ကခ်င္ျပည္နယ္က အတြင္းက ျပည္သူလူထုအေျချပဳ မူးခ်စ္တုိက္ပ်က္ေရးအဖြဲ႔နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဖားကန္႔ေဒသ မူးယစ္ေဆး၀ါးတုိက္ဖ်က္ေရးေကာ္မီတီေခါင္းေဆာင္ ဦးမရန္ဂ်ာလကုိ ေမးျမန္းထားပါတယ္။
ကခ်င္ျပည္နယ္က အတြင္းက ျပည္သူလူထုအေျချပဳ မူးခ်စ္တုိက္ပ်က္ေရးအဖြဲ႔ ကုိ ဘယ္တုန္းက စဖြဲ႔လဲ။
“၂၀၁၄ ခုႏွစ္က စဖြဲ႔တာပါ။ ”
ဘာေၾကာင့္၊ ဘယ္လုိရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ ဖြဲ႔ခဲ့တာလဲ။
“က်ေနာ္တုိ႔ ဗမာျပည္မွာက အားလုံးသိတဲ့အတုိင္းပဲ မူးယစ္ေဆး၀ါးဆုိးက်ဳိး၊ မူးယစ္္ေဆး၀ါးရဲ့ အႏၱရာယ္ေတြက ျပည္သူလူထုေတြ ခါးခါးသီးသီးခံေနရတာ ႏွစ္ေပါင္း ေလးငါးဆယ္ရွိေနၿပီေလ။ အစုိးရနဲ႔တကြ အဖြဲ႔အစည္းေတြ မူးယစ္ေဆး၀ါးတုိက္ဖ်က္ၾကတာ မေအာင္ျမင္တဲ့အျပင္ကုိ ပုိပုိဆုိးလာတဲ့အတြက္ လူထုေတြက ဒီလုိလက္ပုိက္ၾကည့္လုိ႔လည္း မရေတာ့တဲ့ အေနအထားမွာ ဖြဲ႔စည္းလာခဲ့တာ။ ”
ဒီအဖြဲ႕ကုိ ဘယ္သူက ဦးေဆာင္ဖြဲ႔တာလဲ။ ဘယ္လုိလူေတြက ဦးေဆာင္ဖြဲ႔စည္းတာလဲ။
“အဓိကက က်ေနာ္တုိ႔ ကခ်င္လူထုထဲက ပညာတတ္ေတြ၊ ေနာက္ ဘာသာေရး ဦးစီးဦးေဆာင္ လူႀကီးေတြက ဦးေဆာင္လာဖြဲ႔စည္းခဲ့တာပါ။ ”
ဒီလူထုအေျချပဳ မူးယစ္ေဆး၀ါးတုိက္ဖ်က္ေရးအဖြဲ႔မ်ာ အဖြဲ႔၀င္ေပါင္း ဘယ္ေလာက္ရွိလဲ။
“ဒါကေတာ့ လူထုေတြ ဘယ္ေလာက္ပါတယ္ဘာညာ အတုိင္းအတာေတာ့ မရွိဘူးေလ။ သေဘာေပါက္တဲ့လူထုတုိင္းကေတာ့ ပါ၀င္တာပဲ။ ”
စတင္ဖြဲ႔စည္းတဲ့ ၂၀၁၄ ကေန ဒီႏွစ္ ၂၀၁၆ ႏွစ္ဆန္းအထိ ႏွစ္ႏွစ္ေလာက္အတြင္းမွာ ဘာေတြ လုပ္ေဆာင္ခဲ့လဲ။ ဘယ္လုိေအာင္ျမင္မႈေတြ ရခဲ့လဲဆုိတာ ေျပာျပပါဦး။
“က်ေနာ္တုိ႔ စတင္ဖြဲ႔စည္းတဲ့ ၂၀၁၄ တႏွစ္လုံးကေတာ့ ျပည္သူလူထုေတြၾကားမွာ မူးယစ္ေဆး၀ါးရဲ႕ ဆုိးက်ဳိး၊ မူးယစ္ေဆး၀ါးအႏၱရာယ္ အားလုံးသိရွိေအာင္ဆုိၿပီး အျမင္ဖြင့္တဲ့ သင္တန္းေတြ ဦးစြာလုပ္တာေပါ့။ အမ်ဳိးမ်ဳိးစာေတြ၊ ဆုိင္းဘုတ္ကပ္တာတုိ႔ အဲလုိ ပညာေပးအမ်ဳိးမ်ဳိးလုပ္ခဲ့တယ္ေလ။ ၿပီးေတာ့ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ကေန စၿပီးမွ ေရာင္း၀ယ္ေဖာက္ကားတဲ့လူ၊ စုိက္ပ်ဳိးတဲ့လူေတြကုိ ဦးတည္ၿပီးမွ က်ေနာ္တုိ႔ တုိက္ဖ်က္တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလုုိနည္းတူပဲ ဘိန္းခင္းေတြ ဖ်က္စီးတယ္။ ေရာင္း၀ယ္တဲ့သူေတြကို ေဖာ္ထုတ္ဖမ္းဆီးတယ္။ အစုိးရလက္ထဲအပ္တယ္။ မူးယစ္ေဆးစြဲတဲ့ လူေတြကုိက်ေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ ဘိန္းျဖတ္စခန္းေတြ က်ေန္ာတုိ႔ ဖြင့္ထားေပးပါတယ္။ ”
ဘိန္းျဖတ္တဲ့စခန္းေတြမွာ မူးယစ္ေဆးစြဲသူေပါင္း ဘယ္ေလာက္ရွိလဲ။
“စာရင္းအတိအက်ေတာ့ မသိဘူး။ က်ေနာ္တုိ႔ရဲ့ မူးယစ္ေဆး၀ါးတုိက္ဖ်က္ေရးစခန္းေတြက ၉၀ ေက်ာ္ရွိပါတယ္။ ဒီကခ်င္ျပည္နယ္ေရာ၊ ရွမ္းျပည္ေျမာက္ပုိင္းေရာေပါ့ေနာ္။ ”
အခုလုိ ဘိန္းခင္းေတြကို လုိက္ဖ်က္စီးတာေတြ၊ ဖမ္းဆီးတာေတြလုပ္တဲ့အခါမွာ ဘယ္လုိ အခက္အခဲေတြ ၾကံဳေတြ႕ရတာမ်ဳိးေတြရွိလဲ။
“အခက္အခဲကေတာ့ အမ်ားႀကီးပါပဲ။ ဒီဘိန္းခင္းလုပ္တဲ့လူေတြ က်ေနာ္တုိ႔ကုိ အတားအဆီး လုပ္တာ။ အႏၱာရယ္ျပဳတာတုိ႔၊ အသက္အႏၱရာယ္ကုိ ရန္ရွာတဲ့အထိကုိ ေႏွာက္ယွက္တုိက္ခုိက္ခံေန ရပါတယ္။ ”
ၿပီးခဲ့တဲ့ တရက္ႏွစ္ရက္ကပဲ ဘိန္းသြားဖ်က္တဲ့လူငယ္တေယာက္က အသက္ဆုံး႐ႈံးခဲ့တာကုိ သိရတယ္ေလ။ ဆုိေတာ့ ဒီလုိ ဘိန္းခင္းေတြ လုိက္ဖ်က္လုိ႔ အတုိက္ခုိက္ခံရတာ၊ အသတ္ခံရတာေတြ ထိခုိက္ဒဏ္ရာရတာ ဒီႏွစ္ႏွစ္အတြင္းမွာ ဘယ္ေလာက္ရွိလဲ။
“ေနွာင့္ယွက္ခံရတာေတာ့ အမ်ားႀကီးပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ အသက္ေသတဲ့အထိျဖစ္တာ ဒီတခါ ပထမဦးဆုံးပါ။ ”
အန္ကယ္တုိ႔ ဒီပညာေပးတာ၊ ဘိန္းခင္းေတြ လုိက္ဖ်က္တာတုိ႔ လုပ္တဲ့အခါမွာ သြားေရးလာေရးတုိ႔၊ ကုန္က်စရိတ္ေတြကလည္း ရွိမွာပဲေလ။ အဲဒီဘတ္ဂ်က္ကုိ ဘယ္က ရတာလဲ။
“အဓိကကေတာ့ ျပည္သူထုပါပဲ။ ေစာေစာက က်ေနာ္ေျပာသလုိေပ့ါ အျမင္ဖြင့္တဲ့အခါက်ေတာ့ အဓိက ဒါဟာ တမ်ဳိးသားလုံးရဲ့ အဓိက ဘုံရန္သူဆုိေတာ သိတဲ့အခါက်ေတာ့ လူထုေတြ ကူညီထဲထဲကပဲ က်ေနာ္တုိ႔ သုံးစြဲျခင္းျဖစ္ပါတယ္။”
ဘိန္းခင္းစုိက္သူေတြ၊ ေရာင္း၀ယ္ေဖာက္ကားသူေတြကုိ ဖမ္းတယ္ဆုိလုိ႔ ဖမ္းဆီးရမိတဲ့သူေတြကုိ ဘာလုပ္လဲ။
“က်ေနာ္တုိ႔က တကယ့္တရားခံမွန္းသိတယ္။ ထင္ရွားတယ္ဆုိလုိ႔ရွိရင္ အစုိးရလက္ထဲကို အပ္ၿပီးေတာ့ ဥပေဒလမ္းေၾကာင္းအရ တရားစြဲတယ္။ ၿပီးေတာ့ အက်င့္ပ်က္ သုံးစြဲၿပီးေတာ့ ေရာင္း႐ႈဆုိတဲ့သေဘာေပါ့။ တကယ့္ကုန္သည္မဟုတ္ဘူး။ သူက နည္းနည္းပါးပါးေရာင္းၿပီးေတာ့ အျမတ္ထဲက ႐ႈတဲ့ဟာမ်ဳိးကုိ ေရာင္း႐ႈလုိ႔ ေခၚတာေပါ့ေနာ္။ အဲလုိ လူမ်ဳိးက်ေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ ေထာင္ထဲမွာ ဒုကၡမေရာက္ေစခ်င္ဘူး။ အဲဒါေၾကာင့္ သူတုိ႔ ဆုိဆုံးမတယ္။ တခါတေလ က်ိန္ဒဏ္ေပးတယ္။ အျပင္းထန္ဆုံးက နယ္နင္ဒဏ္ေပးတာတုိ႔ဘာတုိ႔ အဲလုိ ဆုံးတယ္။ ”
ဆုိေတာ့ ဒီလုိလုပ္လာတဲ့ႏွစ္ႏွစ္အတြင္းမွာ ဘိန္းစိုက္ပ်ဳိးမႈေတြ ေလ်ာ့နည္းသြားတာ၊ မူးယစ္ေဆး၀ါးသုံးစြဲမႈ ေလ်ာ့့နည္းသြးာတာေတြရွိလား။
“ေလ်ာ့့နည္းသြားသလားဆုိေတာ့ အရင္တုန္းက ဒိလုိမ်ဳိး ရပ္ရြာထဲမွာ တရား၀င္လုိ ေရာင္း၀ယ္ေရးေတြ မရွိေတာ့ဘူး။ အခုကေတာ့ ပါဆယ္ေခၚတာေပါ့ေနာ္။ သြားရင္းလာရင္း ျဖန္႔ေ၀တာေတာ့ ရွိပါတယ္။ ”
ေဒသခံအာဏာပုိင္ေတြအေနနဲ႔က ကုိယ္သြားေျပာမွပဲ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္တာေတြ ရွိတဲ့အခါက်ေတာ့ တခါတေလ အဖြဲ႔က လုပ္တဲ့အလုပ္မွာ အာဏာပုိင္ေတြက တားဆီးတာေတြရွိ လားရွင္။
“အစပုိင္းကေတာ့ တေယာက္နဲ႔တေယာက္ နားလည္မႈလႊဲတာေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမယ့္ ေနာက္ပုိင္း ဒီက်ေနာ္တုိ႔ မူးယစ္ေဆး၀ါးက ကမၻာကေကာ၊ ဘယ္ဘာသာကမွ လက္မခံဘူး။ ဒါက ႏုိင္ငံသားတုိင္းမွာ တာ၀န္ရွိတယ္ဆုိတဲ့ဟာက သူတုိ႔ သိသြားတဲ့အခါက်ေတာ့ ေနာက္ပုိင္း တားဆီးတာတုိ႔ အေႏွာက္အယွက္ေပးတာတုိ႔ မရွိေတာ့ပါဘူး။”
အခုမူးယစ္ေဆးတုိက္ဖ်က္လာတဲ့တေရွာက္မွာ ဘိန္းခင္းစုိက္တဲ့သူေတြက ဘယ္လုိလူေတြမ်ားလဲ။
“သိရသေလာက္ဆုိရင္ သူတုိ႔က အသိညာဏ္နည္းပါးတာေပါ့ေနာ္။ ဒီနယ္စြန္နယ္ဖ်ားမွာ ေနထုိင္တဲ့ က်ေနာ္တုိ႔ရဲ႕ တုိင္းရင္းသားေတြျဖစ္ပါတယ္။ သူတုိ႔က အျမင္မက်ယ္မႈေၾကာင့္အဓိက အခက္အခဲ ျဖစ္တယ္ဆုိတာျမင္ရပါတယ္။ ”
အရင္တုန္းကလည္း က်မတုိ႔ၾကားေနတာက ဘိန္းစိုက္တာေတြက လက္နက္တုိင္အဖြဲ႔အစည္းနဲ႔ ဆက္စပ္တာတုိ႔ၾကားရတယ္ေလ။ အဒါ ဘယ္ေတြ႕ရလဲ။
“အဲဒါကေတာ့ ဒီလဒ္ေပးလဒ္ယူမႈေခၚရမွာေပါ့ေနာ္။ ဒါကေတာ့ အနည္းနဲ႔အမ်ားကေတာ့ ပတ္သက္မွာပါ။ အခုဘိန္းခင္းေတြ ဖ်က္ဆီးေနတာကလည္း ဒီၿမိဳ႕နဲ႔ မလွမ္းမကမ္း၊ ၿမိဳ႕ဧရိယာ အတြင္းေလာက္လုိ႔ေခၚရမလား အဲလုိ ေနရာမ်ဳိးကအမ်ားႀကီးပါတာကို။ ရြာေတြမွာလည္းအစုိးရ၊ ဌာနဆုိင္ရာအားလုံး ရွိတယ္ေလ။ အခု တႏႈိင္းၿမိဳ႕ဆုိရင္ ၿမိဳ႕နဲ႔ မလွမ္းမကမ္းမွာ က်ေနာ္တုိ႔ ဖ်က္စီးေနပါတယ္။ ဘယ္လုိပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒါကေတာ့ တာ၀န္ရွိပုဂၢဳိတေယာက္ ႏွစ္ေယာက္ရဲ့ ပေယာဂမကင္းဘူးလုိ႔ က်ေနာ္တုိ႔ ယူဆပါတယ္။ ”
ဒီဘိန္းခင္းေတြ ဖ်က္တဲ့ေနရာမွာ လည္းေဒသခြဲထားတယ္လုိ႔သိရတယ္။ ဘယ္လုိခြဲထားတာလဲ။
“ဧရာ၀တီျမစ္ဖ်ားဖက္၊ ေနာက္အေရွ႕ဖက္ရယ္။ ဟူးေကာင္းခ်ဳိင္း၀ွမ္း ဆုိၿပီးခဲြထားပါတယ္။”
ဒီႏွစ္ႏွစ္အတြင္းမွာ ဖ်က္စိးခဲ့တဲ့ ဘိန္းဧကက ဘယ္ေလာက္ရွိလဲ။
“ေလာေလာဆယ္ ေျပာလုိ႔မရေသးဘူး။ စာရင္းမခ်ဳပ္ရေသးဘူး။ တဖြဲ႔နဲ႔တဖြဲ႔လည္း အဆက္အသြယ္ မရေသးဘူး။ ၀ုိင္းေမာ္ဖက္ကဆုိရင္ အတားအဆီးမ်ားလုိ႔ အလုပ္ေတာင္မစႏုိင္ေသးဘူး။ ”
ဟုတ္ကဲ့။ ေနာက္ဆုံးတျခားဘာေျပာခ်င္တာရွိဦးမလဲ။
“က်ေနာ္ေျပာခ်င္တာကေတာ့ မူးယစ္ေဆး၀ါးဆုိေတာ့ တကယ့္လူထုရဲ့ ဘုံရန္သူျဖစ္ပါတယ္။ မူးယစ္ေဆး၀ါးဟာ တကယ့္ႏုိင္ငံေတာ္ရဲ႕အေရးႀကီးတဲ့ လူ႔စြမ္းအားကုိ အႀကီးအက်ယ္ ဖ်က္ဆီးတဲ့ ရန္သူျဖစ္ပါတယ္။ လူထုအေယာက္စီတုိင္း၊ နုိင့္ငံသားအေယာက္စီတုိင္းမွာ ဒီမူးယစ္ေဆး၀ါး တုိက္ဖ်က္ဖုိ႔ တာ၀န္ရွိပါတယ္လုိ႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။”
