သမၼတသစ္ ဘယ္လုိအခက္အခဲ ရင္ဆုိင္ရမလဲ – အယ္ဒီတာစကား၀ိုင္း

အပတ္စဥ္တင္ဆက္ေနတဲ့ (Editorial talk) အယ္ဒီတာ့စကား၀ိုင္းကို တင္ဆက္လိုက္ပါတယ္။ ဒီတပတ္ က်ေနာ္တို႔ ေဆြးေႏြးမယ့္ အေၾကာင္းအရာကေတာ့ မၾကာခင္က ဖြဲ႔စည္းလိုက္တဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတ၊ ဒု-သမၼတမ်ား အပါအ၀င္၊ အစိုးရ၀န္ႀကီးအဖြဲ႔ေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဘာေတြမ်ား ျဖစ္လာႏိုင္လဲ။ ဒီဟာရဲ႕ ေနာက္ဆက္တြဲ အသြင္ကူးေျပာင္းေရးမွာ အသစ္တက္လာတဲ့ အရပ္သားအစိုးရ သမၼတ ဘယ္လိုအခက္အခဲေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္ရမယ္။ အဲ့ဒါေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဒီဗြီဘီ ရန္ကုန္ဗ်ဴ႐ုိတာ၀န္ခံ ဦးတုိးေဇာ္လတ္က 7 Day News အယ္ဒီတာ ကိုသီဟ၊ ဧရာ၀တီသတင္းဌာန အယ္ဒီတာ သာလြန္ေဇာင္းထက္တုိ႔နဲ႔ ေဆြးေႏြးထားပါတယ္။ ပထမဆံုး က်ေနာ္ ကိုသီဟကို ေမးလိုပါတယ္။ အခု သမၼတ၊ ဒု-သမၼတႏွစ္ေယာက္ေတာ့ ေရြးလိုက္တယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲဒီမွာ ေတာ္ေတာ္ေလးကို ေ၀ဖန္က်တာေတာ့၊ ဦးျမင့္ေဆြေပါ့ေနာ္။ သူ႔ကို ဒု-သမၼတ တင္လိုက္တဲ့ အေပၚမွာ အထူးသျဖင့္ သူသည္ ဦးသန္းေရႊနဲ႔ သစၥာခံ၊ အဲ့လိုပဲ ‘Hard’ လိုင္းလို႔ အမ်ားကယူဆတဲ့၊ အရင္တုန္းကေတာ့ ဒီ ‘စရဖ’ တို႔၊ လံုၿခံဳေရးေတြ ကိုင္ခဲ့ေတာ့၊ ၂၀၀၇ တို႔ ေက်ာင္းသားေတြတို႔၊ အဲ့လိုမ်ိဳး လံုၿခံဳေရးနဲ႔ တက္လာေတာ့၊ သူ႔မွာလည္း အဲ့လို ေနာက္ေၾကာင္းေတြ ရိွတယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲ့ဒီေတာ့ တကယ္တမ္း ပထမဦးဆံုး အစိုးရအဖြဲ႔မွာ က်ေနာ္ထင္တယ္၊ အရပ္သားအစိုးရ သမၼတေပါ့၊ သမၼတကေနၿပီးတာ့ ဒု-သမၼတ တစ္၊ ႏွစ္ကို တာ၀န္ခံရတယ္။ အဓိက သူ ဘယ္ဟာေတြ ရင္ဆိုင္ႏိုင္ရလဲ၊ ဘယ္လိုကိုင္တြယ္မယ္ ထင္လဲ။ အဲ့ဒါေလးကို အရင္ဆံုးစၿပီးေတာ့ ေျပာျပေပးပါဦးခင္ဗ်။ ကိုသီဟ "အခု ဒီ သမၼတႀကီးကေတာ့ ေျပာစရာမရိွပါဘူး။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က သမၼတ မျဖစ္ႏိုင္တဲ့အဆံုးမွာ သူနဲ႔ ငယ္ေပါင္းႀကီးေဖာ္၊ အတြင္းသိ၊ အဆင္းသိ၊ သူ႔အေပၚလည္း သစၥာရိွႏိုင္မယ္လို႔ ယူဆရတဲ့ ဦးထင္ေက်ာ္ကို သမၼတဆိုၿပီးေတာ့ နာမည္စာရင္းတင္တယ္။ ဦးထင္ေက်ာ္ကလည္း အကုန္လံုးေမွ်ာ္လင့္တဲ့ အတိုင္းပဲ သမၼတအျဖစ္ ေရြးခ်ယ္ခံရတယ္။ အဲ့ဒီမွာ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ အစုအဖြဲ႔ကေနတင္တဲ့ ဦးဟင္နရီဗန္ထီးယူကလည္း ဒု-သမၼတ ျဖစ္သြားတယ္။ ေနာက္ တပ္မေတာ္သားကုိယ္စားလွယ္ အစုအဖြဲ႔ကေနတင္တဲ့ ဦးျမင့္ေဆြကလည္း ဒု-သမၼတ ျဖစ္တယ္။ အဲ့မွာ ဒု-၁ နဲ႔ ဒု-၂ ႏွစ္ေယာက္ျဖစ္လာတာေပါ့။ ဦးျမင့္ေဆြကေတာ့ ဒု-သမၼတ ၁၊ ဦးဟင္နရီဗန္ထီးယူက ဒု-သမၼတ ၂ ျဖစ္တယ္။ အဲဒီမွာ တခ်က္ေျပာစရာရိွတာက ဦးျမင့္ေဆြကိစၥမွာ ေတာ္ေတာ္ေလးကို ပြဲဆူပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ အရပ္သားေတြေကာ၊ ျပည္သူျပည္သားေတြတင္မက၊ တပ္ထဲမွာပါ နည္းနည္းေလး ပြဲဆူခဲ့တယ္ဆိုတဲ့ အသံေလးေတြလည္း ၾကားရပါတယ္။ Why ဦးျမင့္ေဆြ၊ ဦးျမင့္ေဆြကို ဘာေၾကာင့္ ဒု-သမၼတအျဖစ္ စစ္တပ္က အမည္စာရင္း တင္သြင္းတာလဲ။ ေလာေလာလတ္လတ္မွ ယူနီေဖာင္းခၽြတ္ၿပီး အၿငိမ္းစားယူၿပီးေတာ့မွ တပ္ထဲကေနၿပီးေတာ့ ၀င္ၿပိဳင္ခဲ့တဲ့ ကိုယ္စားလွယ္ေတြ အမ်ားႀကီးရိွခဲ့တယ္။ ဘာ့ေၾကာင့္ သူတို႔ကို မေရြးတာလဲ၊ ဘာ့ေၾကာင့္ တပ္နဲ႔ကင္းကြာခဲ့တာ ငါးႏွစ္ေက်ာ္ၿပီးျဖစ္တဲ့ ဦးျမင့္ေဆြကို ဒု-သမၼတအျဖစ္ ေရြးခ်ယ္ရတာလဲ။ ဦးျမင့္ေဆြ ဘာေတြလုပ္ခဲ့လဲ။ ဦးျမင့္ေဆြ အခု ရန္ကုန္တိုင္း၀န္ႀကီးခ်ဳပ္နဲ႔ ငါးႏွစ္တာ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့တဲ့ အခ်ိန္မွာ ရန္ကုန္လူထုရဲ႕ ေထာက္ခံခ်က္၊ ရန္ကုန္လူထုရဲ႕ ႀကိဳက္ႏွစ္သက္မႈ ဦးျမင့္ေဆြမွာ ဘယ္ေလာက္ရိွသလဲ။ အဲ့ဒါကို စစ္တပ္က ဘယ္ေလာက္သိထားလဲ။ ဦးျမင့္ေဆြ ရန္ကုန္ကို ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေအာင္ ဘာေတြလုပ္ခဲ့ဖူးသလဲ။ ဦးျမင့္ေဆြ ခ်မွတ္ခဲ့တဲ့ စီမံကိန္းေတြ ဘယ္ေလာက္မ်ား ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ ရိွခဲ့သလဲ။ ရန္ကုန္လူထုရဲ႕ ေထာက္ခံအားေပးမႈ ဦးျမင့္ေဆြ အေပၚမွာ ဘယ္ေလာက္ရိွခဲ့သလဲ။ ဒါကို တပ္က သတိထားမိလားဆိုတာ ေမးခြန္းထုတ္စရာ က်ေနာ္တို႔အေနနဲ႔ ျပန္ၿပီးေတာ့ စဥ္းစားရဖို႔ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ထူးေတာ့ မထူးတာတခုက စစ္တပ္သည္ အၿမဲတမ္း ျပည္သူလူထုနဲ႔ ဆန္႔က်င္ဘက္ လုပ္ေနတာေတာ့ အက်င့္ပါေနၿပီ ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ျပည္သူမႀကိဳက္ေသာ ဒု-သမၼတ တေယာက္ကို ဒီမိုကေရစီ အစိုးရထဲကို ထိုးထည့္လိုက္ျခင္းသည္ ဒါ ေတာ္ေတာ္ေလးကို အျငင္းပြားစရာနဲ႔၊ ေမးခြန္းထုတ္စရာတခု ျဖစ္လာပါတယ္ခင္ဗ်။" ဦးတိုးေဇာ္လတ္ အဲဒီေတာ့ ဦးျမင့္ေဆြကို တမင္ကို ဒု-သမၼတအေနနဲ႔၊ အစုအဖြဲ႔အေနနဲ႔ တင္လိုက္တာ၊ ရည္ရြယ္ခ်က္ ရိွတယ္ေပါ့ဗ်ာ။ အဲဒီေနာက္မွာလည္း ေတာ္ေတာ္ေ၀ဖန္ၾကတယ္။ အထူးသျဖင့္ေတာ့ အရင္ စီပြားေရး အင္ထရက္စ္ေတြေပါ့။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ဦးျမင့္ေဆြ ကိုယ္တိုင္က အခု ရန္ကုန္ၿမိဳ႕သစ္စီမံကိန္း အပါအ၀င္ တျခားဟာေတြလည္း အမ်ားႀကီးလုပ္ခဲ့တယ္။ အရင္ တပ္နဲ႔ဆက္ႏြယ္တဲ့ စီးပြားေရးေတြေကာ၊ ဆက္ၿပီးထိန္းဖို႔။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ဒု-သမၼတ တေယာက္ရဲ႕ လုပ္ပိုင္ခြင့္ေတြထဲမွာ အဲ့ဒါေတြလည္းပါတယ္။ အဲ့ဒါေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဘယ္လိုထင္လဲ။ ေနာက္ဆက္တြဲ ဘာေတြျဖစ္လာႏိုင္လဲ ဆိုတာလည္း ျဖည့္စြက္ၿပီးေတာ့၊ သံုးသပ္ပါအံုး ခင္ဗ်။ သာလြန္ေဇာင္းထက္ "ဦးျမင့္ေဆြအေၾကာင္း ေျပာမယ္ဆိုရင္ ၂၀၁၂ သီဟသူရတင္ေအာင္ျမင့္ဦး ထြက္သြားတုန္းက တႀကိမ္ေပါ့ေနာ္။ ဦးျမင့္ေဆြကို ဒု-သမၼအျဖစ္ တပ္ကတင္ဖို႔ ႀကိဳးစားခဲ့ဖူးတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက ဦးျမင့္ေဆြက သူ႔ရဲ႕ သားသမီးေပါ့ေနာ္၊ သမီးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ သမက္က၊ ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံသား ျဖစ္ေနလို႔၊ ပုဒ္မ ‘၅၉(စ)’ နဲ႔ ၿငိေနလို႔ ဆိုၿပီးေတာ့ တပ္ကေန ေနာက္ဆံုး ျပန္ၿပီး Withdraw လုပ္သြားတယ္ေပါ့။ ေနာက္တခါ တပ္မေတာ္ရဲ႕ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္-ေရ ဦးဉာဏ္ထြန္းကို ဒု-သမၼတ တင္ခဲ့တယ္။ အခုတခါ ၂၀၁၅-၂၀၁၆ ၀င္လာတဲ့အခ်ိန္မွာ ေနာက္တႀကိမ္ ျပန္တင္တယ္ဆိုတဲ့ အဓိပၸာယ္ကေတာ့၊ ခုနကေျပာတဲ့ အခ်က္ေတြလည္း အပါအ၀င္ေပါ့ေနာ္။ ေသေသခ်ာခ်ာေလး စဥ္းစားၾကည့္လို႔ရွိရင္ေတာ့ ဒီရဲ႕ေနာက္ကြယ္မွာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီးသန္းေရႊ ရိွေနတယ္ဆိုတာ က်ေနာ္တို႔ ထင္ထင္ရွားရွား သိႏိုင္တယ္။ ဦးျမင့္ေဆြကလည္း ဒါ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီးသန္းေရႊနဲ႔ အရမ္းနီးစပ္တယ္။ ေဒၚႀကိဳင္ႀကိဳင္နဲ႔ ေဆြမ်ိဳးနီးစပ္ ေတာ္တယ္။ ဆိုေတာ့ သူတို႔ရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားကို ကာကြယ္ဖို႔အတြက္၊ သူတို႔ လူတေယာက္ကို ဒီလို Democratic အစိုးရထဲမွာ သူတို႔ ထည့္ထားတယ္ဆိုတဲ့ အဓိပၸာယ္ပါပဲ။ အဓိကကေတာ့ သူတို႔အက်ိဳးစီးပြားကို ကာကြယ္မယ့္၊ တပ္ပိုင္းဆိုင္ရာမွာလည္း ကြဲလြဲမႈေတြေတာ့ ရိွတာေပါ့။ သို႔ေသာ္လည္း တပ္မေတာ္မွာလည္း သူ႔ရဲ႕၊ အၿမဲတမ္း သူက သစၥာေစာင့္သိမႈေပါ့။ ဒီဟာကိုပဲ သူက အၿမဲတမ္း ဦးထိပ္ထားတဲ့ အဖြဲ႔အစည္း ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔ တပ္မေတာ္သည္ ယေန႔အခ်ိန္ထိ ေျပာင္းလဖုိ႔ဆိုတာထက္ေပါ့ေနာ္၊ အရင္ သူတို႔ကို ေမြးထုတ္သြားတဲ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီးသန္းေရႊကို သစၥာေစာင့္သိမႈဆိုတဲ့ဟာေပၚမွာပဲ သူတို႔ျပန္ၿပီး အလုပ္လုပ္ေနတဲ့ သေဘာပါပဲ။ အဲ့ေတာ့ အားလံုးကို ျပန္ၿခံဳၾကည့္ရင္ေတာ့ ဦးျမင့္ေဆြ သမၼတ ျဖစ္လာရျခင္းသည္ တပ္ရဲ႕ သေဘာထားထက္၊ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီးသန္းေရႊရဲ႕ သေဘာထားဆိုတာကေတာ့ ထင္သာျမင္သာ ရိွပါတယ္ခင္ဗ်။" ဦးတိုးေဇာ္လတ္ ဟုတ္ကဲ့ခင္ဗ်။ ဒီ သစၥာေစာင့္သိမႈေပါ့ေနာ္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ကိုယ္တိုင္ကလည္း  သူကိုယ္တိုင္ သမၼတမျဖစ္တာ၊ သူ႔ကို သစၥာေစာင့္သိတဲ့ ဦးထင္ေက်ာ္ကို တင္သလို တပ္မေတာ္ကလည္း အထူးသျဖင့္ တပ္မေတာ္ဆိုတာလည္း အၿငိမ္းစားဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီး ဦးသန္းေရႊကလည္း သူ႔ကို သစၥာေစာင့္သိတဲ့ လူကို တင္တာေပါ့ေနာ္။ အဲ့ေတာ့ လူေတြ အမ်ားစိုးရိမ္ၾကတာ ဒု-သမၼတႏွစ္ေယာက္ရဲ႕ လုပ္ပိုင္ခြင့္ေတြက ဘာေတြလဲ။ က်ေနာ္ထင္တယ္၊ အဲ့ေအာက္မွာေတာ့ ေကာ္မတီေတြ အမ်ားႀကီးရိွတယ္။ အဲ့ဒါကိုေကာ သမၼတ-၁နဲ႔၊ ၂ နဲ႔ ၾကားမွာ ဘယ္လိုခဲြေ၀မႈလုပ္လဲ။ အဲ့ဒါ သမၼတလုပ္တာလား၊ ဒါမွမဟုတ္ ဘယ္လိုျပ႒ာန္းလဲ။ အဲ့ဒါေလးကိုလည္း ျဖည့္စြက္ၿပီးေတာ့ ေဆြးေႏြးေပးပါအံုးခင္ဗ်။ ကိုသီဟ "အခု က်ေနာ္တို႔ ဟိုရက္က မဲခြဲတဲ့အခ်ိန္မွာ ဦးျမင့္ေဆြသည္ ဒု-သမၼတ ၁ ျဖစ္သြားတယ္။ ဦးဟင္နရီဗန္ထီးယူသည္ ဒု-သမၼတ ၂ ျဖစ္သြားတယ္။ အဲ့ဒီမွာ ဒု-သမၼတ ၁ နဲ႔ ၂ နဲ႔ ဒု-သမၼတေတြရဲ႕လုပ္ပိုင္ခြင့္ ဆိုၿပီးေတာ့ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒမွာေတာ့ တိတိက်က် ျပ႒ာန္းထားတာ မရိွဘူး။ ဒါေပမယ့္ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရအဖြဲ႔ ဥပေဒမွာေတာ့ ဒု-သမၼတရဲ႕ လုပ္ပိုင္ခြင့္မ်ားဆိုၿပီး ျပ႒ာန္းထားတာရိွတယ္။ အဲ့ဒီမွာလည္း သိပ္ၿပီးေတာ့ ဒု-သမၼတ ၁ နဲ႔ ၂ မွာ သိပ္ၿပီးေတာ့ ကြဲကြဲျပားျပားမရိွဘူး။ သို႔ေသာ္လည္းပဲ ဒု-သမၼတ ၁ ရဲ႕ တာ၀န္သည္ Automatically  ျဖစ္ႏိုင္တာက သမၼတက အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ လစ္လပ္သြားရင္ သူသည္ သမၼတရဲ႕တာ၀န္ကို ယာယီထမ္းေဆာင္ခြင့္ရိွတယ္။ သမၼတ ျပည္ပခရီးသြားေနလုိ႔ေသာ္လည္းေကာင္း၊ သမၼတ အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ သမၼတရာထူးကေန ႏုတ္ထြက္၊ အၿငိမ္းစား၊ လုပ္ႀကံခံရ၊ တခုခုေပါ့။ အဲ့လိုမ်ိဳး ဘယ္လိုေၾကာင့္ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ သမၼတလစ္လပ္သြားၿပီဆိုရင္ သူသည္ Automatically   ယာယီသမၼတ ျဖစ္မယ္။ ယာယီသမၼတ ျဖစ္တဲ့အခ်ိန္မွာပဲ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ ေခၚေနတဲ့အခ်ိန္မွာဆိုရင္ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ အႀကီးအမႉးေပါ့၊ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ နာယကကို သမၼတ လစ္လပ္တယ္ဆိုၿပီး သူအေၾကာင္းၾကားမယ္။ အေၾကာင္းၾကားရင္ အေၾကာင္းၾကားတဲ့ အခ်ိန္ကစၿပီး ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္က သမၼတေရြးဖို႔အတြက္ကို ေလာေလာဆယ္ လစ္လပ္သြားတဲ့ သမၼတေရြးခ်ယ္ခဲ့တဲ့ အစုအဖြဲ႔ကို အေၾကာင္းၾကား ျပန္လုပ္ေပးဖို႔။ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္က ေရြးခ်ယ္ခဲ့တယ္ဆိုလည္း ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ကို ျပန္အေၾကာင္းၾကား၊ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ကေန ဒု-သမၼတ တေယာက္ကို ျပန္တင္ၿပီးေတာ့ ျပန္ေရြးခ်ယ္ဖို႔ ဆိုတာမ်ိဳးရိွတယ္။ ဒါေပမယ့္ တခုရိွတာက လက္ရိွ ယာယီသမၼတသည္ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ အႀကီးအမႉးဆီကို ဘယ္ေလာက္အတြင္း အေၾကာင္းၾကားရမယ္ဆိုတာ က်ေနာ္တို႔ အေျခခံဥပေဒမွာေရာ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရ ဥပေဒမွာရာ မပါထားဘူး။ အဲ့ေတာ့ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ က်င္းပေနစဥ္ က်င္းပေနတဲ့အခ်ိန္နဲ႔ တိုက္ဆိုင္ရင္ေတာ့ ျမန္မွာေပါ့ေလ။ "ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ မက်င္းပဘူးဆိုရင္ သူက သူ႔ဟာသူ အခ်ိန္ဆြဲထားရင္လည္း ရတယ္။ ဆြဲထားၿပီးေတာ့မွ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ အႀကီးအမႉးကို အေၾကာင္းၾကားလိုက္ၿပီး ၂၁ ရက္အတြင္း က်ေတာ့မွ ဒု-သမၼတ ျပန္လည္ေရြးခ်ယ္ဖို႔ ဆိုၿပီးေတာ့ ျပန္လုပ္ရမွာေတြ ရိွတယ္ေပါ့။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ဒု-သမၼတေတြမွာပဲ လုပ္ပိုင္ခြင့္ေတြက Automatically ပါေနတာကေတာ့ ကာလံုမွာ ပါတယ္ဗ်ာ၊ ဘ႑ာေရးေကာ္မရွင္မွာ ပါတယ္။ ဒါ သူတို႔ရဲ႕ လုပ္ပိုင္ခြင့္ေတြေပါ့။ အဲ့ဒါေတြ ခြဲေ၀ထားတာေတြေတာ့ ရိွပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔ရဲ႕ လုပ္ပိုင္ခြင့္ကို သမၼတကပဲ ခြဲေ၀ေပးတာပါ။" ဦးတိုးေဇာ္လတ္ အဲေတာ့ ေစာေစာကေျပာသြားတဲ့ (ကာလံု) ကာကြယ္ေရးနဲဲ႔ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီ ၁၁ ေယာက္ထဲမွာလည္း ပါလာတယ္။ အထူးသျဖင့္ တခ်ိဳ႕ေ၀ဖန္မႈေတြကလည္းရိွတယ္။ ဒု-သမၼတေယာက္ အထူးသျဖင့္ ဒီဘက္ကို ပါမသြားေအာင္လို႔ ေသခ်ာတဲ့လူ ထိုးထည့္ထားတယ္လို႔လည္း ေျပာတာေပါ့ဗ်ာ။ အဲ့လိုပဲ ေစာေစာက ဘ႑ာေရးေကာ္မတီေရာ၊ စီးပြားေရးေကာ္မတီ တခ်ိဳ႕မွာလည္း တာ၀န္ခံရေတာ့ တကယ္တမ္း ေရွ႕ေလွ်ာက္ အစိုးရရဲ႕၊ တပ္မေတာ္ရဲ႕ စီးပြားေရးေတြ ဒါမွမဟုတ္ တျခား ခ႐ိုနီစီးပြားေရးေတြ ကာကြယ္တာအျပင္ တျခား ဘယ္လို ထိပ္တိုက္မႈေတြ၊ ဘယ္လိုအခက္အခဲေတြေကာ ထပ္ျဖစ္လာႏိုင္ေသးလဲ တခ်က္ေလာက္ ျဖည့္စြက္ေဆြးေႏြးပါအံုး ခင္ဗ်။ သာလြန္ေဇာင္းထက္ "၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို ေသေသခ်ာခ်ာ ေလ့လာၾကည့္ရင္ေတာ့ ဒီ ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခခံဥပေဒမွာကိုက အဓိက ပါ၀ါအရိွဆံုးသူေပါ့ေနာ္၊ ပါ၀ါအရိွဆံုးသူက သမၼတပဲ။ ဒါေၾကာင့္မို႔လည္း ၂၀၁၂ က အေျခအေနကို က်ေနာ္တို႔ ျပန္ေလ့လာဖို႔ လိုပါတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ႀက့ံခိုင္ေရးပါတီကပဲ သမၼတဦးသိန္းစိန္ရယ္၊ ဒု-သမၼတ ၁ ျဖစ္တဲ့ သီဟသူရတင္ေအာင္ျမင့္ဦးရယ္၊ သူတို႔ၾကားထဲမွာ Conflict ျဖစ္ခဲ့တယ္။ အဲ့ဒါ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းႀကီး ရပ္ဆိုင္းတာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ သီဟသူရတင္ေအာင္ျမင့္ဦးက သူ႔အေနနဲ႔ သေဘာမတူဘူးေပါ့ေနာ္။ ဒါ အရင္က သူတို႔လုပ္ခဲ့တဲ့၊ သူကိုယ္တိုင္ ပါ၀င္ပတ္သက္ေနတဲ့ စီမံကိန္းေပါ့ေနာ္။ အဲဒီမွာတင္ သေဘာမတူဘဲနဲ႔ ေနာက္ဆံုး သီဟသူရတင္ေအာင္ျမင့္ဦးက ကင္ဆာျဖစ္တယ္၊ က်န္းမာေရးမေကာင္းဘူး ဆိုၿပီးေတာ့ သူ ႏုတ္ထြက္သြားရတဲ့ အဆင့္မ်ဳိးထိ ေရာက္ခဲ့တယ္။ ဒါ သူတို႔ အဲ့ဒီအခ်ိန္က ျဖစ္ခဲ့တာေပါ့ေနာ္။ စစ္အစိုးရၿပီးေတာ့ ေနာက္ထပ္ ဦးသိန္းစိန္အစိုးရ တက္လာတဲ့အခ်ိန္မွာ။ ဆိုေတာ့ အခုလက္ရိွ အေျခအေနမွာလည္း ဒု-သမၼတ ၁ ရဲ႕ လုပ္ပိုင္ခြင့္ကေတာ့ က်ေနာ္တို႔သိသေလာက္ ဘာမွမရိွဘူး။ ဘာမွမရိွဘူးဆိုတာ သမၼတက ခြဲေပးမွပဲ သူရမွာ။ အဲ့ေတာ့ သူ႔အေနနဲ႔ေတာ့ ကာကြယ္ေရးနဲ႔ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီမွာ ပါတဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔ တပ္မေတာ္ရဲ႕ မဲတမဲအေနနဲ႔ေတာ့ သူရပ္တည္လို႔ရတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူ႔မွာ ဘာလုပ္ပိုင္ခြင့္မွကို မရိွဘူး။ ဥပမာ သူ ဘ႑ာေရးေကာ္မရွင္ရဲ႕ ဒု-ဥကၠ႒လို၊ အျခား ေကာ္မရွင္၊ ေကာ္မတီရဲ႕ ဒု-ဥကၠ႒ေတြအျဖစ္ သူ႔ကို ခန္႔အပ္ေပမယ့္လည္း တကယ္တမ္း Decision Maker က သမၼတဦးထင္ေက်ာ္ပဲ။ သမၼတပဲ ဆံုးျဖတ္ရမယ္။ ၀န္ႀကီးဌာန နာမည္စာရင္းေတြကအစ၊ ဒု-၀န္ႀကီးေတြကအစ၊ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္ အဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ႕ ဥကၠ႒အသီးသီး အားလံုးကို ခန္႔အပ္မွာက သမၼတဦးထင္ေက်ာ္ကပဲ ခန္႔အပ္တာ။ အဲ့ေတာ့ ဒု-သမၼတ  ၁ အေနနဲ႔ကေတာ့ ဘာမွ လုပ္စရာမရိွဘူး။ သို႔ေသာ္လည္းပဲ ခုနက ကိုသီဟေျပာခဲ့သလိုပဲ၊ ဦးထင္ေက်ာ္က ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို အေၾကာင္းအရာ တခုခုေၾကာင့္မို႔လို႔ သူလႊဲေပးခ်င္လို႔၊ သူ ႏုတ္ထြက္တာပဲျဖစ္ျဖစ္ တခုခုေပါ့ေနာ္။ အေၾကာင္းအရာ တခုခုေၾကာင့္ သူက်န္းမာေရးမေကာင္းလို႔ ေသဆံုးသြားခဲ့တာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အဲ့လိုမ်ိဳး တခုခုျဖစ္လာခဲ့ၿပီဆိုရင္ ခုနကေျပာသလိုပဲ ဒု-သမၼတကပဲ ယာယီသမၼတျဖစ္လာမယ္။ အဲ့လိုမ်ိဳး ယာယီသမၼတ ျဖစ္လာတဲ့ အခ်ိန္က်ရင္ က်ေနာ္တို႔က ေၾကာက္စရာတခုပဲရိွတယ္။ ဘာလဲဆိုေတာ့ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒမွာ သမၼတနဲ႔ တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္နဲ႔ တိုင္ပင္ၿပီးေတာ့ လႊတ္ေတာ္ကို ဖ်က္သိမ္းလို႔ရတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္အာဏာကို ယာယီသမၼတကေနၿပီးေတာ့ တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ရဲ႕ လက္ထဲကို ထည့္ေပးလို႔ရတယ္ဆိုတဲ့ ျပ႒ာန္းခ်က္တခု ပါတယ္။ အဲ့ဒီဟာကလည္း သမၼတက သေဘာတူမွရတာ။ အဲ့ေတာ့ သမၼတ ဦးထင္ေက်ာ္ အေနနဲ႔ကေတာ့ ဒီလိုမ်ိဳး တပ္မေတာ္ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္လက္ထဲကို အာဏာထည့္မွာမဟုတ္ဘူး။ ဒါေပမယ့္လည္း ဦးျမင့္ေဆြသာ ယာယီသမၼတ ျဖစ္လာခဲ့မယ္ဆိုရင္ ဒီျပ႒ာန္းခ်က္ကို အသံုးျပဳၿပီးေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္ကို မဟုတ္မမွန္တာမ်ိဳးေပါ့ေနာ္၊ တခုခု မတရားတာမ်ိဳး၊ လုပ္ႏိုင္တဲ့ အခြင့္အလမ္း သူ႔မွာရတယ္ဆိုေတာ့၊ အဲ့ဒါေလးတခုပဲ ေၾကာက္စရာရိွတယ္။ က်န္တာကေတာ့ သိပ္ၿပီးေၾကာက္စရာ မရိွပါဘူး။" ဦးတိုးေဇာ္လတ္ ဟုတ္ကဲ့ခင္ဗ်။ အဲ့ေတာ့ ဒီခ်ဳပ္ကေတာ့ အစိုးရေရာ၊ ပါလီမန္ေရာေတာ့ အတတ္ႏိုင္ဆံုး ထိန္းခ်ဳပ္ထားႏိုင္တယ္ေပါ့။ အခု သမၼတေတြဘက္ကေနၿပီးေတာ့ အခု အသစ္ဖြင့္လိုက္တဲ့ ၀န္ႀကီးဌာနေတြေပါ့ေနာ္၊ ၃၆ ခုကေန ၂၁ ခုေလွ်ာ့ခ်တယ္။ ေနာက္ အန္အယ္လ္ဒီရဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲ ေၾကညာစာထဲမွာပဲ က်စ္လ်စ္ၿပီးေတာ့ စြမ္းရည္ထက္ျမက္တဲ့ အစိုးရအဖြဲ႔ ဖြဲ႔မယ္။ မလိုအပ္ဘဲ ဘ႑ာေငြေတြ ကုန္တယ္။ ဒီဟာေတြကိုေတာ့ လုပ္မယ္။ တခ်ိဳ႕ကလည္း ျပန္ေျပာၾကတယ္။ ဥပမာ အားကစား၀န္ႀကီးဌာနဆိုရင္ သူတို႔ အၿမဲတမ္းအတြင္း၀န္က  အားကစားဆိုတာ ေပ်ာက္သြားေတာ့ အားကစားေတြ ေမွးမွိန္သြားႏုိင္တယ္။ အဲ့ေတာ့ အဲ့ေပၚမွာေကာ ဘယ္လိုဂယက္ေတြ ျဖစ္လာႏိုင္မလဲ၊ တကယ္ကို က်စ္လ်စ္ၿပီး ထိေရာက္တဲ့ အစုိးရအဖြဲ႔ တကယ္လုပ္ႏိုင္ပါ့မလား။ အဲ့ဒါေလးကိုလည္း ျဖည့္စြက္ေဆြးေႏြးေပးပါဦးခင္ဗ်။ ကိုသီဟ "မေန႔ကတင္ပဲ အစိုးရအဖြဲ႔ ၀န္ႀကီးဌာနေတြ ေၾကညာတာ ၂၁ ခုျဖစ္သြားတယ္။ ၂၁ ခု ျဖစ္သြားေတာ့ ဒါ ေတာ္ေတာ္ႀကီး က်စ္လ်စ္သြားတယ္။ က်ေနာ္တို႔ တြက္ၾကည့္သေလာက္က သူတို႔ျဖဳတ္လိုက္တဲ့ ၀န္ႀကီးဌာန ၁၅ ခု၊ ၁၅ ခုမွာ ၀န္ႀကီးတေယာက္နဲ႔ ဒု-၀န္ႀကီးတေယာက္နဲ႔ကို ေပးရမယ့္ လစာတင္ကိုပဲ တလကို သိန္း ၈၀၀ ေက်ာ္ သက္သာသြားတယ္။ ေနာက္ သူတို႔ကိုေပးထားတဲ့ ကားေတြ၊ အိမ္ေတြ၊ ဆီဖိုးေတြ၊ တျခား allowance ေတြနဲ႔ဆိုရင္ တလကို သိန္းေထာင္ေက်ာ္ ျပည္သူ႔ဘ႑ာ သက္သာသြားတယ္။ အဲ့ဒါကေတာ့ ေလာေလာလတ္လတ္ ျပည္သူေတြ အကုန္အက် သက္သာသြားတယ္။ အေစာႀကီးထဲကမွ ျပည္သူေတြက ေမြးရာပါအခြင့္အေရးအရ အေႂကြးတင္ခဲ့တာ။ ဒါ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ တႏိုင္ငံပဲရိွတယ္။ ေမြးရာပါ ႏိုင္ငံသားအခြင့္အေရး အေႂကြးတင္ေနတာဆိုေတာ့ ဒါ က်ေနာ္တို႔ ျပည္သူေတြအေနနဲ႔ အမ်ားႀကီး သက္သာသြားႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ အေျခအေနရိွတယ္။ ေနာက္ထပ္ ထပ္ရိွတာက ဒါ small government လို႔ေတာ့ ေျပာလို႔မရေသးဘူး။ ၀န္ႀကီးဌာန ၂၀ ေက်ာ္ရိွေနတယ္။ ဒါ small government ကို ဘယ္လိုေပတံနဲ႔ တိုင္းမလဲ။ ေသခ်ာတယ္၊ ၿပီးခဲ့တဲ့ government ကေတာ့ big government အရမ္းကို ေဖာင္းပြေနေတာ့။ ဒါေပမယ့္ ဒီခ်ဳပ္က ဖြဲ႔စည္းမယ့္ government သည္ small government ျဖစ္၊ မျဖစ္ ဆိုတာက တိုင္းလို႔ေတာ့ မသိႏိုင္ေသးဘူး။ ဒါေပမယ့္ effective ျဖစ္ႏိုင္၊ မျဖစ္ႏိုင္။ ၀န္ႀကီးဌာနေတြ ေပါင္းစပ္ ဖြဲ႔စည္းတယ္။ ၿပီးေတာ့ ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီးဦးေရကို ၁၈ ဦးပဲ ထားမယ္လို႔ဆိုတယ္။ ၀န္ႀကီးဌာနတခုဆိုရင္ ႏွစ္ခုေပါင္းထားတဲ့ ၀န္ႀကီးဌာနေတြ ရိွတယ္။ တြဲကိုင္ရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ အနည္းဆံုး သံုးခုေလာက္ကိုင္ရမယ္။ ဒီ၀န္ႀကီးတေယာက္သည္ ေသခ်ာလုပ္ႏိုင္တဲ့ ability သူ႔မွာ အမ်ားႀကီး ျပည့္၀ေနဖို႔ေတာ့ လိုတယ္။ အဲ့ဒါမွ small & effective ဆိုတဲ့ government ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ မဟုတ္ရင္ေတာ့ ဒါ နည္းနည္းေလး စြန္႔စားရာေတာ့ ေရာက္ေနတယ္။ အဲ့ဒါေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ယံုၾကည္မႈကို အေျခခံၿပီးေတာ့ပဲ ေစာင့္ၾကည့္ရမယ့္ အေျခအေနမွာပဲ ရိွပါတယ္။" ဦးတိုးေဇာ္လတ္ ခု လူေျပာသူေျပာမ်ားေနတာေပါ့ေနာ္။ ၀န္ႀကီးဌာနကို က်စ္က်စ္လ်စ္လ်စ္နဲ႔၊ စြမ္းေဆာင္ရည္ ျမႇင့္ၿပီးေတာ့ လုပ္သြားမယ္ဆိုတဲ့အေပၚမွာ ဘယ္လိုမ်ိဳး သက္ေရာက္မႈေတြ၊ တန္ျပန္မႈေတြ ျဖစ္လာႏိုင္လဲ။ အထူးသျဖင့္ အခ်ိဳ႕၀န္ထမ္းေတြက စိုးရိမ္ၾကတယ္။ ဥပမာ သမ၀ါယမ၀န္ႀကီးဌာန လံုး၀ မရိွေတာ့ဘူး၊ မရွိေတာ့ သူတို႔ေတြက်ေတာ့ ဘယ္ထဲမွာ အလုပ္သြားေပးမလဲေပါ့ေနာ္။ ေဒၚစုရဲ႕ ေပၚလစီအရေတာ့ ၀န္ထမ္းေတြေတာ့ မျဖဳတ္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဌာနေတြေတာ့ ေလွ်ာ့ခ်မယ္။ အဲ့ဒါေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေနာက္ဆက္တြဲ ဘာေတြျဖစ္ႏိုင္လဲ၊ တခ်က္ေလာက္ ျဖည့္စြက္ၿပီး ေျပာျပေပးပါအံုးခင္ဗ်။ သာလြန္ေဇာင္းထက္ "က်ေနာ္တို႔သိထားတဲ့ အေနအထားအရေတာ့ ၀န္ႀကီးဌာနေတြကို ျဖဳတ္လိုက္တယ္။ ၀န္ႀကီးဌာနအဆင့္ေတာ့ သူက နာမည္ေတာ့ မတပ္ေတာ့တာေပါ့ေနာ္။ က်ေနာ္တို႔ သိထားသေလာက္ေတာ့ သမ၀ါယမဆိုရင္ သမ၀ါယမဦးစီးဌာန အေနနဲ႔ သူက ဒါ စီမံကိန္းနဲ႔ ဘ႑ာေရး၀န္ႀကီးဌာနေအာက္ကို ေရာက္မယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ အားကစား၀န္ႀကီးဌာနဆိုရင္ အားကစားဦးစီးဌာနအေနနဲ႔ က်န္းမာေရးေအာက္ကို ေရာက္မယ္ေပါ့ေနာ္၊ စသည္ျဖင့္ေပါ့။ တျခား ဖ်က္သိမ္းလိုက္တဲ့ ၀န္ႀကီးဌာနေတြလည္း အဲလိုပဲ ဦးစီးဌာနအဆင့္နဲ႔ သက္ဆိုင္ရာ ၀န္ႀကီးဌာနေတြရဲ႕ ေအာက္ေတြကို ေရာက္မွာေပါ့ေနာ္။ အဲ့ေတာ့ ခုနက ေျပာစရာရိွတာက ဘယ္ေလာက္ effective ျဖစ္မလဲေပါ့။ က်ေနာ့္အျမင္ေပါ့ေနာ္၊ ပိုၿပီးေတာ့ effective ျဖစ္မယ္လို႔ထင္တယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ တက္လာမယ့္သူေတြဟာ သူတို႔ ေျပာထားၿပီးသား၊ ကၽြမ္းက်င္တဲ့သူ၊ ပညာရွင္ေတြကို သူတို႔ခန္႔မယ္လို႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တို႔ဘက္ကလည္း နဂိုတည္းက ေျပာထားတယ္ေပါ့ေနာ္။ တကယ္တမ္း ဒီလူေတြကို အုပ္ခ်ဳပ္ခိုင္းမယ္ဆိုရင္လည္း က်ေနာ္ထင္တာကေတာ့ ယႏၱရားပဲ။ အဓိကက အခုျဖစ္ေနတဲ့ ယႏၱရားက စစ္အစိုးရလက္ထက္က စၿပီးေတာ့ ဦးသိန္းစိန္လက္ထက္အထိ အတြင္း၀န္ေတြကအစ စစ္တပ္ယႏၱရားေတြ ျဖစ္ေနတာ။ အဲ့ဒီေတာ့ အေပၚကခ်လုိက္တဲ့ ေပၚလစီကို ေအာက္က ယႏၱရားက ဘယ္လို အလုပ္လုပ္ေအာင္ လုပ္မလဲဆိုတာကပဲ အေရးအႀကီးဆံုး ျဖစ္မယ္ထင္တယ္။ က်ေနာ္ထင္တယ္၊ တက္လာမယ့္ ၀န္ႀကီးေတြကေတာ့ ေပၚလစီေကာင္းေတြ၊ သူတို႔အေနနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာကရမယ့္ အႀကံဉာဏ္ေကာင္းေတြကို သူတို႔ခ်ေပးမွာပဲ။ က်ေနာ္ စိုးရိမ္တာတခုကေတာ့ အဲ့ဒီ ယႏၱရားႀကီး မလည္ပတ္မွာကိုပဲ။ ယႏၱရားက အက်င့္ပါေနတယ္။ အက်င့္ပ်က္ ျခစားေနတယ္။ ၀န္ထမ္းေတြကဆိုရင္ အလုပ္မလုပ္ခ်င္ဘူး၊ ေရသာခိုခ်င္တယ္၊ ဒီလိုမ်ိဳး စိတ္ျဖစ္ေနတဲ့ ၀န္ထမ္းေတြက အမ်ားႀကီးပဲ။ အဲ့ေတာ့ စၿပီးေတာ့ ေျပာင္းလဲရမွာကေတာ့ အၿမဲတမ္းေျပာသလို ေအာက္ေျခကေန စၿပီးေတာ့၊ အကုန္စေျပာင္းရမွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ စိန္ေခၚမႈကေတာ့ ေတာ္ေတာ္ႀကီးပါတယ္။" ဦးတိုးေဇာ္လတ္ ေနာက္ဆံုးအေနနဲ႔ လုိတိုရွင္းေလးေပါ့၊ က်ေနာ္တို႔ ပထမဆံုး ႏွစ္ေပါင္းငါးဆယ္အတြင္း ေပၚလာတဲ့ အရပ္သားအစိုးရ သမၼတဦးထင္ေက်ာ္အေနနဲ႔ အေရးႀကီးဆံုးနဲ႔ အျမန္ဆံုး၊ အလုပ္သင့္ဆံုးအလုပ္က ဘာလဲဆိုတာေလးကို ေျပာျပေပးပါ ကုိသီဟ ခင္ဗ်။ ကိုသီဟ "လိုတိုရွင္းဆုိရင္ေတာ့ ဒီဟာလည္း နည္းနည္းေတာ့ Controversial ျဖစ္တယ္ဗ်၊ ဆုိေတာ့ ပညာေရးက႑လား၊ တိုင္းျပည္ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးလား၊ ဘ႑ာေရးလား။ ဒါ သူတို႔ အေစာႀကီးတည္းကလည္း သတင္းေတြလည္း ေရးပါတယ္။ ရက္ေပါင္း ၁၀၀ အတြင္းက်မွ သူတို႔ ဘာလုပ္မယ္ဆိုတာကို ေျပာမယ္ဆိုေတာ့။ က်ေနာ္တို႔ကလည္း အလုပ္သင့္ဆံုးကေတာ့ လူတိုင္းရဲ႕ ဆႏၵေတြ ရိွၾကပါတယ္။ ပညာေရးက႑ျမႇင့္တင္ဖို႔၊ စီးပြားေရးက႑ျမႇင့္တင္ဖို႔၊ တိုင္းျပည္ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ဖို႔ Infrastructure ေတြ တည္ေဆာက္ဖို႔ဆိုတာမ်ိဳး။ အဲဒီထဲမွာ သူတို႔ အေကာင္းဆံုးဆိုတဲ့ဟာကို သူတို႔ဘာသာ သူတို႔ေရြးခ်ယ္ၿပီးပဲ လုပ္သြားလိမ့္မယ္လို႔ က်ေနာ္ေတာ့ ယူဆပါတယ္ခင္ဗ်။" ဦးတိုးေဇာ္လတ္ ဟုတ္ကဲ့ခင္ဗ်။ အခု အသစ္တက္လာတဲ့ အရပ္သားသမၼတေကာ၊ ဒု-သမၼေတြေကာ၊ ေနာက္ထပ္ ၀န္ႀကီးဌာနေတြကိုေကာ၊ က်ေနာ္တုိ႔ ဘာေတြဆက္လုပ္မယ္ဆိုတဲ့ ေစာေစာက ေျပာသြားတဲ့ ရက္ေပါင္း ၁၀၀ အတြင္းေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ဆက္လက္ေစာင့္ၾကည့္ရမွာလို႔ ေျပာရင္းနဲ႔ ဒီတပတ္ ဒီစကား၀ိုင္းကို အဆံုးသတ္လိုက္ပါတယ္ခင္ဗ်။

Independent media are under attack by the Myanmar junta. DVB continues reporting the facts, but needs support for the safety of our journalists. You help with any donation. Thank you.

Donate
More News
Up