ပုန္းညက္သရဖီ ပြင့္ခ်င္းညီ၊ ရာသီလွည့္ပတ္ ကရကဋ္၊ နတ္လည္းစက္လို လ၀ါဆို

“၀ါဆို၊ ၀ါေခါင္ ေရေတြ ႀကီးလို႔၊ သေျပသီးမွည့္ ေကာက္စို႔ကြယ္။” ငယ္ငယ္တုန္းက က်က္မွတ္တဲ့ ဆရာႀကီး မင္းသု၀ဏ္ရဲ႕ ကဗ်ာေလးကို ၀ါဆိုလေရာက္တိုင္း ဆိုေန မိတယ္။ တန္ခူး၊ ကဆုန္၊ နယုန္၊ ၀ါဆိုပါ။ ျမန္မာ့ ၁၂ လမွာ စတုတၱေျမာက္၀ါဆိုလဟာ ထူးထူးျပားျပား စံုစံုညီညီ ျဖစ္ပ်က္ စီရရီ ရွိခဲ့တဲ့လေပါ့။ ဒီလို ထူးခ်က္ေတြရဲ့ အထြဋ္အေခါင္ကေတာ့ ၀ါဆိုလျပည့္ေန႔ ဓမၼစၾကာ အခါေတာ္ေန႔မို႔ ျမန္မာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြ အထြဋ္အျမတ္ ထားၾကပါတယ္။ ၀ါဆိုလျပည့္ဟာ ဘုရားရွင္ ပဋိသေႏၶတည္တဲ့ေန႔၊  ေတာထြက္တဲေန႔၊  သာ၀တၳိျပည္ တိတၳိသင္းတို႔ကို ႏွိမ္နင္း တန္ခိုးျပာဋိဟာ ျပတဲ့ေန႔ေတြလဲ ျဖစ္တာေၾကာင့္ ထူးခ်က္ေတြက ျပင္းလွတာလို႔ ဆိုၾကတယ္။ ဒါေတြက ေလာကုတၱရာ ဗုဒၶ၀င္ထူးျခားခ်က္ေတြသာပါ။ ေလာကီ သမိုင္း၀င္ ထူးျခားခ်က္ေတြမွာလည္း ၀ါဆိုလဟာ ၿဗိတိသွ်ေခတ္ကစၿပီး ပါလီမန္္္ဒီမိုကေရစီေခတ္္္အလယ္ စစ္အာဏာရွင္ေခတ္အဆံုး ဒီေန႔အထိ တဦးတည္းေသာ  ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္ ဆလိုင္းတင္ေမာင္ဦးကို ႀကိဳးေပး ကြပ္မ်က္ခဲ့တဲ့လ၊ လယ္တီဆရာေတာ္ဘုရားႀကီး ပ်ံလြန္ေတာ္မူခဲ့တဲ့လ၊ ကေနာင္မင္းသားႀကီး ကံေတာ္ကုန္ခဲ့တဲ့လ၊ လူထုသတင္းစာ ထူေထာင္သူ စာေရးဆရာႀကီး လူထုဦးလွ ကြယ္လြန္ခဲ့တဲ့လ၊ လူထုေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ေမြးဖြားခဲ့ရာလနဲ႔ ၈၈၈၈ အေရးေတာ္ပံုႀကီးေၾကာင့္ ၿပိဳလဲပ်က္စီးသြားရတဲ့ ျမန္မာ့ဆိုရွယ္လစ္လမ္းစဥ္ပါတီ(မဆလ)ကို စတင္ဖြဲ႔ခဲ့တဲ့လလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီ မဆလပါတီဥကၠ႒ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေန၀င္းကပဲ ေက်ာင္းသား ၁၀၀ ေက်ာ္ကို  ဆဲဗင္းဂ်ဴလိုင္အေရးအခင္းမွာ ပစ္သတ္ၿပီး ေက်ာင္္္္္္းသားသမဂၢ အေဆာက္အဦႀကီးကို ဒိုင္းနမိုက္နဲ႔ ၿဖိဳခဲ့တဲ့လလည္း ျဖစ္တယ္။ အခုေတာ့ ၀ါဆိုရဲ႕ အဓိပၸယ္ကို အရင္ ေျပာပါမယ္။ ျမန္မာ့ရုပ္စံု အဘိဓာန္္မွာေတာ့ ၀ါဆိုလကို ေအာက္ကအတိုင္ ဖြဲ႔ႏြဲ႔ စီတန္း သီကံုး ေဖာ္ျပထားတာပါ။ “သာစြေလ၊ မိႈင္းေ၀ညိဳမွ် ေကာင္းကင္၀၀ယ္၊ လႏွင့္အာသဠ္၊ ျပည့္၀ရန္လွ်က္၊ ယဥ္ထန္ေရရႈး၊ မိုးေလဦးႏွင့္၊ ႀကိဳင္ျမဴးဧျမက္၊ ပုန္းညက္သရဖီ၊ ပြင့္ခ်င္းညီ၍၊ ရာသီလွည့္ပတ္၊ ကရကဋ္ဟု၊ နတ္လည္းစက္လို၊ လ၀ါဆို . . . “ (ဦးေအာင္ႀကီး)  ၀ါဆိုလ ျမန္မာ ၁၂ လထဲမွာ စတုတၳလျဖစ္ေသာ ၀ါဆိုလသည္ မိုးဥတုတြင္ ပါ၀င္သည္။ ၀ါထပ္သည့္ ႏွစ္မ်ားတြင္ ၀ါဆိုလကို ၂ လျပဳကာ ပ႒မ၀ါဆိုလ၊ ဒုတိယ၀ါဆိုလ ဟူ၍  ၀ါထပ္္္္္္္္္္၏။ ၀ါဆိုကို ပုဂံေခတ္ထိုး ေက်ာက္စာတို႔၌ ( မႅယ္တာ)  ျမြယ္တာ ဟူ၍ ေရးသားသည္။ တခါတရံ ႏြယ္တာ၊ ေႏြတာ ဟူ၍လည္း ေရးသားသည္။ ထို ႏြယ္တာ၊ ေႏြတာတို႔၏ အနက္ကို ေ၀ါဟာရ လိနတၳဒီပနီတြင္ ေႏြတာမွ ေရြ႕လ်ားၿပီး ႏြယ္တာ ျဖစ္လာကာ ေႏြသည္ ေႏြဥတုရာသီကို ေဟာသည္။ တာသည္ ပါဠိဘာသာ အတီတ ပုဒ္ပ်က္၊ အတိတ္ေဟာေသာ္လည္းေကာင္း၊ အႏၲာပုဒ္ပ်က္ အဆံုးအဖ်ား ေဟာေသာ္လည္းေကာင္း ျဖစ္သည္။ ၀ါဆိုလျပည့္ေန႔တြင္ ေႏြဥတုရာသီ ကုန္ဆံုးသည့္ အဆံုးအဖ်ား ျဖစ္လာေသာေၾကာင့္ ေႏြတာလဟု ေခၚသည္။ “၀ါ-ဆို-သည္” ဟူေသာစကား၌ “၀ါ” သည္ ပါဠိဘာသာ ေနျခင္းေဟာ ၀ါသပုဒ္ပ်က္ျဖစ္သည္။ “၀ါဆို” ဟူသည္မွာ ရဟန္းေတာ္တို႔သည္ မိုး ၃ လအတြင္း အျခားတပါးသို႔ အေၾကာင္းမဲ့ မသြားရပဲ မိမိတို႔၏ ေက်ာင္းတြင္းမွာသာ ေနျခင္း ျဖစ္ေလသည္။ ရဟန္းေတာ္မ်ား ၀ါဆိုသည္ကိုစြဲကာ ၀ါဆိုလဟု ေခၚသည္။ ၀ါဆိုလကို ေဗဒင္အေခၚအားျဖင့္ “ ကရကဋ္ ” ရာသီေခၚသည္။ ထိုရာသီတြင္ ျပဳပၸာသန္ႏွင့္ လမင္းတို႔ ယွဥ္ၿပိဳင္ကာ မြန္းတည့္၏။ ဖုသွ်နကၡတ္နဲ႔ ေနမင္းတို႔ ယွဥ္ၿပိဳင္ေလသည္။ ရာသီရုပ္မွာ ပုဇြန္လံုး ျဖစ္သည္။ ရာသီပန္းမွာ ပုန္းညွက္ပန္း၊ ျမတ္ေလးပန္းတို႔ ျဖစ္သည္။ “ပ်ံ႕ေမႊး၀တ္ဆံ၊  ရိုးတံျမရြက္၊ ပုန္းညွက္ေရႊေလွာ္၊ ေမႊးေပါင္းေဖ်ာ္၍၊ ေတာင္ေတာ္ျမင့္ဖ်ား၊ ျမင့္မိုခါးက၊ ပတၱျမား ဗိမာန္၊ ျပဳပၸာသန္ႏွင့္၊ ယုဂႏၶိဳရ္မွ၊ လွည့္လည္သြားေသာ္၊ ေနာက္ကမကြာ၊ ဗ်ဳိင္းတာရာ၀ယ္၊ ညီညာခံသ၊ ေရာင္ထြန္းပလ်က္၊ ဖုသွ်နကၡတ္၊ ဖန္ေနနတ္ႏွင့္၊ လွည့္ပတ္ညီစြာ၊ သြားေသာခါတြင္၊ မျမင္ဘ၀ါး၊ အသုဥ္းညား၍၊ ပန္းမ်ားလိႈင္ၾကဴ၊ မဥၨဴေရႊခက္၊ ပုန္းညက္ႀကိဳင္ေသာ္ ” ဟူ၍ ဆယ့္ႏွစ္ရာသီဘြဲ႔ လူးတား၌ ေရးစပ္ထား၏။ ၀ါဆိုလတြင္ ေရွးျမန္မာမင္းမ်ား လက္ထက္က ပဥၨင္းေတာ္ခံပြဲမ်ားလည္း က်င္းပျမဲ ျဖစ္သည္။ ယင္းသို႔ ျမန္မာမင္းတို႔ ပဥၨင္းေတာ္ခံပြဲ က်င္းပသည္ကို ရည္၍ ဦးေအာင္ႀကီးက အင္း၀ၿမိဳ႕ဘြဲ႔ ဆယ့္ႏွစ္ရာသီလူးတား ၀ါဆို လဘြဲ႔တြင္ - - “သာစြေလ၊ မိႈင္းေ၀ညိဳမွ်၊ေကာင္းကင္၀၀ယ္၊ လႏွင့္အာသဠ္၊ ျပည့္၀ရန္လွ်က္၊ ယဥ္ထန္ေရရႈး၊ မိုးေလဦးႏွင့္၊ ႀကိဳင္ျမဴးဧျမက္၊ ပုန္းညက္သရဖီ၊ ပြင့္ခ်င္းညီ၍၊ ရာသီလွည့္ပတ္၊ ကရကဋ္ဟု၊ နတ္လည္းစက္လို၊ လ၀ါဆိုကား၊ ျမင့္မိုမာဃ၊ ေဒ၀ိႏၵသို႔၊ မင္းမ်ာ့သခင္၊ ဆင္စီရင္၍၊ ထမ္းစင္ယာဥ္သာ၊ ေရႊခ်က္ကာလွ်က္၊ ရတနာေပါင္းဖ်င္၊ စီရင္ခင္းက်င္း၊ သိၾကားမင္းသို႔၊ တင့္ျခင္းေဆာင္ရြက္၊ စံေစလွ်က္တည့္၊ ဘ၀ဂ္ထိန္႔ေက်ာ္၊ ပဥၨင္းေတာ္ကို၊ ေရႊေလွာ္မြမ္းရံု၊ ေရႊစည္းခံု၀ယ္၊ သံုးဘံု၀ဋ္မွ၊ လြတ္ေစရသား၊ ေဂါတမမုနိ၊ သီရိႀကိမ္ႀကိမ္၊ ျမတ္သည့္သိမ္သို႔၊ ျငိမ္ဆိမ္လည္း၀င္၊ သိကၡာတင္သည္၊ ပဥၨင္းေတာ္ျမတ္၊ ရဟန္းတည့္ေလး” ဟူ၍ ဖြဲ႔ဆိုခဲ့၏။ ေရႊဗ်ဳိင္းတာရာ ထြန္းပသည့္ ၀ါဆိုလတြင္ နံနက္စက္နာရီ ၅ နာရီ ၂၉ မိနစ္တြင္ ေနထြက္၍ ညေန စက္နာ ရီ ၆ နာရီ ၄၃ မိနစ္တြင္ ေန၀င္သည္။ ျမန္မာနာရီအားျဖင့္ ေန႔ ၃၆ နာရီ ရွိသည္။ ၀ါဆိုလျပည့္ေန႔ ဗုဒၶအယူ၀ါဒကို သက္၀င္ယံုၾကည္ၾကသူမ်ားအဖို႔ ၀ါဆိုလျပည့္ေန႔သည္ အယူ၀ါဒေရးဆိုင္ရာ ေန႔ထူး ေန႔ျမတ္ ျဖစ္သည္။ ထူးျခားပံုမွာ ေဂါတမ ျမတ္စြာဘုရားအေလာင္းေတာ္သည္ အထက္ တုသိတာနတ္ျပည္မွ ဆင္းသက္ကာ လူ႔ျပည္တြင္ ပဋိသေႏၶတည္ေသာေန႔၊ သူအို၊ သူနာ၊ သူေသနဲ႔ ရဟန္းဟူေသာ နမိတ္ႀကီး ၄ ပါးကို နတ္မ်ား ဖန္ဆင္းျပရာတြင္ သံေ၀ဂရ၍ ေတာထြက္ေတာ္မူေသာေန႔၊ ဘုရားအျဖစ္သို႔ ေရာက္ၿပီးေနာက္ ဓမၼစၾကာ တရားဦးေဟာေတာ္မူေသာေန႔၊  သာ၀တၳိျပည္ သရက္ျဖဴပင္ရင္း၌ တိတၳိသင္းတို႔ကို ႏွိမ္နင္း၍ တန္ခိုးျပာဋိဟာ ျပေသာေန႔တို႔ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္တည္း။ ေဂါတမျမတ္စြာဘုရားသည္ ဘုရားအျဖစ္သို႔ ေရာက္ေတာ္မူၿပီးေနာက္ ေရွးဦးစြာျဖစ္ေသာ ဓမၼစၾကာ ေဒသနာေတာ္ကို ပဥၥ၀ဂၢီ ၅ ဦးတို႔အား ၀ါဆိုလျပည့္ေန႔တြင္ မိဂဒါ၀ုန္ေတာ၌ ေဟာၾကားေတာ္မူသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ၀ါဆိုလျပည့္ေန႔ကို ဓမၼစၾကာအခါေတာ္ေန႔ဟူ၍ သတ္မွတ္ထားသည္။ ရဟန္းတို႔သည္ ဤ၀ါဆိုလျပည့္ေန႔တြင္ ၀ါတြင္း ၃ လပတ္လံုး မိမိတို႔ေက်ာင္းအရပ္အတြင္းမွ အရပ္တပါးသို႔ ေရႊ႔႕ေျပာင္းသြားလာျခင္း မျပဳပါဟူေသာ ပဋိညာဥ္ျဖင့္ ၀ါဆို ၀ါကပ္မႈမ်ားကို ျပဳၾကသည္။ ထိုကဲ့သို႔ ရဟန္းသံဃာေတာ္တို႔သည္ ၀ါတြင္း သံုးလပတ္လံုး ၿငိမ္သက္စြာ တရားအားထုတ္လွ်က္ရွိစဥ္ လူတို႔သည္လည္း ထို၀ါတြင္း ၃ လတြင္ ရဟန္းတို႔၏ သိကၡာပုဒ္ေတာ္မ်ားကို ၾကည္ညိုျခင္း ျဖစ္လွ်က္ ၈ ရက္ လျပည့္ လကြယ္ေန႔ မ်ားတြင္ သီတင္းသီလ ေဆာက္တည္၍ သူေတာ္ေကာင္းတရားမ်ား ပြားမ်ား အားထုတ္ၾကျခင္း၊ ကုသိုလ္ဒါနမ်ား ျပဳလုပ္ၾကျခင္းျဖင့္ ၀ါကပ္ေသာ ရဟန္းတို႔အား ခ်မ္းေျမ့ေစရန္ ေထာက္ပံ့ၾက၏။ ဤသို႔ ရဟန္းရွင္လူတို႔ ၃ လ ပတ္လံုး ဒါန၊ သီလနဲ႔ ဘာ၀နာ အစရွိေသာ သူေတာ္ေကာင္း တရားမ်ားကို ၿငိမ္သက္စြာ အားထုတ္ရန္ အစ ျပဳေသာ ၀ါဆိုလျပည့္တြင္ လူတို႔သည္ ၀ါကပ္ျခင္း ျပဳၾကကုန္ေသာ ရဟန္းသံဃာတို႔အား ပန္း၊ ဆီမီးတို႔ျဖင့္ ပူေဇာ္ၾကကုန္သည္။ ၀ါဆို၀ါကပ္ အစြဲျပဳ၍ ၀ါဆိုပန္း၊ ၀ါဆိုဖေယာင္းတိုင္စသည့္ ေ၀ါဟာရမ်ား ေပၚလာသည္။ ေရွးဘုရင္မ်ား လက္ထက္ေတာ္က ၁ လလွ်င္ ပြဲေတာ္တမ်ိဳးက် က်င္းပေလ့ရွိရာ ဤ၀ါဆိုလအခါတြင္ ပဥၥင္းေတာ္ခံပြဲမ်ား က်င္းပၿမဲျဖစ္သည္။ ပဥၥင္းေတာ္ခံပြဲမွာ ရဟန္းအျဖစ္သို႔ ၀င္ခြင့္ရွိ၍ ၀င္လိုသူ ရွင္လူရဟန္း ေလာင္းတို႔အား ရဟန္းေဘာင္သို႔ အခမ္းအနားနဲ႔ သြတ္သြင္းခ်ီးျမွင့္ျခင္းပင္ ျဖစ္ေလရာ ဘုရင္မ်ားကိုယ္တိုင္ အေလးအျမတ္ ျပဳလွ်က္ က်င္းပေသာ ပြဲေတာ္ ျဖစ္ေလသည္။ ၀ါထပ္ျခင္း         တိုင္းျပည္မ်ား၊ လူမ်ိဳးမ်ားသည္္္္္ ျပကၡဒိန္ျပဳလုပ္ေရး၌ ေန (သူရိယ)နဲ႔ လ (စႏၵာရ) သဘာ၀မ်ားကို အေျချပဳၾကသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ျပကၡဒိန္မ်ား၏ ႏွစ္အပိုင္းအျခားသည္္္္ မူအားျဖင့္ တူၾက၏။ ကမၻာသည္ ေနကို ဗဟိုျပဳလ်က္ လွည့္ေနရာ ၁ ပတ္ျပည့္ခ်ိန္၌ ႏွစ္္ဟူ၍ အညီအညြတ္ သတ္မွတ္ၾကေသာ္လည္း ႏွစ္ဆန္းတရက္မ်ားသည္ လူမ်ိဳးတမ်ိဳးနဲ႔ တမ်ိဳး မတူၾကေခ်။ အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ား၏ ႏွစ္ဆန္းရက္သည္ ဇႏၷ၀ါရီ ၁ ရက္ေန႔၊ အိႏၵိယတို႔၏ ႏွစ္ဆန္းသည္ မတ္ ၂၂ ရက္ ျဖစ္သည္။ ျမန္မာ့ ႏွစ္ဆန္းရက္သည္ သႀကၤန္အတာတက္ခ်ိန္ ျဖစ္သည္။ ျမန္မာႏွစ္ဆန္း ၁ ရက္သည္ ဧၿပီ ၁၆ ရက္ သို႔မဟုတ္ ၁၇ ရက္ေန႔ႏွင့္ တိုက္ဆိုင္လွ်က္ရွိိိိိ၏။ ျမန္မာျပကၡဒိန္သံုးေသာ ႏွစ္အပိုင္းအျခားသည္ သူရိိိိိိယသိဒၶႏၱက်မ္္္းမွ ရေသာကိန္းျဖစ္၍ အေနာက္ႏိုင္ငံသံုး ျပကၡဒိန္ႏွစ္ အပိုင္းအျခားနဲ႔ အခ်ိန္အနည္းငယ္ ကြာဟမႈေၾကာင့္ ျမန္မာႏွစ္ဆန္းတရက္သည္ အေနာက္္္္သံုးျပကၡဒိန္တြင္ ရက္မ်ားအနည္းငယ္ ေရြ႕လွ်က္ရွိသည္။ အေနာက္ႏိုင္ငံသံုး ဂ်ဴလီယန္ ျပကၡဒိန္သည္ ေနသြားႏွစ္ကို ၁၂ လ ပိုင္းျခားထားေသာ ျပကၡဒိန္ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ရာသီျပကၡဒိန္ ျဖစ္၍ လထပ္ျပသနာမ်ား မေပၚေခ်။ ျမန္မာျပကၡဒိန္ကား ေနသြားနဲ႔ လသြားကို အမွီျပဳသျဖင့္ လထပ္ျပသနာမ်ား အစဥ္ျဖစ္ေပၚေနသည္။ သူရိိိိိိယသိဒၶႏၱက်မ္္္းစေသာ ေဗဒင္္္္္္တြက္ကိန္းက်မ္းမ်ားကို ေလ့လာေသာ ပညာရွိမ်ားသာ ျမန္မာျပကၡဒိန္ကို တြက္ႏိုင္ၾကေပသည္။ ျမန္မာျပကၡဒိန္သည္ ေအာက္တြင္ ေဖာ္ျပေသာ ႏွစ္ ၃ မ်ိဳးကို အေျခခံထား၍ တြက္ရသည္။ (၁) သူရိယမာသႏွစ္ (၂) စႏၵရမာသႏွစ္ (၃) ေ၀ါဟာရာမာသႏွစ္ (၁) သူရိယမာသႏွစ္သည္ ေနသြား ၁ ႏွစ္ျပည့္ေသာအခ်ိန္ သႀကၤန္တက္ တႀကိမ္မွာ ေနာက္ထပ္ တႀကိမ္တက္္အထိ ရက္ေပါင္း ၃၆၅ ရက္္ ၆ နာရီ ၁၂ မိနစ္္ ၃၇ စကၠန္႔ရွိသည္။ (သူရိိိိိိယသိဒၶႏ ၱက်မ္္္းမွ) (၂) စႏၵရမာသႏွစ္သည္ ေကာင္းကင္မ်က္ျမင္အရ လဆန္းခ်ိန္မွ ေနာက္္လဆန္းခ်ိန္ (၀ါ) ၁ လျပည့္ခ်ိန္ ၁ ႀကိမ္ ၁ ႀကိမ္လွ်င္ ၂၉ ရက္ ၁၂ နာရီ ၄၄ မိနစ္ ၃ စကၠန္႔ခန္႔ရွိေသာ မ်က္ျမင္ လေပါင္း ၁၂ လတြင္ ရက္ေပါင္း ၃၅၄ ရက္ ၈ နာရီ ၄၈ မိနစ္ ၃၄ စကၠန္႔ရွိ၏။ (သူရိိိိိိယသိဒၶႏ ၱက်မ္္္းမွ) (၃) ေ၀ါဟာရမာသႏွစ္သည္ ေဗဒင္ပညာရွိမ်ား ျပကၡဒိန္ေ၀ါဟာရႏွစ္ျဖစ္္္္္္္၏။ ေကာင္းကင္မ်က္ျမင္အရ စႏၵရမာသ တလလွ်င္ အၾကမ္းအားျဖင့္ ၂၉ ႏွစ္ပိုင္းတပိုင္း ျဖစ္၍ ေ၀ါဟာရျပကၡဒိန္၌ ပထမတန္ခူးလတြင္ ရက္ေပါင္း ၂၉ ရက္ သတ္မွတ္လွ်က္ ဒုတိယ ကဆုန္တြင္ ရက္ ၃၀ စသျဖင့္ ေအာက္ေဖၚျပပါ အစီအစဥ္အတိုင္း လ ၁၂ လ ရွိ၍ ၃၅၄ ရက္ ရွိေသာႏွစ္ကို ေ၀ါဟာရမာသႏွစ္ဟုေခၚ၏။ ၁။ တန္ခူးလ                ၂၉ ရက္ ၂။ ကဆုန္လ             ၃၀ ရက္ ၃။ နယုန္လ             ၂၉ ရက္ ၄။ ၀ါဆိုလ             ၃၀ ရက္ ၅။ ၀ါေခါင္လ            ၂၉ ရက္ ၆။ ေတာ္သလင္းလ        ၃၀ ရက္ ၇။ သီတင္းကၽြတ္လ         ၂၉ ရက္ ၈။ တန္ေဆာင္မုန္းလ         ၃၀ ရက္ ၉။ နတ္ေတာ္လ         ၂၉ ရက္ ၁၀။ ျပာသိုလ            ၃၀ ရက္ ၁၁။ တပို႔တြဲလ            ၂၉ ရက္ ၁၂။ တေပါင္းလ            ၃၀ ရက္ အထက္ပါ ေ၀ါဟာရမာသႏွစ္မွာလည္း ၂ မ်ိဳး ရွိေသး၏။ (က) သာမန္ႏွစ္၊ လေပါင္း ၁၂ လနဲ႔ ရက္ေပါင္း ၃၅၄ ရက္။ (ခ)  ၀ါထပ္ႏွစ္- လေပါင္း ၁၃ လျဖင့္ ရက္ေပါင္း ၃၈၄ ရက္။ ၀ါထပ္ႏွစ္္္္၏ ျပကၡဒိန္တြင္ ၀ါဆိုလကို ၂ လ ထပ္ျခင္းျဖင့္ ပထမ၀ါဆို၊ ဒုတိယ၀ါဆိုဟူ၍ ရက္ေပါင္း ၃၀ တိုးလာ ျခင္းေၾကာင့္ ၀ါထပ္ႏွစ္တြင္ လေပါင္း ၁၃ လ ျဖစ္၍ ရက္ေပါင္း ၃၈၄ ရက္ ျဖစ္၏။ ၁။ တန္ခူးလ               ၂၉ ရက္ ၂။ ကဆုန္လ             ၃၀ ရက္ ၃။ နယုန္လ             ၂၉ ရက္ ၄။ ပထမ၀ါဆိုလ         ၃၀ ရက္ ၅။ ဒုတိယ၀ါဆိုလ         ၃၀ ရက္ ၆။ ၀ါေခါင္လ            ၂၉ ရက္ ၇။ ေတာ္သလင္းလ        ၃၀ ရက္ ၈။ သီတင္းကၽြတ္လ         ၂၉ ရက္ ၉။ တန္ေဆာင္မုန္းလ         ၃၀ ရက္ ၁၀။ နတ္ေတာ္လ        ၂၉ ရက္ ၁၁။ ျပာသိုလ            ၃၀ ရက္ ၁၂။ တပို႔တြဲလ            ၂၉ ရက္ ၁၃။ တေပါင္းလ        ၃၀ ရက္ တဖန္ ေ၀ါဟာရ ၀ါထပ္ႏွစ္၌လည္း ၀ါငယ္ထပ္ႏွစ္နဲ႔ ၀ါႀကီးထပ္ႏွစ္၊ သို႔မဟုတ္ ၀ါထပ္ရက္ငင္ႏွစ္ ဟူ၍ ခြဲျခား သတ္မွတ္ထား၏။ ၀ါငယ္ထပ္ႏွစ္သည္ ၁၃ လ ရွိိိိိိိ၏။ ၀ါႀကီးထပ္ႏွစ္မွာ ၁၃ လပင္ရွိေသာ္လည္း ရက္ေပါင္း ၃၈၅ ရက္ရွိ၏။ ၁ ရက္ပိုသည္။ ေဗဒင္စကားျဖင့္ ရက္ငင္္္ဟုေခၚသည္။ ထိုရက္ငင္တရက္မွာ နယုန္လတြင္ ထည့္၍ ၀ါႀကီးထပ္ႏွစ္တြင္ ရက္ေပါင္း ၃၀ ရွိိိ၏။ သူရိိိိိိယသိဒၶႏၱက်မ္္္းမွအရ ျမန္မာျပကၡဒိန္ျပဳရာ၌ အေျချပဳေသာ ႏွစ္မ်ားမွာ ေအာက္ေဖာ္ျပပါအတိုင္းျဖစ္သည္။ (အခ်ိဳ႕ဆရာမ်ားသည္ သံဒိ႒မူမွ တြက္သျဖင့္ အနည္းငယ္ကြာ၏။) (၁) သူရိယမာသႏွစ္္ - ၃၆၅ ရက္ ၆ နာရီ ၁၂ မိနစ္ ၃၇ စကၠန္႔ (သဘာ၀) (၂) စႏၵရမာသႏွစ္ - ၃၅၄ ရက္ ၈ နာရီ ၄၈ မိနစ္ ၃၄ စကၠန္႔ (သဘာ၀) (၃) ေ၀ါဟာရမာသႏွစ္ - ၃၅၄ ရက္တိတိ (စီစဥ္ေရးဆြဲေသာျပကၡဒိန္ႏွစ္) အထက္ပါ ႏွစ္ ၃ မ်ိဳးတို႔၏အခ်ဳပ္သည္ သူရိယမာသႏွစ္ပင္ ျဖစ္သည္။ ယင္းႏွစ္တြင္ စႏၵရမာသႏွစ္နဲ႔ ကိုက္ညီိႏိုင္သမွ် ကိုက္ညီေစရန္ ေ၀ါဟာရျပကၡဒိန္ကို စီစဥ္ရ၏။ ေဖၚျပခဲ့သည့္အတိုင္း စႏၵရမာသ ၁ လလွ်င္ ၂၉ ရက္ ၁၂ နာရီ ၄၄ မိနစ္ ၃ စကၠန္႔ ရွိ၍ ေ၀ါဟာရလမ်ားသည္ ၂၉ ရက္ ၁ လနဲ႔ ၃၀ ရက္ ၁ လစီ၊ ၆ လစီ ေ၀ထားသျဖင့္ ေ၀ါဟာရလျပည့္၊ လကြယ္သည္ မ်က္ျမင္သဘာ၀ စႏၵရမာသ လျပည့္လကြယ္မ်ားနဲ႔ ၂ လလွ်င္ တႀကိမ္သာ ညီညြတ္ေပမည္။ သို႔ပါ၍ ျပကၡဒိန္ ေ၀ါဟာရမာသ ၁၂ လတြင္ ၆ လ သာလွ်င္ လျပည့္လကြယ္ ညီညြတ္ကာ အလြန္မွန္ကန္ေသာ ျပကၡဒိန္ဟု ဆိုရမည္။ အထက္ ေဖာ္ျပခဲ့ၿပီးေသာ ႏွစ္ ၃ မ်ိဳး၏ ရက္နာရီမ်ားကို ႏႈိင္းယွဥ္လွ်င္ သူရိယမာသ ၁ ႏွစ္္္္္ကာလ ကုန္ဆံုးသည့္ အခါတြင္ စႏၵရမာသႏွစ္ျဖင့္ ၁၂ လျပည့္ၿပီးသည့္အျပင္ ၁၀ ရက္ ၂၁ နာရီ ၂၄ မိနစ္ ၃ စကၠန္႔ ပိုလွ်ံလွ်က္ ရွိိိိ၏။ ေ၀ါဟာရမာသႏွစ္ျဖင့္လည္း သူရိယမာသႏွစ္ ၁ ႏွစ္ေျမာက္တြင္ ၁၁ ရက္ ၆ နာရီ ၁၂ မိနစ္ ၃၃ စကၠန္္႔ ပိုလွ်က္ရွိိ၏။ ဤကဲ့သို႔ ပိုလွ်က္ရွိေသာ နာရီပိုင္းမ်ားသည္ သူရိယမာသႏွစ္၏ ရက္ေပါင္း ၉၉၀ ရက္္ ၇ နာရီ ၄၅ မိနစ္ ၃၇ စကၠန္႔ က်ေရာက္သည့္ ကာလတြင္ သဘာ၀အားျဖင့္ ၂၉ ရက္ ၁၂ နာရီ ၄၄ မိနစ္ ၃ စကၠန္႔ရွိေသာ စႏၵရမာသ ၁ လပိုလာ၏။ ထိုပိုလွ်ံေသာႏွစ္တြင္ ၁၃ လ ျဖစ္လာရ၏။ ဥပမာ သူရိယမာသတႏွစ္တြင္ အထက္ေဖာ္ျပပါ စႏၵရမာသ ရက္နာရီ စသည္မ်ား ပိုလွ်င္ သူရိယမာသ ၃ ႏွစ္တြင္ စႏၵရမာသ ရက္ပို ၃၁ ရက္ ၄ နာရီ ၁၂ မိနစ္ ၉ စကၠန္႔ျဖစ္၍ စႏၵရမာသ ၁ လျပည့္ခဲ့လွ်င္ သူရိယမာသႏွစ္ ၃ ႏွစ္နီးပါးတြင္ (၀ါ) ၃၃ လတြင္ စႏၵရမာသ ၁ လတိုးျခင္းသည္ လထပ္ျခင္းမည္္၏။ သူရိိိိိိယသိဒၶႏၱက်မ္္္းမွ ကိန္းမ်ားအရ ရက္ေပါင္း ၉၉၀ ရက္ ၇ နာရီ ၄၅ မိနစ္ ၃၇ စကၠန္႔အခ်ိန္တြင္ စႏၵရမာသ ၁ လလြန္၍ အဓိမာသ တႀကိမ္ၿပိဳသည္ မည္၏။ သို႔အတြက္ ေ၀ါဟာရမာသႏွစ္၌လည္း ရက္ေပါင္း ၃၀ ရွိေသာလ ၁ လတိုးရသည္။ ယင္းကဲ့သို႔တိုးျခင္းသည္ လထပ္ျခင္းမည္္္္္္္၏။ သို႔ေသာ္ ဗုဒၶအယူ၀ါဒီ ျမန္မာလူမ်ိဳးမ်ားအတြက္မွာကား ၀ါဆိုလတြင္သာ လထပ္ျခင္း ျပဳရေသာ ဥပေဒေၾကာင့္ ၀ါထပ္ျခင္းဟု ေခၚေ၀ၚၾက၏။ ဆိုခဲ့ၿပီးသည့္အတိုင္း သဘာ၀အရ စႏၵရမာသ ၁ လတိုးျခင္းကို ညီညြတ္ေအာင္ ေ၀ါဟာရမာသ ၁ လတိုးျခင္းျဖင့္ ျပဳျပင္ေပးရလိမ့္မည္။ အဘယ္သို႔ ျပဳျပင္ရနည္းဟူကား သဘာ၀ႏွင့္ တေသြမသိမ္း လိုက္နာရမည္ ဆိုလွ်င္ အဓိမာသ ၿပိဳသည္နဲ႔ တၿပိဳင္နက္ ၁ လတိုး၍ ယင္းလကို ၂ လျပဳရေပမည္။ ဥပမာ။ ။ သကၠရာဇ္တခု၍ နတ္ေတာ္လတြင္ အဓိမာသၿပိဳ၏ ထိုၿပိဳေသာ နတ္ေတာ္လဟူသည္ စႏၵရမာသ၏ အမည္သာ ျဖစ္္္၍ သူရိယမာသနဲ႔ မညီညြတ္သျဖင့္ ညီညြတ္ေအာင္ နတ္ေတာ္လတြင္ ၁ လ ထပ္တိုးရေပမည္။ ထိုသို႔ ထပ္တိုးလကို ျပာသိုလဟု အစဥ္အလာ ေခၚရန္ရွိေသာ္လည္း လထပ္ျခင္းအတြက္ ဒုတိယ နတ္ေတာ္လဟုပင္ ေခၚရမည္။ ဤတြင္ ေနာက္က်ေနေသာ သူရိယမာသနဲ႔ ညီညြတ္ၿပီ ျဖစ္၍ ေရွ႕သို႔ ျပာသိုလနဲ႔ တပို႔တြဲလ စသျဖင့္ ဆက္လက္၍ ေခၚေ၀ၚသြားရမည္။ ဤသို႔ ျပဳျပင္ျခင္းျဖင့္ သဘာ၀အရ ျဖစ္္္္္သင့္ေသာ္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံမွာကား အယူ၀ါဒ ဓေလ့ထံုးစံမ်ား ရွိေနေသာေၾကာင့္ ဤစနစ္ကို မလိုက္ႏိုင္ေခ်။ မည္သည့္လတြင္ အဓိမာသၿပိဳသည္ျဖစ္ေစ ဗုဒၶအယူ၀ါဒ ထံုးစံအရ ၀ါဆိုလ က်ေရာက္မွ ပထမ၀ါဆို၊ ဒုတိယ၀ါဆို ဟူ၍ ၂ လ ထပ္ရိုး ရွိေလသည္။ ဓည၀တီ ရခိုင္ျပည္မွာကား ေဒြစိၾတ ဆို၍ တန္ခူး ၂ လ ထပ္ရိုးျပဳၾက၏။ ဟိႏၵဴ ျပကၡဒိန္မွာကား ေဒြ၀ိသာခါ ဆို၍ ကဆုန္္္္ ၂ လ ထပ္္္္္ၾက၏။ အဓိမာသ ၿပိဳ၍ လထပ္ၾကံဳေသာအခါ ၀ါဆို ၂ လသာ ထပ္ရမည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အဓိမာသ၏ အနီးအေ၀းကို ခ်င့္ခ်ိန္ရသျဖင့္ ၀ါထပ္ရန္ စည္းကမ္းမ်ားနဲ႔ ၀ါဒ အမ်ိဳးမ်ိဳး ကြဲျပားလွ်က္ရွိ၏။ လထပ္နည္း၏ စည္းကမ္း တခုမွာ မိႆ      ၊ ျပိႆ      ၊ ေမထုန္၊ ကရကဋ္၊ ဤ ၄ ရာသီသို႔ တနဂၤေႏြၿဂိဳလ္ ေရာက္စဥ္ အဓိမာသၿပိဳလွ်င္ ေ၀ါဟာရ တန္ခူး၊ ကဆုန္၊ နယုန္နဲ႔ ၀ါဆိုအတြင္း ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ဒုတိယ၀ါဆို ၁ လတိုးရန္ အခ်ိန္သင့္ ပင္္္ ျဖစ္၏။ အဓိမာသၿပိဳခ်ိန္နဲ႔လည္းနီး၏။ သိလ္၊ ကန္၊ တူ စေသာ က်န္ ၈ ရာသီသို႔ တနဂၤေႏြၿဂိဳလ္ ေရာက္မွ အဓိမာသၿပိဳလွ်င္ ေ၀ါဟာရ ၀ါေခါင္၊ ေတာ္သလင္းနဲ႔ သီတင္းကၽြတ္ စေသာ ၈ လအတြင္း ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ဒုတိယ၀ါဆိုလ တိုးရန္ မျဖစ္ႏိႈင္ေတာ့ေခ်။ ထို႔ေၾကာင့္ အဓိမာသၿပိဳေသာႏွစ္တြင္ပင္ လမထပ္ပဲ ေရွ႕လာမယ့္ ႏွစ္ေရာက္မွ လထပ္ရ၏။ ဤအတိုင္း လိုက္နာလွ်င္ မ်ားေသာအားျဖင့္ ကဆုန္လ၌ သႀကၤန္က်၏။ ထိို႔ေၾကာင့္ ကိန္းေသနည္းမျဖစ္။ အခ်ိဳ႔၀ါဒမွာ ရက္လြန္ကို ၾကည့္၍ ၀ါထပ္သင့္ မထပ္သင့္ ဆံုးျဖတ္ၾက၏။ သကၠရာဇ္ ၁၃၁၇ မတိိုင္မီ ႏွစ္မ်ားတြင္ ရက္လြန္ ၂၅ ျဖစ္ေသာ္လည္း ၀ါမထပ္ခဲ့ေခ်။ ၁၂၅၂၊ ၁၂၇၁၊ ၁၂၉၀၊ ၁၃၀၉ ခုႏွစ္မ်ားတြင္ ရက္လြန္ ၂၆ ၊ ၂၇ ရွိ၍ ၀ါထပ္ႏွစ္ ျပဳလုပ္ၾက၏။ သို႔ေသာ္ ၁၃၁၇ ခုႏွစ္တြင္ ရက္လြန္ ၂၃ ရက္ျဖင့္ တင္ႀကိဳ၍ ၀ါထပ္ခဲ့ေသာေၾကာင့္္္္ ကဆုန္လ သၾကၤန္ကင္းသည့္အျပင္ ကဆုန္လျပည့္ ဗုဒၶေန႔သည္လည္း ေမလနဲ႔ ၾကံဳခဲ့ၿပီး လွ်င္ ကမၻာ႔ဗုဒၶေန႔နဲ႔ ကိုက္ညီခဲ့၏။ သကၠရာဇ္ ၁၃၁၇ ခုႏွစ္ မတိိုင္မီ အခါက ဤသို႔ မက်င့္သံုးခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ ျမန္မာျပကၡဒိန္တြင္ ၃ ႏွစ္ ၁ ႀကိမ္၊ ၂ ႏွစ္တႀကိမ္ ကဆုန္လတြင္ သၾကၤန္တက္သည္မွာ အလြန္ အရုပ္ဆိုးသည္။ သၾကၤန္တက္ရက္သည္ ျမန္မာ့ႏွစ္ဆန္း ၁ ရက္ေန႔ျဖစ္၍ ႏွစ္ဦး တန္ခူးလတြင္သာ က်သင့္၏။ ကဆုန္လတြင္ မက်ထိုက္ေခ်။ ကဆုန္လ သႀကၤန္ကင္းေသာ လထပ္နည္းသာ ေညာင္ကန္ဆရာေတာ္္္္္ဘုရားႀကီးအလိုျဖစ္သည္။ ထိုအတြက္ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံ ျပကၡဒိန္အၾကံေပးအဖြဲ႔မွ ေခတ္မီ ျပကၡဒိန္ ေရးဆြဲရန္ ႏွစ္ေပါင္း ၅၀ ေက်ာ္ ျပကၡဒိန္ ၀ါဒအမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ လက္ေတြ႔စမ္းသပ္ ေရးဆြဲခဲ့ရာတြင္ ရက္လြန္ ၂၃ ျဖင့္ တင္ႀကိဳ၍ ၀ါထပ္ျခင္းသည္ အလြန္ သင့္ေလ်ာ္ေသာ မူျဖစ္ေၾကာင္း အဆံုးအျဖတ္ ျပဳလုပ္ၾက၏။ (ဦးအုန္းႀကိဳင္) ဖတ္္ၿပီးခဲ့ၾကရတာက ၀ါဆိုလရဲ႕ အဓိပၸာယ္နဲ႔ ၀ါထပ္္ရတဲ့သေဘာသဘာ၀ ရွင္းလင္းခ်က္ေတြပါ။ ၀ါဆိုလရဲ႕ ထူးျခားခ်က္ေတြကို ဆက္ပါမယ္။ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီ ေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ေမြးပါတယ္။ ၀ါဆိုလဖြား ေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ျမန္မာႏွစ္ ၁၃၀၇ ခုႏွစ္၊ ပထမ၀ါဆိုလဆန္း ၁၀ ရက္၊ ခရစ္ႏွစ္ ၁၉၄၅ ခုႏွစ္ ဇြန္ ၁၉ ရက္မွာ ဖြားျမင္ခဲ့တယ္။ ၂ ႏွစ္သမီးအရြယ္မွာ ၁၉၄၇ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္ ၁၉ မွာ ဖခင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္လုပ္ၾကံခံရတယ္။ ေနာက္ပိုင္း သံအမတ္ မိခင္ ေဒၚခင္ၾကည္နဲ႔ လိုက္ေနရင္း အိႏၵိယျပည္ ေလဒီရွရီယန္ေက်ာင္းနဲ႔ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံ ေအာက္စဖို႔တကၠသိုလ္ေတြမွာ အဆင့္ျမင့္ပညာေတြ ရခဲ့တယ္။ ၈၈၈၈ လူထု ဒီမိုကေရစီအေရးေတာ္ပံုႀကီးမွာ စတင္ၿပီး လူထုကို ဦးေဆာင္ေနခဲ့တာ အခုအထိိိပါ။ လတ္တေလာ လူထုကို ေတာင္းဆိုထားတာကေတာ့ လာမယ့္ ၂၀၁၅ ေရြြးေကာက္ပြဲမွာ သူမရဲ႕ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္(အန္အယ္လ္ဒီ)ကို မဲထည့္ဖို႔။ မဆလ - ျမန္မာ့ဆိုရွယ္လစ္လမ္းစဥ္ပါတီ တည္ေထာင္ေန႔ ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၃၂၄ ခုႏွစ္ ၀ါဆိုလဆန္း ၃ ရက္ ဗုဒၶဟူးေန႔၊ ခရစ္ႏွစ္ ၁၉၆၂ ခု ဇူလိုင္ ၄ ရက္ေန႔ဟာ ၈၈၈၈ မွာ ဇာတ္သိမ္းသြားရတဲ့ (မဆလ) ေခၚ ျမန္မာ့ဆိုရွယ္လစ္လမ္းစဥ္ပါတီကို စတင္ထူေထာင္တဲ့ေန႔ပါ။ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ မတ္ ၂ ရက္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေန၀င္း စစ္တပ္ အာဏာသိမ္းၿပီးေနာက္ ဇူလိုင္ ၄ ရက္ေန႔ ၀ါဆိုလဆန္း ၃ ရက္မွာ မဆလကို ဖြဲ႔ပါတယ္။ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ ၈ ရက္မွာ မဆလကို ဖ်က္သိမ္းလိုက္္္္ပါတယ္။ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္ ၇ ရက္ ေသြးေျမက် အေရးအခင္းေန႔ ခရစ္ႏွစ္ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္၊ ဇူလိုင္ ၇ ရက္၊ ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၃၂၄ ခုႏွစ္၊ ၀ါဆိုလဆန္း ၆ ရက္ စေနေန႔မွာ မဆလစစ္တပ္က ရန္ကုန္တကၠသိုလ္အတြင္း ဆႏၵျပေနၾကတဲ့ တကသ ေက်ာင္းသား ၁၀၀ ေက်ာ္ကို ပစ္သတ္ခဲ့တယ္။ ဒီသတ္ျဖတ္ပြဲမွာ မဆလပါတီဥကၠ႒ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေန၀င္း၊ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ ေအာင္ႀကီးနဲ႔ တျခားဗိုလ္ခ်ဳပ္ေတြက စီမံခဲ့ၿပီး ေနာက္တေန႔ ဇူလိုင္ ၈ ရက္၊ ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၃၂၄ ခု၊ ၀ါဆိုလဆန္း ၇ ရက္၊ တနဂၤေႏြေန႔ မနက္ေစာေစာမွာ လြတ္လပ္ေရးသမိုင္း၀င္ အဖိုးတန္ ေက်ာင္္္္္္းသားသမဂၢ အေဆာက္အဦႀကီးကို လည္း ဒိုင္းနမိုက္နဲ႔ ၿဖိဳခဲ့တဲ့လ ျဖစ္တယ္။ ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္ ဆလိုင္းတင္ေမာင္ဦး ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္ ဆလိုင္းတင္ေမာင္ဦးကို   ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၃၃၈ ခုႏွစ္၊ ၀ါဆိိုလဆန္း ၁ ရက္၊ စေနေန႔၊ ခရစ္ႏွစ္ ၁၉၇၆ ခုႏွစ္ ဇြန္ ၂၆ ရက္မွာ အင္းစိန္ေထာင္အတြင္း မဆလအစိုးရက ႀကိဳးေပး သတ္ျဖတ္ခဲ့တာပါ။ ၁၉၇၄ ဒီဇင္ဘာလမွာ ကမၻာ႔ကုလသမဂၢအတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္ေဟာင္း ဦးသန္႔စ်ာပန အေရးေတာ္ပံု မွာ ဦးေဆာင္ခဲ့အၿပီး ၁၉၇၆ ခုႏွစ္ မိႈင္းရာျပည့္ အေရးေတာ္ပံုအတြက္ ျပင္ဆင္ေနခ်ိန္ ဆလိိိုင္းတင္ေမာင္ဦးကို ဖမ္းမိသြားခဲ့ပါတယ္။ အင္းစိန္ေထာင္မွာ ခ်ဳပ္ေႏွာင္ထားၿပီး ၁၃၃၈ ခုႏွစ္၊ ၀ါဆိိုလဆန္း ၁ ရက္ေန႔မွာ ႀကိိိိိဳးေပးလိုက္တာပါ။ ခရစ္ယာန္ဘာသာ၀င္ အ႐ႈိခ်င္းအမ်ိဳးသားတဦးျဖစ္သူ ဆလိုင္းတင္ေမာင္ဦးကို ၁၉၅၁ ခုႏွစ္ ႏို၀င္ဘာ ၉ ရက္မွာ အဖ ဦးလွဒင္နဲ႔ အမိ ေဒၚႏွင္းၿမိဳင္တို႔က ပဲခူးတိုင္း ေတာင္ငူၿမိဳ႕မွာ ေမြးဖြားခဲ့ပါတယ္။ သူဟာ ၁၉၇၄ ခုႏွစ္္္မွာ ရန္ကုန္ ၀ိဇၨာနဲ႔ သိပၸံတကၠသိုလ္ သတၱေဗဒ ေက်ာင္းသား ျဖစ္ပါတယ္။ လယ္တီဆရာေတာ္ဘုရားႀကီး ပ်ံလြန္ေတာ္မူခဲ့တဲ့လ လယ္တီဆရာေတာ္ဘုရားႀကီးဟာ သက္ေတာ္ ၇၈ ႏွစ္အရြယ္ ၀ါေတာ္ ၅၈ ၀ါအရ ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၂၈၅ ခုႏွစ္၊ ပထမ၀ါဆိုလျပည့္ ဗုဒၶဟူးေန႔မွာ ပဲခူးတိုင္း၊ ပ်ဥ္းမနားၿမိဳ႔ လယ္တီစံေက်ာင္းမွာ ပ်ံလြန္ေတာ္မူခဲ့ပါတယ္။ လယ္တီဆရာေတာ္ အရွင္ဉာဏဓဇကို ၁၂၀၈ နတ္ေတာ္လဆန္း ၁၃ ရက္ဖြားျမင္ခဲ့ပါတယ္။ လယ္တီ ဆရာေတာ္ႀကီး ဦးဉာဏဓဇဟာ ဒီပနီ က်မ္းေပါင္းမ်ားစြာ ျပဳစုၿပီး (အဂၢမဟာပ႑ိတဘြဲ႕တံဆိပ္ေတာ္နဲ D.Litt စာေပပါရဂူဘြဲ႔) ရခဲ့တယ္။ သာသနာျပဳခဲ့ၿပီး ေစတီနဲ႔ သိမ္ေက်ာင္းေတြ၊ သာသနိက အေဆာက္အဦးေတြ တည္ထား ေဆာက္လုပ္ေတာ္မူခဲ့ပါတယ္။ အခု လက္ပံေတာင္းေတာင္ စီမံကိန္းမွာ လယ္တီဆရာေတာ္ႀကီးရဲ႕ သာသနိက အေဆာက္အဦေတြ ဖ်က္ပစ္ခံခဲ့ရပါတယ္။ ကေနာင္မင္းသားႀကီး ကံေတာ္ကုန္ခဲ့တဲ့လ ျမန္မာျပည္ကို စက္မႈထြန္းကားေစခ်င္သူ အိမ္ေရွ႕စံ ကေနာင္မင္းသားႀကီးဟာ ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၂၁၈ ခုႏွစ္၊ ဒုတိယ ၀ါဆိုလျပည့္ေက်ာ္ ၇ ရက္၊ ခရစ္ႏွစ္ ၁၈၆၆ ခုႏွစ္ ဇြန္ ၁၈ ရက္မွာ ကံေတာ္ကုန္ ေသဆံုးခဲ့ပါတယ္။ အိမ္ေရွ႕စံ ကေနာင္မင္းသားႀကီးကို ၁၁၁၈ ခုႏွစ္၊ ေတာ္သလင္းလျပည့္ေက်ာ္ ၂ ရက္ တနဂၤေႏြေန႔မွာ ေမြးဖြား ခဲ့တယ္။ ကေနာင္မင္းသားႀကီး လုပ္ၾကံမခံခဲ့ရပဲ အသက္ရွည္သြားမယ္ဆိုရင္ ျမန္မာ့သမိုင္း တမ်ိဳးျဖစ္သြား ႏိုင္တယ္။ ကုန္းေဘာင္မင္းဆက္ မႏၱေလးရတနာပံု ေနျပည္ေတာ္တည္ထားသူ မင္းတုန္းမင္းဟာ ကေနာင္မင္းသားႀကီးရဲ႕ ေနာင္ေတာ္ ျဖစ္တယ္။ ကေနာင္မင္းသားႀကီးဟာ ႏိုင္ငံအုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို ေနာင္ေတာ္ မင္းတုန္းဘုရင္နဲ႔ လက္တြဲ တာ၀န္ယူ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့တာပါ။ ကေနာင္မင္းသားဟာ သိပၸံပညာကို အေနာက္ႏိုင္ငံေတြက ပညာရွင္ေတြ ေခၚယူၿပီး ေလ့လာခဲ့သူ၊ နန္းတြင္းလူငယ္ေတြကို အိႏၵိယ၊ အီတလီ၊ ျပင္သစ္နဲ႔ ဂ်ာမနီတို႔အထိ ပညာေတာ္သင္ ေစလႊတ္သူ၊  လက္နက္စက္ရံုေတြ ထူေထာင္သူ၊ အျမဲတမ္း စစ္တပ္ ဖြဲ႔ဖို႔ စီစဥ္ခဲ့သူ ျဖစ္တာပါ။ ဒါေၾကာင့္ ကေနာင္မင္းသားႀကီး လုပ္ႀကံခံရတာဟာ ေခတ္မီႏိုင္ငံ ထူေထာင္ဖို႔ စတင္ေနတဲ့ ျမန္မာအတြက္ ဆံုးရံႈးမႈပါ။ လူထုသတင္းစာ ထူေထာင္သူ ဦးလွ ကြယ္လြန္ခဲ့တဲ့လ လူထုဦးလွဟာ ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၃၄၄ ခုႏွစ္၊ ဒုတိယ၀ါဆိုလျပည္ေက်ာ္ ၃ ရက္ မႏၱေလးၿမိဳ႕မွာ ကြယ္လြန္ပါတယ္။ သူ႔ကို ပဲခူးတုိင္း၊ ေညာင္ေလးပင္ၿမိဳ႕နယ္၊ ပုဇြန္ေျမာင္းရြာမွာ ဦးပု၊ ေဒၚခုိင္တုိ႔က ၁၉၁၀ ခု ဇန္နဝါရီ ၁၉ ရက္ ဗုဒၶဟူးေန႔မွာ ေမြးခဲ့တာျဖစ္တယ္။ လူထုဂ်ာနယ္ ၁၅ ရက္ ၁ ႀကိမ္ထုတ္ကုိ ၁၉၄၅ ခုႏွစ္မွာ သူဦးစီးထုတ္တယ္။ လူထု သတင္းစာကုိေတာ့ ၁၉ ဧၿပီ ၁၉၄၆ စထုတ္တယ္။ ၁၉၅၁-၁၉၅၂ လူထုဂ်ာနယ္နဲ႔ သတင္းစာကုိ ပူးတဲြထုတ္ခဲ့တယ္။ ၇ ဇူလုိင္ ၁၉၆၇ ခုႏွစ္ လူထုသတင္းစာ ရပ္သြားျပီး လုံးခ်င္းစာအုပ္ေတြ ေရးတဲ့အခါ ေထာင္ႏွင့္လူသား (၁၉၅၇)၊ ေလွာင္ခ်ဳိင့္ထဲမွ ငွက္ငယ္မ်ား(၁၉၅၈)၊ အားလုံး ေကာင္းၾကရဲ႕လား (၁၉၅၉)၊ စစ္၊ အခ်စ္ႏွင့္ေထာင္ (၁၉၆၀)၊ စစ္ၿပီးစကေထာင္တံခါး(၁၉၆၈) ေထာင္စာအုပ္ေတြဟာ ထင္ရွားတယ္။ ‘ေထာင္ႏွင့္လူသား’ စာအုပ္နဲ႔ ၁၉၅၇ စာေပဗိမာန္ စာပေဒသာဆု၊ ‘ေလွာင္ခ်ဳိင့္တြင္းမွ ငွက္ကေလးမ်ား’ ၁၉၅၈ ခုႏွစ္ ယူနက္စကုိ စီးပြားေရး လူမႈေရးဆုိင္ရာဆုေတြ ရရွိခဲ့တယ္။ ၁၃၄၄ ခုႏွစ္ ဒုတိယ၀ါဆိုလျပည္ေက်ာ္ ၃ ရက္မနက္ ၁၉၈၂ ခု ၾသဂုတ္လ ၇ ရက္ေန႔  မနက္ ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ္ မႏၱေလးမွာ ကြယ္လြန္ခဲ့ပါတယ္။ “၀ါဆိုလ” ေဆာင္းပါး အဆုံးသတ္ေနခ်ိန္မွာ“ ပုန္းညွက္တို႔ ေရာက္ရွိေၾကာင္းကို ေက်ျငာကာ ေငြမႈန္ေငြစေတြ ရြာေတာ့ကြယ္ ၀ါဆိုရယ္ သိပ္သတိရမိတယ္။” ဆိုတဲ့ (ေတးေရး- ႏိုင္ျမန္မာ) ရဲ့သီခ်င္းတစ ၾကားေနသလို အျပင္မွာလည္း ၀ါဆိုသေကၤတအျဖစ္ တိုင္းရွစ္ခြင္ မိႈင္းညိဳ႕ဆိုင္းကာ ေမွာင္ရီျခယ္ မိုးၿခိမ္းသံ သဲ့သဲ့ၾကားေနရၿပီေကာ ၀ါဆိုရယ္။ ။

Independent media are under attack by the Myanmar junta. DVB continues reporting the facts, but needs support for the safety of our journalists. You help with any donation. Thank you.

Donate
More News
Up