ရွမ္းျပည္နယ္အတြင္း လမ္းပန္းဆက္သြယ္ေရးခက္ခဲမႈ၊ နယ္ေျမမၿငိမ္းခ်မ္းမႈ၊ လက္နက္ကိုင္ အဖဲြ႔အစည္းေတြရဲ႕ ၿခိမ္းေျခာက္မႈေတြရွိေနတာေၾကင့္ အရပ္ဖက္ အဖြဲ႔အစည္းေတြ အေနနဲ႔ ေရြးေကာက္ပဲြအသိပညာေပးလုပ္ငန္းေတြ ေဆာင္ရြက္ဖုိ႔ အခက္အခဲေတြရွိေနတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပဲြနီးကပ္လာေပမယ့္ ရွမ္းျပည္နယ္လူထုၾကားမွာ ေရြးေကာက္ပဲြ နဲ႔ ပတ္သတ္တဲ့ အသိပညာေတြ လိုအပ္ေနပါေသးတယ္။
ေရြးေကာက္ပဲြပညာေပးလုပ္ငန္းေတြ လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ ကိုရဲေအာင္က “က်ေနာ္တို႔ႏိုင္ငံမွာ ႏွစ္ေပါင္း ၆၀ ေလာက္ ေရြးေကာက္ပဲြနဲ႔ပတ္သတ္ၿပီး ဘာမွမသိခဲ့ရဘူးေလ၊ အဲ့တာဆိုေတာ့ လူထုကလည္းဘာမွမသိဘူးေလ။ ေအးေဆးပဲ၊ တခ်ိဳ႔ဆို ဘယ္ေလာက္ထိ အေျခအေနဆိုးလဲဆို ေက်ာင္းဆရာမေတြ၊ educated person (ပညာတတ္) ေတြဟာ ႏုိဝင္ဘာေရြးေကာက္ပဲြမွာ ငါတို႔ မဲထည့္လိုက္ရင္ၿပီးတာပဲ မဟုတ္ဘူးလား ဆိုတဲ့ အေတြးေလးေတြဝင္ေနတယ္။ တကယ္တမ္းက်ေတာ့ မဲစာရင္းသြားၾကည့္ခိုင္းတယ္ဆုိတာ မဲစာရင္းမွာ သူ႔နာမည္မပါရင္ သူထည့္လုိ႔ မရဘူး။ ဟုိမွာသြားထည့္လည္း ခင္ဗ်ားနာမည္မပါရင္ထည့္လို႔ မရဘူး။ ဆိုလိုတာက လူထုမွာ အဲ့ဒီေလာက္ aware မရွိဘူး”လို႔ ဆိုပါတယ္။
“ေတာင္ႀကီးၿမိဳ႕နဲ႔ မလွမ္းမကမ္း မိုင္ ၂၀- ၃၀ ပတ္လည္ေတာင္မွ ဒီလို voter education ဆိုတာ ေတာ္ေတာ္ေလးကို လုပ္ရဦးမယ္။ ေဝးတဲ့ ေနရာဆိုရင္ က်ေနာ္မေျပာေတာ့ဘူး။ နယ္ဘက္ေတြ အစြန္အဖ်ားၾကတဲ့ေနရာေတြဆိုရင္ လံုးဝအစိမ္းကို လူေတြက မဲေပးရေကာင္းမွန္းလည္း မသိဘူး။ ကိုယ့္ႏုိင္ငံသားအခြင့္အေရးဆိုတာလည္း မဲထည့္တာ ကိုယ္ပိုင္အခြင့္အေရး ဆိုတာလည္း လူေတြမသိဘူး”လို႔ ရွမ္းတိုင္းရင္းသားမ်ားဒီမိုကေရစီအဖဲြ႔ခ်ဳပ္ ရွမ္းျပည္ေတာင္ပိုင္း အတြင္းေရးမႉး စိုင္းလင္းျမတ္ ကလည္း ေျပာပါတယ္။
ရွမ္း၊ ဓႏု၊ အင္းသား၊ ပအို႔၀္၊ ပေလာင္ ကိုးကန္႔ ဝ အခါ လားဟူ လီဆူး လီေရွာစတဲ့ တိုင္းရင္းသားမ်ိဳး ရဲ႕ ဘာသာစကားမတူညီမႈကလည္း ေရြးေကာက္ပဲြပညာေပးလုပ္ငန္းေတြ လုပ္ေဆာင္တဲ့အခါ အခက္အခဲတခုျဖစ္ေနပါတယ္။
ေတာင္ႀကီးခရိုင္ ေရြးေကာက္ပဲြေကာ္မရွင္အဖဲြ႔ခဲြ ဥကၠ႒ ဦးတင္ဦးက “ေတာင္ေပၚေဒသမွာ ရွိတဲ့ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးေတြအေနနဲ႔ ျမန္မာစာအားနည္းတဲ့အခါမွာ တိုင္းရင္းသားဘာသာနဲ႔ သူ႔ကိုမ်ားမ်ား education ေပးဖို႔လိုတယ္။ ဒီကာလ တိုေတာင္းေလးအတြင္းမွာ က်ေနာ္တို႔ အထဲထဲမွာေတာင္ ဘာသာျပန္ေပးပါဆိုတဲ့အခါမွာ တိုင္းရင္းသားဘာသာျပန္ဖို႔ကို ေတာ္ေတာ္ေလး တိုင္းရင္းသားစာေပယဥ္ေက်းမႈေတြကို ဆက္သြယ္ၿပီး လုပ္ယူရတယ္။ ဒါေတာင္မွ ပအို႔၀္နဲ႔ ရွမ္း ႏွစ္ခုပဲ ျပန္ႏို္င္တယ္”လို႔ ေျပာပါတယ္။
ဧရိယာအားျဖင့္ အႀကီးဆံုးျပည္နယ္ျဖစ္တဲ့ ရွမ္းျပည္နယ္ဟာ မဲဆႏၵနယ္ေျမ အမ်ားဆံုး ျပည္နယ္ျဖစ္သလို တိုင္းရင္းသားမဲဆႏၵနယ္ အမ်ားဆံုးလည္းျဖစ္ပါတယ္။
