ြမန်မာ့ပို့ကုန်ေတွ အေမရိကန်အတွက် ကျန်ေသးရဲ့လား

ြမန်မာြပည်ဟာ တချိန်တုန်းကေတာ့ ဆန်၊ အ၀တ်အထည်ကေန ကမ္ဘာေကျာ် ပတ္တြမားေတွအထိ ကုန်ပစ္စည်းေတွ အေြမာက်အြမား နိုင်ငံြခားကို တင်ပို့တဲ့ နုိင်ငံြဖစ်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ ဒါေပမယ့် ဒဏ်ခတ် ပိတ်ဆုိ့မှုေတွေြကာင့် ေလာင်စာနဲ့ စားေသာက်ကုန်ေတွကို အဓိက လိုအပ်တဲ့ တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယက လွဲလုိ့ ြမန်မာ့ပို့ကုန်ေတွကို ၀ယ်ချင်သူေတွ နည်းပါးခဲ့ပါတယ်။

အခုေတာ့ အေမရိကန်က ြမန်မာ့ပို့ကုန်ေတွကို ြပန်ဖွင့်ေပးေတာ့မယ်ဆုိေလေတာ့ အေြခအေနေတွ အရင်နဲ့ မတူဘဲ ေြပာင်းလဲသွားေတာ့မယ် ပံုပါပဲ။ ဒါေပမယ့် ြမန်မာ့ပို့ကုန်ေတွထဲက အေမရိကန် စားသံုးသူေတွအတွက် ဘာေတွကျန်ေသးလဲလို့ ေမးစရာရှိပါတယ်။

အရင်ဆံုး လက်ရှိ ြမန်မာပို့ကုန်ေတွကို ြကည့်ြကရေအာင်ပါ။

ြမန်မာ့ပဲအမျုိးမျုိးကို အဓိက တင်ပို့ေနတဲ့ နုိင်ငံက အိန္ဒိယြဖစ်ြပီး၊ ေကျာက်မျက်နဲ့ သစ်မာေတွကို တရုတ်ြပည်ကို အဓိက တင်ပို့ေနပါတယ်။ ြမန်မာ့အထည်အလိပ်ပို့ကုန်ေတွကို အဓိက လက်ခံတဲ့ နုိင်ငံက ဂျပန်နုိင်ငံပါ။ ေလာေလာဆယ် ြမန်မာ့ပို့ကုန်ေတွကို စာရင်းချြကည့်လိုက်ရင် ဓာတ်ေငွ့က ပို့ကုန်တန်ဖုိးရဲ့ ၅၇ ရာခုိင်နှုန်း၊ ပဲအမျုိးမျုိးက ၁၈ ရာခုိင်နှုန်း၊ ကွျန်းနှင့် သစ်မာက ၁၀ ရာခုိင်နှုန်း၊ အထည်အလိပ်က ၆ ရာခုိင်နှုန်း၊ ဆန်က ၅ ရာခုိင်နှုန်း၊ ငါးနှင့် ပင်လယ်ထုတ်ကုန်ပစ္စည်းက ၄ ရာခုိင်နှုန်းအသီးသီးရှိပါတယ်။

အဲဒီေတာ့ ဒီပို့ကုန်ေတွထဲမှာ ဘယ်လို ကုန်ပစ္စည်းမျုိးကို အေမရိကန်အတွက် ြဖစ်လာမလဲဲ စဉ်းစားြကည့်ရေအာင်။

ြဖစ်နိုင်ေြခပို့ကုန်ကေတာ့ ဆန်ပါ။ ြမန်မာြပည်ဟာ အခုလို စီးပွားေရးခွျတ်ြခံုကျရတဲ့ အေြခအေနကို တရှိန်ထိုးကျမသွားခင်တုန်းက ကမ္ဘာမှာ ဆန်အများဆံုးတင်ပို့တဲ့ နိုင်ငံြဖစ်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ အခုေတာ့ အဲဒီေနရာကို ထုိင်းနဲ့ ဗီယက်နမ်တို့က ရယူလိုက်ပါြပီ။

ြမန်မာြပည်ရဲ့ ဆန်စပါးထုတ်လုပ်မှု တုိးတက်လာဖို့နဲ့ ေဈးကွက်ေတွ ရဖို့ကေတာ့ အချိန်ယူရပါဦးမယ် ဆုိတာကေတာ့ ဟုတ်ပါတယ်။ ဒါေပမယ့် ြမန်မာြပည်ဟာ အရင်တုန်းကလိုမျုိး ဆန်စပါး အေြမာက်အြမားထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့ နိုင်ငံတနိုင်ငံ မြဖစ်နုိင်လို့ မေြပာနိုင်ပါဘူး။ ဒါက ြမန်မာြပည်အပိုင်းပါ။ အေမရိကန်ဘက်က ြကည့်ရင်ေတာ့ အေမရိကန်က ထွက်တဲ့ဆန်က အေမရိကန်အတွက် အလှျံပယ် ြဖစ်ေနပါတယ်။ ဒါေြကာင့် ြမန်မာြပည်က ပို့လုိက်တဲ့ ဆန်နဲ့ ချက်ထားတဲ့ ထမင်းက အေမရိကန် ြပည်ေထာင်စု အုိင်အုိင်၀ါက ညစာစားပွဲေတွမှာ အခန့်သားေနရာယူဖို့ဆုိတာကေတာ့ အခုလည်း မြဖစ်နိုင်၊ ေနာင်မှာလည်း ြဖစ်နုိင်ဖို့ မရှိပါဘူး။

ဒါြဖင့်ရင် ေကျာက်စိမ်းတို့လို ေကျာက်မျက်ရတနာေတွေရာလို့ ေမးစရာရှိပါတယ်။ အခုနှစ်ပုိင်းေတွ အတွင်းမှာ ေကျာက်စိမ်းကို တရုတ်ေတွက အသည်းအသန်အ၀ယ်လိုက်တာေြကာင့် ေကျာက်စိမ်းေဈးေတွ ေခါင်ခုိ်က်ေနပါတယ်။ ေကျာက်ကုန်သည်ေတွ၊ ေကျာက်တွင်းပိုင်ရှင်ေတွအတွက် အေမရိကန်ေဒါ်လာ သန်းချီြပီး ရြက၊ ပွြကပါတယ်။ ဒါေပမယ့် ေကျာက်စိမ်းဆုိတာမျုိးကလည်း ြကိုက်လက်စရှိမှ ြကိုက်တတ်ြကတဲ့ ရတနာမျုိး ြဖစ်ေနပါတယ်။ တရုတ်ေတွရဲ့ သည်းေြခြကိုက်ရတနာ အမျုိးအစားပါ။ တြခား ပတ္တြမားတို့လို တြခားေကျာက်မျက်ေတွကို ကမ္ဘာ့ေဈးကွက်မှာ ထုိးေဖာက်နိုင်ေနတဲ့အချိ်န်မှာ ေဈးကွက်ထဲကို အေမရိကန်ေတွ ၀င်လာလို့ ြမန်မာ့ေကျာက်မျက်ေဈးကွက်က သိပ်ြကီး ထူးြခား ေြပာင်းလဲသွားမယ့်ပံုေတာ့ မရှိပါဘူး။

ေနာက်တခုက ြမန်မာြပည်မှာ ေရနံနဲ့ဓာတ်ေငွ့လို စွမ်းအင်အရင်းအြမစ်ေတွ ေပါြကွယ်လှပါတယ်။ တကယ်တမ်းကျေတာ့ ဒါေတွကလည်း ြမန်မာြပည်ရဲ့ ေြမာက်ပိုင်း တရုတ်ြပည်နဲ့ အေရှ့ဘက်က ထုိင်းနိုင်ငံတို့ဆီကိုပဲ ဦးတည် ေနပံုရပါတယ်။ ြမန်မာြပည် ကပ္ပလီပင်လယ်ကေန တရုတ်ြပည်ယူနန်ကို သွယ်တန်းထားတဲ့ ေရနံနဲ့ ဓာတ်ေငွ့ပိုက်လုိင်းဆုိရင် ေနာက်နှစ်မှာပဲ လုပ်ငန်းေတွစနိုင်ေတာ့မယ့် အေြခအေနြဖစ်ေနပါြပီ။ တဖက်မှာ အေမရိကန် ြပည်ေထာင်စုဘက်က ြကည့်ရင် ေလာေလာဆယ်မှာ ြပည်တွင်းမှာ အထွက်ြကမ်းေနတဲ့ စွမ်းအင်ေတွနဲ့တင် အဆင်ေြပလံုေလာက်ေနပါြပီ။ တြခားြမန်မာ့ပို့ကုန်ေတွြဖစ်တဲ့ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ ေလာင်စာနဲ့ သစ်ေတွကို ြကည့်လုိက်ရင်လည်း အာရှေဈးကွက်ကို ေကျာ်ဖို့ေတာင် အကန့်အသတ်ရှိေနပါတယ်။

ဒါြဖင့်ရင် အေမရိကန်အတွက် ဘာေတွကျန်ဦးမလဲ၊ ေရတုိမှာေတာ့ ေအးစက်ေနတဲ့ ပင်လယ်စာလုပ်ငန်းက ြမန်မာြပည်အတွက် အလားအလာေကာင်းေတွရှိပါတယ်။ ဗီယက်နမ်နဲ့ ထုိင်းတို့ဆုိရင် ပင်လယ်စာထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းမှာ အလွန်ေအာင်ြမင်ေနပါတယ်။ ဒါေြကာင့် ြမန်မာြပည်အတွက် ဗီယက်နမ်နဲ့ ထုိင်းရဲ့လမ်းေြကာင်းကို လိုက်မယ်ဆုိရင် လုိက်နိုင်ပါတယ်။

ေနာက်ထပ် အလားအလာရှိတဲ့ လုပ်ငန်းကေတာ့ အခုေလာေလာဆယ်မှာတင် ဂျပန်ေဈးကွက်မှာ ေဈးကွက်ြကီးြကီး ရထားြပီးသားြဖစ်တဲ့ အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းပါ။ တရုတ်ြပည်မှာ အထည်ချုပ်လုပ်ငန်း ထုတ်လုပ်မှုစရိတ်ေတွ တက်လာတာေြကာင့် ထုတ်လုပ်သူေတွဟာ ကေမ္ဘာဒီယား၊ ဗီယက်နမ်နဲ့ လာအုိတုိ့ကို ေြပာင်းေရွှ့သွားြကပါတယ်။ ြမန်မာြပည်မှာ လုပ်သားအင်အားေတွ အလှျံပယ်ရှိေနသလုိပဲ အနည်းဆံုး လာအို၊ ကေမ္ဘာဒီးယားတို့နဲ့ နိှုင်းယှဉ်လိုက်ရင်် လုပ်အားခေတွလည်း နိမ့်ေနပါေသးတယ်။ ဒါေြကာင့် အေမရိကန်က ေ၀ါလ်မတ် (Walmart) တို့ ဂပ်စ် (Gap) တို့လို ကုန်တုိက်ေတွထဲမှာ “Made in Myanmar” (ြမန်မာြပည်မှာ လုပ်သည်) တံဆိပ်နဲ့ အ၀တ်အထည်ေတွ အလျင်အြမန် ေရာက်လာနုိင်ပါတယ်။

ေရရှည်မှာေတာ့ ြမန်မာြပည်ဟာ ထုိင်းတို့ မေလးရှားတို့လိုပဲ အာရှရဲ့ ကုန်စည်ထုတ်လုပ်မှုနဲ့ ၀န်ေဆာင်မှုကမ္ဘာထဲမှာ အစိတ်အပိုင်းတရပ်အေနနဲ့ ပါ၀င်လာဖို့ရှိပါတယ်။ အခုတင်ပဲ ဂျပန်က ကင်မရာထုတ်လုပ်သူေတွအတွက် အေသးစားလုပ်ငန်းေတွကို လုပ်ကုိင်ေနတာရှိသလို၊ ေနာက်ထပ် အလားအလာေကာင်းေတွလည်း အေသအချာရှိေနပါတယ်။

တဖက်မှာလည်း ြမန်မာြပည်အတွက် အခက်အခဲေတွက ရှိေနပါတယ်။ ြမန်မာြပည်မှာ လှျပ်စစ်မီး မမှန်တာေြကာင့် စက်ရံုေတွ လည်ပတ်ေရးမှာ အခက်အခဲရှိေနပါတယ်။ ဒုတိယကေတာ့ ကမ္ဘာ့ ကုန်သွယ်ေရးနဲ့ နှစ်ေပါင်းများစွာ အဆက်ြပတ်ခဲ့တာေြကာင့် ြမန်မာြပည်က အလုပ်သမား အင်အားစုေတွက အရည်အချင်းပိုင်းမှာ အားနည်းြကပါတယ်။

ဒါအြပင် ြမန်မာြပည်ရဲ့ အေြခခံအေဆာက်အဦ (infrastructure) ပိုင်းနဲ့ ပတ်သက်လုိ့လည်း ေမးစရာ ေမးခွန်းေတွ ရှိပါတယ်။ ြမန်မာြပည်ရဲ့ ရထားလမ်းေတွ၊ ကားလမ်းေတွနဲ့ ဆိပ်ကမ်းေတွက အေြခအေန အေတာ်ဆုိးပါတယ်။ ေလာေလာဆယ် ေတာင်ပိုင်းထား၀ယ်မှာ ဆိပ်ကမ်းသစ်ြကီးေတွ ေဆာက်ေနေပမယ့် အသံုးြပုနိုင်တဲ့ အေြခအေန ေရာက်ဖို့ကေတာ့ နှစ်နဲ့ချီြပီး အချိန်ယူရပါဦးမယ်။

ဒါေြကာင့် အေမရိကန်က ြမန်မာ့ပို့ကုန်ေတွကို ဖွင့်ေပးလိုက်တာဟာ ြမန်မာြပည်အတွက် စိတ်အား တက်ြကွစရာဆုိေပမယ့် ေလာေလာဆယ်မှာ ကုန်သွယ်ေရးေတွ ေန့ချင်းညချင်း တုိးတက်သွားမယ့် အလားအလာေတာ့မရှိပါဘူး။ အာရှကျားေတွ တုိးတက်သွားတဲ့လမ််းေြကာင်းအတုိင်း ပို့ကုန်ဦးစားေပး စီးပွားေရးပံုစံကို စဉ်းစားမယ်ဆုိရင် ြမန်မာြပည်တွင်းမှာ ရင်းနှီးြမှုပ်နှံမှုေတွနဲ့ ဖွံ့ြဖိုးေရးလုပ်ငန်းေတွ အေြမာက်အြမားလုိအပ်ေနပါတယ်။ ဒါေတွကို ေဆာင်ရွက်နိုင်မယ်ဆုိရင်ေတာ့  အေကာင်းြမင်နုိင်စရာ အေြကာင်းေတွလည်း အေြမာက်အြမားရှိပါတယ်။ ဗီယက်နမ်ငါးဖမ်းသမားေတွနဲ့ ကေမ္ဘာဒီးယားက အထည်ချုပ်အလုပ်သမေတွေတာ့ ရင်တမမနဲ့ ေစာင့်ြကည့့််ေနရမယ့် ပံုရှိပါတယ်။

(ရည်ညွန်း။ ။ What might the US buy from Myanmar?  by Josh Noble )