ျပည္ႏွင္ခံ သတင္းစာသမား (သုတကေဖး)

ဓာတ္ပုံ - Wikipedia
ၾကာေတာ့ၾကာခဲ့ပါၿပီ။ ကိုလိုနီေခတ္က ျဖစ္ရပ္ေလးတခုပါ။ ကိုလိုနီေခတ္ကျဖစ္ရပ္ ဆုိေပမယ့္ ျမန္မာသမိုင္းမွာ ပထမဆုံး သတင္းစာဆရာမ်ားထဲက အစိုးရရဲ႕ အေရးယူျခင္းကို ခံရသူျဖစ္လို႔လည္း မွတ္တမ္းတင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ျမန္မာ့စြယ္စုံက်မ္း အတြဲ ၁၁ မွာလည္း သူ႔အေၾကာင္း မွတ္တမ္းတင္ ဂုဏ္ျပဳခဲ့ပါတယ္။ သူကေတာ့ “ျမန္မာ့အလင္းသတင္းစာ” ရဲ႕ ဖခင္ႀကီး ဦးေရႊၾကဴးပဲျဖစ္တယ္။ [caption id="attachment_298439" align="alignright" width="272"] ဓာတ္ပုံ - Wikipedia[/caption] ဦးေရႊၾကဴးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ဆရာေဇာ္ဂ်ီက “ဦးေရႊၾကဴးသည္၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ ၁၉၀၀ ျပည့္ႏွစ္ေလာက္မွစ၍ ျမန္မာသတင္းစာေလာကႏွင့္ စာေပေလာကတို႔၌ ထင္ရွားေသာ ေခတ္မီပုဂၢိဳလ္ျဖစ္၍ ျမန္မာစာေပ အဂၤလိပ္စာေပ ႏွစ္ရပ္လုံး တတ္ကၽြမ္းသည္သာမက မိမိတတ္ကၽြမ္းသမွ်ကိုလည္း ျမန္မာသတင္းစာဆရာတဦးအျဖစ္ျဖင့္ သတင္းစာ မဂၢဇင္းတို႔၌ ေရးသား၍ တိုင္းျပည္မ်က္စိ ဖြင့္ေပးခဲ့သူျဖစ္သည္” လို႔ ဂုဏ္ျပဳခ်ီးမြမ္းခဲ့ပါတယ္။ ဆရာေဇာ္ဂ်ီအဆိုနဲ႔အညီ ဂုဏ္ျပဳမွတ္တမ္းတင္ထိုက္သူတဦးပင္။ ျမန္မာမဂၢဇင္းေလာက သတင္းစာေလာကတို႔သာမက ျမန္မာပညာသင္ၾကားေရးအတြက္ အေထာက္အကူျပဳမယ့္ ပညာေရးျပဳျပင္မႈကိုလည္း ဆရာႀကီးဦေရႊၾကဴး လုပ္ေဆာင္ခဲ့တာေတြ ရွိပါတယ္။ ျမန္မာပညာေရးက ပေဒသရာဇ္ေခတ္ကစၿပီး ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းသင္ ပညာေရး ျဖစ္တဲ့အတြက္ သမာဓိဆယ္ေစာင္တြဲ ငါးေစာင္တြဲေတြနဲ႔ သင္ၾကားရေတာ့ စာသင္သားအတြက္ ေခတ္မမီသလို ပိုခက္ခဲလာတဲ့အတြက္ ေဒါင္းတံဆိပ္ဖတ္စာကို တီထြင္ထုတ္ေဝခဲ့တယ္။ “ဗူးသီးႏုႏုမခူးရ။ ငါ၏ ဒူးနာ၏။ ဘဦး ေရကူးေနသည္။” အစရွိတဲ့ ဖတ္စာအုပ္ကို သူငယ္တန္းကေန သတၱမတန္းအထိ ဆရာဦးလင္းနဲ႔အတူ ျပဳစုၿပီး ထုတ္ေဝခဲ့တယ္။ ဒါနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေဒါင္းတံဆိပ္ဖတ္စာသင္႐ုိးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေမာင္ခင္မင္ (ဓႏုုျဖဴ) က “သင္ပုန္းႀကီးလို စာလုံးေပါင္းေတြ တခါတည္းသင္တာ မဟုတ္ဘူး။ ဗ်ည္း သရတြဲေတြကတဆင့္ သင္ၿပီးရင္ အဲ့ဒီစာလုံးေပါင္းေတြခ်ည္းပါတဲ့ ဖတ္စာကိုပါ တဆက္တည္းသင္တယ္။ ၿပီးမွ တဆင့္ၿပီးတဆင့္ ပုံအတိုင္းသင္သြားတာ” လို႔ ေဒါင္းတဆိပ္နဲ႔ ျခေသၤ့တံဆိပ္ ဖတ္စာအေၾကာင္း ေျပာခဲ့ဖူးတယ္။ ဒါက ေဒါင္းတံဆိပ္ဖတ္စာ သင္႐ုိးသစ္ကို ဦးေရႊၾကဴးနဲ႔ ဆရာပြားတို႔ စခဲ့ၿပီး ပညာေရးသက္ေရာက္မႈအေၾကာင္းပါ။ လြတ္လပ္ေရးႀကိဳးပမ္းမႈနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ကေတာ့ ဆရာေဇယ်ကေတာ့ “ျမန္မာမ်ားသည္ ကိုလိုနီစနစ္္ေအာက္သို႔ က်ေရာက္ၾကၿပီးေနာက္ ထိုစနစ္ေအာက္မွ ႐ုန္းကန္၍ လြတ္လပ္ေရးကို ႀကိဳးပမ္းရာတြင္ ေစာေစာပိုင္း ေရွ႕ေျပးတပ္ဦးတြင္ ဦးေရႊၾကဴးသည္ ထင္ရွားစြာ ပါဝင္ခဲ့ေသာ ပုဂၢိဳလ္တဦး ျဖစ္သည္။” လို႔ မွတ္ခ်က္ခ်ခဲ့ပါတယ္။ မွန္ပါတယ္။ ဦးေရႊၾကဴးကို ေလ့လာၾကည့္ရင္ သူဟာ ပညာတတ္တဦးျဖစ္ခဲ့သလို ႏိုင္ငံအက်ိဳးကို လိုလားသူလည္းျဖစ္တယ္။ ေရႊၾကဴးပုံႏွိပ္တိုက္ေထာင္ၿပီး ပိဋကတ္သုံးပုံကိုလည္း ျပန္ဆိုထုတ္ေဝခဲ့တယ္။ “ျမန္မာ့အလင္းမဂၢဇင္း” ကို ၁၉၁၂ ခုႏွစ္မွာ စတင္ထုတ္ေဝခဲ့တယ္။ စံျပတင္ဦးဆိုသူကေတာ့ “ျမန္မာ့အလင္းမဂၢဇင္း” ဟူေသာ အမည္ႏွင့္အညီ ေခတ္ႏွင့္အညီ ျမန္မာတို႔ တိုးတက္ႀကီးပြားေအာင္ ဉာဏ္သစ္ေလာင္းေပးေသာ နည္းမ်ားပါရွိသည့္ မဂၢဇင္းျဖစ္သည္” လို႔ ေျပာခဲ့ပါတယ္။ ပထမကမၻာစစ္ႀကီးျဖစ္ေတာ့ “ျမန္မာ့အလင္း စစ္ေၾကးနန္းသတင္း” အမည္နဲ႔ သတင္းလႊာတေစာင္ကို ထပ္မံထုတ္ေဝခဲ့တယ္။ စစ္ေၾကးနန္းသတင္းမွာ ဂ်ာမန္ကုိင္ဇာဘုရင္အေၾကာင္း ဂ်ာမန္တို႔အေၾကာင္း သိေကာင္းစရာေတြကိုပါ ထည့္သြင္းေရးသားခဲ့တယ္။ သူကိုယ္တိုင္ကလည္း ဂ်ာမန္ကုမၸဏီ ဂ်ာမန္စီးပြားေရးသမားေတြနဲ႔ က်င္လည္ခဲ့ဖူးတာကိုး။ အဂၤလိပ္ဘက္က ၾကည့္ေတာ့လည္း ဂ်ာမန္က သူ႔ရန္သူ။ ဒီေတာ့ ဦးေရႊၾကဴးကို မ်က္မုန္းက်ိဳးမယ္ဆိုလည္း က်ိဳးေပမေပ့ါ။ ဆရာေဇယ်ကေတာ့ “စစ္ေၾကးနန္းသတင္းေၾကာင့္ တျပည္လုံး ေတာေရာၿမိဳ႕ပါမက်န္ ႏိုးၾကားထႂကြ လႈပ္လႈပ္ရြရြ ျဖစ္လာသျဖင့္ ထိုစဥ္က အစိုးရမ်ား ထိတ္လန္႔လာ၍ ေရႊၾကဴးသတင္းစာကို မ်က္ေစာင္းထိုးလာၾကေလသည္။” လို႔ မွတ္ခ်က္ေပးခဲ့တယ္။ ၁၉၁၅ မတ္လ ၁၅ ရက္ေန႔ကစၿပီး “ျမန္မာ့အလင္းသတင္းစာ” ဆိုၿပီး စတင္ထုတ္ေဝခဲ့တယ္။ ထုတ္ေဝၿပီး မၾကာမီမွာ “မတ္လ ၁၅ ရက္ေန႔ သတိျပဳ” ဆိုတဲ့ ေၾကာ္ျငာအတြက္ ျပႆနာတက္ခဲ့တယ္။ စုံေထာက္ဌာနက လွ်ဳိ႕ဝွက္သတင္း ေပါက္ၾကားတယ္ဆိုၿပီး အေရးယူဖို႔ လုပ္တယ္။ ျဖစ္ပုံက အဲ့ဒီအခ်ိန္ထိ ေရႊတိဂုံမွာ စစ္တပ္က ေနရာယူထားတာ။ ေရႊတိဂုံတပ္ေစာင့္ ရွိတ္စစ္သားေတြက သပိတ္ေမွာက္ဖို႔ကိစၥကို ႀကိဳတင္သတင္းရတာဆိုၿပီး လွ်ဳိ႕ဝွက္ဥပေဒနဲ႔ အေရးယူဖို႔ပဲ။ တကယ္ေတာ့ အဲ့ဒီေၾကာ္ျငာက ပီမိုးနင္းစာအုပ္ထြက္မယ့္ေန႔ ေၾကာ္ျငာျဖစ္ေၾကာင္း ေျဖရွင္းေပမယ့္ ျမန္မာ့အလင္းကို အာမခံ က်ပ္ ၅၀၀၀ ေတာင္းခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီကတည္းက ျမန္မာအလင္းသတင္းစာလည္း ရပ္စဲသြားရပါေတာ့တယ္။ ဦးေရႊၾကဴးဟာ ျမန္မာ့အလင္းမဂၢဇင္းကေန ခ်ားစ္နွင့္ ေမရီလန္း (Charles & Mary Lamb) ဝတၳဳ၊ ရွိတ္စပီးယားရဲ႕ ႐ုိဇာလင္းနွင့္ ေအာ္လန္ဒို၊ အန္ေထာ္နီယို ကုန္သည္ပ်ဳိ” (The Marchant of Venice) တို႔ကိုလည္း ျပန္ဆိုခဲ့တယ္။ ရွိတ္စပီးယားနဲ႔ ဦးပုညကို ႏိႈင္းယွဥ္ၿပီး “ဦးပုညသည္ ျမန္မာတို႔ရဲ႕ ရွိတ္စပီးယားျဖစ္သည္” လို႔ စတင္အဆိုျပဳ ေရးသားခဲ့သူျဖစ္တယ္။ ဒါ့အျပင္ ဦးေရႊၾကဴးရဲ႕ အားထုတ္မႈတခုကေတာ့ “ေရႊၾကဴး အသံထြက္ အဂၤလိပ္-ျမန္မာအဘိဓာန္” ပါပဲလို႔ ဆိုၾကပါတယ္။ ၁၉၁၆ ခုႏွစ္ထဲမွာေတာ့ ေက်ာက္ပုံႏွိပ္ပညာသင္ဖို႔ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံကို ထြက္ခြာခဲ့တယ္။ လမ္းခရီးမွာ ဗီယက္နမ္ ဆိုင္ဂုံမွာရွိေနတဲ့ ျမင္ကြန္းမင္းသားႀကီးနဲ႔ ဝင္ေတြ႔ၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံကို ျမန္မာဘုရင္လက္ထဲ ျပန္အပ္ႏွံႏိုင္ေရး ေဆြးေႏြးခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ အစကတည္းက သူ႔ကို အျမင္မၾကည္လင္ခဲ့တဲ့ အဂၤလိပ္အစိုးရဟာ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံအား ဦးေရႊၾကဴးကို ျမန္မာႏိုင္ငံသို႔ ျပန္ပို႔ရန္ အမိန္႔ထုတ္ျပန္ခဲ့တယ္။ ဂ်ပန္ကအျပန္ စင္ကာပူအေရာက္မွာေတာ့ ျမန္မာျပည္သို႔ ျပန္မလာရန္ ျပည္ႏွင္ဒဏ္ေပးခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ မူကြဲတခုကေတာ့ “ေခတ္လူငယ္မ်ားႏွင့္ လုပ္သားျပည္သူမ်ားသည္ လႈပ္လႈပ္ရြရြျဖစ္၍ ႏိုင္ငံေရးစိတ္ဓာတ္ ႏိုးၾကားလာခ့ဲသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ျမန္မာ့အလင္းသတင္းစာႏွင့္ ဦးေရႊၾကဴးအား အဂၤလိပ္အစိုးရက မေက်နပ္စျပဳလာေတာ့သည္။ ထိုအခိုက္မွာပင္ တေန႔တြင္ ျမန္မာ့အလင္းသတင္းစာ၌ အဂၤလိပ္အစိုးရ မႏွွစ္သက္သည့္ သတင္းတပုဒ္ ပါလာ၍ ျမန္မာ့အလင္းသတင္းစာကို အစိုးရအမိန္႔ႏွင့္ ပိတ္လိုက္သည္။ ထုတ္ေဝသူႏွင့္ တိုက္ပိုင္ရွင္ ဦးေရႊၾကဴးအားလည္း စင္ကာပူသို႔ ျပည္ႏွင္ဒဏ္ေပးလိုက္သည္။ ဦးေရႊၾကဴးသည္ ပထမကမၻာစစ္ၿပီးေသာ္လည္း ျမန္မာျပည္သို႔ ျပန္လာခြင့္မရေသးေပ။ အဂၤလိပ္သကၠရာဇ္ ၁၉၂၁ ခုႏွစ္၌ ျမန္မာျပည္သို႔ ဝင္ေရာက္ခြင့္ရေပသည္” လို႔ စံျပတင္ဦး ျမန္မာစာေရးဆရာ အဘိဓာန္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဘယ္လိုမူကြဲေနေပမယ့္ ၁၉၁၆ မွာ ဦးေရႊၾကဴးကို ျပည္ႏွင္ဒဏ္ေပးခဲ့တာကေတာ့ အမွန္ပါ။ သူဟာ ဂ်ာမန္ကုန္သြယ္ဘက္ေတြနဲ႔ ကၽြမ္းဝင္ျခင္း။ ပထမကမၻာစစ္မွာ ဂ်ာမန္၊ ၾသစႀတီးယားက တဖက္၊ အဂၤလိပ္၊ ျပင္သစ္ကတဖက္ စစ္ျဖစ္ခ်ိန္မွာ အဂၤလိပ္ရန္သူ ဂ်ာမန္တို႔အေၾကာင္း ေရးျခင္းကိုက အဂၤလိပ္တို႔အဖို႔ အျမင္မၾကည္လင္ေစတဲ့ အခ်က္တခု ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ျမန္မာတို႔ရဲ႕ အမ်ိဳးသားေရး လြတ္လပ္ေရးအတြက္ သေႏၶအစျပဳ ပ်ိဳးေပးသူလည္း ျဖစ္ေနတယ္။ ၁၉၂၁ ခုႏွစ္ ျမန္မာျပည္ျပန္ေရာက္လာေတာ့လည္း “လစ္ဘာတီ” လို႔ေခၚတဲ့ လြတ္လပ္ေရးသတင္းစာကို ထုတ္ေဝခဲ့ပါေသးတယ္။ ၁၉၂၄ ခုႏွစ္မွာေတာ့ ျမဴနီစီပါယ္ အတြင္းေရးမႉးအျဖစ္ လုပ္ကိုင္ခဲ့တယ္။ ျမန္မာလူထုရဲ႕ ပညာေရးျပဳျပင္မႈအျဖစ္ ေဒါင္းတံဆိပ္ဖတ္စာအုပ္တို႔ကို ေမြးဖြားေပးခဲ့သူ။ ေရႊၾကဴးပုံႏွိပ္တိုက္ ေထာင္ၿပီး ျမန္မာ့အလင္းမဂၢဇင္း ထုတ္ေဝၿပီး ျမန္မာတို႔ကို အလင္းျပခဲ့သူ။ ျမန္မာ့အလင္း စစ္ေၾကးနန္းသတင္း ထုတ္ေဝၿပီး ကမၻာ႔သတင္းနဲ႔ မ်က္စိဖြင့္ေပးခဲ့သူ။ ရွိတ္စပီးယားျပဇာတ္အခ်ိဳ႕ကို ျပန္ဆုိေပးခဲ့သူ။ ေရႊၾကဴး အသံထြက္ အဂၤလိပ္-ျမန္မာ အဘိဓာန္ ျပဳစုခဲ့သူ။ ျမန္မာ့အလင္းသတင္းစာနဲ႔ လစ္ဗာတီသတင္းစာတို႔ကို ေမြးဖြားေပးရင္း အဂၤလိပ္တို႔အမုန္းကို ခံယူရင္း ျပည္ႏွင္ဒဏ္အေပးခံခဲ့ရတဲ့ သတင္းစာဆရာႀကီး ဦးေရႊၾကဴးဟာ ၁၉၃၅ ခုႏွစ္ သူ႔အသက္ ၅၂ ႏွစ္အရြယ္မွာ ကြယ္လြန္သြားခဲ့ပါေတာ့တယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ကိုလိုနီေခတ္မွာ ပထမဦးဆုံး ျပည္ႏွင္ဒဏ္အေပးခံရတဲ့ ျမန္မာသတင္းစာဆရာ သူရဲေကာင္းတဦးအျဖစ္ မွတ္တမ္းတင္ ဂုဏ္ျပဳလိုက္ရပါေၾကာင္းဗ်ာ။         ။ ဆရာေ႒း

Independent media are under attack by the Myanmar junta. DVB continues reporting the facts, but needs support for the safety of our journalists. You help with any donation. Thank you.

Donate
More News
Up