ၿပီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၅ ႏို၀င္ဘာ ၈ ရက္ေန႔ ေရြးေကာက္ပဲြမွာ ဒုတိယေျမာက္ ကိုယ္စားလွယ္အမ်ားဆုံး ေရြးေကာက္ခံရတဲ့ ရခုိင္အမ်ဳိးသားပါတီက ေခါင္းေဆာင္၊ ၉၀ ေရြးေကာက္ခံ ကုိယ္စားလွယ္ ဦးေအးသာေအာင္က မေန႔တုန္းက ေနျပည္ေတာ္က လႊတ္ေတာ္ကုိ သြားေရာက္ေလ့လာခဲ့ပါတယ္။
လႊတ္ေတာ္ကုိ ေလ့လာရတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းနဲ႔ ေရွ႕ဆက္ ရခုိင္အမ်ဳိးသားပါတီအေနနဲ႔ လုပ္ေဆာင္မယ့္ အရာေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေမးျမန္းထားပါတယ္။
အန္ကယ္ ဦးေအးသာေအာင္အေနနဲ႔ မေန႔က လႊတ္ေတာ္ကုိ သြားေရာက္ေလ့လာခဲ့တယ္ဆုိေတာ့ ဘာေၾကာင့္ သြားေလ့လာရတာလဲ ေျပာျပေပးပါဦး။
“အန္ကယ္က လႊတ္ေတာ္နဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ ဘာအေတြ႔အႀကံဳမွ မရွိခဲ့ဘူး။ အျပင္မွာ ဖတ္မွတ္တယ္၊ ၿပီးေတာ့ သတင္းစာမွာ ဖတ္မွတ္တယ္။ ဒီေလာက္ပဲသိတယ္။ တကယ္လႊတ္ေတာ္အတြင္းမွာ ျပဳမူေဆာင္ရြက္ၾကတဲ့၊ ေဆြးေႏြးၾကတဲ့၊ ေမးျမန္းၾကတဲ့ ကိစၥမ်ားကုိေတာ့ ကုိယ္တုိင္ကုိယ္က် ေတြ႔ျမင္ေလ့လာဖုိ႔အတြက္ အခြင့္အလမ္းရွိတယ္လုိ႔ သိရတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ အန္ကယ္က စာရင္းေပးတဲ့အခါမွာ သူတုိ႔ခြင့္ျပဳပါတယ္။ စာရင္းႀကိဳတင္ေပးရတယ္။ စာရင္းႀကိဳတင္ေပးတာ ခြင့္ျပဳေတာ့ မေန႔က အန္ကယ္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္မွာ မနက္ပုိင္း သြားခြင့္ရတယ္။ ေန႔လယ္မွာေတာ့ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ကုိ ေလ့လာခြင့္ရတယ္။ အဲေတာ့ လႊတ္ေတာ္မွာ ဆက္ၿပီး ေလ့လာသူအေနနဲ႔ ေလ့လာခြင့္ေပးပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီေန႔ စစ္ေတြကုိသြားရမယ္ဆုိတာနဲ႔ ဆက္ေနလုိ႔ မရေတာ့ဘူး။ ညက ျပန္လာတယ္။ ၿပီးေတာ့ ဒီေန႔ညေန work shop အတြက္ စစ္ေတြကုိ သြားမွာပါ။”
လႊတ္ေတာ္ကုိ သြားေလ့လာတဲ့အခါမွာ အန္ကယ္ ဘယ္လုိျမင္လဲ။
“က်ေနာ္က စၿပီး တရက္ပဲေလ့လာခဲ့ေတာ့ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္မွာေတာ့ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြက ေမးခြန္းေတြေမးတယ္။ သက္ဆုိင္ရာ ၀န္ႀကီးဌာနမ်ားက ျပန္ေျဖၾကားတယ္။ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္မွာက ျပည္ေထာင္စုက ခ်ေပးလုိက္တဲ့ ဘတ္ဂ်က္အတြက္ ၀န္ႀကီးဌာန အသီးသီးက ႀကိဳတင္ျပင္ထားတဲ့ လုပ္ဖုိ႔အတြက္ ေငြေၾကးေတြကုိ လႊတ္ေတာ္ကုိ တင္ထားတာရွိတယ္။ တင္ျပတဲ့ဟာကုိ ပူးေပါင္းေကာ္မတီက တခ်ဳိ႕ေငြေၾကးေတြကုိ ျဖတ္ေတာက္တယ္။ ျဖတ္ေတာက္ၿပီးေတာ့ အတည္ျပဳတယ္။ မေန႔ကေတာ့ အဲဒါေတြကုိ ေလ့လာခဲ့ရတယ္။ က်ေနာ္ကေတာ့ ဘာမွ သိပ္အေတြ႔အႀကံဳ မရွိေသးဘူး။ တရက္ပဲဆုိေတာ့။”
အန္ကယ္အပါအ၀င္ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္တုန္းက အႏုိင္ရထားတဲ့ စီအာပီပီ ေခါင္းေဆာင္ေတြက ဒီလာမယ့္လႊတ္ေတာ္မွာ ၀င္ေတာ့မယ္ဆုိေတာ့ အန္ကယ္တုိ႔ လက္ရွိလႊတ္ေတာ္ထက္ ဘာေတြ လုပ္ႏုိင္မယ္လုိ႔ ထင္ပါသလဲ။
“အရင္လႊတ္ေတာ္နဲ႔ေတာ့ မတူေတာ့ဘူးေပါ့။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ ဒီမုိကေရစီအေရး၊ တုိင္းရင္းသားအေရးကုိ ေဆာင္ရြက္ဖုိ႔ တစုိက္မတ္မတ္ ႀကိဳးပမ္းလာတဲ့ အမ်ဳိးသားဒီမုိကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္က အျပတ္အသတ္ အႏုိင္ရတယ္။ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္မွာေရာ၊ အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္မွာေရာ အင္နဲ႔အားနဲ႔ အႏုိင္ရထားတယ္။ ဒါ့အျပင္ ယူအန္ေအအဖြဲ႔၀င္ ပါတီေတြကလည္း ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ကုိ ၄၀ နီးပါးေလာက္ တက္ေရာက္ခြင့္ရမယ္။ ဆုိေတာ့ အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္၊ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္အတြင္းမွာ ဒီမုိကေရစီအေရး၊ တုိင္းရင္းသားအေရးအတြက္ ပူးေပါင္းႀကိဳးပမ္း ေဆာင္ရြက္ႏုိင္မယ္လုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္တယ္။ အထူးသျဖင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ျပည္သူေတြအတြက္ မလုိလားအပ္တဲ့ ပုဒ္မေတြ၊ ဥပေဒေတြကုိ ျပင္ဆင္ႏုိင္မယ္၊ ပယ္ဖ်က္ႏုိင္မယ္လုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္တယ္။ ေနာက္တခုက ျပည္သူေတြအက်ဳိးကုိ ျဖစ္ေစမယ့္ ဥပေဒေတြ၊ ပုဒ္မေတြကုိ ျပ႒ာန္းႏုိင္မယ္လုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္တယ္။ အထူးသျဖင့္ ျပည္တြင္းစစ္ရပ္ဖုိ႔၊ ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးကုိ ေဖာ္ေဆာင္ဖုိ႔အတြက္ အႏုိင္ရပါတီျဖစ္တဲ့ အန္အယ္လ္ဒီနဲ႔ တုိင္းရင္းသား လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ေတြ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မယ္ဆုိရင္ ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္၊ ျပည္ေထာင္စု ေဖာ္ေဆာင္ေရးအတြက္ ေဆာင္ရြက္တဲ့အခါမွာ အရင္လႊတ္ေတာ္ထက္ ပုိၿပီးေတာ့ အဆင္ေျပႏုိင္မယ္လုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဒီ မတရားဥပေဒေတြကုိ ပယ္ဖ်က္ဖုိ႔၊ ျပင္ဆင္ဖုိ႔ အဆင္ေျပႏုိင္မယ္လုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ ျပည္သူေတြအက်ဳိးရွိမယ့္ အဆုိေတြ တင္သြင္းတဲ့အခါမွာလည္း ေအာင္ျမင္မယ္လုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္တယ္။ အထူးသျဖင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးတြက္ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပုံ မျပင္မျဖစ္ ျပင္ၾကရမွာပါ။ ဒီလုိျပင္ဖုိ႔ ႀကိဳးပမ္းတဲ့အခါမွာလည္း အခက္အခဲေတြ၊ အဟန္႔အတားေတြ ရွိေကာင္းရွိဦးမယ္။ ဒါေပမယ့္ အရင္ထက္စာရင္ ႀကိဳးပမ္းအားထုတ္မႈက ပုိၿပီးေတာ့ အားရွိလာမယ္လုိ႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။”
အန္ကယ္တုိ႔ ရခုိင္အမ်ဳိးသားပါတီက ၿပီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ လႊတ္ေတာ္မွာ ဘယ္ႏွစ္ေနရာ အႏုိင္ရထားလဲ။
“အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္မွာ ၁၀ ေနရာ၊ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္မွာ ၁၂ ေနရာ၊ ျပည္နယ္မွာက ၂၂ ေနရာ အႏုိင္ရထားပါတယ္။”
ဆုိေတာ့ အန္ကယ္တုိ႔အေနနဲ႔ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္မွာ ၀င္သြားလုိ႔ အန္အယ္လ္ဒီက အစုိးရအသစ္အေနနဲ႔ ရပ္တည္မယ္ဆုိရင္ အန္ကယ္တုိ႔ ရခုိင္အမ်ဳိးသားပါတီအေနနဲ႔က အန္အယ္လ္ဒီနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွာလား သုိ႔မဟုတ္ အတုိက္အခံအေနနဲ႔ ရပ္တည္မွာလား။ ဘယ္လုိအေနနဲ႔ ရပ္တည္မလဲ။
“အဓိကကေတာ့ အစုိးရဖြဲ႔စည္းေရးမွာ အန္အယ္လ္ဒီက ေျပာထားတယ္ အမ်ဳိးသားရင္ၾကားေစ့ေရးကုိ ဦးတည္ၿပီးေတာ့ ျပည္နယ္အစုိးရေတြမွာလည္း အရည္အခ်င္း၊ အရည္အေသြးရွိတဲ့ တုိင္းရင္းသား ကုိယ္စားလွယ္ေတြ၊ တုိင္းရင္းသားထဲက ပုဂၢိဳလ္ေတြ ပါမယ္လုိ႔ ေျပာထားတယ္။ ဒါက တပုိင္းေပါ့။ လႊတ္ေတာ္ထဲမွာေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔အျမင္က တကယ့္ ဒီမုိကေရစီအေရး၊ တုိင္းရင္းသားအေရး၊ ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စု ထူေထာင္ေရး ကိစၥမ်ားနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ေတာ့ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရမယ့္ သေဘာရွိတယ္။ သုိ႔ေသာ္ တခ်ဳိ႕ မတူကြဲျပားတဲ့ ကိစၥေတြမွာေတာ့ သီးျခားရပ္တည္သြားမယ့္ သေဘာထားလည္း ရွိပါတယ္။”
အန္ကယ္တုိ႔ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္မွာလည္း ၂၂ ေနရာ ရထားတယ္ဆုိေတာ့ လာမယ့္ မၾကာခင္လမွာဆုိရင္ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္မွာ ၀င္ရေတာ့မယ္ဆုိေတာ့ အန္ကယ္တုိ႔ ရခုိင္အမ်ဳိးသားပါတီအေနနဲ႔ ျပည္နယ္အေရးအတြက္ လက္ရွိ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ထက္ ဘာေတြ လုပ္ေပးႏုိင္မယ္လုိ႔ထင္လဲ။
“ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ အခုတက္လာမယ့္ ျပည္နယ္အစုိးရအသစ္အေနနဲ႔ေပါ့ေလ၊ အဲဒီထဲမွာ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဘယ္သူျဖစ္မလဲဆုိတာ က်ေနာ္လည္း မေျပာတတ္ေသးဘူး။ ရခုိင္အမ်ဳိးသားပါတီကေတာ့ ျပည္နယ္အစုိးရကုိ ရခုိင္အမ်ဳိးသားပါတီက ဖြ႔ဲစည္းႏုိင္ေရးကုိ ေမွ်ာ္လင့္တယ္။ ရည္ရြယ္ၿပီးေတာ့လည္း ေရြးေကာက္ပြဲကုိ ၀င္ခဲ့တယ္။ ဒါေပမယ့္ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပုံ အဟန္႔အတားေၾကာင့္ ဘယ္လုိျဖစ္လာမယ္ဆုိတာ က်ေနာ္တုိ႔ ေျပာဖုိ႔ခက္တယ္။ သုိ႔ေသာ္ အခုတက္လာမယ့္ အစုိးရသစ္ကေတာ့ အရင္အစုိးရ အဆက္ဆက္လုိ ကုိယ္က်ဳိးရွာ၊ မိသားစုေကာင္းစားေရးအတြက္ လုပ္လုိ႔ေတာ့မျဖစ္ဘူး။ တကယ့္ ဆင္းရဲတဲ့ ျပည္နယ္တခုမွာရွိတဲ့ ျပည္သူေတြအတြက္ကုိ ေဆာင္ရြက္ဖုိ႔လုိမယ္။ အဲလုိေဆာင္ရြက္လာရင္ အဓိက ျပည္ေထာင္စုက ခ်ေပးလုိက္တဲ့ ဘတ္ဂ်က္ေငြေတြကုိ မယုိမဖိတ္ေအာင္ ထိထိမိမိ အက်ဳိးရွိရွိ ေဆာင္ရြက္ဖုိ႔လုိမယ္။ အလားတူ ျပည္နယ္အတြက္ စီမံကိန္းေတြကုိလည္း ျပည္နယ္အက်ဳိးရွိေအာင္ ေဆာင္ရြက္ဖုိ႔လုိမယ္။ ဒါေၾကာင့္ အခု ျပည္နယ္အစုိးရသည္ အရည္အခ်င္း၊ အရည္အေသြး ရွိ႐ုံသာမက ျပည္သူေတြကို အက်ဳိးျပဳမယ့္ စိတ္ဓာတ္ ခံယူခ်က္ရွိတဲ့ ၀န္ႀကီးေတြ ပါလာဖု႔ိလုိတယ္။ ပါလာလိမ့္မယ္လုိ႔လည္း ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။”
ဆုိေတာ့ အန္အယ္တုိ႔ ရခုိင္အမ်ဳိးသားပါတီေတြအေနနဲ႔ လႊတ္ေတာ္ထဲ၀င္တဲ့အခါမွာ အခုလက္ရွိ လႊတ္ေတာ္ထက္ ဘာေတြ ပုိလုပ္ႏုိင္မယ္လုိ႔ထင္လဲ။
“ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ရခုိင္အမ်ဳိးသားပါတီက အရင္လႊတ္ေတာ္အေတြ႔အႀကံဳလည္း ရွိထားၿပီးၿပီ။ ၂၀၁၀ လႊတ္ေတာ္အေတြ႔အႀကဳံရွိတယ္။ အဲလုိ အေတြ႔အႀကံဳရွိတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြလည္း ျပန္ပါတယ္။ အခု လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ထဲမွာ ငယ္ရြယ္တဲ့၊ တက္ႂကြတဲ့၊ ပညာတတ္တဲ့ လူငယ္ေတြလည္း ပါလာတယ္။ ဆုိေတာ့ အရင္လႊတ္ေတာ္ထက္ေတာ့ ရခုိင္အမ်ဳိးသားပါတီ လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ေတြက ျပည္နယ္အက်ဳိး၊ ျပည္သူေတြရဲ႕ အက်ဳိးကုိျပဳမယ့္ ဥပေဒကုိ ျပ႒ာန္းႏုိင္လိမ့္မယ္လုိ႔ ထင္တယ္။ ျပည္သူေတြကို အက်ဳိးမျပဳတဲ့ ဥပေဒေတြကုိလည္း ပယ္ဖ်က္တာ၊ ျပင္ဆင္တာေတြ ပုိလုပ္ႏုိင္မယ္လုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။”
ရခုိင္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ခန္႔အပ္တဲ့အခါမွာဆုိရင္လည္း အန္ကယ္တုိ႔အေနနဲ႔က ဘယ္လုိ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ခန္႔အပ္ေစခ်င္လဲ။
“က်ေနာ္တုိ႔ကေတာ့ ရခုိင္အမ်ဳိးသားပါတီက အနုိင္ရထားတဲ့ အေပၚမွာေတာ့ ျပည္နယ္၀န္ႀကီးကုိ ပါတီရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္မွာလည္းရွိတယ္။ ၿပီးေတာ့ ၿပီးခဲ့တဲ့ ပါတီ စီအီးစီအစည္းအေ၀းမွာ အန္အယ္လ္ဒီက ေတြ႔ဆုံေဆြးေႏြးဖုိ႔ ကမ္းလွမ္းခဲ့ရင္ ေဆြးေႏြးဖုိ႔အတြက္လည္း ကုိယ္စားလွယ္ ၃ ေယာက္ ေရြးထားတယ္။ အဲလုိ ေဆြးေႏြးတဲ့အခါမွာ ဒါေတြကုိေျပာဖု႔ိေတာ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ အခုခ်ိန္ထိေတာ့ ေတြ႔တာဆုံတာ မရွိေသးပါဘူး။”
