မိုး႐ြာသြန္းမႈမ်ားျပီး ေရၾကီးမႈအနၱရာယ္ေတြ ျဖစ္ေပၚနိုင္လို့ သတိျပုဖို့ လိုတဲ့အေၾကာင္း မိုးေလ၀သပညာ႐ွင္ ဦးထြန္းလြင္က ေျပာပါတယ္။

ဒီအေျခအေနေတြနဲ့ ပတ္သက္လုိ့ မုိးေလ၀သ ပညာ႐ွင္ ဦးထြန္းလြင္နဲ့ ဆက္သြယ္ ေမးျမန္းထားပါတယ္။

အခုရက္ပုိင္းကေတာ့ တနုိ္င္ငံလုံးနီးပါးကို မုိးေတာ္ေတာ္ေကာင္းေနတာ ေတြ့ရတယ္။ အဲဒါက မုတ္သုန္ေလ အားေကာင္းတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္လား၊ ဘယ္လုိေၾကာင့္လဲ။

“သူက နွစ္ခ်က္ဗ်။ မုတ္သုန္ေလကလည္း မဆုိးဘူး။ မဆုိးတဲ့အထဲမွာ မုတ္သုန္ေလ အားေကာင္းေအာင္ လုပ္တဲ့ျဖစ္ရပ္က နွစ္ခုျဖစ္သြားတယ္။  တခုကေတာ့ ျပီးခဲ့တဲ့ ဇြန္လ ၁၅ ရက္ေလာက္က အိနၵိယနုိင္ငံ အေ႐ွ့ေျမာက္နဲ့ ဘဂၤလားေဒ့႐ွ္ နုိင္ငံ ေလဖိအားနည္းရပ္၀န္း ျဖစ္ရာက မုန္တုိင္းငယ္အဆင့္ထိ ျဖစ္သြားတယ္။ သူက ေရေပၚမွာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ အဲဒီလုိ ျဖစ္လုိက္တဲ့အတြက္ ျမန္မာနုိ္င္ငံတေလွ်ာက္မွာ ႐ွိတဲ့ မုတ္သုန္က အရမ္းအားေကာင္းသြားတယ္။ အဲဒီမွာ မုိးေတြတအား႐ြာတယ္။ ေနာက္တၾကိမ္က ျပီးခဲ့တဲ့ ၂၄-၂၅-၂၆ အဲဒီပတ္၀န္းက်င္ေလာက္က ဗီယက္နမ္ကမ္းေျခကို ျဖတ္တဲ့ တုိက္ဖြန္းမုန္တုိင္း၊ သူ့ရဲ့အၾကြင္းအက်န္ တိမ္တုိက္က ျမန္မာျပည္ကိုလာတယ္။ လာေတာ့ သူကသုံးဆင့္ေပါ့။ ပထမ ဗီယက္နမ္ကုိ ျဖတ္တဲ့ေန့မွာလည္း ရန္ကုန္ ျမန္မာ့ကမ္း႐ုိးတမ္းမွာ မုိး႐ြာတယ္။ ေနာက္ သူ့အၾကြင္းအက်န္ က်ေနာ္တုိ့ဘက္ကို ျဖတ္ေတာ့လည္း မုိး႐ြာတယ္။ ေနာက္သူ့ရဲ့အ႐ွိန္နဲ့ ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္ မုန္တုိင္းကလည္း ျပန္တက္လာတယ္။ အဲဒီမွာ မုိး႐ြာတယ္။ အဲဒီ အရက္ရက္ေတြမွာ မုတ္သုန္ကလည္း မဆုံးတာရယ္၊ ခုနက ဘဂၤလားေဒ့႐ွ္က မုန္တုိင္းငယ္ရယ္၊ ေနာက္တုိက္ဖြန္းမုန္တုိင္း အၾကြင္းအက်န္ရယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ လြန္ခဲ့တဲ့ နွစ္ရက္ေလာက္က မုိးအေတာ္ေကာင္းပါတယ္။ အခုေတာင္ မုိးကေတာ္ေတာ္ေလးကို နည္းနည္းေလးေတာ့ ျပန္တက္ေနပါတယ္။”

အဲေတာ့ အခု႐ြာတဲ့မုိးက က်ေနာ္တုိ့ တုိင္းျပည္ စိုက္ေရးပ်ိုးေရးအတြက္က ဘယ္လုိျဖစ္နုိ္င္မလဲ။ ေအာင္ေရျဖစ္နုိ္င္မလား။

“ဘယ္လုိလုပ္မွ မျဖစ္နုိင္ဘူး။ မျဖစ္နုိ္င္ဘူးဆုိတာက ေ႐ွ့ကေနြစပါးေတြဘာေတြ က်ေတာ့လည္း အကုန္ထိကုန္တာေပါ့။ အခု ေနာက္ကဟာက်ေတာ့လည္း ပထမေတာ့ ဟုတ္တယ္။ မုိးေကာင္းတဲ့အခါက်ေတာ့ ေျမဆီလြွႊာစြတ္စုိမႈ ျပည့္၀တဲ့အေနအထားေတြ ေရာက္ကုန္တယ္။ ဆုိေတာ့ ဒါအဆင္ေျပျပီေပါ့။ အခုက်ေတာ့ ပ်ိုးေတြကေထာင္ထားျပီ၊ စုိက္ထားျပီ။ အဲဒီမွာ မုိးကဆက္တုိ္က္မ်ားေနေတာ့ ပဲခူးတုိင္းမွာေတာ့ အပင္ေတြေရျမုပ္တယ္လုိ့ ၾကားတယ္။ က်ေနာ္တုိ့ မိတ္ေဆြေတြ တေန့က သြားၾကည့္ေတာ့ ဟုတ္တယ္လုိ့ ေျပာတယ္။ က်ေနာ္နားလည္သေလာက္ က်ေနာ္ကေတာ့ စိုက္ပ်ိုးေရး ကၽြမ္းက်င္သူေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ သူကေကာင္းတာနဲ့ဆုိးတာဆုိရင္ ဆုိးတာဘက္ကုိ နည္းနည္းမ်ားတယ္။”

အဲေတာ့ ေတာင္သူေတြ အပါအ၀င္ သက္ဆုိင္ရာ တာ၀န္႐ွိတဲ့လူေတြနဲ့ က်ေနာ္တုိ့ ၾကိုတင္စီမံထားဖုိ့ အစီအမံေကာင္းဖို့ လုိတယ္ဆုိတာကို ဆရာေဆြးေနြးေပးပါလား။

“ဒီလုိဗ်ာ။ သဘာ၀ကေတာ့ ထိတာေပါ့။ သဘာ၀ဆုိတာ အျမဲတမ္းလည္း ေကာင္းတာမဟုတ္ေတာ့ မွန္တာေျပာရင္ မေကာင္းတာေတာင္ မ်ားေနပါတယ္။ အဲေတာ့ မေကာင္းတုိင္း ဘာမွ က်ေနာ္တုိ့မွာ အၾကံေကာင္း အစည္ေကာင္း၊ လုပ္ငန္းစီမံခ်က္ေကာင္း မ႐ွိဘူးဆိုရင္ လုပ္သမွ်ခံျပီး ျပုသမွ် နုေနရတာေပါ့။ အဲေတာ့ က်ေနာ္တုိ့ အားလုံး၀ိုင္း၀န္းျပီးေတာ့ နည္းလမ္းေကာင္းေတြေပါ့။ ဘယ္လုိလုပ္ရင္ ေကာင္းမလဲေပါ့။ အသက္သာဆုံး၊ အပ်က္အစီး အဆုံးအ႐ႈံး အနည္းဆုံးျဖစ္ေအာင္ လုပ္သင့္တဲ့အခ်ိန္ေတာ့ အမွန္ေရာက္ေနျပီေပါ့၊ ဥပမာ အခုလို မိုးမ်ားေနတယ္။ မုိးမ်ားေနေတာ့ ေရၾကီးေတာ့မယ္။ ေရၾကီးမယ္ဆုိရင္ ေရၾကီးမႈကို ကာကြယ္ဖို့ ဘာေတြၾကိုလုပ္မလဲေပါ့။ ေနာက္ က်ေနာ္တုိ့ ေရေလွာင္ကန္ေတြ႐ွိတယ္။ ေရေလွာင္ကန္ေတြက ေရၾကီးတယ္ဆုိရင္ ဒါသူတုိ့ အစီအမံေတြ လုပ္ဖို့ေတာ့ အစီမံေတာ့ ႐ွိသင့္တယ္။ အခုခ်ိန္မွာ ေရက ေတာ္ေတာ္ေလး ကန္ေတြထဲမွာ႐ွိမယ္။ ေနာက္ေတာ့ မုိးမ်ားလုိက္မယ္ဆုိရင္ ဒီကန္မွာ ကန္အတြက္လည္း အနၱရာယ္႐ွိမယ္။ အနၱရာယ္႐ွိမွာဆုိးလို့ လြွႊတ္ရင္လည္း ဘာပဲေျပာေျပာ ထိခုိက္မႈ႐ွိမယ္။ အဲဒီအခ်က္မ်ားေၾကာင့္ ဒီလုိအစီအမံေတြေပါ့။ အထူးသျဖင့္ မုိးလြန္မွမုန္တုိင္းေတြ လာဦးမယ္။ အခ်ိန္အခါမဟုတ္ မုိးေတြလာဦးမယ္။ အဲေတာ့ က်ေနာ္တုိ့ မုန္တုိင္းအနၱရာယ္လည္း ၾကိုျပင္ရမယ္။ ေနာက္ေတာ့တတိယ ေရၾကီးတာလည္းပါေတာ့ ၾကိုျပင္ရမယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ရိတ္သိမ္းခ်ိန္ျဖစ္ေနေတာ့ ရိတ္သိမ္းတဲ့အသီးအနွံအားလုံးက အျပင္မွာ အခ်ိ္န္ၾကာၾကာ  ေအးေအးေဆးေဆး လုပ္လုိ့ေတာ့ရမွာ မဟုတ္ဘူး။  အဲေတာ့ ဒီေန့ က်ေနာ္တုိ့ ေနြစပါးေတြရိတ္တုန္းက က်ေနာ္တုိ့ ေတြ့ခဲ့ရတဲ့အေတြ့အၾကံုက တခ်ို့အေတြ့အၾကံုမ႐ွိတာရယ္၊ ေခတ္မမီတာရယ္၊ ေငြေၾကးမျပည့္စုံတာရယ္။ ေနြစပါးေတြကို ရိတ္တာေပါ့ဗ်ာ။ ရိတ္ျပီးေတာ့ ေနာက္စို္က္မယ့္ စပါးေတြကို လုံးပန္းေနတယ္။ ေ႐ွ့ကရိတ္ထားတဲ့ေကာင္ကို ဒီတုိင္းပဲ တပတ္ေလာက္ ပစ္ထားတယ္။ အမွတ္မထင္ မုိး႐ြာလုိက္ေတာ့ အကုန္လုံးစိုျပီး ပ်က္ကုန္တာေပါ့။ ရာသီဥတုကေတာ့ သမား႐ုိးက်သြားဖုိ့ ခုခ်ိန္မွာ ေတာ္ေတာ္ေလး ေျပာရခက္တယ္။ အဲဒါေလး သိေစခ်င္တာပါ။ ေျပာင္းျပန္ျပန္ၾကည့္ရမယ့္ အေျခအေနေတာင္ ေရာက္လာမလားေပါ့။ အဲဒါေတာ့ ေရၾကီးတဲ့အနၱရာယ္ေပါ့။ အရင္တုန္းကေတာ့ ပူျပင္းလြန္းလုိ့ ေရမ႐ွိလုိ့၊ ဒီနွစ္ေတာ့လည္း မုိးမ်ားျပီးေရၾကီးမယ့္ အနၱရာယ္။ အဲဒါေလးေတြ ၾကိုျပင္ဖုိ့ေတာ့ လုိတယ္လို့ က်ေနာ္က အဲလုိပဲ ယူဆပါတယ္။”

အခုလက္႐ွိ ႐ြာသြန္းတဲ့မုိးက မုိးမ်ားတယ္လို့ ယူဆလို့ ရတယ္ေပါ့ေနာ္။

“က်ေနာ္ျပန္ၾကည့္လုိက္တာ တျပည္လုံးကို ႐ြာတာ ႐ြာသြန္းျမဲေအာက္ ေလ်ာ့သြားတာ တေနရာမွမ႐ွိဘူး။ ႐ြာသြန္းျမဲနဲ့ ႐ြာသြန္းျမဲအထက္ၾကီးပဲ။ ႐ြာသြန္းျမဲေတာင္မွ သုံးေလးျမို့ေလာက္ပဲ႐ွိတယ္။ က်န္တာအထက္ၾကီးပဲ။ အမ်ားၾကီးေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ၃၀-၄၀ ရာခုိင္နႈန္းေလာက္၊ ၅၀ ရာခုိင္နႈန္းေလာက္ေတာ့ ပိုၾကတာၾကီးပဲ။ ႐ြာသြန္းျမဲထက္ပိုတဲ့နွစ္ မုိးေကာင္းတဲ့နွစ္လို့ ေသခ်ာေပါက္ ဇြန္လကုန္ထိ ေျပာနုိင္ပါတယ္။”

အနီးကပ္ဆုံး မုိးလယ္ကာလကိုေကာ ဘယ္လုိခန့္မွန္းပါသလဲ။

“မုိးလယ္ေတာ့ နုိင္ငံတကာ ခန့္မွန္းတာေတာ့ ႐ုိး႐ုိးနွစ္လိုပဲ ခန့္မွန္းတယ္။ ႐ုိး႐ုိးနွစ္ဆုိရင္ေတာ့ မုိးက ပုံမွန္ေလာက္ေတာ့ ႐ြာမွာေပါ့။ သိပ္မမ်ားဘူး။ နည္းလည္းနည္းမွာ မဟုတ္ဘူး။ ခက္တာက ေရခံက တအားေကာင္းေနတယ္။ ရိုးရိုးတုိင္း႐ြာလိုက္ရင္ ဒီေရခံနဲ့ဆုိရင္ေတာ့ ေရၾကီးတဲ့ဘက္ကို ပါလိမ့္လို့ ထင္ပါတယ္။”

အဲဒါဆုိရင္ က်ေနာ္တုိ့ ေရၾကီးမယ့္အနၱရာယ္ကို သတိထားဖုိ့ လုိမယ္လို့ အဆုံးသတ္ေျပာလို့ ရမလား။

“ဟုတ္ကဲ့ လုိပါတယ္။ ေလာေလာဆယ္ကေတာ့ လက္႐ွိရာသီ ဥတုအေနအထားအရ က်ေနာ္တုိ့ ျမန္မာနုိင္ငံက ေနာက္ထပ္သုံးလေလာက္ စက္တင္ဘာလကုန္ထိ မုန္တုိင္းအနၱရာယ္လည္း မ႐ွိဘူး၊ မုိးတိမ္ေတာင္ေတြလည္း နည္းသြားျပီ။ က်ေနာ္တုိ့ သတိထားရမွာ ေရၾကီးမႈအနၱရာယ္ပဲ။ မုိးၾကီးရင္ ေျမျပိုတာလည္း ျဖစ္တယ္။ ေျမျပိုတာလည္း ေလွ်ာ့တြက္လုိ့ မရဘူး။ အခုေတာ္ေတာ္ျဖစ္တယ္။ မြန္၊ တနသၤာရီဘက္မွာလည္း ေျမျပိုတာေတြ့တယ္။ အဓိကေတာ့ မိုးမ်ားလုိ့ ျဖစ္တဲ့ သဘာ၀ေဘးေတြကို က်ေနာ္တုိ့ ပိုအာ႐ုံစိုက္ဖုိ့ လုိမယ္။ မုိးလြန္ ေအာက္တုိဘာ၊ နုိ၀င္ဘာက်ေတာ့လည္း မုန္တုိင္းကို နည္းနည္းျပန္သတိထားဖုိ့လုိပါမယ္။”