အမ်ိုးသမီးမ်ားရဲ့ အခြင့္အေရးေတြ၊ လုပ္ေဆာင္နိုင္စြမ္းေတြကို ပိတ္ပင္ထားတဲ့ အတားအဆီးေတြထဲမွာ ဥပေဒေရး အခြင့္အလမ္းေတြဟာ အဓိကက်ပါတယ္။ အမ်ိုးသမီးေတြကို နွိမ့္ခ်ဆက္ဆံမႈ၊ အမ်ိုးသမီးမ်ား ဆင္းရဲနြမ္းပါးမႈ၊ အခမဲ့ေစခိုင္းမႈ၊ ဥပေဒေရးရာ အခြင့္အေရးေတြကို နားမလည္တဲ့ အမ်ိုးသမီးမ်ားကို အနိုင္က်င့္ေစာ္ကားမႈ စတာေတြဟာ ဖြံ့ျဖိုးဆဲနိုင္ငံေတြမွာ ျဖစ္ပြားေနဆဲပါပဲ။
အမ်ိုးသမီးအခြင့္အလမ္းေတြကို နွိမ့္ခ်ထားတဲ့ ဥပေဒေတြ၊ နိုင္ငံေတာ္ရဲ့ တရားစီရင္ေရးက႑ခ်ို့ယြင္းမႈေတြ၊ ဥပေဒနဲ့အညီ အေရးယူေဆာင္႐ြက္မႈပိုင္းဆိုင္ရာ အားနည္းခ်က္ေတြဟာ အမ်ိုးသမီးအခြင့္အလမ္းေတြကို ကန့္သတ္ထားၾကပါတယ္။
ဒါေၾကာင့္လည္း ၂၀၀၂ ခုနွစ္ကေန ၂၀၀၇ ခုနွစ္အၾကား ငါးနွစ္တာကာလအတြင္းမွာ နိုင္ငံတကာ အဖြဲ့အစည္းေတြ၊ အစိုးရေတြနဲ့ ေဒသခံ အမ်ိုးသမီးအခြင့္အေရးအဖြဲ့ေတြ ပူးေပါင္းျပီး၊ ဖြံ့ျဖိုးဆဲနိုင္ငံ ဆယ္နိုင္ငံမွာ အမ်ိုးသမီးေတြရဲ့ ဥပေဒအခြင့္အလမ္း ျမွင့္တင္ေရးအစီအစဥ္ေတြ အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီအစီအစဥ္ေတြမွာ က႑ သံုးခု ပါဝင္ခဲ့ပါတယ္။ ပထမက႑တခုကေတာ့ အမ်ိုးသမီးေတြရဲ့ ဥပေဒေရးရာ အခြင့္အလမ္းေတြကို ကာကြယ္ေစာင့္ေ႐ွာက္ေပးတဲ့ ဥပေဒေတြ ျပ႒ာန္းေပးဖို့ ျဖစ္ပါတယ္။
ဒီအစီအစဥ္ကို ဖြံ့ျဖိုးဆဲနိုင္ငံေတြျဖစ္တဲ့ အယ္လ္ေဘးနီးယားနိုင္ငံ၊ မိုဇင္းဘတ္နိုင္ငံနဲ့ ဘီနင္နိုင္ငံတို့မွာ အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အယ္လ္ေဘးနီးယားနိုင္ငံမွာ အမ်ိုးသမီးမ်ားအေပၚ အိမ္တြင္း အၾကမ္းဖက္မႈကို ကာကြယ္ေစာင့္ေ႐ွာက္ေပးတဲ့ ဥပေဒကို ျပ႒ာန္းေပးဖို့ အယ္လ္ေဘးနီးယား အမ်ိုးသမီးမ်ားက လက္မွတ္ေရးထိုးေတာင္းဆိုမႈကို ျပုလုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ နိုင္ငံထဲမွာ႐ွိေနတဲ့ အစိုးရမဟုတ္တဲ့ အဖြဲ့အစည္းေတြ၊ အမ်ိုးသမီးအခြင့္အေရးလႈပ္႐ွားသူေတြဟာ နယ္အနွံ့၊ ျမို့အနွံ့ကို သြားေရာက္ျပီး လက္မွတ္မ်ား စုေဆာင္းခဲ့ၾကတာမွာ အယ္လ္ေဘးနီးယားအမ်ိုးသမီးမ်ားက တခဲနက္အားေပးလက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီလက္မွတ္ေတြကို အယ္လ္ေဘးနီးယား အစိုးရကို တင္ျပခဲ့ၾကတာေၾကာင့္ အယ္လ္ေဘးနီးယား ပါလီမန္ကေန ဒီဥပေဒကို ျပ႒ာန္းေပးလာခဲ့ပါတယ္။
မိုဇင္ဘတ္နိုင္ငံမွာဆိုရင္လည္း အမ်ိုးသမီးေတြကို လူကုန္ကူးတာနဲ့ ပတ္သက္ျပီး ဥပေဒတရပ္ မ႐ွိခဲ့ေသးတာေၾကာင့္ နိုင္ငံတကာအဖြဲ့အစည္းေတြနဲ့ ေဒသခံအမ်ိုးသမီးမ်ား စုေပါင္းျပီး လူကုန္ကူးမႈကို တားျမစ္တဲ့ ဥပေဒတရပ္ ေပၚထြန္းလာေအာင္ ၾကိုးပမ္းခဲ့ၾကပါတယ္။ ဘီနင္မွာဆိုရင္လည္း နႈတ္နဲ့ျဖစ္ေစ၊ ကိုယ္ထိ လက္ေရာက္ျဖစ္ေစ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေစာ္ကားမႈေတြကို တားျမစ္တဲ့ ဥပေဒတရပ္ ေပၚထြက္လာခဲ့ပါတယ္။
အမ်ိုးသမီးမ်ားရဲ့ ဥပေဒေရးရာအခြင့္အလမ္းေတြကို ျမွင့္တင္ေရးဆိုင္ရာ ဒုတိယက႑တခုကေတာ့ ခ်မွတ္ျပ႒ာန္းထားတဲ့ အမ်ိုးသမီးအခြင့္အေရးဥပေဒေတြ က်င့္သံုးေရး၊ ဥပေဒနဲ့အညီ အေရးယူ ေဆာင္႐ြက္နိုင္တဲ့ အခြင့္အလမ္းေတြကို တိုးျမွင့္ေပးေရးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ိုးသမီးေတြရဲ့ အခြင့္အေရးေတြကို ကာကြယ္ေစာင့္ေ႐ွာက္ေပးနိုင္ဖို့၊ အမ်ိုးသမီး အခြင့္အလမ္းေတြ တိုးျမွင့္ေစနိုင္ဖို့ဆိုတာ ဥပေဒတရပ္ ျပ႒ာန္းထားရံုနဲ့ မလံုေလာက္ပါဘူး။ တရားေရးဆိုင္ရာ ဝန္ထမ္းမ်ားအားလံုးက ဒီဥပေဒကို လက္ေတြ့နားလည္ က်င့္သံုးမႈ ျပုလုပ္ဖို့ လိုအပ္လွပါတယ္။ ဒါနဲ့ပတ္သက္ျပီး အယ္လ္ေဘးနီးယား၊ ဘီနင္၊ ရဝမ္ဒါနိုင္ငံမ်ားမွာ တရားေရးဝန္ထမ္းေတြ၊ ေ႐ွ့ေနေတြ၊ ဥပေဒေလ့လာသူေတြကို အမ်ိုးသမီး အခြင့္အေရးဥပေဒ က်င့္သံုးေရးဆိုင္ရာနဲ့ ပတ္သက္ျပီး ေလ့လာသင္ယူေစတဲ့ သင္တန္းေပး လႈပ္႐ွားမႈေတြ ေပၚေပါက္လာခဲ့ပါတယ္။ တကၠသိုလ္၊ ေကာလိပ္ေတြက ဆရာ၊ ဆရာမေတြက ဦးေဆာင္ျပီး အမ်ိုးသမီး အခြင့္အေရးနဲ့ ပတ္သက္တဲ့ ဘြဲ့ေတြ၊ ဒီပလိုမာ ပရိုဂရမ္ေတြကိုလည္း ေဖာ္ထုတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဥပေဒ သင္ရိုးညြွႊန္းတန္းမ်ားမွာ အမ်ိုးသမီးေတြရဲ့ ဥပေဒအခြင့္အလမ္းဆိုင္ရာ ဘာသာရပ္မ်ား ထည့္သြင္းလာခဲ့ၾကပါတယ္။
ေနာက္ထပ္အေရးပါတဲ့ က႑တခုကေတာ့ အမ်ိုးသမီးမ်ား ဥေပေဒေရးဆိုင္ရာ အခြင့္အလမ္းေတြနဲ့ ပတ္သက္ျပီး အရပ္ဘက္လူထုလူတန္းစားအဖြဲ့အစည္းေတြရဲ့ အၾကံေပးနိုင္မႈ၊ သင္တန္းေပးနိုင္မႈ၊ အကူအညီေပးနိုင္မႈ စြမ္းရည္ကို ျမွင့္တင္ေပးေရးျဖစ္ပါတယ္။ ဘီနင္နိုင္ငံမွာဆိုရင္ အရပ္ဘက္လူထု လူတန္းစားအဖြဲ့အစည္းေတြကေန ဦးေဆာင္ျပီး သင္တန္းမႉး တရာေက်ာ္ကေန အမ်ိုးသမီးမ်ားရဲ့ ဥပေဒေရးဆိုင္ရာ အခြင့္အလမ္းေတြကို အမ်ိုးသမီး တသိန္းေက်ာ္ကို သင္တန္းပို့ခ်ေပးခဲ့ၾကပါတယ္။ ေတာင္အာဖရိကနိုင္ငံမ်ားဆိုရင္လည္း အမ်ိုးသမီးအဖြဲ့အစည္းမ်ားက ဦးေဆာင္ျပီး၊ သိန္းနဲ့ခ်ီတဲ့ အမ်ိုးသမီးေတြကို ဥပေဒေရးအခြင့္အလမ္းသင္တန္းေတြ ပို့ခ်ေပးခဲ့ၾကပါတယ္။
ဒါတင္မကေသးပါဘူး။ လူ့အဖြဲ့အစည္းအတြင္းမွာ အမ်ိုးသမီးမ်ားရဲ့ ဥပေဒေရးဆိုင္ရာ အခြင့္အလမ္းေတြကို က်ယ္က်ယ္ျပန့္ျပန့္ သိ႐ွိနားလည္လာေစေရးအတြက္ စာနယ္ဇင္း၊ သတင္းမီဒီယာေတြကေန တင္ျပမႈေတြ၊ အမ်ိုးသမီးအခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ေၾကညာစာတမ္းျဖန့္ေဝမႈေတြလည္း ျပုလုပ္လာခဲ့ၾကပါတယ္။
လူ့အဖြဲ့အစည္းဖြံ့ျဖိုးတိုးတက္ဖို့၊ နိုင္ငံေတာ္ စီးပြားေရး တိုးတက္ဖို့၊ အလုပ္သမား၊ ေတာင္သူလယ္သမား လူထုလူတန္းစားမေ႐ြး သာတူညီမ်ွ ေကာင္းစားဖို့၊ ဆင္းရဲနြမ္းပါးမႈ ေလ်ာ့က်ေစဖို့ စတဲ့ က႑ေတြအားလံုးမွာ အမ်ိုးသမီးမ်ားရဲ့ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး၊ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး၊ အိမ္တြင္းေရး အခြင့္အလမ္းေတြ တိုးျမင့္လာဖို့ လိုအပ္လွပါတယ္။ ဒီလိုတိုးျမင့္လာဖို့ဆိုတာမွာလည္း ဥပေဒအရ ကာကြယ္ေစာင့္ေ႐ွာက္မႈေတြပါ ပါဝင္ဖို့လိုအပ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ အမ်ိုးသမီးေတြရဲ့ ဥပေဒေရးဆိုင္ရာ အခြင့္အလမ္းေတြကို ခ်မွတ္ျပ႒ာန္းဖို့ လိုအပ္သလို၊ ဒီဥပေဒအခြင့္အလမ္းေတြကို လူ့အဖြဲ့အစည္းအတြင္းက အမ်ိုးသမီးမ်ားအားလံုး နားလည္လာဖို့လည္း လိုအပ္ပါတယ္။ ဒီအတြက္ ဖြံ့ျဖိုးဆဲနိုင္ငံမ်ားမွာ အမ်ိုးသမီးအခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အရပ္ဘက္ လူ့အဖြဲ့အစည္းေတြ ဖြဲ့စည္းဖို့ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒီအဖြဲ့အစည္းေတြကေနတဆင့္ နိုင္ငံတကာ အမ်ိုးသမီး အခြင့္အေရးအဖြဲ့အစည္းေတြနဲ့ ပူးေပါင္းျပီး အမ်ိုးသမီးမ်ားရဲ့ ဥပေဒေရးအခြင့္အလမ္း ျမွင့္တင္မႈအစီအစဥ္ေတြ အေကာင္အထည္ေဖာ္လို့ ရပါတယ္။
ဒါတင္မကေသးပါဘူး။ အမ်ိုးသမီးအခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အရပ္ဘက္လူ့အဖြဲ့အစည္းေတြက ဦးေဆာင္ျပီး ဥပေဒခ်မွတ္ျပ႒ာန္းနိုင္ဖို့ စည္းရံုးလွံု့ေဆာ္မႈေတြ ျပုလုပ္တာ၊ လက္မွတ္ေရးထိုးကမ္ပိန္းေတြ ျပုလုပ္တာေတြကို က်ယ္က်ယ္ျပန့္ျပန့္ခ်ဲ့ထြင္နိုင္ပါတယ္။ တကၠသိုလ္၊ ေကာလိပ္ ပညာေရး ဝန္ထမ္းမ်ားကလည္း အမ်ိုးသမီးအခြင့္အေရး သင္တန္းေတြ ပို့ခ်တာ၊ သင္ရိုးညြွႊန္းတန္းေတြမွာ ထည့္သြင္းတာေတြကို ဦးေဆာင္ ေဆြးေနြးျပုလုပ္ျခင္းနဲ့ အမ်ိုးသမီးအခြင့္အလမ္းေတြကို ျမွင့္တင္ေပးနိုင္ပါတယ္။
လက္တင္အေမရိကမွာဆိုရင္ အာဏာ႐ွင္လက္ေအာက္မွာ စုဖြဲ့ေပၚထြက္လာခဲ့တဲ့ အမ်ိုးသမီးအခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အရပ္ဘက္ လူ့အဖြဲ့အစည္းေတြဟာ ဒီမိုကေရစီစနစ္ အသြင္ကူးေျပာင္းေရး ျဖစ္စဥ္ကိုပါ ပံ့ပိုးေပးနိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အမ်ိုးသမီးအခြင့္အေရး လႈပ္႐ွားသူေတြ တျဖည္းျဖည္း စုဖြဲ့မိရာကေန ဒီမိုကေရစီအသြင္ ကူးေျပာင္းမႈအတြက္ နိုင္ငံေရးေနရာ က်ယ္ျပန့္လာခဲ့ပါတယ္။ အမ်ိုးသမီးမ်ားကေနတဆင့္ လူ့အဖြဲ့အစည္းအတြင္း ညီညြတ္မႈကို တည္ေဆာက္လာနိုင္ခဲ့ပါတယ္။ အိမ္တြင္းအၾကမ္းဖက္မႈပေပ်ာက္ေရး လႈပ္႐ွားမႈကေန အိမ္တြင္းဒီမိုကေရစီ က်င့္သံုးမႈ စတင္လာခဲ့ပါတယ္။ အမ်ိုးသမီးမ်ားရဲ့ ဥပေဒေရးရာ အခြင့္အလမ္းေတာင္းဆိုမႈေတြကေန လူ့အဖြဲ့အစည္းတခုလံုးရဲ့ လူ့အခြင့္အေရးလႈပ္႐ွားမႈကို တိုးျမင့္ ေပးခဲ့ပါတယ္။ လူ့အခြင့္အေရးဆိုတာကလည္း အမ်ိုးသမီး၊ အမ်ိုးသားအားလံုးရဲ့ အခြင့္အေရးျဖစ္တာမို့ လူ့အခြင့္အေရး အျပည့္အဝ ရ႐ွိေရးဆိုတာမွာ အမ်ိုးသမီးအခြင့္အေရးမ်ား ရ႐ွိဖို့ကလည္း အေရးၾကီးပါတယ္။
ဒါေၾကာင့္ အမ်ိုးသမီးမ်ားရဲ့ ဥပေဒေရးဆိုင္ရာ အခြင့္အေရးမ်ားကို ျမွင့္တင္ေပးျခင္းဟာ တရားမ်ွတမႈ၊ လြတ္လပ္မႈ၊ ညီမ်ွမႈ႐ွိတဲ့ လူ့ေဘာင္တရပ္ ေပၚထြန္းေရးအတြက္ အေရးၾကီးလွပါတယ္္။
