ျပီးခဲ့တဲ့ ဇန္နဝါရီ ၃၀-၃၁ ရက္ေန့ေတြက ရန္ကုန္ အင္းလ်ားလိတ္ ဟိုတယ္မွာ Media Development in Democratic Society လို့ နာမည္ေပးထားတဲ့ အလုပ္ရံု ေဆြးေနြးပြဲတခု ျပုလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ စင္ကာပူ အေျခစိုက္ အာဆီယံ မီဒီယာ သတင္းအခ်က္အလက္နဲ့ ဆက္သြယ္ေရးစင္တာ (AMIC) က ေငြေၾကးနဲ့ အဆက္အသြယ္ ကူညီပံ့ပိုးျပီး ျမန္မာဘက္က စာေပနဲ့ စာနယ္ဇင္းအဖြဲ့က ကူညီ က်င္းပတာပါ။
[caption id="attachment_20703" align="alignright" width="300" caption="မီဒီယာ အလုပ္ရံုေဆြးေနြးပြဲ"]
[/caption]
ေဆြးေနြးပြဲ ၂ ရက္မွာ မီဒီယာ ဖြံ့ျဖိုးတိုးတက္ေရးနဲ့ ပတ္သက္ျပီး အေၾကာင္းအရာ အမ်ိုးမ်ိုး ေဆြးေနြးခဲ့ၾကေပမယ့္ တကယ့္တကယ္ အားလံုး စိတ္ဝင္စားေနၾကတာက လက္႐ွိ အစိုးရ ျပန္ၾကားေရးဝန္ၾကီးဌာနကေန မၾကာခင္ လြွႊတ္ေတာ္ကိုတင္ျပီး ျပ႒ာန္းဖို့ ၾကိုးစားေနတဲ့ ပံုနွိပ္ေရးနဲ့ ထုတ္ေဝေရး ဥပေဒပါ။ ဒီ ဥပေဒဟာ ဘယ္လို ဥပေဒမ်ိုးလဲ၊ ျမန္မာ့စာနယ္ဇင္းသမားေတြ ဘယ္လို သေဘာထားေနၾကသလဲ ဆိုတာ ခုေဆြးေနြးတင္ျပသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ေဆြးေနြးပြဲမွာ ျမန္မာစာနယ္ဇင္းသမားေတြက အမ်ားစုျဖစ္ျပီး အိမ္နီးခ်င္းနိုင္ငံေတြ ျဖစ္ၾကတဲ့ စင္ကာပူ၊ မေလး႐ွား၊ အင္းဒိုနီး႐ွား၊ ထိုင္း၊ ဖိလစ္ပိုင္၊ သီရိလကၤာ၊ ပါကစၥတန္ စတဲ့ နိုင္ငံေတြက မီဒီယာသမားေတြ ကၽြမ္းက်င္သူေတြလည္း တက္ေရာက္ၾကပါတယ္။ အိမ္နီးခ်င္းနိုင္ငံေတြက မီဒီယာသမားေတြအေနနဲ့ သူတို့နိုင္ငံက မီဒီယာလုပ္ငန္း အေတြ့အၾကံုေတြ၊ ဥပေဒ ျပ႒ာန္းပံုေတြအေၾကာင္း စာတမ္း စုစုေပါင္း ၈ ေစာင္ တင္သြင္းေဆြးေနြးခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာနိုင္ငံဘက္ကေတာ့ စာေပစိစစ္ ဒုညြွႊန္ခ်ဳပ္ ဦးတင့္ေဆြက Media Law ေခၚ မီဒီယာ ဥပေဒၾကမ္း၊ သည္ဗြိုက္စ္ဂ်ာနယ္က ေဇယ်ာသူက ျမန္မာမီဒီယာေတြရဲ့ အဆင့္အတန္း၊ အေမရိကန္နိုင္ငံ ဝါ႐ွင္တန္အေျခစိုက္ ဗြီအိုေအ ျမန္မာပိုင္းအစီအစဥ္ တာဝန္ခံ ဦးသန္းလြင္ထြန္းက ျငိမ္းခ်မ္းေရးတည္ေဆာက္ရာမွာ မီဒီယာရဲ့ အခန္းက႑ စာတမ္း စတာေတြ ေဆြးေနြးသြားပါတယ္။
ေဆြးေနြးမႈအားလံုးနဲ့ ပတ္သက္ျပီး ျခံုငံုသံုးသပ္ရင္ စာေပစိစစ္က ဦးတင့္ေဆြ တင္သြင္းတဲ့ မီဒီယာဥပေဒကိုပဲ လူေတြ အထူးစိတ္ဝင္စားခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီစာတမ္းကို ေဆြးေနြးပြဲ ဆက္႐ွင္-ေအ မနက္ပိုင္းမွာ ဦးတင့္ေဆြ ေဆြးေနြးခဲ့ၾကတာပါ။ သူ့စာတမ္းေခါင္းစဥ္က မီဒီယာ ဥပေဒ ျဖစ္ေပမယ့္ တကယ့္တကယ္ ျပန္ၾကားေရးက တင္သြင္းအတည္ျပုဖို့ ၾကိုးစားေနၾကတာက ပံုနွိပ္နဲ့ ထုတ္ေဝေရး ဥပေဒ (The Printing Press and Publication) သာ ျဖစ္ပါတယ္။ သူ့စာတမ္းတခုလံုးမွာ ျမန္မာနိုင္ငံက ပံုနွိပ္ဥပေဒ အဆင့္ဆင့္ ေျပာင္းလဲလာပံုအေၾကာင္း အၾကမ္း ဖ်ဥ္းပါဝင္ျပီး ပံုနွိပ္ဥပေဒနဲ့ ပတ္သက္လို့ အခန္း (၁၀) ခန္းရဲ့ ေခါင္းစဥ္ေတြေလာက္ကိုပဲ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဒီေခါင္းစဥ္ေတြရဲ့ ေအာက္မွာ ဘာအခ်က္အလက္ေတြ ထည့္သြင္းထားတယ္ဆိုတာ မသိရသလို ၃၀ ရက္ေန့ ညေနပိုင္းနဲ့ ၃၁ ရက္ေန့ေတြမွာ က်င္းပတဲ့ အျပန္အလွန္ ေဆြးေနြးျငင္းခံု စကားဝိုင္းေတြမွာ စာတမ္းတင္သြင္းသူ ဦးတင့္ေဆြေရာ ျပန္ၾကားေရးက အျခား တာဝန္႐ွိသူ တစံုတေယာက္မွ မ႐ွိတာေၾကာင့္ ေနာက္ထပ္ ဘာတခုမွ မသိၾကရေတာ့ပါဘူး။ ဒီအတြက္ ေခါင္းစဥ္ေလာက္ပဲ သိတဲ့ ဒီဥပေဒကို ေဆြးေနြးရတာဟာ မ်က္မျမင္ပု႑ား ၆ ေယာက္ ဆင္ကို စမ္းေနသလိုပဲ ဆိုျပီးေတာ့ ဂ်ာနယ္လစ္ေတြက ေဝဖန္ၾကပါတယ္။ ေသျခာတာတခုကေတာ့ ဒီ ဥပေဒဟာ မီဒီယာ ဥပေဒ မဟုတ္ဘဲ ပံုနွိပ္နဲ့ ထုတ္ေဝေရး ဥပေဒပဲ ျဖစ္ေၾကာင္း၊ ဒါေၾကာင့္ အျခားမီဒီယာေတြျဖစ္တဲ့ ေရဒီယို၊ ႐ုပ္ျမင္သံၾကား စတာေတြကိုေတာ့ ခုလိုပဲ ဆက္ျပီး တင္းတင္းက်ပ္က်ပ္ ထိန္းခ်ဳပ္သြားမယ္ဆိုတာ ေသခ်ာေနေၾကာင္း ဦးတင့္ေဆြ ကိုယ္တိုင္ရဲ့ ေျဖၾကားခ်က္တခုကေနတဆင့္ မီဒီယာသမားေတြ သိလိုက္ၾကရပါတယ္။
အဓိက ေဆြးေနြးခ်က္ေတြကေတာ့ ဒီ ဥပေဒကို စိုးရိမ္ပူပန္တာပါ။ ျပန္ၾကားေရးဝန္ၾကီးဌာနဟာ ဒီ ဥပေဒကို ဘာရည္႐ြယ္ခ်က္နဲ့ ျပ႒ာန္းဖို့ ၾကိုးစားတာလဲ၊ ျပည္တြင္းက သတင္းသမားေတြ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ အလုပ္လုပ္နိုင္ေရးလား၊ သတင္းလုပ္ငန္းလုပ္ကိုင္ရာမွာ အကာအကြယ္ ရလာေရးလား၊ ဒါမွမဟုတ္ ဖ်က္သိမ္းမယ့္ စာေပစိစစ္ေရးအဖြဲ့ကို နာမည္တခု ေျပာင္းျပီး သတင္းပံုနွိပ္ထုတ္ေဝေရး ေလာကကို ဆက္ျပီး ခ်ဳပ္ကိုင္ထားဖို့လား ဆိုျပီး ေမးခြန္းထုတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဥပေဒပါ အခန္းေခါင္းစဥ္ေတြကို ၾကည့္ရံုနဲ့ အစိုးရ ျပန္ၾကားေရးဝန္ၾကီးဌာနဟာ ပံုစံတမ်ိုးေျပာင္းျပီး သတင္းထုတ္ေဝေရး ေလာကကို ထိန္းခ်ဳပ္ဖို့ ၾကိုးစားတာပဲ ေတြ့ရတယ္ ဆိုျပီး ေျပာဆိုၾကပါတယ္။
ဥပမာအားျဖင့္ အဲဒီဥပေဒ အခန္း ၅ မွာ ပံုနွိပ္သူေတြ၊ ထုတ္ေဝသူေတြနဲ့ ျဖန့္ခ်ီေရးသမားေတြ မွတ္ပံုတင္ဖို့ ဆိုတဲ့ ေခါင္းစဥ္ပါပါတယ္။ ဒါဟာ အရင္ ေခတ္အဆက္ဆက္က ႐ွိခဲ့ဖူးတဲ့ ပံုနွိပ္သူနဲ့ ထုတ္ေဝသူေတြသာ မွတ္ပံုတင္ေနရာကေန စာအုပ္ ျဖန့္ျဖူးေရာင္းခ်တဲ့ စာအုပ္ဆိုင္ေတြ၊ ျဖန့္ျဖူးေရး လုပ္ငန္း လုပ္ကိုင္ေနသူေတြပါ မွတ္ပံုတင္ ခြင့္ျပုခ်က္ရမွ လုပ္ကိုင္ရေတာ့မယ္၊ ျပဿနာ တစံုတရာ ျဖစ္လာရင္ အေရးယူခံရမယ့္ သူေတြအထဲမွာ ျဖန့္ခ်ိေရးသမားေတြပါ ပါဝင္ေတာ့မယ္ ဆိုတာကို ျပေနတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ အရင္ ႐ွိခဲ့ျပီးသား ဥပေဒထက္ ပိုဆိုးတဲ့ အခ်က္ျဖစ္ေၾကာင္း ဂ်ာနယ္လစ္ အမ်ားစုက ထင္ျမင္ခ်က္ေပးၾကပါတယ္။
တကယ္ဆို အင္ဒိုနီး႐ွား အပါအဝင္ အိမ္နီးခ်င္းနိုင္ငံ အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ပံုနွိပ္ထုတ္ေဝမႈအတြက္ ဘယ္သူ့ဆီမွာမွ မွတ္ပံုတင္ လိုင္စင္ ေလ်ွာက္ထားစရာ မလိုသလို ခြင့္ျပုခ်က္ ယူစရာလည္း မလိုပါဘူး။ ျပန္ၾကားေရးဌာန ဥပေဒမွာေတာ့ အဲဒီအခ်က္ကို ဆက္ျပီး ထည့္သြင္းထားတာမို့ ဒါဟာလည္း မထုတ္ေဝခင္ကတည္းက စိစစ္ျခင္း၊ တနည္းအားျဖင့္ ဆင္ဆာ ႐ွိေနျပီဆိုတဲ့ သေဘာျဖစ္ေၾကာင္း အားလံုးက နားလည္ၾကပါတယ္။
ေနာက္တခ်က္ကေတာ့ အခန္းနံပါတ္ ၄ ေခါင္းစဥ္မွာ Press Council လို အဖြဲ့မ်ိုး ဖြဲ့စည္းဖို့ ထည့္သြင္းထားပါတယ္။ ေခါင္းစဥ္ပဲ ေတြ့ရတဲ့အတြက္ ဒီေကာင္စီကို ဘယ္လိုလူေတြနဲ့ ဖြဲ့စည္းမယ္၊ အဲဒီလူေတြကို ဘယ္သူေတြက ေ႐ြးခ်ယ္မယ္၊ အဲဒီ အဖြဲ့ရဲ့ လုပ္ပိုင္ခြင့္က ဘယ္ေလာက္အထိ ႐ွိမယ္ စသျဖင့္ ဘယ္သူကမွ မသိၾကရပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ေဆြးေနြးပြဲ ဆက္႐ွင္တခုမွာ နိုင္ငံေတာ္ သမၼတ အၾကံေပး ဦးကိုကိုလွိုင္က ဒီ ေကာင္စီမွာ ပါဝင္သင့္တဲ့ အရည္အတြက္၊ ပါဝင္သင့္တဲ့ သတင္းလုပ္ငန္း လုပ္ကိုင္သူဦးေရ စတာေတြကို ႐ွင္းလင္း ေျပာဆိုနိုင္တဲ့အတြက္ ဒီအဖြဲ့ဟာ စာနယ္ဇင္းသမားေတြက လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေ႐ြးေကာက္ တင္ေျမွာက္ထားသူေတြနဲ့ ဖြဲ့စည္းဖို့ ထည့္သြင္းထားမွာ မဟုတ္ဘူးဆိုတာ အေတာ္ ႐ွင္းလင္းသြားပါတယ္။
ျခံုျပီးေျပာရရင္ ေဆြးေနြးပြဲ ၂ ရက္မွာ ျပန္ၾကားေရးဝန္ၾကီးဌာနဟာ ကာယကံ႐ွင္ စာနယ္ဇင္းသမားေတြနဲ့ ညွိနွိုင္းတိုင္ပင္တာ လံုးဝမ႐ွိဘဲ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္ လ်ွို့ဝွက္ ေရးဆြဲျပီး လြွႊတ္ေတာ္တင္ဖို့ ၾကိုးစားေနတဲ့ ဒီ ပံုနွိပ္နဲ့ ထုတ္ေဝေရး ဥပေဒကို အေကာင္းျမင္သူ လံုးဝ မ႐ွိသေလာက္ ျဖစ္ေနတာ ေတြ့ရပါတယ္။ ဒီအတြက္ ျပန္ၾကားေရးဝန္ၾကီးဌာနဟာ ဒီမိုကေရစီ နိုင္ငံေတာ္သစ္ကို သြားမယ္လို့ စိတ္ဆနၵ႐ွိတယ္ဆိုရင္ လက္႐ွိ ေ႐ွ့ေနခ်ဳပ္ရံုးကို ေရာက္ေနတယ္ဆိုတဲ့ ဥပေဒမူၾကမ္းကို စာနယ္ဇင္းသမားေတြကို ခ်ျပ အၾကံဥာဏ္ေတာင္းခံျပီးမွ လြွႊတ္ေတာ္ကိုတင္ဖို့ အခ်ိန္မေနွာင္းေသးပါေၾကာင္း အၾကံေပး တင္ျပလိုက္ရပါတယ္။
