စစ္ကိုင္းတိုင္း မံု႐ြာခရိုင္ ဆားလင္းၾကီးျမို့နယ္ထဲက လက္ပန္းေတာင္းေတာင္ ေၾကးနီစီမံကန္းအေရး လႈပ္႐ွားေနတဲ့ ၀က္ေမွး႐ြာသူ မသြဲ့သြဲ့၀င္း ထိုင္းနိုင္ငံကို ေရာက္႐ွိခိုက္ ကိုေမာင္တူးက ေတြ့ဆံုေမးျမန္းခ်က္ အပုိင္း ၂ - နိဂုံးျဖစ္ပါတယ္။
အစီရင္ခံစာထြက္လာမယ္ဆုိ ျဖစ္ရပ္မွန္ေတြအတုိင္း တင္ျပလာနုိင္မယ္ေပါ့။ အဲအတုိင္းထင္ဟပ္မယ္လုိ့ ထင္လား။ ဘယ္လိုထင္လဲ။
“ေကာ္မ႐ွင္အေနနဲ့ ေဒသမွာ တကယ္ လက္ေတြ့ျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ ျဖစ္စဥ္ေတြကို သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ဆီ တင္မယ္လို့ ေမွ်ာ္လင့္တယ္။ ဦးသိန္းစိန္အေနနဲ့လည္း ဒီစီမံကိန္းလံုး၀ဖ်က္သိမ္းသင့္တယ္ဆုိတဲ့အေၾကာင္း သိေလာက္မွာပါ။”
လက္႐ွိ ေကာ္မ႐ွင္အဖြဲ့၀င္ေတြနဲ့ေရာ စကားေျပာျဖစ္လား။ သူတို့ဘက္ကေရာ စံုစမ္းေနတာနဲ့ ပတ္သက္လို့ ေျပာလား။ ဘာေတြသိရလဲ။
“ေကာ္မ႐ွင္အဖြဲ့၀င္ေတြနဲ့ ခဏေလာက္ပဲေျပာျဖစ္တယ္။ နယ္ေတြဆင္းတဲ့ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မ႐ွင္ေတြမွာ တိတိက်က် စုံစမ္းတာ ဘာတခုမွမ႐ွိဘူး။ ဘာေၾကာင့္ ဒီလုိေျပာနုိင္တာလဲဆုိေတာ့ ၀က္ေမွး႐ြာကို ေကာ္မ႐ွင္လာေတာ့ မေတြ့လုိက္ဘူး မနၱေလးက ဆရာေတာ္ေတြဆီေရာက္ေနလို့။ ေကာ္မ႐ွင္ေ႐ြွႊေလွ႐ြာေရာက္ေနတယ္ဆုိလို့ က်မတုိ့သြားေတာ့ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မ႐ွင္ဟာ က်မ. မတိက်ဘူးေပါ့။ က်မတို့လုိခ်င္တာ တိက်မႈ။ ေဒသခံေတြကေတာ့ တက္တက္ၾကြၾကြ ေျပာၾကပါတယ္။ မီးေလာင္ဗံုးပစ္ခံရတဲ့ေန့ ဆုိရင္ မနက္ေစာေစာစီးစီး လင္းတာနဲ့ တျပိုင္ထဲ ေ႐ြွႊေလွ႐ြာကလည္း ၂၆ ႐ြာထဲပါတယ္ေလ။ သူတုိ့ကလည္း အျပင္ထြက္ဖို့လုပ္ေနေတာ့ ဆားလင္းၾကီးဥကၠ႒ ဦးသန္းျမင့္ကေန နင္တုိ့တေယာက္မွထြက္စရာမလိုဘူးတဲ့။ စာၾကည့္တုိက္ေတြေဆာက္ေပးထားတယ္၊ လမ္းေတြခ်ဲ့ေပးထားတယ္တဲ့။ အဲလိုေတြလုပ္စရာမလိုဘူးေလ။ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မ႐ွင္က ဒါေတြစံုစမ္းစရာမလုိဘူးေလ။ ေဒသခံေတြ နစ္နာတဲ့အခ်က္ကိုပဲ စံုစမ္းေလ။ ေဒသခံေတြ တကယ္နစ္နာေနတာေလ။ ဘာေၾကာင့္ ဒီလိုျဖစ္ရလဲဆုိတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းအမ်ိုးမ်ိုးကုိ သံုးသပ္စစ္ေဆးေရးရမွာေလ ေကာ္မ႐ွင္က။ ဘာေပးထားလို့ဆုိတာမ်ိုး မလုိလားဘူး။”
ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ေကာ္မ႐ွင္ဥကၠ႒ျဖစ္လာတယ္။ မသြဲ့သြဲ့၀င္းတုိ့ ဆနၵျပမႈေတြ႐ုပ္သိမ္းထားတာလည္း ဒါေၾကာင့္ေပါ့။ ဘာေၾကာင့္ ဒီလုိဆံုးျဖတ္ရလဲ။
“အေမစုကို က်မတုိ့က ေလးစားယံုၾကည္တယ္။ အေမစု တကယ္လုပ္ေပးနုိင္မယ္လုိ့လည္း ယံုၾကည္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဆနၵျပမႈေတြ ယာယီ ရပ္ထားတာ။”
ဆနၵျပသူေတြဘက္က ေက်နပ္မႈ႐ွိေအာင္ ဆနၵျပပြဲေတြ အဆံုးသတ္သြားေအာင္က်ေတာ့ ဘာျဖစ္ဖို့လုိမလဲ။ အစုိးရဘက္က ဘာလုပ္ေပးဖုိ့လိုမလဲ။
“ဆနၵျပပြဲေတြရပ္ဖို့ဆိုရင္ လက္ပန္းေတာင္းေတာင္စီမံကိန္း လံုး၀ဖ်က္သိမ္းသြားမွသာ ေက်နပ္သြားၾကမွာ။”
တဖက္ကလည္း စီမံကိန္းရပ္လုိက္ရင္ တ႐ုတ္ကိုအမ်ားၾကီးေလ်ာ္ရမယ္။ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆုိ လက္မွတ္ေရးထုိးထားတာေပါ့။ ဒါေၾကာင့္ စီမံကိန္းဆက္လုပ္ရမယ္ဆုိျပီး အသံေတြထြက္ေနတယ္။ ဒီအေပၚမွာေရာ ဘာေျပာခ်င္လဲ။
“တ႐ုတ္ကုမၸဏီနဲ့ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုတုန္းက ျပည္သူေတြကို ပြင့္လင္းျမင္သာစြာ ဘာတခုမွျပခဲ့တာ မ႐ွိဘူး။ တ႐ုတ္ကုမၸဏီကုိ အမ်ားၾကီးေလ်ာ္ရမယ္ဆုိရင္ ဦးပုိင္ကုမၸဏီကပဲ ေလ်ာ္လိုက္။ က်မတုိ့ျပည္သူေတြနဲ့ေရာ အစိုးရနဲ့ေရာ မဆုိင္ဘူး။ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆုိထားတာလည္း အစိုးရနဲ့ ခ်ဳပ္ဆုိထားတာ မဟုတ္ဘူး။ ဦးပုိင္နဲ့ခ်ဳပ္ဆုိထားတာ။ ဦးပုိင္ေလ်ာ္လိမ့္မယ္။ ျပည္သူနဲ့ အစိုးရ မဆုိင္ဘူး။”
ျမန္မာနုိင္ငံမွာ အရပ္သားအစုိးရလက္ထက္မွာ တိုးတက္ေျပာင္းလဲလာျပီ ေျပာၾကတယ္။ မသြဲ့သြဲ့၀င္းတို့ ေအာက္ေျခလူတန္းစားအတြက္ေရာ အစိုးရသစ္လက္ထက္ ဘယ္လိုအေျခအေနမ်ိုး႐ွိလာလဲ။ ဘယ္လုိျမင္လဲ။
“က်မအျမင္ေျပာရရင္ ပုဆုိးနဲ့ ေဘာင္းဘီအ႐ွည္ ေျပာင္းသြားတာေလာက္ပဲ ျမင္တယ္။ က်န္တဲ့အမူအရာကေတာ့ မေျပာင္းလဲဘူး။”
ဒဏ္ရာရ ကုိယ္ေတာ္ေတြကုိ အစုိးရဘက္ကလည္း ေတာင္းပန္ျပီးျပီ။ ဒါေပမယ့္ သုံးစြဲတဲ့ လက္နက္ေတြနဲ့ ပတ္သက္လုိ့ အေရးယူေဆာင္႐ြက္တာ လုံး၀မ႐ွိေသးဘူး။ ဒီအေပၚမွာေရာ ဘာေျပာခ်င္လဲ။
“စုံစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မ႐ွင္ကေနျပီး အေျဖထြက္လာမွ က်မတုိ့ သိရမွာေလ။ အဲထဲကမွ ဆရာေတာ္၊ သံဃာေတာ္ေတြကုိ သုံးထားတဲ့ လက္နက္က ဘယ္က ထုတ္ေပးတာလဲ၊ ဘယ္လုိ သုံးထားတာလဲဆုိတာ။ အဲဒါေတြ ပါမလာဘူးဆုိရင္ေတာ့ က်မတုိ့က ထပ္ျပီးေတာ့ ေဖာ္ထုတ္ရမွာပဲ။”
ေနာက္ဆုံးအေနနဲ့ လက္ပန္းေတာင္တခုတည္း မဟုတ္ပါဘူး။ ေျမသိမ္း၊ ယာသိမ္းေတြ တခ်ဳိ့လည္း ျပန္ေပးတာေတြ ႐ွိတယ္။ ျမန္မာတျပည္လုံးမွာ ျဖစ္ေနတယ္။ အဲဒါေတြနဲ့ ပတ္သက္ျပီး ဒီဗြီဘီကေနတဆင့္ ဆနၵျပေနသူေတြနဲ့ လယ္သမားေတြကုိ ဘာမ်ားေျပာခ်င္ပါသလဲ။
“လယ္သိမ္း၊ ယာသိမ္း ကိစၥေတြက အနယ္နယ္အရပ္ရပ္မွာလည္း ျဖစ္ေနတယ္။ က်မတုိ့ လက္ပန္းေတာင္းေတာင္ စီမံကန္းၾကီးဆုိတာလည္း တကယ့္ကုိ သာသနာအေမြ႐ွိတဲ့ ေနရာျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ လယ္တီဆရာေတာ္ဘုရားၾကီးရဲ့ သာသနာ့ အေမြအနွစ္ကုိလည္း က်မတုိ့က ထိန္းသိမ္းကာကြယ္ေစာင့္ေ႐ွာက္ခ်င္တယ္။ အခု ျမန္မာနုိင္ငံ ေဒသတုိင္း လယ္ယာေျမနဲ့ပတ္သက္တဲ့ဟာေတြကုိ သမၼတၾကီးကုိယ္တုိင္ကေနျပီး ပြင့္လင္းျမင္သာစြာနဲ့ ေအးေအးေဆးေဆး ေျဖ႐ွင္းေပးနုိင္လိမ့္မယ္လုိ့ က်မတုိ့က ေမွ်ာ္လင့္တာ။ ဘာလုိ့လဲဆုိေတာ့ ဒီလုိလယ္ယာေျမနဲ့ ပတ္သက္ရင္ စစ္တပ္ကသိမ္းတယ္၊ ဦးပုိင္က သိမ္းတယ္၊ ခ႐ုိနီေတြက သိမ္းတယ္၊ အမ်ဳိးအမ်ဳိးေၾကာင့္ သိမ္းတဲ့အခါမွာ လယ္သမားေတြပဲ တကယ္ရင္ဆုိင္ရတယ္။ အဲလုိ ရင္ဆုိင္ေနရတဲ့ အခ်ိန္ကာလမွာ လယ္သမားဆုိတာက ေက်ာမြဲလူတန္းစား၊ သူတုိ့ကုိမွ မတရားသျဖင့္ ဒီလုိအၾကမ္းဖက္ျပီးေတာ့၊ ဥပမာ မလက္တုိ႐ြာမွာဆုိရင္လည္း အၾကမ္းဖက္နွိမ္နင္းမႈေတြ ျဖစ္တယ္။ အဲဒါေတြဆုိလည္း မျဖစ္သင့္ဘူး။ ပြင့္လင္းျမင္သာေအာင္ ခ႐ုိနီေတြဘက္ကလည္း ဘာေၾကာင့္ဆုိတာ ႐ွင္းျပ၊ ေနာက္ျပီး ေဒသခံ လယ္ယာေျမပုိင္႐ွင္ေတြနဲ့ ေအးေအးေဆးေဆး ညွိနႈိင္းေဆြးေနြးျပီးမွ ဒီဥစၥာကုိ လုပ္သင့္မလုပ္သင့္ေပါ့။ မလုပ္သင့္တာက မ်ားတယ္။ ဘာလုိ့လဲဆုိေတာ့ က်မတုိ့ ျမန္မာနုိင္ငံမွာ လယ္ယာေျမစုိက္စားတာ ၇၀ ရာခုိင္နႈန္း၊ ေတာင္သူေတြဆုိတာက က်န္တာ ဘာမွကုိ လုပ္ကုိင္မစားတတ္တဲ့သူေတြ ျဖစ္တယ္။ သူတုိ့လည္း သူတုိ့လယ္ယာေျမ မက္ေမာမွာပဲ။ ခ႐ုိနီေတြကလည္း မက္ေမာျပီး ကုတ္ေသြးစုပ္ေနတာ။ အဲဒီအခါ ဒီလယ္သမားေတြကလည္း ကုိယ္လယ္ယာေျမကုိ ဘယ္သူမွ လက္မလြွႊတ္ခ်င္ၾကဘူး။ အဲဒါေၾကာင့္ က်မတုိ့ ေဒသခံ ေတာင္သူလယ္သမားေတြဟာ တကယ္ကုိပဲ ႐ုိးသားပါတယ္၊ အပါတယ္၊ ပြင့္လင္းမႈလည္း မ႐ွိၾကပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ သမၼတအေနနဲ့ ေအးေအးေဆးေဆးနဲ့ လယ္သမားေတြကုိ ေျဖ႐ွင္းေပးနုိင္လိမ့္မယ္လုိ့ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ ေျဖ႐ွင္းေပးပါလုိ့လည္း တုိက္တြန္းပါတယ္။"
