ့ ဆန္တင္ပုိ႔မႈျပႆ နာကေကာ။
“အဲဒါလည္း ေဆြးေႏြးပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔အေနနဲ႔ တင္ျပတဲ့အခါက်ေတာ့ သူတုိ႔ သက္ဆုိင္ရာ သံအမတ္နဲ႔လည္း ေတြ႔ဖုိ႔ရွိတယ္ေပါ့ေနာ္။ ေပါ့လစ္ဗ်ဴရုိကလည္း လာဖုိ႔ ရွိေနတယ္ေပါ့ေနာ္။ အရာရွိတဦးလာမယ္။ ဒါ က်ေန္ာတုိ႔ အခုေလာေလာဆယ္ အျမန္ဆုံး ညႇိႏႈိင္းေဆြးေႏြးဖုိ႔အတြက္လည္း ဒါေဆာင္ရြက္ေပးမယ့္ဟာေပါ့ေနာ္။ ဒါက တရား၀င္ ဆန္တင္သြင္းခြင့္ေပးပါတုိ႔၊ ေျပာင္းသြင္းခြင့္ေပးပါတုိ႔ ေတာင္းဆုိလုိ႔ မရေပမယ့္လည္း ႏွစ္ႏုိင္ငံ သံတမန္နည္းလမ္းအရေတာ့ ေဆာင္ရြက္ေပးဖုိ႔လည္း ေျပာပါတယ္။ ”
အခုေလာေလာဆယ္ တ႐ုတ္-ျမန္မာနယ္စပ္မွာ ဘယ္လုိ ျပႆ နာေတြျဖစ္ေနလုိ႔လဲ။
“တ႐ုတ္နယ္စပ္မွာ အဓိက ျပႆ နာျဖစ္ေနတာကေတာ့ အစုိးရသစ္တက္ခါနီး ႏွစ္ပတ္ သုံးပတ္ေလာက္အတြင္းမွာ တ႐ုတ္ဘက္က က်ေနာ္တုိ႔ ႏုိင္ငံက တင္သြင္းတဲ့ ေျပာင္းတုိ႔ဆန္တုိ႔ကုိ ဖမ္းဆီးမႈလုပ္ေနတယ္။ ဗဟုိအစုိးရကေနၿပီးေတာ့ အထူးအဖြဲ႔ဖြဲ႔စည္း ဖမ္းဆီးအေရးယူေနတာေပါ့ေနာ္။ က်ေနာ္တုိ႔ႏုိင္ငံရဲ့ ေျပာင္း ၉၉ ရာခုိင္ႏႈန္းကုိ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံကုိသြားတာ။ က်ေနာ္တုိ႔ရဲ့ဆန္ ၈၀ ရာခုိင္ႏႈန္းက တ႐ုတ္ျပည္ကုိပုိ႔တာ။ လက္ရွိအေနအထားမွာ က်ေန္ာတုိ႔ဆီမွာ ေႏြစပါးေပၚေနတာေပါ့ေနာ္။ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံက ဆန္မ၀ယ္ေတာ့တဲ့အတြက္ေၾကာင့္မုိ႔လုိ႔ ဘာျပႆ နာေတြရွိလာလဲဆုိေတာ့ ဆန္သာမ၀ယ္ဘူးဆုိရင္ လက္ရွိစပါးေစ်းက်မွာေပါ။ စပါးစေပၚတုန္းကေတာ့ ၅ သိန္းခြဲ၊ ၆ သိန္းေပးေပမယ့္ အခုဆုိရင္ ၅ သိန္းျဖစ္လာၿပီ။ ဆက္ၿပီး ပိတ္ေနမယ္ဆုိရင္ ဒီေႏြစပါးေစ်းကလည္း က်လာမယ့္အေနအထားရွိတာေပါ့ေနာ္။ ေႏြစပါးေစ်းက်လာတဲ့အခါက်ရင္ ဒီတုိင္းသြာရင္ ေနာက္ေလးငါးရက္ တပတ္ေလာက္ၾကာရင္ စပါးေစ်းက ၄ သိန္းေစ်းေလာက္ပဲ ျဖစ္သြားႏုိင္တယ္။ ေတာင္သူေတြအတြက္ ထုတ္လုပ္မႈ ကုန္က်စရိတ္က မကာမိျဖစ္မွာေပါ့ေနာ္။ ဒါကုိလည္း က်ေနာ္တုိ႔က စီမံခ်က္တရပ္အေနနဲ႔ စဥ္စားၿပီးေတာ့မွ အရန္ဆန္၀ယ္ေပးတဲ့ အစီစဥ္ေဆာင္ရြက္ႏုိင္မလားေပါ့။ ဒါေတြကုိလည္း စဥ္းစားေပးဖုိ႔ က်ေနာ္တုိ႔အေနနဲ႔ ေဆြးေႏြးခဲ့တာေပါ့။”
အစုိးရသစ္အေနနဲ႔ ဘယ္ေတာ့ သံအမတ္ေတြနဲ႔ ေတြ႔ဖုိ႔ရွိလဲ။
“ေနာက္အပတ္မွာ တ႐ုတ္သံအမတ္နဲ႔လည္း ေတြ႔ဖုိ႔ရွိတယ္။ အဲဒီအျပင္ တ႐ုတ္က ေပါလစ္ဗ်ဴရုိအဖြဲ႔၀င္တေယာက္လည္း ဖိတ္ေခၚလာဖုိ႔ရွိေတာ့ အဲဒီဟာနဲ႔က်ရင္ ညႇိႏႈိင္းေဆြးေႏြးေပးဖုိ႔ေတာ့ ရွိတယ္။”
“တျခားကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ ဒီမူဆယ္နယ္စပ္မွာ လယ္ထြန္စက္နဲ႔ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တင္သြင္းခြင့္ ပိတ္ဆုိ႔ထားတာေပါ့ေနာ္။ လုိင္စင္ရၿပီးသား အစီးေပါင္း ၁၄၅၀၀ ေလာက္ကုိ ပိတ္ထားတာရွိတယ္။ ဒါလည္း ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ ျပႆ နာတက္ၿပီး ညႊန္ခ်ဳပ္ ၂ ေယာက္ျပဳတ္သြားတဲ့ ျပႆ နာနဲ႔ သက္ဆုိင္တယ္။ ပုံမွန္တင္သြင္းတဲ့ဟာေတြပါ အကုန္လုံး ပိတ္ထားလုိက္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ နစ္နာမႈေတြရွိတယ္။ တခ်ဳိ႕က ကုမၸဏီေတြအေနနဲ႔ အစုိးရဌာနကုိ သြင္းဖုိ႔တုိ႔၊ တခ်ဳိ႕ေတြက ကုမၸဏီအခ်င္းခ်င္း စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ထားတယ္။ ဒါေတြ သုံးေလးလေလာက္ ျဖစ္ေနတဲ့အခါက်ေတာ့ အမ်ားႀကီး နစ္နာဆုံး႐ႈံးတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒါနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့လည္း စီးပြားကူးသန္းက လုိင္စင္ထုတ္ေပးတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ စီးပြားကူးသန္း၀န္ႀကီးဌာနအေနနဲ႔ အျမန္ဆုံးေျဖရွင္းေပးဖုိ႔ ေတာင္းဆုိထားတယ္။ ဒါကုိလည္း သၾကၤန္မတုိင္ခင္ ရွင္းေပးမယ္လုိ႔ေတာ့ ၀န္ႀကီးက ေျပာပါတယ္။”
