ထားဝယ္အထူးစီးပြားေရးဇုန္နွင့္ လူထုလူ့အဖြဲ့အစည္းမ်ားရဲ့ အခန္းက႑
ထားဝယ္ေရနက္ဆိပ္ကမ္းနဲ့ အထူးစီးပြားေရးဇုန္ စီမံကိန္းရဲ့ ၾကီးမာတဲ့ ပမာဏအတိုင္းအတာ၊ လာေရာက္ရင္းနွီးျမႈပ္နွံၾကမယ့္ လုပ္ငန္းအမ်ိုးအစားမ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚနိုင္တဲ့ ျမန္မာနိုင္ငံနဲ့ ျပည္သူအေပၚ သက္ေရာက္နိုင္တဲ့ ေကာင္းက်ိုးဆိုးျပစ္ေတြကို သံုးသပ္တင္ျပခဲ့ျပီး ျဖစ္ပါတယ္။ ဤအခန္းဆက္ေဆာင္းပါး နိဂံုးအေနျဖင့္ ဒီစီမံကိန္းေၾကာင့္ ေကာင္းက်ိုးေတြ ပိုမ်ားျပီး ဆိုးျပစ္ေတြ နည္းပါးေအာင္ေဆာင္႐ြက္ဖို့ အစိုးရ တရပ္တည္းနဲ့ မလံုေလာက္ဘဲ ေဒသခံလူထု လူ့အဖြဲ့အစည္းေတြရဲ့ အခန္းက႑ဟာ အလြန္အေရးၾကီးေၾကာင္း ေထာက္ျပလိုပါတယ္။
ျမစ္ဆံုဆည္ စီမံကိန္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာနိုင္တဲ့ ဆိုးက်ိုး သက္ေရာက္မႈကို ျမန္မာျပည္သူေတြ ကိုယ္စား လူ့အဖြဲ့အစည္းေတြက ကန့္ကြက္လႈပ္႐ွားမႈေတြကို ျငိမ္းခ်မ္းတဲ့နည္းနဲ့ ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ လုပ္ေဆာင္နိုင္ခဲ့တာ နမူနာေကာင္းတရပ္ ျဖစ္လာပါတယ္။
အစိုးရသစ္ဘက္ကလည္း ဘယ္တုန္းကမွ မလုပ္ဖူးတဲ့ လူထုရဲ့ဆနၵကို နားေထာင္ျပီး စီမံကိန္းကို ရပ္ဆိုင္းခဲ့တယ္။ ဒီလိုရလဒ္ ေပၚထြက္လာတာဟာ အစိုးရနဲ့ လူထု လူ့အဖြဲ့အစည္းေတြအၾကား လြန္ခဲ့တဲ့ နွစ္ ၂၀ အတြင္း ႐ွားပါးတဲ့ နားလည္မႈတခု ရ႐ွိလိုက္တာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ အားတတ္စရာ ျဖစ္ခဲ့ရတယ္။
ဒါေပမယ့္ ထားဝယ္အထူးစီးပြားေရးဇုန္ စီမံကိန္းဟာ ျမစ္ဆံုဆည္စီမံကိန္းနဲ့ သေဘာသဘာဝျခင္း မတူညီတဲ့အေလ်ာက္ စီမံကိန္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာမယ့္ သက္ေရာက္မႈေတြဟာလည္း ေကာင္းက်ိုးနဲ့ ဆိုးျပစ္ ေရာေထြးေနရာ အစိုးရနဲ့ ရင္းနွီးျမႈပ္နွံသူေတြအၾကား ဆက္ဆံေရး၊ အစိုးရနဲ့ လူထု လူ့အဖြဲ့အစည္းေတြအၾကား ဆက္ဆံေရး က႑အသီးသီးမွာ စိန္ေခၚမႈေတြ ႐ွိလာနိုင္ပါတယ္။
ထားဝယ္ေရနက္ဆိပ္ကမ္းနဲ့ အထူးစီးပြားေရးဇုန္ စီမံကိန္းေၾကာင့္ ေခတ္မီစက္မႈ ျမို့ျပတခုရဲ့ အေျခခံအေဆာက္အအံုေတြ ျဖစ္ထြန္းလာမႈ၊ အလုပ္အကိုင္အသစ္ေတြ ဖန္တီးေပးနိုင္မႈ၊ စီးပြားေရး ဖြံ့ျဖိုးတိုးတက္မႈ စတဲ့ အေကာင္းျမင္ ေမ်ွာ္လင့္ခ်က္ေတြကို အစိုးရနဲ့ စီးပြားေရးအသိုင္းအဝန္းက တဖက္ကေန အေလးထားေျပာဆိုေနၾကပါတယ္။
တဖက္မွာလည္း စီမံကိန္းေဒသအတြင္း ရာစုနွစ္နဲ့ခ်ီ တည္႐ွိေနျပီး အေၾကာင္းအမ်ိုးမ်ိုးေၾကာင့္ ထုတ္ေဖာ္ မွတ္တမ္း မတင္နိုင္ေသးတဲ့ ေ႐ွးျမို့ေဟာင္းေတြနဲ့ ယဥ္ေက်းမႈအေမြအနွစ္ ေနရာေတြ၊ ထားဝယ္ေဒသခံေတြရဲ့ ရိုးရာယဥ္ေက်းမႈ ထံုးဓေလ့ေတြနဲ့ ဗုဒၶဘာသာယဥ္ေက်းမႈ အေဆာက္အအံုေတြနဲ့ ဘုန္းေတာ္ၾကီးေက်ာင္း အေျခခံ လူမႈ စုစည္းမႈေတြ၊ လယ္ယာ စိုက္ပ်ိုးေရး အေျခခံ ေက်းလက္ေဒသ စီးပြားေရး အေဆာက္အအံုနဲ့ ရိုးရာစီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြ ပ်က္စီးကုန္မွာကို စိုးရိမ္ျပီး လူ့အဖြဲ့အစည္းက စတင္ လႈပ္႐ွား ေဆာင္႐ြက္မႈေတြ ႐ွိေနပါျပီ။
ျပီးခဲ့တဲ့ ဒီဇင္ဘာလလယ္မွာ ထားဝယ္ေဒသ ဖြံ့ျဖိုးတိုးတက္ေရးအဖြဲ့ (Dawei Development Association – DDA) ဆိုျပီး ေဒသခံေတြ ဦးေဆာင္ဖြဲ့စည္းတဲ့ အဖြဲ့တခုဟာ ရန္ကုန္ျမို့မွာ သတင္းစာ႐ွင္းလင္းပြဲတခု လုပ္ခဲ့တာ သတိထားမိလိုက္ပါတယ္။ အဲ့ဒီအဖြဲ့ဟာ ထားဝယ္ေဒသမွာ ေရနက္ဆိပ္ကိမ္းနဲ့ စက္မႈဇုန္တည္ေဆာက္မွာကို မကန့္ကြက္ေပမယ့္ ေဒသခံ ျပည္သူလူထုအက်ိုး ထိခိုက္ေစမယ့္အရာေတြ ျဖစ္ေပၚလာမွာကိုေတာ့ စိုးရိမ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပခဲ့ၾကျပီး အစိုးရနဲ့ေရာ ထားဝယ္မွာ လာေရာက္ ရင္းနွီးျမႈပ္နွံၾကမယ့္ လုပ္ငန္း႐ွင္ေတြနဲ့ပါ ပူးေပါင္းျပီး နွစ္ဖက္ အက်ိုးျဖစ္ထြန္းေစမယ့္ ေဒသခံေတြ ထိခိုက္နစ္နာမႈ မ႐ွိတဲ့ နည္းလမ္းေတြ ႐ွာဖို့ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္လိုေၾကာင္း ကမ္းလွမ္းခဲ့ပါတယ္။
ဒါဟာ ထားဝယ္ စက္မႈဇုန္စီမံကိန္းနဲ့ ပတ္သက္ျပီး ပထမဆံုးေပၚထြက္လာတဲ့ လူ့အဖြဲ့အစည္းတရပ္ျဖစ္ျပီး အစိုးရဘက္က အဖြဲ့ရဲ့ လႈပ္႐ွားမႈကို တားျမစ္မႈ မျပုခဲ့သလို ၎တို့ဆနၵအေပၚ တံု့ျပန္မႈလည္း မျပုေသးပါဘူး။ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး လက္ထက္နဲ့ နွိုင္းယွဥ္ရင္ ဒီလို အဖြဲ့ ဖြဲ့စည္းျပီး သတင္းစာ႐ွင္းလင္းပြဲ လုပ္နိုင္ခဲ့တာ လက္႐ွိ အစိုးရလက္ထက္မွာ တိုးတတ္မႈ တခုလို့ ျမင္ပါတယ္။
ဒီလိုအေျခအေနမွာ အက်ိုးစီးပြားဆိုင္ရာ အုပ္စုေတြ (Interest Groups) အၾကား တန္ဖိုးမ်ားနဲ့ အျမင္သေဘာထားမ်ား ကြာျခားေနမႈကို ဘယ္လိုနည္းလမ္းေတြနဲ့ ညွိနွိုင္းရယူနိုင္မလဲဆိုတာ အေရးၾကီးပါတယ္။ တန္ဖိုးထားမႈနဲ့ အျမင္သေဘာထား ကြာျခားမႈကို ႐ွင္းလင္းျပတ္သားစြာ ျမင္နိုင္ပါမွ ေနာက္ဆက္တြဲ ညွိနွိုင္းအေျဖ႐ွာရမယ့္ နည္းလမ္းေတြကို စဥ္းစားနိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။
အစိုးရနဲ့ ရင္းနွီးျမႈပ္နွံသူေတြဘက္က ႐ႈျမင္တာက ထားဝယ္ေဒသဟာ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာအရ ေခတ္မီေရး လမ္းေၾကာင္း (Modernization) နဲ့ အလြန္ အလွမ္းကြာေဝးေနတဲ့ ေဒသတခုျဖစ္ေနေပမယ့္ တနသၤာရီကမ္းလြန္က သဘာဝဓာတ္ေငြ့သိုက္ၾကီးနဲ့ ကမ္းရိုးတန္းတေလ်ွာက္ တည္႐ွိတဲ့ သဘာဝရင္းျမစ္ေတြကို အရင္းတည္ျပီး ျမို့ျပအေျခခံ ေခတ္မီ အေဆာက္အအံုေတြနဲ့ အတူ စက္မႈဇုန္တခုကို အဲ့ဒီေဒသမွာ တည္ေဆာက္ေပးတာဟာ ေဒသဖြံ့ျဖိုးေရးအတြက္ေရာ၊ နိုင္ငံအဆင့္ စီးပြားေရးဖြံ့ျဖိုးတိုးတက္မႈ အတြက္ပါ ၾကီးမားတဲ့ ဆုလာဘ္ၾကီးတခု ျဖစ္တယ္လို့ ျမင္ပါတယ္။
ဒီလို႐ႈျမင္တာကလည္း အေၾကာင္းမဲ့မဟုတ္ပါဘူး။ ၁၉၈၀ နဲ့ ၁၉၉၀ ေက်ာ္ကာလေတြအတြင္း ေဒသတြင္း စီးပြားေရး ဖြံ့ျဖိုးတိုးတက္မႈေတြကို ၾကည့္ရင္ ဥပမာ တ႐ုတ္ ထိုင္းနဲ့ မေလး႐ွားတို့လည္း နိုင္ငံျခားတိုက္ရိုက္ ရင္းနွီးျမႈပ္နွံမႈေတြ တိုင္းျပည္ထဲ အလံုးအရင္းနဲ့ စီးဝင္လာျပီး အခ်ိန္တိုအတြင္း စီးပြားေရး တိုးတတ္လာေအာင္ စက္မႈဇုန္ေတြ ထူေထာင္၊ စီးပြားေရးအက်ိုးအျမတ္ မက္လံုးေတြေပးျပီး ဒီလိုပဲ စတင္ လုပ္ေဆာင္ခဲ့ၾကတယ္။
အထူးစီးပြားေရးဇုန္ မိုဒယ္ (Model) ေခတ္စားလာခဲ့တာ နွစ္ေပါင္း ၃၀ ေက်ာ္လာခ်ိန္မွာ စီးပြားေရးအရ ၾကီးမာတဲ့ တိုးတက္ေျပာင္းလဲမႈေတြ ေတြ့ျမင္ခဲ့ရေပမယ့္ တဖက္မွာ ဆိုးျပစ္ေတြျဖစ္တဲ့ လူမႈေရး၊ က်န္းမာေရးနဲ့ သဘာဝဝန္းက်င္ ျပဿနာေတြက ၾကီးမားျပီး ခံစားရသူေတြက ရင္းနွီးျမႈပ္နွံသူေတြမဟုတ္ဘဲ ေဒသခံျပည္သူေတြျဖစ္ေနေတာ့ အစိုးရေတြအေနနဲ့ ရင္းနွီးျမႈပ္နွံသူေတြဘက္ လိုက္မလား၊ ျပည္သူေတြဘက္ လိုက္မလားဆိုတာ တကယ့္ အက်ပ္အတည္း ျဖစ္ေစပါတယ္။
ထိုင္းနိုင္ငံရဲ့ ဥပမာကို ျပန္ၾကည့္ရင္ အစိုးရအေနနဲ့ ရင္းနွီးျမႈပ္နွံသူေတြဘက္က ဘက္လိုက္ ရပ္တည္ခဲ့တာ မ်ားပါတယ္။ ထိုင္းဘတ္ေငြ ဘီလီယံနဲ့ခ်ီ ရင္းနွီးျမႈပ္နွံျပီး စက္ရံုၾကီးေတြ တည္ေဆာက္ျပီးခါမွ လူထု က်န္းမာေရးေၾကာင့္ သို့မဟုတ္ သဘာဝဝန္းက်င္ ပ်က္စီးမႈေၾကာင့္ ဖ်က္သိမ္းရမယ္ဆိုရင္ တိုင္းျပည္စီးပြားေရးကို ထိခိုက္သလို ျပည္ပရင္းနွီးျမႈပ္နွံသူေတြ ယံုၾကည္မႈ ပ်က္ျပားျပီး ထပ္မံလာေရာက္ ရင္းနွီးျမႈပ္နွံမႈ မလုပ္မွာကို ထိုင္းအစိုးရက အလြန္စိုးရိမ္ပါတယ္။
ဒီလို အစိုးရက စီးပြားေရး လုပ္ငန္း႐ွင္ေတြဘက္က ရပ္တည္ေတာ့ ေဒသခံျပည္သူေတြက လူမႈျပဿနာေတြ ပိုျပီး ခံစားၾကရတယ္။ အဲ့ဒီမွာတင္ ေရနံနဲ့ ဓာတုေဗဒအေျခခံ စက္မႈလုပ္ငန္းေတြနဲ့ ေက်ာက္မီးေသြးလို ညစ္ညမ္းေလာင္စာေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ က်န္းမာေရးနဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္ ျပဿနာေတြကို သိပၸံနည္းက် စမ္းသပ္ေဖာ္ထုတ္ျပီး ေဒသခံလူထုကို အသိေပး လုပ္ေဆာင္တဲ့ လူထု အေျချပု လူမႈအဖြဲ့အစည္းေတြ အားေကာင္းစြာ ေပၚေပါက္လာပါတယ္။
ထိုလူမႈအဖြဲ့အစည္းေတြက စီးပြားေရးလုပ္ငန္း႐ွင္ေတြရဲ့ အျမတ္ရ႐ွိေရးသက္သက္ ကိုယ္က်ိုး႐ွာ စီးပြားေရးကိုသာ ေစာင္းေပးလုပ္ေဆာင္ျပီး ေကာ္ပိုေရး႐ွင္းၾကီးမ်ားရဲ့ လူမႈက်င့္ဝတ္ (Corporate Social Responsibility – CSR) ပ်က္ကြက္မႈေတြနဲ့ အစိုးရက ဥပေဒစိုးမိုးေရးကို တိတိက်က် အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို့ တာဝန္ပ်က္ကြက္မႈေတြကို ေထာက္ျပ ေဝဖန္လာၾကရာက အစိုးရနဲ့ လူထု လူ့အဖြဲ့အစည္းေတြအၾကား၊ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြနဲ့ လူအဖြဲ့အစည္းေတြအၾကား နားလည္မႈ လြဲမွားမႈ၊ မယံုၾကည္မႈနဲ့ မုန္းတီး လက္စားေခ်မႈေတြ အထိ ျဖစ္ေပၚလာပါတယ္။
လူထုအေရးလႈပ္႐ွားသူမ်ား (Social Activistists) ကို ေကာ္ပိုေရး႐ွင္းၾကီးေတြက သူတို့ ထမင္းအိုး ခြဲသူေတြအျဖစ္ ျမင္လာၾကတယ္။ လူထုဘက္က ရပ္တည္ လႈပ္႐ွားသူေတြဟာ လုပ္ၾကံ သတ္ျဖတ္ခံရတဲ့အထိ အေျခအေနဆိုးေတြနဲ့ ရင္ဆိုင္ၾကရတယ္။
အေမရိကန္အေျခစိုက္ လူ့အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေရးအဖြဲ့ (Human Right Watch)ရဲ့ စာရင္း ဇယားအရ ၂၀၀၁ မွ ၂၀၁၁ အတြင္း ထိုင္းနိုင္ငံမွာ သဘာဝဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးနဲ့ လူ့အခြင့္အေရးလႈပ္႐ွားသူ အေယာက္ ၂၀ ေက်ာ္ လုပ္ၾကံသတ္ျဖတ္ခံရျပီး မႈခင္းအမ်ားစုမွာ တရားခံကို မေဖာ္ထုတ္နိုင္ခဲ့ပါဘူး။
ေနာက္ဆံုးျဖစ္သြားတဲ့ ျဖစ္ရပ္ကေတာ့ ဘန္ေကာက္ျမို့ေတာ္နဲ့ ကပ္လ်က္ စက္မႈလုပ္ငန္း အမ်ားစုတည္႐ွိရာ Samut Sakhon ျပည္နယ္က လူသိမ်ားတဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးလႈပ္႐ွားသူ Thongnak Sawekchinda ကို အမည္မသိ ေသနတ္သမားက ၂၀၁၁ ခုနွစ္ ဇူလွိုင္လ ၂၈ ရက္ေန့မွာ ၎ေနအိမ္အေ႐ွ့မွာ အခ်က္ေပါင္းမ်ားစြာ ပစ္သတ္ခဲ့ပါတယ္။
Thongnak Sawekchinda ဟာ Samut Sakhon ေဒသမွာ ေက်ာက္မီးေသြး သံုးစြဲမႈနဲ့ ျဖတ္သန္းသယ္ေဆာင္မႈေတြေၾကာင့္ လူထုညစ္ညမ္းမႈ ျဖစ္ေပၚေနတာကို ဆန့္က်င္လႈပ္႐ွားမႈမွာ ေခါင္းေဆာင္တဦးျဖစ္ျပီး လူသိမ်ားသူတဦး ျဖစ္ပါတယ္။ ထိုအမႈကို ထိုင္းသတင္းစာမ်ားက အၾကီးအက်ယ္ ေရးသားေဖာ္ျပခဲ့ၾကတယ္။
ျမန္မာနိုင္ငံဟာလည္း လက္႐ွိ စီးပြားေရး အေျခအေနကေန တိုးတက္ေအာင္ ေဒသတြင္း နိုင္ငံေတြရဲ့ နည္းလမ္းအတိုင္း လိုက္ဖို့ ျပင္ဆင္လာတာ အစိုးရ တရပ္အတြက္ မွန္ကန္တဲ့ ေ႐ြးခ်ယ္မႈ ျဖစ္နိုင္ေပမယ့္ အိမ္နီးခ်င္းနိုင္ငံေတြက လြန္ခဲ့တဲ့ နွစ္ ၃၀ အတြင္း ၾကံုေတြခဲ့တဲ့ ျဖစ္ရပ္ေတြကို နမူနာယူျပီး ထားဝယ္ေဒသမွာ ရင္းနွီးျမႈပ္နွံလာမယ့္ စက္မႈလုပ္ငန္း အမ်ိုးအစားေတြထဲက ျပည္သူလူထုအတြက္ အမွန္တကယ္ အက်ိုးျဖစ္ထြန္းမယ့္ လုပ္ငန္းမ်ိုးကိုသာ စနစ္တက် ေ႐ြးခ်ယ္ လက္ခံသင့္ပါတယ္။
ျမန္မာစကားပံုမွာ ျပုျပီး ျပင္ရခက္တဲ့ အရာေတြထဲ ဘုရားတည္ ေက်ာင္းေဆာက္တာပါ ပါတယ္။ ထိုစကားပံုကို နမူနာယူျပီး စက္မႈဇုန္တခု တည္ေဆာက္ျပီးရင္ ျပင္ဆင္ဖို့ ခက္ခဲတာကို ထိုင္းနိုင္ငံက မယ့္တဖြတ္ (Map Ta Phut) စက္မႈဇုန္ကို နမူနာၾကည့္ျပီး ထားဝယ္ေဒသကို ဓာတုေဗဒအဆိပ္ေငြ့ေတြ လြွႊမ္းျခံုေနတဲ့ေဒသ တခုအျဖစ္ ေရာက္႐ွိ မသြားေအာင္ မတည္ေဆာက္ခင္ကတည္းက နည္းလမ္းအားလံုးကို အေျမာ္အျမင္႐ွိ႐ွိ တြက္ခ်က္စဥ္းစား ေဆာင္႐ြက္သင့္ပါတယ္။
ေ႐ွ့အနာဂတ္မွာ ျမန္မာနိုင္ငံဟာ ေဒသတြင္းေရာ ကမၻာ့စီးပြားေရး ေဈးကြက္ေတြနဲ့ပါ ပိုျပီး ခ်ိတ္ဆက္ ေဆာင္႐ြက္လာတာနဲ့အမ်ွ အင္အားေကာင္းတဲ့ လူ့အဖြဲ့အစည္း (Civil Society) တရပ္ လိုအပ္ပါတယ္။ လူထု လူ့အဖြဲ့အစည္းေတြဟာ ျပည္သူေတြရဲ့ စိုးရိမ္မႈေတြ အစိုးရလက္လွမ္းမမီတဲ့ ေအာက္ေျခ လူထုအတြင္း ခံစားၾကရတဲ့ ျဖစ္ရပ္ေတြကို ေလ့လာေဖာ္ထုတ္ ေပးနိုင္တဲ့အတြက္ အစိုးရရဲ့ လုပ္ငန္းေတြကို အေထာက္အကူ ျပုျခင္းသာျဖစ္ျပီး အဖြဲ့အစည္းေတြရဲ့ အခန္းက႑ကို ျမွင့္တင္ေပးတာနဲ့ ၎တို့ရဲ့စကားကို အစိုးရ တရပ္အေနနဲ့ လက္ခံနားေထာင္ျပီး သင့္ေလ်ာ္တဲ့ ထိန္းေက်ာင္းမႈေတြ လုပ္မယ္ဆိုရင္ စီးပြားေရးတံခါးဖြင့္ျပီး ျဖစ္ေပၚလာနိုင္တဲ့ အက်ိုးအျမတ္ သက္သက္ကို ၾကည့္ရာမေရာက္ေတာ့ဘဲ ေရ႐ွည္ဖြံ့ျဖိုးတိုးတက္မႈ (Sustainable Development) ကို အမွန္တကယ္ ဦးတည္နိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။
