ျမန္မာနိုင္ငံမွာ ဒီမိုကေရစီနဲ့လူအခြင့္အေရး တိုးတက္ေရး အိနၵိယအစိုးရအေနနဲ့ေဆာင္႐ြက္ေျပာဆိုဖို့အိနၵိယနိုင္ငံ ခ်င္နိုင္းျမို့ကို ေရာက္ေနတဲ့ အေမရိကန္ နိုင္ငံျခားေရးဝန္ၾကီး ဟီလာရီ ကလင္တန္က ဇူလိုင္ ၂၀ ရက္က ေျပာဆိုလိုက္ပါတယ္။
ျမန္မာနိုင္ငံရဲ့ လူ့အခြင့္အေရးခ်ိုးေဖာက္မူေတြဟာ ဆိုးဝါးေနဆဲျဖစ္ျပီး အိနၵိယအစိုးရအေနနဲ့ျမန္မာနိုင္ငံက လူ့အခြင့္အေရးခ်ိုးေဖာက္မႈေတြကို လူသိ႐ွင္ၾကား ေဝဖန္ေထာက္ျပဖို့၊ ျမန္မာအာဏာပိုင္ေတြနဲ့ ဒီမိုကေရစီေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းၾကည္တို့ ေတြ့ဆံုေဆြးေနြးနိုင္ေရးအတြက္ တိုက္တြန္းေစလိုေၾကာင္း ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။
[caption id="attachment_13037" align="alignright" width="310" caption="ဟီလာရီ ကလင္တန္ (ဓာတ္ပံု - ရိုက္တာ)"]
[/caption]
ျမန္မာနဲ့ဆက္ဆံရာမွာ အိနၵိယနိုင္ငံအတြက္ အက်ိုးစီးပြားေတြ ႐ွိေနတယ္ဆိုတာနားလည္းသေဘာေပါက္ေပမယ့္ ျမန္မာအစိုးရနဲ့ဆက္ဆံမူ့ေတြ လုပ္တဲ့ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာဘဲ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီ အေရးတိုးတက္ေရးနဲ့ နိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေတြ လြတ္ေပးေရး အတြက္ကိုလည္း ေတာင္းဆို ေျပာၾကားတာေတြ လုပ္သင့္တယ္လို့ေျပာဆိုသြားပါတယ္။
အေမရိကန္ နိုင္ငံျခားေရးဝန္ၾကီးရဲ့ ေျပာစကားနဲ့ပတ္သက္ျပီး အိနၵိယကေရာတကယ္ပဲ ေျပာင္းလဲလာဖို့႐ွိေနလား၊ ဒီတိုက္တြန္းခ်က္ကေရာ ထူးလာဖို့႐ွိပါသလားဆိုတာ နယူးေဒလီျမို့႐ွိ အေဝးေရာက္ ညြန့္ေပါင္း အစိုးရအဖြဲ့ (အန္စီဂ်ီယူဘီ) ဝန္ၾကီး ေဒါက္တာ တင့္ေဆြကို ေမးျမန္းထားပါတယ္။
အိနၵိယရဲ့ အေနအထားက ျမန္မာကို စီးပြားေရးအရပဲ ေပါင္းမယ့္အေနအထား၊ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီအေရးနဲ့ ပတ္သက္ျပီးေတာ့ လံုးဝကို စိတ္မဝင္စားတဲ့ အေနအထားလို့ ေတြ့ရလား ဆရာ။
“က်ေနာ္ျမင္တာကေတာ့ ၁၉၉၂ က စခဲ့တဲ့ သူ့ရဲ့ ခ်ဥ္းကပ္မႈ ပံုစံကေတာ့ ဒီ တက္ေနတဲ့ အစိုးရနဲ့ အဆင္ေျပ လိုက္ေလ်ာညီစြာ လုပ္ရမယ္ဆိုတဲ့ လမ္းေၾကာင္းကို သူက ေ႐ြးတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္မို့ စစ္အစိုးရက လိုခ်င္တဲ့ဟာေတြ တတ္နိုင္သေလာက္ အိနၵိယဘက္က လိုက္ေလ်ာခဲ့တယ္လို့ ေျပာနိုင္တာေပါ့ေလ။ ဒါေပမယ့္ ေနာက္ပိုင္းမွာ အနည္းငယ္ ေျပာင္းလဲလာတာေတာ့ က်ေနာ္တို့ သတိထားမိတယ္။ ဥပမာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ လြတ္လာျပီးတဲ့ ေနာက္ပိုင္းမွာ ဆက္ဆံမႈက တမ်ိုးတိုးလာတယ္။ တိုးလာတယ္ဆိုတာ အရင္တုန္းက တေၾကာင္းသြားတေၾကာင္းစြဲ ဆက္ဆံေရးကေန အခု ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကိုပါ ဆက္ဆံမႈ စလာတဲ့ သေဘာေတာ့ က်ေနာ္တို့ ေတြ့ရတယ္ခင္ဗ်။ ေပၚလစီေျပာင္းသြားတယ္လို့ေတာ့ က်ေနာ္ မဆိုလိုပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္လည္းပဲ မေန့က ခ်င္းနိုင္ျမို့မွာ မစၥ ကလင္တန္က အခု လုပ္ေနတဲ့ ျမန္မာနိုင္ငံနဲ့ ပတ္သက္ျပီးေတာ့ အိနၵိယက ဆက္ဆံေရးလို့ ေခၚတဲ့ engagement ေပါ့ေလ။ ဆက္သြယ္ေရး၊ ထိေတြ့ေရးမွာ ဒီထက္ပိုျပီး ခ်ဲ့ပါဆိုတဲ့ အၾကံဥာဏ္ေပးပါတယ္။”
ဒီမတိုင္ခင္ အိုဘားမား ကိုယ္တိုင္လာျပီးေတာ့ ေျပာသြားတုန္းကလည္း ေျပာခဲ့ေသးတယ္။ အဲဒီၾကားထဲမွာေရာ အိနၵိယဘက္က ေျပာင္းလဲတာ ေတြ့ရလို့လားဆရာ။
“ၾကားထဲမွာကေတာ့ အခုန က်ေနာ္ တင္ျပသလို ေဒၚေအာင္္ဆန္းစုၾကည္ လြတ္လာတဲ့ေနာက္မွာေတာ့ ဆက္ဆံမႈ ႐ွိလာတယ္။ သို့ေသာ္လည္းပဲ ဒါက နိုင္ငံျခားေရး အတြင္းဝန္ အဆင့္ေလာက္ပဲ ႐ွိေသးတဲ့ သေဘာပဲ သက္ေရာက္ျပီးေတာ့ အဓိကက်တဲ့ ဗမာနိုင္ငံနဲ့ ပတ္သက္တဲ့ နိုင္ငံတကာ စင္ျမင့္ေတြေပၚမွာ အိနၵိယက အခုထိကေတာ့ လက္႐ွိအုပ္ခ်ဳပ္ေနတဲ့ လူေတြပဲ ျဖစ္မွာေပါ့ေလ။ ဒီလက္ထက္မွာေတာ့ နိုင္ငံတကာစင္ျမင့္က မေပၚေသးဘူး။ အဲဒီေတာ့ ေပၚလစီပိုင္းက ေျပာင္းလာတာေတာ့ က်ေနာ္ မေတြ့ေသးဘူး။ ခ်ည္းကပ္မႈအပိုင္းကေတာ့ အနည္းငယ္ တိုးတက္ေျပာင္းလဲလာတို့ ေျပာနိုင္ပါတယ္။ အဓိကကေတာ့ ကမၻာ့အေ႐ွ့ဆံုး ဒီမိုကေရစီနိုင္ငံၾကီးရဲ့ ေခါင္းေဆာင္ကေနျပီးေတာ့ ကမၻာ့အၾကီးဆံုး ဒီမိုကေရစီနိုင္ငံၾကီးကို လာတဲ့အခါမွာ ကမၻာမွာ ဒီမိုကေရစီအမြဲဆံုး ဗမာျပည္ အေၾကာင္းကို ေျပာသြားတာဟာ အင္မတန္မွ အပ္စပ္တဲ့ စကားျဖစ္တယ္လို့ က်ေနာ္ မွတ္ခ်က္ျပုခ်င္ပါေသးတယ္။”
အိနၵိယဟာ ျမန္မာနိုင္ငံ လြတ္လပ္ေရးတိုက္ပြဲကစလို့ သမိုင္းေၾကာင္းအရကို နီးစပ္မႈေတြ ႐ွိခဲ့ျပီး အရင္တုန္းကေတာ့ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီအေရးအတြက္ ေထာက္အားေပးခဲ့တဲ့ နိုင္ငံတခုျဖစ္ပါတယ္။
၂၀၁၀ နိုဝင္ဘာလအတြင္း အိနၵိယကိုလာေရာက္ခဲ့တဲ့ အေမရိကန္ သမၼတ အိုဘားမားကလည္း အိနၵိယအစိုးရဟာ္ ျမန္မာ့အေရးနွင့္ ပတ္သက္လာရင္္ ခပ္မဆိတ္ေနေလ့႐ွိတယ္လို့ ေျပာခဲ့ဘူးပါတယ္။
ကမၻာ့အၾကီးဆံုး ဒီမိုကေရစီနိုင္ငံျဖစ္တဲ့ အိနၵိယနိုင္ငံဟာ လူ့အခြင့္အေရးခ်ိူးေဖာက္မႈေတြေၾကာင့္ အေနာက္နိုင္ငံေတြက စီးပြားေရး ပိတ္ဆို့ဒဏ္ခတ္ထားတဲ့ အိမ္နီးခ်င္း ျမန္မာနိုင္ငံနဲ့ကုန္သြယ္ေရး၊ စီပြားေရး၊ ရင္းနွီးျမႈပ္နွံမႈေတြ လုပ္ေနသလို၊ စစ္လက္နက္ပစၥည္းေတြလည္း ေရာင္းခ်ေပးေနပါတယ္။
